Adhyaya 18

Verse 136

ऊर्ध्वगात्मा पशुपतिर्वातरंहा मनोजव: । चन्दनी पद्मनालाग्र: सुरभ्युत्तरणो नर:,८६६ ऊर्ध्वगात्मा--देश-काल-वस्तुकृत उपाधिसे अतीत स्वरूपवाले, ८६७ पशुपति: --जीवोंके स्वामी, ८६८ वातरंहा:--वायुके समान वेगशाली, ८६९ मनोजव:--मनके समान वेगशाली, ८७० चन्दनी--चन्दनचर्चित अंगवाले, ८७१ पद्मनालाग्र:--पदानालके मूल विष्णुस्वरूप, ८७२ सुरशभ्युत्तरण:--सुरभिको नीचे उतारनेवाले, ८७३ नरः-- पुरुषरूप

Sinabi ni Vāyu-deva: “Siya’y may likas na pag-akyat at paglagpas; siya ang Paśupati, Panginoon ng mga nilalang; kasingbilis ng hangin at kasingbilis ng isip. Ang kanyang mga sangkap ay pinahiran ng sandal; siya ang pinakadulo (pinakadiwa) ng tangkay ng lotus; at siya ang Nara—ang nasa anyong tao—na nagbaba kay Surabhī.”

Verse 137

कर्णिकारमहास्रग्वी नीलमौलि: पिनाकधृत्‌ । उमापतिरुमाकान्तो जाह्नवीधृदुमाधव:,८७४ कर्णिकारमहास्रग्वी--कनेरकी बहुत बड़ी माला धारण करनेवाले, ८७५ नीलमौलि:--मस्तकपर नीलमणिमय मुकुट धारण करनेवाले, ८७६ पिनाकधृत्‌--पिनाक धनुषको धारण करनेवाले, ८७७ उमापति:--उमा--ब्रह्मविद्याके स्वामी, ८७८ उमाकान्तः --पार्वतीके प्राण-प्रियतम, ८७९ जाह्नवीधृत्‌--गंगाको मस्तकपर धारण करनेवाले, ८८० उमाधव:--पार्वतीपति

Sinabi ni Vāyu-deva: “Siya na may suot na malaking kuwintas ng mga bulaklak na karṇikāra; na ang ulo’y may koronang hiyas na bughaw-itim; na may tangan ng busog na Pināka; ang Umāpati, Panginoon ni Umā; ang minamahal ni Umā; ang may pasan sa ulo ng Jāhnavī (Gaṅgā); ang Umādhava, asawa ni Umā.”

Verse 138

वरो वराहो वरदो वरेण्य: सुमहास्वन: । महाप्रसादो दमन: शत्रुहा श्वेतपिज्रल:,८८१ वरो वराह:--श्रेष्ठ वराहरूपधारी भगवान्‌, ८८२ वरदा:--वरदाता, ८८३ वरेण्य:--स्वामी बनाने योग्य, ८८४ सुमहास्वन:--महान्‌ गर्जना करनेवाले, ८८५ महाप्रसाद:--भक्तोंपर महान्‌ अनुग्रह करनेवाले, ८८६ दमन:--दुष्टोंका दमन करनेवाले, ८८७ शत्रुहा-शत्रुनाशक, ८८८ श्वैेतपिड्ुल:--अर्धनारीनरेश्वर वेशमें श्वेत-पिंगल वर्णवाले

Sinabi ni Vāyu: “Siya ang Pinakamainam; ang Varāha, ang dakilang pagkakatawang-baboy-ramo; ang Tagapagkaloob ng biyaya; at ang Karapat-dapat piliin at paglingkuran. Ang kanyang ungol ay malawak at makapangyarihan. Nagkakaloob siya ng dakilang habag sa mga deboto, sumusupil sa masasama, pumupuksa sa mga kaaway, at nagpapakita ng liwanag na maputi at may bahid na ginintuang-kayumanggi.”

