Adhyaya 4

Verse 1

ऑपन--माजल बछ। जि चतुथों5 ध्याय: आजमीढके वंशका वर्णन तथा विश्वामित्रके जन्मकी कथा और उनके पुत्रोंके नाम भीष्म उवाच श्रूयतां पार्थ तत्त्वेन विश्वामित्रो यथा पुरा । ब्राह्मणत्वं गतस्तात ब्रद्यूर्षित्वं तथैव च

Wika ni Bhishma: “Makinig ka, O Partha, sa katotohanan kung paanong si Vishvamitra noong unang panahon ay nakaabot sa kalagayang Brahmana—at gayundin sa antas ng isang Brahmarshi.”

Verse 2

भीष्मजीने कहा--तात! कुन्तीनन्दन! पूर्वकालमें विश्वामित्रजीने जिस प्रकार ब्राह्मणत्व तथा ब्रह्मर्षित्व प्राप्त किया, वह प्रसंग यथार्थरूपसे बता रहा हूँ, सुनो ।। भरतस्यान्वये चैवाजमीढो नाम पार्थिव: । बभूव भरतश्रेष्ठ यज्वा धर्मभूतां वर:,भरतवंशमें अजमीढ नामसे प्रसिद्ध एक राजा हो गये हैं। भरतश्रेष्ठ) वे राजा अजमीढ यज्ञकर्ता एवं धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ थे

Wika ni Bhishma: “Anak ko, O anak ni Kunti! Isasalaysay ko sa iyo, nang tapat at ayon sa pagkakasunod, ang pangyayari kung paanong noong unang panahon ay naabot ni Vishvamitra ang kalagayang Brahmana at pagkaraan ay ang antas ng Brahmarshi—makinig ka. Sa angkan ni Bharata ay lumitaw ang isang haring nagngangalang Ajmida; O pinakamainam sa mga Bharata, ang haring iyon ay tagaganap ng mga handog na yajna at nangunguna sa mga matuwid.”

Verse 3

इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वनें विशज्वामित्रका उपाख्यानविषयक तीसरा अध्याय पूरा हुआ,तस्य पुत्रो महानासीज्जह्लुर्नाम नरेश्वर: । दुहितृत्वमनुप्राप्ता गड़ा यस्य महात्मन: उनके पुत्र महाराज जह्लु हुए, जिन महात्मा नरेशके समीप जाकर गंगाजी पुत्रीभावको प्राप्त हुई थीं

Ang kaniyang anak ay ang dakilang haring nagngangalang Jahnu. Sa marangal na pinunong iyon, ang banal na ilog na Gaṅgā ay itinuring na parang isang anak na babae—kaya’t naitatag ang bantog na ugnayang ama-at-anak sa pagitan ng angkan ng hari at ng sagradong ilog.

Verse 4

तस्यात्मजस्तुल्यगुण: सिन्धुद्वीपो महायशा: । सिन्धुद्वीपाच्च राजर्षिबलाकाश्वो महाबल:,जह्के पुत्रका नाम सिन्धुद्वीप था, जो पिताके समान ही गुणवान्‌ और महायशस्वी थे। सिन्धुद्वीपसे महाबली राजा बलाकाश्वका जन्म हुआ था इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि विश्वामित्रोपाख्याने चतुर्थोडध्याय:

Wika ni Bhishma: “Ang kaniyang anak ay si Sindhudvīpa, bantog at taglay ang mga katangiang kapantay ng kaniyang ama. Mula kay Sindhudvīpa ay isinilang ang rajarsi na si Balākāśva, isang haring may dakilang lakas.”

Verse 5

वल्लभस्तस्य तनय: साक्षाद्धर्म इवापर: | कुशिकस्तस्य तनय: सहस्राक्षसमद्युति:,बलाकाश्च॒का पुत्र वललभनामसे प्रसिद्ध हुआ, जो साक्षात्‌ दूसरे धर्मके समान था। वल्लभके पुत्र कुशिक हुए, जो इन्द्रके समान तेजस्वी थे

Wika ni Bhishma: “Ang anak ni Balākāśva ay si Vallabha, na wari’y si Dharma mismo sa isa pang anyo. Ang anak ni Vallabha ay si Kuśika, nagliliwanag sa ningning na maihahambing kay Indra na may sanlibong mata.”

Verse 6

कुशिकस्यात्मज: श्रीमान्‌ गाधिनाम जनेश्वर: । अपुत्र: प्रसवेनार्थी वनवासमुपावसत्‌,कुशिकके पुत्र महाराज गाधि हुए, जो दीर्घकालतक पुत्रहीन रह गये। तब संतानकी इच्छासे पुण्यकर्म करनेके लिये वे वनमें रहने लगे

Wika ni Bhīṣma: May isang maringal na hari na nagngangalang Gādhi, ang tanyag na anak ni Kuśika. Matagal siyang walang anak na lalaki at sabik sa supling; kaya’t namuhay siya sa gubat, nagsagawa ng matitinding pag-aayuno at mga gawaing may kabanalan upang magkaanak—ipinapakita ang huwarang dharma na ang pagnanasa ay dapat hanapin sa pagpipigil-sa-sarili at matuwid na pagsisikap, hindi sa pamimilit o pagmamadali.

Verse 7

कन्या जज्ञे सुतात्‌ तस्य वने निवसत: सतः । नाम्ना सत्यवती नाम रूपेणाप्रतिमा भुवि,वहाँ रहते समय सोमयाग करनेसे राजाके एक कन्या हुई, जिसका नाम सत्यवती था। भूतलपर कहीं भी उसके रूप और सौन्दर्यकी तुलना नहीं थी

Wika ni Bhīṣma: Habang naninirahan ang hari sa gubat, isinilang sa kanya ang isang anak na babae. Pinangalanan siyang Satyavatī, at sa buong daigdig ay walang kapantay ang kanyang kagandahan—isang pambihirang pagdating na sa kalaunan ay magiging mahalaga sa pag-ikot ng lahi ng mga hari at sa tungkulin ayon sa dharma.