Verse 139

पीतात्मा परमात्मा च प्रयतात्मा प्रधानधृत्‌ । सर्वपारश्वमुखस्त्रयक्षो धर्मसाधारणो वर:,८८९ पीतात्मा--हिरण्मय पुरुष, ८९० परमात्मा-परत्रह्म परमेश्वर, ८९१ प्रयतात्मा--विशुद्धचित्त, ८९२ प्रधानधृत--जगत्‌के कारणभूत त्रिगुणमय प्रधानके अधिष्ठानस्वरूप, ८९३ सर्वपार्श्वमुख:--सम्पूर्ण दिशाओंकी ओर मुखवाले, ८९४ त्र्यक्ष:-- त्रिनेत्रधारी, ८९५ धर्मसाधारणो वर:--धर्म-पालनके अनुसार वर देनेवाले

Wika ni Vāyu: “Siya ang may gintong kaluluwa at ang Kataas-taasang Sarili; ang kanyang kalooban ay disiplinado at dalisay; siya ang nagtatangan sa Pradhāna, ang sinaunang saligan ng daigdig. Nakaharap sa lahat ng dako, may tatlong mata, at nagbibigay ng mga biyaya ayon sa dharma—isang dakilang panginoon na ginagawang pangkalahatang panukat ang katuwiran para sa lahat.”

Verse 140

चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा अमृतो गोवृषेश्चर: । साध्यर्षिवसुरादित्यो विवस्वान्‌ सवितामृत:,८९६ चराचरात्मा--चराचर प्राणियोंके आत्मा, ८९७ सूक्ष्मात्मा--अति सूक्ष्मस्वरूप, ८९८ अमृतो गोवृषेश्चवर:--निष्काम धर्मके स्वामी, ८९९ साध्यर्षि:--साध्य देवताओंके आचार्य, ९०० आदित्यो वसु:--अदितिकुमार वसु, ९०१ विवस्वान्‌ सवितामृत:-- किरणोंसे सुशोभित एवं जगत्‌को उत्पन्न करनेवाले अमृतस्वरूप सूर्य

Wika ni Vāyu: Siya ang panloob na Sarili ng lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw na nilalang; ang kanyang diwa ay sukdulang maselan. Siya’y walang-kamatayan, at ang panginoong nagtataguyod sa dharma ng “baka at toro”—ang kaayusang sumusuporta sa katuwiran. Siya ang gabay ng mga Sādhya at ng mga rishi; kabilang siya sa mga Vasu at mga Āditya; siya si Vivasvān, Savitṛ—ang maningning na Araw, likas na walang-kamatayan, na lumilikha at nagbibigay-sigla sa daigdig.

Verse 141

व्यास: सर्ग: सुसंक्षेपो विस्तर: पर्ययो नरः । ऋतु: संवत्सरो मास: पक्ष: संख्यासमापन:,९०२ व्यास:--पुराण-इतिहास आदिके स्रष्टा वेदव्यासस्वरूप, ९०३ सर्ग:सुसंक्षेपो विस्तर:--संक्षिप्त और विस्तृत सृष्टिस्वरूप, ९०४ पर्ययो नर:--सब ओरसे व्याप्त करनेवाले वैश्वानरस्वरूप, ९०५ ऋतु:--ऋतुरूप, ९०६ संवत्सर:--संवत्सररूप, ९०७ मास:--मासरूप, ९०८ पक्ष:--पक्षरूप, ९०९ संख्यासमापन:--पूर्वोक्त ऋतु आदिकी संख्या समाप्त करनेवाले पर्व (संक्रान्ति, दर्श, पूर्णणासादि) रूप

Wika ni Vāyu: “Siya si Vyāsa; siya ang kosmik na ‘sarga’ (paglalang/pag-emanate). Siya ang anyo ng paglikha na kapwa maikli at malawak. Siya ang ‘Nara’ na lumalaganap sa lahat, tulad ni Vaiśvānara. Siya ang panahon, ang taon, ang buwan, ang kalahating-buwan, at ang mismong ‘pagwawakas ng pagbibilang’—ang mga dugtungan sa kalendaryo na nagsasara sa mga bilang ng panahon.”

Verse 142

कला: काष्ठा लवा मात्रा मुहूर्ताहःक्षपा: क्षणा: । विश्वेक्षेत्र प्रजाबीज॑ लिड्रमाद्यस्तु निर्गम:,९१० कला:, ९११ काष्ठा:, ९१२ लवा:, ९१३ मात्रा:--(इत्यादि कालावयवस्वरूप), ९१४ मुहूर्ताह:क्षपा:--मुहूर्त, दिन और रात्रिरूप, ९१५ क्षणा:--क्षणरूप, ९१६ विश्वेक्षेत्रमू--ब्रह्माण्डरूपी वृक्षेके आधार, ९१७ प्रजाबीजम्‌--प्रजाओंके कारणरूप, ९१८ लिज्रम--महत्तत््वस्वरूप, ९१९ आद्यो निर्गमम:--सबसे पहले प्रकट होनेवाले

Wika ni Vāyudeva: “Ang kalā, kāṣṭhā, lava, mātrā, muhūrta, araw at gabi, at kṣaṇa—ito ang mga sukat at hati ng Panahon. Siya ang sandigan ng sansinukob, gaya ng lupa ng kosmikong puno; siya ang binhing-sanhi ng lahat ng nilalang; siya ang maselang tanda (liṅga) na sa pamamagitan nito nahihinuha ang di-nahahayag; at siya ang unang lumitaw sa paglikha.”

Verse 143

सदसद्‌ व्यक्तमव्यक्तं पिता माता पितामह: । स्वर्गद्धारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम्‌,९२० सत्‌--सत्स्वरूप, ९२१ असत्‌--असस्त्वरूप, ९२२ व्यक्तम्‌--साकाररूप, ९२३ अव्यक्तम--निराकाररूप, ९२४ पिता, ९२५ माता, ९२६ पितामह:, ९२७ स्वर्गद्वारम--स्वर्गके साधनस्वरूप, ९२८ प्रजाद्वारम--प्रजाके कारण, ९२९ मोक्षद्वारम्‌ --मोक्षके साधनस्वरूप, ९३० त्रिविष्टपम्‌--स्वर्गके साधनस्वरूप

Wika ni Vāyu: “Ito’y kapwa pag-iral at di-pag-iral; ang nahahayag at ang di-nahahayag. Ito ang ama, ang ina, at ang ninuno. Ito ang pintuan tungo sa langit, ang pintuan tungo sa supling, at ang pintuan tungo sa paglaya—tunay ngang ito mismo ang Triviṣṭapa (kalangitan).”

Verse 144

निर्वाणं ह्वादनश्वैव ब्रह्मतोक: परा गति: । देवासुरविनिर्माता देवासुरपरायण:,९३१ निर्वाणम्‌--मोक्षस्वरूप, ९३२ ह्वादन:--आनन्द प्रदान करनेवाले, ९३३ ब्रह्मलोक:--ब्रह्मलोकस्वरूप, ९३४ परा. गतिः--सर्वोत्कृष्ट गतिस्वरूप, ९३५ देवासुरविनिर्माता--देवताओं तथा असुरोंके जन्मदाता, ९३६ देवासुरपरायण:-- देवताओं तथा असुरोंके परम आश्रय

Wika ni Vāyudeva: Siya mismo ang Nirvāṇa, ang tagapagkaloob ng ligaya, at ang mismong daigdig ni Brahmā—ang pinakamataas na hantungan. Siya ang lumikha ng mga deva at mga asura, at ang sukdulang kanlungan na sa huli’y pinanananganan ng kapwa deva at asura.

Verse 145

देवासुरगुरुर्देवो देवासुरनमस्कृत: । देवासुरमहामात्रो देवासुरगणाश्रय:,९३७ देवासुरगुरु:--देवताओं और असुरोंके गुरु, ९३८ देव:--परम देवस्वरूप, ९३९ देवासुरनमस्कृत:--देवताओं और असुरोंसे वन्दित, ९४० देवासुरमहामात्र:--देवताओं और असुरोंसे अत्यन्त श्रेष्ठ, ९४१ देवासुरगणाश्रय:--देवताओं तथा असुरगणोंके आश्रय लेने योग्य

Wika ni Vāyu: “Siya ang iginagalang na guro ng mga deva at mga asura; ang kataas-taasang banal na Diyos, pinararangalan ng deva at asura; ang pinakapanguna sa kanila, at ang kanlungang maaasahan ng mga pangkat ng deva at asura.”