Verse 8

गीताप्रेस, गोरखपुर गा $/॥६८-0: ५4 शिव-पार्वती बालकको जिलानेकी प्रतिज्ञा भगवान्‌ श्रीकृष्णके द्वारा उत्तराके मृत ह-ल-. हा पार्ववीजी भगवान्‌ शडकरको शरीरधारिणी समस्त नदियोंका परिचय दे रही हैं | । / 8) ञ्क शा ५ गीताप्रेस, गोरखपुर युधिछ्ठिरका अपने आश्रित कुत्तेके लिये त्याग पुरुषोत्तम भगवान्‌ विष्णु तां वच्रे भार्गव: श्रीमांक्ष्यवनस्यथात्मसम्भव: । ऋचीक इति विख्यातो विपुले तपसि स्थित:,उन दिनों च्यवनके पुत्र भृगुवंशी श्रीमान्‌ ऋचीक विख्यात तपस्वी थे और बड़ी भारी तपस्यामें संलग्न रहते थे। उन्होंने राजा गाधिसे उस कन्याको माँगा

Wika ni Bhīṣma: Noong mga panahong iyon ay may kagalang-galang na pantas na Bhārgava, ang maringal na Ṛcīka—na isinilang bilang sariling anak ni Cyavana—tanyag sa pangalan at matatag sa malalaking pag-aaske. Hiniling niya ang dalaga bilang mapapangasawa, at lumapit kay Haring Gādhi upang hingin ang kanyang kamay.

Verse 9

सतां न प्रददौ तस्मै ऋचीकाय महात्मने । दरिद्र इति मत्वा वै गाधि: शत्रुनिबर्हण:,शत्रुसूदन_ गाधिने महात्मा ऋचीकको दरिद्र समझकर उन्हें अपनी कन्या नहीं दी

Wika ni Bhīṣma: Si Haring Gādhi—ang tagapagpabagsak ng mga kaaway—ay inakalang dukha ang dakilang Ṛcīka; kaya hindi niya ibinigay ang kanyang anak na babae sa marangal na pantas na iyon.

Verse 10

प्रत्याख्याय पुनर्यातमब्रवीद्‌ राजसत्तम: । शुल्कं॑ प्रदीयतां महां ततो वत्स्यसि मे सुताम्‌,उनके इनकार कर देनेपर जब महर्षि लौटने लगे तब नृपश्रेष्ठ गाधिने उनसे कहा --'महर्षे! मुझे शुल्क दीजिये, तब आप मेरी पुत्रीको विवाहद्वारा प्राप्त कर सकेंगे”

Wika ni Bhīṣma: Nang siya’y tumanggi at nang ang pantas ay papalayo na, si Haring Gādhi—pinakamainam sa mga hari—ay nagsalita: “Magbigay ka ng malaking bride-price; saka mo lamang makakamit ang aking anak na babae sa pamamagitan ng kasal.”

Verse 11

ऋचीक उवाच कि प्रयच्छामि राजेन्द्र तुभ्यं शुल्कमहं नूप । दुहितुर्ब्रहयासंसक्तो माभूत्‌ तत्र विचारणा,ऋचीकने पूछा--राजेन्द्र! मैं आपकी पुत्रीके लिये आपको क्या शुल्क दूँ? आप निस्संकोच होकर बताइये। नरेश्वर! इसमें आपको कोई अन्यथा विचार नहीं करना चाहिये

Wika ni Ṛcīka: “O pinakamainam sa mga hari, anong dote (bride‑price) ang ibibigay ko sa iyo, O pinuno, para sa iyong anak na babae? Magsalita ka nang walang pag-aalinlangan. Huwag magkaroon ng pagdududa o pangalawang isip dito dahil lamang sa ako’y nakatuon sa brahman—sa banal na disiplina at paghahangad na espirituwal.”

Verse 12

गाधिरुवाच चन्द्ररश्मिप्रकाशानां हयानां वातरंहसाम्‌ | एकतः: श्यामकर्णानां सहस्रं देहि भार्गव,गाधिने कहा--भूगुनन्दन! आप मुझे शुल्करूपमें एक हजार ऐसे घोड़े ला दीजिये जो चन्द्रमाके समान कान्तिमान्‌ और वायुके समान वेगवान्‌ हों तथा जिनका एक-एक कान श्याम रंगका हो

Sinabi ni Gādhi: “O anak ng angkan ni Bhṛgu! Dalhin mo sa akin bilang kabayarang pangkasal ang isang libong kabayong kasingliwanag ng sinag ng buwan at kasingbilis ng hangin, at ang bawat isa’y may isang taingang maitim (śyāma).”

Verse 13

भीष्म उवाच ततः स भृगुशार्दूलक्ष्यवनस्यात्मज: प्रभु: । अब्रवीद्‌ वरुणं देवमादित्यं पतिमम्भसाम्‌,भीष्मजी कहते हैं--राजन्‌! तब भृगुश्रेष्ठ च्यवनपुत्र शक्तिशाली महर्षि ऋचीकने जलके स्वामी अदितिनन्दन वरुणदेवके पास जाकर कहा--

Sinabi ni Bhīṣma: “Pagkaraan nito, ang makapangyarihang pantas—si Ṛcīka, ang tigre sa mga Bhṛgu, anak ni Cyavana—ay lumapit kay Varuṇa, ang banal na Āditya at panginoon ng mga tubig, at nagsalita sa kanya—”

Verse 14

एकत: श्यामकर्णानां हयानां चन्द्रवर्चसाम्‌ । सहसतरं वातवेगानां भिक्षे त्वां देवसत्तम,“देवशिरोमणे! मैं आपसे चन्द्रमाके समान कान्तिमान्‌ तथा वायुके समान वेगवान्‌ एक हजार ऐसे घोड़ोंकी भिक्षा माँगता हूँ जिनका एक ओरका कान श्याम रंगका हो”

“O pinakamainam sa mga diyos! Namamanhik ako sa iyo ng isang libong kabayo—kasingningning ng buwan at kasingbilis ng hangin—na ang bawat isa’y may isang taingang maitim (śyāma).”

Verse 15

तथेति वरुणो देव आदित्यो भृगुसत्तमम्‌ | उवाच यत्र ते छन्दस्तत्रोत्थास्यन्ति वाजिन:,तब अदितिनन्दन वरुणदेवने उन भृगुश्रेष्ठ ऋच्चीकसे कहा--बहुत अच्छा, जहाँ आपकी इच्छा होगी, वहींसे इस तरहके घोड़े प्रकट हो जायँगे”

Sinabi ni Bhīṣma: Sumagot si Varuṇa, ang diyos na Āditya, kay Ṛcīka na pinakamainam sa mga Bhṛgu: “Mangyari nawa. Saanman tumuon ang iyong hangarin, mula roon mismo sisibol ang mga kabayo.”