Verse 146

देवासुरगणाध्यक्षो देवासुरगणाग्रणी: । देवातिदेवो देवर्षिदेवासुरवरप्रद:,९४२ देवासुरगणाध्यक्ष:--देवताओें तथा असुरगणोंके अध्यक्ष, ९४३ देवासुरगणाग्रणी:--देवताओं तथा असुरोंके अगुआ, ९४४ देवातिदेव:--देवताओंसे बढ़कर महादेव, ९४५ देवर्षि:--नारदस्वरूप, ९४६ देवासुरवरप्रद:--देवताओं और असुरोंको भी वरदान देनेवाले

Wika ni Vāyu: Siya ang namumunong panginoon sa mga pangkat ng deva at asura, ang pinakapangunang pinuno sa kanila; ang Diyos na higit pa sa mga diyos, isang banal na rishi sa Kanyang sarili, at ang tagapagkaloob ng mga biyaya maging sa mga deva at asura.

Verse 147

देवासुरेश्वरो विश्वो देवासुरमहे श्वरः । सर्वदेवमयो<चिन्त्यो देवतात्मा55त्मसम्भव:

Wika ni Vāyu: “Siya ang naghaharing Panginoon ng mga deva at asura, ang Lahat-na-naroroon, ang dakilang tagapamahala sa kapwa deva at asura. Siya’y binubuo ng lahat ng mga diyos, di-maaarok ng isip; ang Kanyang diwa ay banal, at Siya’y isinilang sa Kanyang sarili (sariling-umiiral).”

Verse 148

९४७ देवासुरेश्वर:--देवताओं और असुरोंके ईश्वर, ९४८ विश्व:--विराट्‌ स्वरूप, ९४९ देवासुरमहेश्वर:--देवताओं और असुरोंके महान्‌ ईश्वर, ९५० सर्वदेवमय:--सम्पूर्ण देवस्वरूप, ९५१ अचिन्त्य:--अचिन्त्यस्वरूप, ९५२ देवतात्मा--देवताओंके अन्तरात्मा, ९५३ आत्मसम्भव:--स्वयम्भू ।। उद्धित्‌ त्रिविक्रमो वैद्यो विरजो नीरजो5मर: । ईड्यो हस्तीथश्चरो व्याप्रो देवसिंहो नरर्षभ:,९५४ उदभित्‌--वृक्षादिस्वरूप, ९५५ त्रिविक्रम:--तीनों लोकोंको तीन चरणोंसे नाप लेनेवाले भगवान्‌ वामन, ९५६ वैद्य:--वैद्यस्वरूप, ९५७ विरज:--रजोगुणरहित, ९५८ नीरज:--निर्मल, ९५९ अमर:--नाशरहित, ९६० ईड्य:--स्तुतिके योग्य, ९६१ हस्ती श्वरः --ऐरावत हस्तीके ईश्वर--इन्द्रस्वरूप, ९६२ व्याप्र:--सिंहस्वरूप, ९६३ देवसिंह:-- देवताओंमें सिंहके समान पराक्रमी, ९६४ नर्षभ:--मनुष्योंमें श्रेष्ठ

Wika ni Vāyu-deva: Siya ang nagiging anyo ng lahat ng tumutubo mula sa lupa; ang Trivikrama na sumukat sa mga daigdig sa tatlong hakbang; ang banal na Manggagamot; walang dungis at lubos na dalisay; walang kamatayan. Siya’y karapat-dapat purihin; ang Panginoon ng mga elepante; laging kumikilos at laganap sa lahat; ang Tigre—mabangis sa kapangyarihan; ang Leon sa mga deva; at ang Toro sa mga tao, ang pinakadakila sa sangkatauhan.