Verse 16

ध्यातमात्रमचीकेन हयानां चन्द्रवर्चसाम्‌ | गड्ाजलात्‌ समुत्तस्थी सहस्नं विपुलौजसाम्‌,तदनन्तर ऋचीकके चिन्तन करते ही गंगाजीके जलसे चन्द्रमाके समान कान्तिवाले एक हजार तेजस्वी घोड़े प्रकट हो गये

Wika ni Bhishma: Nang sandaling pagninilay lamang ni Ṛcīka, isang libong kabayo—maningning na gaya ng buwan at puspos ng lakas—ang umangat mula sa tubig ng Ilog Gaṅgā. Ipinakikita ng pangyayaring ito ang kapangyarihan ng disiplinadong pag-iisip at lakas ng pag-aayuno at pagninilay (tapas): ang panloob na paninindigan at kabanalang naipon ay maaaring magbunga ng bagay na nahahawakan, nang walang dahas o pamimilit.

Verse 17

अदूरे कान्यकुब्जस्य गज्जायास्तीरमुत्तमम्‌ । अश्वतीर्थ तदद्यापि मानवै: परिचक्ष्यते,कन्नौजके पास ही गंगाजीका वह उत्तम तट आज भी मानवोंद्वारा अश्वतीर्थ कहलाता है

Wika ni Bhishma: Hindi kalayuan sa Kanyakubja ay may isang napakainam na pampang ng Ilog Gaṅgā. Hanggang ngayon, itinuturo pa rin iyon ng mga tao at tinatawag na “Aśvatīrtha” — ang Tawiran ng Kabayo — upang mapanatili sa pangalan at kaugalian ang alaala ng isang banal na pook.

Verse 18

ततो वै गाधये तात सहस्र॑ं वाजिनां शुभम्‌ | ऋचीक: प्रददौ प्रीत: शुल्कार्थ तपतां वर:,तात! तब तपस्वी मुनियोंमें श्रेष्ठ ऋचीक मुनिने प्रसन्न होकर शुल्कके लिये राजा गाधिको वे एक हजार सुन्दर घोड़े दे दिये

Wika ni Bhishma: Pagkaraan nito, anak ko, si Ṛcīka—ang pinakadakila sa mga nagsasagawa ng tapas—ay nagalak sa puso at ibinigay kay Haring Gādhi ang isang libong magagandang kabayo bilang kabayarang pangkasal (bride-price).

Verse 19

ततः स विस्मितो राजा गाधि: शापभयेन च । ददौ तां समलंकृत्य कन्यां भगुसुताय वै,तब आश्चर्यवचकित हुए राजा गाधिने शापके भयसे डरकर अपनी कन्याको वस्त्राभूषणोंसे विभूषित करके भूगुनन्दन ऋचीकको दे दिया

Pagkaraan, si Haring Gādhi ay namangha at natakot din sa sumpa; kaya’t binihisan at pinalamutian niya ang kaniyang anak na babae, at ibinigay siya bilang asawa kay Ṛcīka, anak ni Bhṛgu. Ipinakikita ng pangyayaring ito na ang pangamba sa adharma at sa mga bunga nito ay maaaring magtulak sa isang pinuno na kumilos nang mabilis upang panatilihin ang kaayusang panlipunan at moral, kahit biglaan ang pangyayari.

Verse 20

जग्राह विधिवत्‌ पार्णिं तस्या ब्रह्मूर्षिसत्तम: | सा च त॑ं पतिमासाद्य पर हर्षमवाप ह,ब्रह्मर्षिशिरेमणि ऋचीकने उसका विधिवत्‌ पाणिग्रहण किया। वैसे तेजस्वी पतिको पाकर उस कन्याको भी बड़ा हर्ष हुआ

Wika ni Bhishma: Ang pinakadakila sa mga Brahmarishi ay tumanggap sa kaniyang kamay ayon sa itinakdang ritwal ng pag-aasawa (pāṇigrahaṇa). At siya man, nang makamtan siya bilang asawa, ay napuspos ng labis na galak—sapagkat natagpuan niya ang isang kabiyak na maningning at karapat-dapat, ayon sa dharma.

Verse 21

स तुतोष च ब्रद्यार्षिस्तस्या वृत्तेन भारत । छन्‍्दयामास चैवैनां वरेण वरवर्णिनीम्‌,भरतनन्दन! अपनी पत्नीके सद्व्यवहारसे ब्रह्मर्षि बहुत संतुष्ट हुए। उन्होंने उस परम सुन्दरी पत्नीको मनोवांछित वर देनेकी इच्छा प्रकट की

Wika ni Bhīṣma: O Bhārata, labis na nasiyahan ang brahmarṣi sa asal at gawi ng babae. Sa tuwa, ipinahayag niyang nais niyang ipagkaloob sa napakagandang babae ang isang biyayang siya mismo ang pipili—na nagpapakita na ang mabuting asal ay likás na humihikayat ng mabuting kalooban at pagpapala mula sa mga matuwid.

Verse 22

मात्रे तत्‌ सर्वमाचख्यौ सा कन्या राजसत्तम | अथ तामब्रवीन्माता सुतां किंचिदवाड्मुखी,नृपश्रेष्ठ तब उस राजकन्याने अपनी मातासे मुनिकी कही हुई सब बातें बतायीं। वह सुनकर उसकी माताने संकोचसे सिर नीचे करके पुत्रीसे कहा--

Wika ni Bhīṣma: O pinakadakilang hari, isinalaysay ng dalagang prinsesa sa kanyang ina ang lahat ng sinabi ng muni. Nang marinig iyon, ang ina—bahagyang nahihiya at nakayuko ang mukha—ay nagsalita sa kanyang anak na babae—

Verse 23

ममापि पुत्रि भर्ता ते प्रसादं कर्तुमरहति । अपत्यस्य प्रदानेन समर्थश्न महातपा:,“बेटी! तुम्हारे पतिको पुत्र प्रदान करनेके लिये मुझपर भी कृपा करनी चाहिये, क्योंकि वे महान्‌ तपस्वी और समर्थ हैं!

Wika ni Bhīṣma: “Anak ko, nararapat ding pagpalain ako ng iyong asawa, sapagkat ako man ay may kakayahang magbigay ng supling. Ako’y isang dakilang asceta at may kapangyarihang magkaloob ng anak.”

Verse 24

ततः सा त्वरितं गत्वा तत्‌ सर्व प्रत्यवेदयत्‌ । मातुश्चिकीर्षितं राजन्चीकस्तामथाब्रवीत्‌,राजन! तदनन्तर सत्यवतीने तुरंत जाकर माताकी वह सारी इच्छा ऋचीकसे निवेदन की। तब ऋचीकने उससे कहा--

Pagkaraan, dali-dali siyang umalis at iniulat ang lahat nang buo. O hari, ipinaabot niya kay Ṛcīka ang nais gawin ng kanyang ina. Pagdaka’y nagsalita si Ṛcīka sa kanya—

Verse 25

गुणवन्तमपत्यं सा अचिराज्जनयिष्यति । मम प्रसादात्‌ कल्याणि माभूत्‌ ते प्रणयोडन्यूथा,“कल्याणि! मेरे प्रसादसे तुम्हारी माता शीघ्र ही गुणवान्‌ पुत्रको जन्म देगी। तुम्हारा प्रेमपूर्ण अनुरोध असफल नहीं होगा

Wika ni Bhīṣma: “O mapalad, sa aking pagpapala ay malapit nang magsilang ang iyong ina ng isang anak na may kagandahang-asal. Huwag mong hayaang maging walang saysay ang iyong mapagmahal na pakiusap.”

Verse 26

तव चैव गुणश्लाघी पुत्र उत्पत्स्यते महान्‌ अस्मद्वंशकर: श्रीमान्‌ सत्यमेतद्‌ ब्रवीमि ते,“तुम्हारे गर्भसे भी एक अत्यन्त गुणवान्‌ और महान्‌ तेजस्वी पुत्र उत्पन्न होगा, जो हमारी वंशपरम्पराको चलायेगा। मैं तुमसे यह सच्ची बात कहता हूँ

Nagpahayag si Bhīṣma ng tapat na katiyakan: “Mula sa iyong sinapupunan ay isisilang ang isang anak na lalaki na bukod-tangi sa mga kabutihan—dakila, maningning, at mapalad—na magpapatuloy sa ating angkan. Ito’y sinasabi ko sa iyo bilang dalisay na katotohanan.”

Verse 27

ऋतुस्नाता च साशथ्रत्थं त्वं च वृक्षमुदुम्बरम्‌ । परिष्वजेथा: कल्याणि तत एवमवाप्स्यथ:,“कल्याणि! तुम्हारी माता ऋतुस्नानके पश्चात्‌ पीपलके वृक्षका आलिंगन करे और तुम गूलरके वृक्षका। इससे तुम दोनोंको अभीष्ट पुत्रकी प्राप्ति होगी

Sinabi ni Bhīṣma: “O mapalad na ginang, matapos maligo ang iyong ina sa paglilinis pagkatapos ng buwanang dalaw, hayaang yakapin niya ang punong aśvattha (pipal), at ikaw naman ay yakapin ang punong udumbara (cluster-fig). Sa gayon, kayong dalawa ay magkakamit ng ninanais na anak na lalaki.”

Verse 28

चरुद्वयमिदं चैव मन्त्रपूतं शुचिस्मिते । त्वंच सा चोपभुज्जीतं ततः पुत्राववाप्स्थथ:,“पवित्र मुसकानवाली देवि! मैंने ये दो मन्त्रपूत चरु तैयार किये हैं। इनमेंसे एकको तुम खा लो और दूसरेको तुम्हारी माता। इससे तुम दोनोंको पुत्र प्राप्त होंगे!

Sinabi ni Bhīṣma: “O ginang na may dalisay at maningning na ngiti, inihanda ko ang dalawang bahagi ng caru—kaning handog—na pinabanal ng mga mantra. Kainin ninyo ng iyong ina ang tig-iisang bahagi; at pagkaraan, kayong dalawa ay magkakamit ng mga anak na lalaki.”

Verse 29

ततः सत्यवती हृष्टा मातरं प्रत्यभाषत । यदूचीकेन कथितं तच्चाचख्यौ चरुद्भधयम्‌,तब सत्यवतीने हर्षमग्न होकर ऋचीकने जो कुछ कहा था, वह सब अपनी माताको बताया और दोनोंके लिये तैयार किये हुए पृथक्‌ू-पृथक्‌ चरुओंकी भी चर्चा की

Pagkaraan, si Satyavatī, puspos ng galak, ay nagsalita sa kanyang ina. Isinalaysay niya ang lahat ng sinabi ni Ṛcīka, at binanggit din ang dalawang magkahiwalay na bahagi ng caru na inihanda para sa bawat isa sa kanila.

Verse 30

तामुवाच ततो माता सुतां सत्यवतीं तदा । पुत्रि पूर्वोपपन्नाया: कुरुष्व वचनं मम,उस समय माताने अपनी पुत्री सत्यवतीसे कहा--“बेटी! माता होनेके कारण पहलेसे मेरा तुमपर अधिकार है; अतः तुम मेरी बात मानो”

Noon, sinabi ng ina sa anak na si Satyavatī: “Anak ko, sapagkat ako ang iyong ina, may nauna akong karapatan sa iyo; kaya sundin mo ang hinihiling ko.”

Verse 31

भर्त्रा य एष दत्तस्ते चरु्मन्त्रपुरस्कृत: । एनं प्रयच्छ महां त्वं मदीयं त्वं गृहाण च,“तुम्हारे पतिने जो मन्त्रपूत चरु तुम्हारे लिये दिया है, वह तुम मुझे दे दो और मेरा चरु तुम ले लो

Sinabi ni Bhishma: “Ang caru—ang handog na pinabanal sa pamamagitan ng mga mantra—na ibinigay sa iyo ng iyong asawa, ipagkaloob mo sa akin. At kunin mo ang sarili kong caru bilang kapalit.”

Verse 32

व्यत्यासं वृक्षयोश्वापि करवाव शुचिस्मिते । यदि प्रमाणं वचनं मम मातुरनिन्दिते,“पवित्र हास्यवाली मेरी अच्छी बेटी! यदि तुम मेरी बात मानने योग्य समझो तो हमलोग वृक्षोंमें भी अदल-बदल कर लें"

Sinabi ni Bhishma: “O ikaw na may malinis na ngiti, walang kapintasan, magpalitan tayo ng puwesto—maging sa pagitan ng dalawang punong iyon. Kung ituturing mong may bigat at dapat tanggapin ang salita ng aking ina, gayon ang mangyari.”

Verse 33

स्वमपत्यं विशिष्ट हि सर्व इच्छत्यनाविलम्‌ । व्यक्त भगवता चात्र कृतमेवं भविष्यति,“प्रायः सभी लोग अपने लिये निर्मल एवं सर्वगुणसम्पन्न श्रेष्ठ पुत्रकी इच्छा करते हैं। अवश्य ही भगवान्‌ ऋचीकने भी चरु निर्माण करते समय ऐसा तारतम्य रखा होगा

Sinabi ni Bhishma: “Tunay na ang bawat isa’y nagnanais para sa sarili ng isang anak na dakila—dalisay ang asal at walang dungis. Kaya malinaw na ang kagalang-galang na rishi ay nag-ayos ng bagay na ito upang ang ninanais na bunga ay tiyak na maganap.”