Verse 149

विबुधोड5ग्रवर: सूक्ष्म: सर्वदेवस्तपोमय: । सुयुक्त: शोभनो वच्ञी प्रासानां प्रभवो5व्यय:,९६५ विबुध:--विशेष ज्ञानवान्‌, ९६६ अग्रवर:--यज्ञमें सबसे प्रथम भाग लेनेके अधिकारी, ९६७ सूक्ष्म:--अत्यन्त सूक्ष्मस्वरूप, ९६८ सर्वदेव:--सर्वदेवस्वरूप, ९६९ तपोमय:--तपोमयस्वरूप, ९७० सुयुक्त:--भक्तोंपर कृपा करनेके लिये सब तरहसे सदा सावधान रहनेवाले, ९७१ शोभन:--कल्याणस्वरूप, ९७२ वज्री--वज्रायुधधारी, ९७३ प्रासानां प्रभव:--प्रास नामक अस्त्रकी उत्पत्तिके स्थान, ९७४ अव्यय:-- विनाशरहित

Wika ni Vāyudeva: “Siya’y tunay na marunong na nilalang sa langit, ang pangunahing may karapatang tumanggap ng unang bahagi sa handog; napakapino ng kanyang diwa; taglay ang anyo ng lahat ng mga diyos; hinubog ng pag-aayuno at pagninilay. Laging handang-handa (upang magpakita ng biyaya sa mga deboto), mapalad ang likas, tagapagdala ng vajra, at ang di-nauubos na pinagmumulan kung saan sumisibol ang sandatang tinatawag na ‘Prāsa’—di-nasisira.”

Verse 150

गुहः कान्‍्तो निज: सर्ग: पवित्र सर्वपावन: । शृद्धी शृज्धप्रियो बभ्ू राजराजो निरामय:,९७५ गुह:--कुमार कार्तिकेयस्वरूप, ९७६ कान्त:--आनन्दकी पराकाष्ठारूप, ९७७ निज: सर्ग:--सृष्टिसे अभिन्न, ९७८ पवित्रम्‌--परम पवित्र, ९७९ सर्वपावन:--सबको पवित्र करनेवाले, ९८० शुद्भधी--सिंगी नामक बाजा अपने पास रखनेवाले, ९८१ शूड्डप्रिय: --पर्वत-शिखरको पसंद करनेवाले, ९८२ बशभ्ू:--विष्णुस्वरूप, ९८३ राजराज:-- राजाओंके राजा, ९८४ निरामय:--सर्वथा दोषरहित

Wika ni Vāyu: “Siya si Guha (Skanda), ang minamahal at maningning; ang kanyang pagpapakita ay likás na kaugnay ng mismong paglikha. Siya ang sukdulang dalisay at tagapagpadalisay ng lahat. Taglay niya ang sungay na śṛṅgī at kinalulugdan ang matatayog na tuktok; at siya’y nagpakita rin bilang Viṣṇu. Siya ang hari ng mga hari, lubos na walang karamdaman at kapintasan.”

Verse 151

अभिराम: सुरगणो विराम: सर्वसाधन: । ललाटाक्षो विश्वदेवो हरिणो ब्रह्म॒वर्चस:,९८५ अभिराम:--आनन्ददायक, ९८६ सुरगण:-- देवसमुदायरूप, ९८७ विराम:-- सबसे उपरत, ९८८ सर्वसाधन:--सभी साधनोंद्वारा साध्य, ९८९ ललाटाक्ष:--ललाटमें तीसरा नेत्र धारण करनेवाले, ९९० विश्वदेव:--सम्पूर्ण विश्वके द्वारा क्रीड़ा करनेवाले, ९९१ हरिण:--मृगरूप, ९९२ ब्रह्म॒वर्चस:--ब्रह्मतेजसे सम्पन्न

Wika ni Vāyu-deva: “Siya si Abhirāma, tagapagbigay-lugod; si Suragaṇa, na katawan ng kapulungan ng mga diyos; si Virāma, na nagpapatahimik sa lahat ng pagkilos; si Sarvasādhana, na maaabot sa bawat paraan ng disiplina sa espiritu. Siya si Lalāṭākṣa, tagapagdala ng ikatlong mata sa noo; si Viśvadeva, ang banal na presensiyang lumalaganap sa buong sansinukob; si Hariṇa, na nagpapakita sa anyo ng usa; at si Brahmavarcasa, na nagniningning sa karilagan ng sagradong kaalaman.”