Verse 34

ततो मे त्वच्चरी भाव: पादपे च सुमध्यमे । कथं विशिष्टो भ्राता मे भवेदित्येव चिन्तय,'सुमध्यमे! इसीलिये तुम्हारे लिये नियत किये गये चरु और वृक्षमें मेरा अनुराग हुआ है। तुम भी यही चिन्तन करो कि मेरा भाई किसी तरह श्रेष्ठ गुणोंसे सम्पन्न हो”

Sinabi ni Bhishma: “Kaya, O babaeng may magandang baywang, ang aking pagtingin ay napako na sa caru na itinakda para sa iyo, at maging sa punong iyon. Ito lamang ang pag-isipan mo: ‘Paano magiging natatangi ang aking kapatid—taglay ang higit na mabubuting katangian?’”

Verse 35

तथा च कृतवत्यौ ते माता सत्यवती च सा । अथ गर्भावनुप्राप्ते उभे ते वै युधिछ्ठिर,युधिष्ठिररे इस तरह सलाह करके सत्यवती और उसकी माताने उसी तरह उन दोनों वस्तुओंका अदल-बदलकर उपयोग किया। फिर तो वे दोनों गर्भवती हो गयीं

Sinabi ni Bhishma: “At kaya, sa pagsunod nang ganap sa payo, ang iyong ina at si Satyavati ay ginawa ang ayon sa itinuro. Pagkaraan, O Yudhishthira, sa takdang panahon, silang dalawa ay nagdalang-tao.”

Verse 36

दृष्टवा गर्भगनुप्राप्तां भार्या स च महानृषि: । उवाच तां सत्यवतीं दुर्मना भृगुसत्तम:

Sinabi ni Bhīṣma: Nang makita niyang nagdadalang-tao na ang kanyang asawa, ang dakilang rishi—ang pinakadakila sa angkan ng Bhṛgu—ay nagsalita kay Satyavatī na may bagabag sa dibdib. Ang sandaling iyon ay naglalatag ng bigat ng tunggalian sa moralidad: ang nalalapit na pagsilang ang naging hudyat ng isang mabigat na pag-uusap na puno ng tungkulin, kung saan ang damdamin at ang hinihingi ng dharma ay halos magsalpukan.

Verse 37

अपनी पत्नी सत्यवतीको गर्भवती अवस्थामें देखकर भृगुश्रेष्ठ महर्षि ऋचीकका मन खिन्न हो गया ।। व्यत्यासेनोपयुक्तस्ते चरुव्यक्त भविष्यति । व्यत्यास: पादपे चापि सुव्यक्तं ते कृत: शुभे,उन्होंने कहा--'शुभे! जान पड़ता है तुमने बदलकर चरुका उपयोग किया है। इसी तरह तुमलोगोंने वृक्षोंके आलिंगनमें भी उलट-फेर कर दिया है--ऐसा स्पष्ट प्रतीत हो रहा है

Sinabi ni Bhīṣma: Nang makita niyang buntis si Satyavatī na kanyang asawa, ang dakilang rishi na si Ṛcīka—ang pinakadakila sa angkan ng Bhṛgu—ay nabagabag sa puso. Sinabi niya, “O mapalad na babae, malinaw na ginamit mo ang handog na lugaw sa sakripisyo (caru) nang pabaligtad. Gayundin, sa usapin ng pagyakap sa mga punò, hayag na nagkaroon kayo ng pagpapalitan.”

Verse 38

मया हि विश्व यद्ब्रह्मा त्वच्चरौ संनिवेशितम्‌ । क्षत्रवीर्य च सकल॑ चरौ तस्या निवेशितम्‌,“मैंने तुम्हारे चरुमें सम्पूर्ण ब्रह्मतजका संनिवेश किया था और तुम्हारी माताके चसरुमें समस्त क्षत्रियोचित शक्तिकी स्थापना की थी”

Sinabi ni Bhīṣma: “Ako mismo ang naglagay ng ganap na lakas-espirituwal ng mga Brāhmaṇa sa iyong caru; at sa caru ng iyong ina ay itinatag ko ang buong tapang at lakas na nararapat sa isang Kshatriya. Kaya ang mga katangiang nilayon ay sadyang inihalo sa pamamagitan ng ritwal.”

Verse 39

त्रैलोक्यविख्यातगुएणं त्वं विप्रं जनयिष्यसि । साच क्षत्रं विशिष्ट वै तत एतत्‌ कृतं मया,“मैंने सोचा था कि तुम त्रिभुवनमें विख्यात गुणवाले ब्राह्मणको जन्म दोगी और तुम्हारी माता सर्वश्रेष्ठ क्षत्रियकी जननी होगी। इसीलिये मैंने दो तरहके चरुओंका निर्माण किया था

Sinabi ni Bhīṣma: “Inakala ko na ikaw ay magsisilang ng isang Brāhmaṇa na bantog sa tatlong daigdig dahil sa kanyang mga katangian; at ang iyong ina naman ay magiging ina ng isang natatanging Kshatriya. Kaya gumawa ako ng dalawang uri ng caru.”

Verse 40

व्यत्यासस्तु कृतो यस्मात्‌ त्वया मात्रा च ते शुभे । तस्मात्‌ सा ब्राह्मण श्रेष्ठ माता ते जनयिष्यति,'शुभे! तुमने और तुम्हारी माताने अदला-बदली कर ली है, इसलिये तुम्हारी माता श्रेष्ठ ब्राह्मणपुत्रको जन्म देगी और भटद्रे! तुम भयंकर कर्म करनेवाले क्षत्रियकी जननी होओगी। भाविनि! माताके स्नेहमें पड़कर तुमने यह अच्छा काम नहीं किया”

Sinabi ni Bhīṣma: “Yamang nagkaroon ng pagpapalitan sa pagitan mo at ng iyong ina, O mapalad, kaya ang iyong ina ay magsisilang ng isang dakilang Brāhmaṇa.”

Verse 41

क्षत्रियं तूग्रकर्माणं त्वं भद्रे जनयिष्यसि । नहि ते तत्‌ कृतं साधु मातृस्नेहेन भाविनि,'शुभे! तुमने और तुम्हारी माताने अदला-बदली कर ली है, इसलिये तुम्हारी माता श्रेष्ठ ब्राह्मणपुत्रको जन्म देगी और भटद्रे! तुम भयंकर कर्म करनेवाले क्षत्रियकी जननी होओगी। भाविनि! माताके स्नेहमें पड़कर तुमने यह अच्छा काम नहीं किया”

Wika ni Bhishma: “O mapalad na ginang, magsisilang ka ng isang Kshatriya na may mababangis na gawa. Dahil sa pagkakapit mo sa pag-ibig at lambing ng ina, ang iyong ginawa ay hindi kapuri-puri. Sa pagpapalitang ginawa ninyo ng iyong ina, ang iyong ina ang magsisilang ng dakilang anak na itinadhana sa isang Brahmin, samantalang ikaw ang magiging ina ng mandirigmang ang mga kilos ay magiging kakila-kilabot.”

Verse 42

सा श्रुत्वा शोकसंतप्ता पपात वरवर्णिनी । भूमौ सत्यवती राजन्‌ छिन्नेव रुचिरा लता,राजन्‌! पतिकी यह बात सुनकर सुन्दरी सत्यवती शोकसे संतप्त हो वृक्षसे कटी हुई मनोहर लताके समान मूर्च्छित होकर पृथ्वीपर गिर पड़ी

Wika ni Bhishma: Nang marinig ang mga salitang iyon, si Satyavatī—marikit at maningning—ay tinupok ng dalamhati. O Hari, bumagsak siya sa lupa, na wari’y isang magandang baging na naputol sa pinagsasandigan nito.

Verse 43

प्रतिलभ्य च सा संज्ञां शिरसा प्रणिपत्य च | उवाच भार्या भर्तरें गाधेयी भार्गवर्षभम्‌,थोड़ी देरमें जब उसे चेत हुआ, तब वह गाधिकुमारी अपने स्वामी भृूगुभूषण ऋचीकके चरणोंमें सिर रखकर प्रणामपूर्वक बोली--'ब्रह्मवेत्ताओंमें श्रेष्ठ ब्रह्मर्ष! मैं आपकी पत्नी हूँ, अतः आपसे कृपा-प्रसादकी भीख चाहती हूँ। आप ऐसी कृपा करें जिससे मेरे गर्भसे क्षत्रिय पुत्र उत्पन्न न हो

Nang magbalik ang kanyang ulirat, yumuko siya at nagpatirapa sa paanan ng kanyang asawa. Pagkaraan, si Gādheyī, anak ni Gādhi, ay nagsalita sa kanyang panginoong si Ṛcīka—ang pinakadakila sa angkan ng Bhṛgu—na nagsasabing: “O pinakamainam sa mga nakakabatid ng Brahman, O brahmarṣi! Ako’y iyong asawa; kaya’t ako’y namamanhik ng iyong biyaya. Maawa ka at ipagkaloob na mula sa aking sinapupunan ay huwag isilang ang isang anak na Kshatriya.”

Verse 44

प्रसादयन्त्यां भार्यायां मयि ब्रह्मविदां वर । प्रसादं कुरु विप्र्॒ें न मे स्यात्‌ क्षत्रिय: सुत:,थोड़ी देरमें जब उसे चेत हुआ, तब वह गाधिकुमारी अपने स्वामी भृूगुभूषण ऋचीकके चरणोंमें सिर रखकर प्रणामपूर्वक बोली--'ब्रह्मवेत्ताओंमें श्रेष्ठ ब्रह्मर्ष! मैं आपकी पत्नी हूँ, अतः आपसे कृपा-प्रसादकी भीख चाहती हूँ। आप ऐसी कृपा करें जिससे मेरे गर्भसे क्षत्रिय पुत्र उत्पन्न न हो

Wika ni Bhishma: “O pinakamainam sa mga nakakabatid ng Brahman, kapag ang iyong asawa ay nakatayo sa harap mo na humihingi ng iyong pagsang-ayon, ipagkaloob mo sa akin ang iyong biyaya, O pinakadakila sa mga Brahmin: nawa’y huwag isilang mula sa aking sinapupunan ang isang anak na Kshatriya.”

Verse 45

काम ममोग्रकर्मा वै पौत्रो भवितुमर्हति । नतु मे स्यात्‌ सुतो ब्रद्म॒न्नेष मे दीयतां वर:,“मेरा पौत्र चाहे उग्रकर्मा क्षत्रियस्वभावका हो जाय; परंतु मेरा पुत्र वैसा न हो। ब्रह्मन! मुझे यही वर दीजिये”

Wika ni Bhishma: “Kung kinakailangan, hayaan nang ang aking apo ay maging taong mababangis ang gawa, ayon sa likas ng Kshatriya; ngunit huwag sanang ang sarili kong anak ang maging gayon. O Brahmin, ipagkaloob mo sa akin ang mismong biyayang ito.”

Verse 46

एवमस्त्विति होवाच स्वां भार्या सुमहातपा: । ततः सा जनयामास जगदरग्निं सुतं शुभम्‌,तब उन महातपस्वी ऋषिने अपनी पत्नीसे कहा, “अच्छा, ऐसा ही हो”। तदनन्तर सत्यवतीने जमदग्निनामक शुभगुणसम्पन्न पुत्रको जन्म दिया

Wika ni Bhishma: “Mangyari nawa,” tugon ng dakilang asceta sa sarili niyang asawa. Pagkaraan, nagsilang siya ng isang anak na lalaking marangal at mabuti ang asal na nagngangalang Jamadagni—isang pangyayaring nagpapatuloy sa lahi ng mga rishi ng mahigpit na tapa at nagpapakita ng huwarang buhay-pamilya na may disiplina at nakaayon sa dharma.

Verse 47

विश्वामित्रं चाजनयद्‌ गाधिभार्या यशस्विनी । ऋषे: प्रसादाद्‌ राजेन्द्र ब्रद्मर्षेब्रह्मयवादिनम्‌

Wika ni Bhishma: “O pinakamainam sa mga hari, ang tanyag na asawa ni Gādhi ay nagsilang kay Viśvāmitra. Sa biyaya ng isang rishi, siya’y naging brahmarṣi at tunay na tagapagpaliwanag ng Brahman.”

Verse 48

राजेन्द्र! उन्हीं ब्रह्मर्षिकि कृपा-प्रसादसे गाधिकी यशस्विनी पत्नीने ब्रह्मवादी विश्वामित्रको उत्पन्न किया ।। ततो ब्राह्मणतां यातो विश्वामित्रो महातपा: | क्षत्रिय: सोडप्यथ तथा ब्रह्म॒ुवंशस्य कारक:,इसीलिये महातपस्वी विश्वामित्र क्षत्रिय होकर भी ब्राह्मणत्वको प्राप्त हो ब्राह्मणवंशके प्रवर्तक हुए

Wika ni Bhishma: “O panginoon ng mga hari, sa mapagpalang biyaya ng mga brahmarṣi, ang tanyag na asawa ni Gādhi ay nagsilang kay Viśvāmitra, ang nakaaalam at nagpapahayag ng Brahman. Pagkaraan, si Viśvāmitra—ang dakilang asceta—bagaman isinilang na kṣatriya, ay nagkamit ng katayuang brahmana at naging tagapagtatag ng isang lahing brahmana. Kaya itinatampok ng salaysay na ito na ang espirituwal na pagtatamo at wastong asal ay makapag-aangat sa tao lampas sa pagkakakilanlang ibinibigay ng kapanganakan.”

Verse 49

तस्य पुत्रा महात्मानो ब्रह्मुवंशविवर्धना: । तपस्विनो ब्रह्म॒विदो गोत्रकर्तार एव च,उन ब्रह्मवेत्ता तपस्वीके महामनस्वी पुत्र भी ब्राह्मणवंशकी वृद्धि करनेवाले और गोत्रकर्ता हुए

Wika ni Bhishma: “Ang kanyang mga anak na lalaki ay mga dakilang kaluluwa—mga asceta at mga nakakakilala sa Brahman—na nagpalago sa lahi ng tradisyong brahmana at naging mga tagapagtatag din ng mga gotra (angkan).”

Verse 50

मधुच्छन्दश्व भगवान्‌ देवरातश्न वीर्यवान्‌ | अक्षीणश्न शकुन्तश्न बश्रु: कालपथस्तथा,विश्वामित्रात्मजा: सर्वे मुनयो ब्रह्म॒वादिन: । भगवान्‌ मधुच्छन्दा, शक्तिशाली देवरात, अक्षीण, शकुन्त, बभ्ु, कालपथ, विख्यात याज्ञवल्क्य, महाव्रती स्थूण, उलूक, यमदूत, सैन्धवायन ऋषि, भगवान्‌ वल्गुजंघ, महर्षि गालव, वज्रमुनि, विख्यात सालंकायन, लीलाढ्य, नारद, कूर्चामुख, वादुलि, मुसल, वक्षोग्रीव, आड्ूप्रिक, नैकदृकू, शिलायूप, शित, शुचि, चक्रक, मारुतन्तव्य, वातघ्न, आश्वलायन, श्यामायन, गार्ग्य, जाबालि, सुश्रुत, कारीषि, संश्रुत्य, पर, पौरव, तन्‍्तु, महर्षि कपिल, मुनिवर ताडकायन, उपगहन, आसुरायण ऋषि, मार्दमर्षि, हिरण्याक्ष, जंगारि, बाभ्रवायणि, भूति, विभूति, सूत, सुरकृत्‌ु, अरालि, नाचिक, चाम्पेय, उज्जयन, नवतत्तु, बकनख, सेयन, यति, अम्भोरुह, चारुमत्स्य, शिरीषी, गार्दभि, ऊर्जयोनि, उदापेक्षी और महर्षि नारदी--ये सभी विश्वामित्रके पुत्र एवं ब्रह्मयगादी ऋषि थे

Wika ni Bhishma: “Si Bhagavan Madhucchandas, ang makapangyarihang Devarata, sina Akshina, Shakunta, Babhru, at Kalapatha—tunay ngang ang lahat ng mga muning ito, mga anak ni Viśvāmitra, ay mga tagapahayag ng Brahman.”

Verse 51

याज्ञवल्क्यश्नल विख्यातस्तथा स्थूणो महाव्रत: । उलूको यमदूतश्न तथर्षि: सैन्धवायन:

Wika ni Bhīṣma: “Si Yājñavalkyaśnala ay tanyag; gayundin si Sthūṇa, dakilang tagapag-ingat ng mga panata. Naroon din si Ulūka, ang kumakain sa mga sugo ni Yama; at ang pantas na si Saindhavāyana.”

Verse 52

वल्गुजड्घश्न भगवान्‌ गालवश्व महानृषि: । ऋषिर्वज़्स्तथा ख्यात: सालंकायन एव च

Wika ni Bhīṣma: “Naroon ang kagalang-galang na pantas na si Valgujaḍghaśna, at ang dakilang Ṛṣi na nagngangalang Gālavaśva. May isa pang pantas na bantog sa pangalang Vajra, at gayundin si Sālaṅkāyana.”

Verse 53

लीलाढ्यो नारदश्वैव तथा कूर्चामुख: स्मृत: । वादुलिमुसलश्नैव वक्षोग्रीवस्तथैव च

Wika ni Bhīṣma: “Naalaala rin ang mga nagngangalang Līlāḍhya at Nārada, gayundin si Kūrcāmukha; at naroon din si Vāduli-musala, at si Vakṣogrīva.”

Verse 54

आंध्रिको नैकदृक्‌ चैव शिलायूप: शित: शुचि: । चक्रको मारुतन्तव्यो वातघ्नो5थाश्वलायन:

Ipinagpatuloy ni Bhīṣma ang pagbanggit ng mga pangalan: “Āndhrika, Naikadṛk, Śilāyūpa, Śita, Śuci, Cakraka, Mārutantavya, Vātaghna, at Aśvalāyana”—mga kinikilalang tawag sa loob ng tradisyon.

Verse 55

श्यामायनो<थ गार्ग्यश्व॒ जाबालि: सुश्रुतस्तथा । कारीषिरथ संभश्रुत्य: परपौरवतन्तव:

Wika ni Bhīṣma: “Sumunod ay naroon sina Śyāmāyana, Gārgyāśva, Jābāli, at Suśruta; gayundin sina Kārīṣiratha, Saṃbhaśrutya, at yaong mga kaugnay ng angkang Parapaurava.”

Verse 56

महानृषिश्व कपिलस्तथर्षिस्ताडकायन: । तथैव चोपगहनस्तथर्षिश्वासुरायण:

Wika ni Bhīṣma: “Naroon ang dakilang rishi na si Kapila; gayundin ang rishi na si Tāḍakāyana; at si Upagahana rin; at ang rishi na si Asurāyaṇa.”

Verse 57

मार्दमर्षिररिरिण्याक्षो जड़ारिबाश्रिवायणि: | भूतिर्विभूति: सूतश्न सुरकृत्‌ तु तथैव च

Wika ni Bhīṣma: “(Nakikilala siya sa mga pangalang ito:) Mārdamarṣi, Aririṇyākṣa, Jaḍāribāśrivāyaṇi, Bhūti, Vibhūti, Sūtaśna, at gayundin Surakṛt.”

Verse 58

अरालिननचिकश्रैव चाम्पेयोज्जयनौ तथा । नवतनन्‍्तुर्बकनख: सेयनो यतिरेव च

Wika ni Bhīṣma: “Gayundin sina Arālinan, Acikśra, at maging sina Cāmpeya at Ujjayana; gayundin si Navatanantu, Bakanakha, Seyana, at ang asetang si Yati.”

Verse 59

अम्भोरुहश्चारुमत्स्य: शिरीषी चाथ गार्दभि: । ऊर्जयोनिरुदापेक्षी नारदी च महानृषि:

Wika ni Bhīṣma: “Sina Ambhoruha, Cārumatsya, Śirīṣī, at si Gārdabhī rin; at sina Ūrjayoni, Rudāpekṣī, at Nāradi—ang mga ito ay mga dakilang rishi.”

Verse 60

तथैव क्षत्रियो राजन्‌ विश्वामित्रो महातपा:

Wika ni Bhīṣma: “Gayundin, O Hari, si Viśvāmitra na dakilang mapagtapa—bagaman isinilang na kṣatriya—(ay nakaabot sa pinakamataas na katayuang espirituwal).”

Verse 61

एतत्‌ ते सर्वमाख्यातं तत्त्वेन भरतर्षभ

Wika ni Bhīṣma: “O toro sa mga Bharata, naipaliwanag ko na sa iyo ang lahat ng ito nang ganap, ayon sa katotohanan.”

Verse 62

यत्र यत्र च संदेहो भूयस्ते राजसत्तम । तत्र तत्र च मां ब्रूहि च्छेत्तास्मि तव संशयम्‌,नृपश्रेष्ठट अब फिर तुम्हें जहाँ-जहाँ संदेह हो उस-उस विषयकी बात मुझसे पूछो। मैं तुम्हारे संशयका निवारण करूँगा

Wika ni Bhīṣma: “O pinakamainam sa mga hari, saan man at kailan man sumibol sa iyo ang pag-aalinlangan, itanong mo sa akin ang bagay na iyon. Ako ang puputol sa iyong pagdududa.”

Verse 593

विश्वामित्रात्मजा: सर्वे मुनयो ब्रह्म॒वादिन: । भगवान्‌ मधुच्छन्दा, शक्तिशाली देवरात, अक्षीण, शकुन्त, बभ्ु, कालपथ, विख्यात याज्ञवल्क्य, महाव्रती स्थूण, उलूक, यमदूत, सैन्धवायन ऋषि, भगवान्‌ वल्गुजंघ, महर्षि गालव, वज्रमुनि, विख्यात सालंकायन, लीलाढ्य, नारद, कूर्चामुख, वादुलि, मुसल, वक्षोग्रीव, आड्ूप्रिक, नैकदृकू, शिलायूप, शित, शुचि, चक्रक, मारुतन्तव्य, वातघ्न, आश्वलायन, श्यामायन, गार्ग्य, जाबालि, सुश्रुत, कारीषि, संश्रुत्य, पर, पौरव, तन्‍्तु, महर्षि कपिल, मुनिवर ताडकायन, उपगहन, आसुरायण ऋषि, मार्दमर्षि, हिरण्याक्ष, जंगारि, बाभ्रवायणि, भूति, विभूति, सूत, सुरकृत्‌ु, अरालि, नाचिक, चाम्पेय, उज्जयन, नवतत्तु, बकनख, सेयन, यति, अम्भोरुह, चारुमत्स्य, शिरीषी, गार्दभि, ऊर्जयोनि, उदापेक्षी और महर्षि नारदी--ये सभी विश्वामित्रके पुत्र एवं ब्रह्मयगादी ऋषि थे

Wika ni Bhīṣma: “Ang lahat ng mga pantas na ito ay mga anak ni Viśvāmitra at mga tagapagpahayag ng Brahman (brahmavādin). Kabilang sa kanila ang kagalang-galang na Madhucchandā, ang makapangyarihang Devarāta, Akṣīṇa, Śakunta, Babhu, Kālapatha, ang bantog na Yājñavalkya, ang dakilang nanata na si Sthūṇa, Ulūka, Yamadūta, ang pantas na Saindhavāyana, ang iginagalang na Valgujaṅgha, ang dakilang rishi na si Gālava, Vajramuni, ang kilalang Sālaṅkāyana, Līlāḍhya, Nārada, Kūrcāmukha, Vāduli, Musala, Vakṣogrīva, Āḍūprika, Naikadṛkū, Śilāyūpa, Śita, Śuci, Cakraka, Mārutantavya, Vātaghna, Āśvalāyana, Śyāmāyana, Gārgya, Jābāli, Suśruta, Kārīṣi, Saṃśrutya, Para, Paurava, Tantu, ang dakilang rishi na si Kapila, ang marangal na muni na si Tāḍakāyana, Upagahana, ang pantas na Āsurāyaṇa, Mārdamarṣi, Hiraṇyākṣa, Jaṅgāri, Bābhravāyaṇi, Bhūti, Vibhūti, Sūta, Surakṛtu, Arāli, Nācika, Cāmpeya, Ujjayana, Navatattu, Bakanakha, Seyana, Yati, Ambhoruha, Cārumatsya, Śirīṣī, Gārdabhi, Ūrjayoni, Udāpekṣī, at ang dakilang rishi na si Nāradī.”

Verse 603

ऋषचीकेनाहितं ब्रह्म परमेतद्‌ युधिष्ठिर । राजा युधिष्ठिर! महातपस्वी विश्वामित्र यद्यपि क्षत्रिय थे तथापि ऋचीक मुनिने उनमें परम उत्कृष्ट ब्रह्मतजका आधान किया था

Wika ni Bhīṣma: “O Yudhiṣṭhira, ito ang pinakamataas na kapangyarihang Brahmaniko (brahma-tejas) na itinanim ng pantas na Ṛcīka. O Haring Yudhiṣṭhira, bagaman ang dakilang asceta na si Viśvāmitra ay isinilang na Kṣatriya, itinindig pa rin ng pantas na Ṛcīka sa kanya ang sukdulang liwanag ng kapangyarihang espirituwal ng Brahman.”

Verse 616

विश्वामित्रस्थ वै जन्म सोमसूर्याग्नितेजस: । भरतश्रेष्ठ! इस प्रकार मैंने तुम्हें सोम, सूर्य और अग्निके समान तेजस्वी विश्वामित्रके जन्मका सारा वृत्तान्त यथार्थरूपसे बताया है

Wika ni Bhīṣma: “O pinakamainam sa mga Bharata, sa gayon ay isinalaysay ko sa iyo, nang tapat at ganap, ang buong salaysay ng kapanganakan ni Viśvāmitra—na ang ningning ay tulad nina Soma (Buwan), Sūrya (Araw), at Agni (Apoy).”