Verse 152

स्थावराणां पतिश्नैव नियमेन्द्रियवर्धन: । सिद्धार्थ:सिद्धभूतार्थो 5चिन्त्य:सत्यव्रत: शुचि:,९९३ स्थावराणां पति:--पर्वतोंके स्वामी हिमाचलादिरूप, ९९४ नियमेन्द्रियवर्धन: --नियमोंद्वारा मनसहित इन्द्रियोंका दमन करनेवाले, ९९५ सिद्धार्थ:--आप्तकाम, ९९६ सिद्धभूतार्थ:--जिसके समस्त प्रयोजन सिद्ध हैं, ९९७ अचिन्त्य:--चित्तकी पहुँचसे परे, ९९८ सत्यव्रत:--सत्यप्रतिज्ञ, ९९९ शुचि:--सर्वथा शुद्ध

Wika ni Vāyu-deva: “Siya nga ang panginoon ng mga di-nakikilos (mga bundok). Sa pamamagitan ng mahigpit na mga pagtalima, pinatitibay niya ang paghahari sa mga pandama at sa isip. Natupad na ang kanyang mga hangarin; naganap na ang lahat ng kanyang layon. Siya’y lampas sa abot ng karaniwang pag-iisip, matatag sa panatang katotohanan, at ganap na dalisay.”

Verse 153

व्रताधिप: परं ब्रह्म भक्तानां परमा गति: । विमुक्तो मुक्ततेजाश्न श्रीमान्‌ श्रीवर्धनी जगत्‌,१००० व्रताधिप:--व्रतोंके अधिपति, १००१ परम्‌--सर्वश्रेष्ठ, १००२ ब्रह्म--देश, काल और वस्तुसे अपरिच्छिन्न चिन्मयतत्त्व, १००३ भक्तानां परमा गति:--भक्तोंके लिये परम गतिस्वरूप, १००४ विमुक्तः--नित्य मुक्त, १००५ मुक्ततेजा:--शत्रुओंपर तेज छोड़नेवाले, १००६ श्रीमान्‌--योगैश्वर्यसे सम्पन्न, १००७ श्रीवर्धन:--भक्तोंकी सम्पत्तिको बढ़ानेवाले, १००८ जगत्‌--जगत्स्वरूप

Wika ni Vāyu-deva: “Siya ang panginoon ng mga panata, ang Kataas-taasang Brahman; para sa mga deboto, siya ang pinakamataas na kanlungan at huling hantungan. Laging malaya, pinakakawalan niya ang di-mapipigil na ningning laban sa mga kaaway; puspos ng banal na kasaganaan, pinalalago niya ang kapalaran ng mga sumasamba, at siya mismo ang anyo ng daigdig.”

Verse 154

यथाप्रधानं भगवानिति भक्‍त्या स्तुतो मया । यन्न ब्रह्मादयो देवा विदुस्तत्त्वेन नर्षय:

Wika ni Vāyu: “Sa debosyon, pinuri ko ang Pinagpalang Panginoon bilang ‘ang mismong Kataas-taasang Prinsipyo (Pradhāna)’—isang katotohanang kahit si Brahmā at ang iba pang mga diyos, at maging ang mga rishi, ay hindi ganap na nalalaman sa tunay nitong diwa.”

Verse 155

भक्‍्त्या त्वेवं पुरस्कृत्य मया यज्ञपतिर्विभु:

Sa debosyon, inilagay ko sa unahan ang Makapangyarihang Panginoon ng paghahandog (yajña), at pinarangalan Siya bilang kataas-taasang tagapangasiwa ng ritwal.

Verse 156

शिवमेश्रि: स्तुवन्‌ देव॑ नामभि: पुष्टिवर्धनी:,जो सदा योगयुक्त एवं पवित्रभावसे रहनेवाला भक्त इन पुष्टिवर्धक नामोंद्वारा भगवान्‌ शिवकी स्तुति करता है, वह स्वयं ही उन परमात्मा शिवको प्राप्त कर लेता है

Wika ni Vāyu: Ang debotong namumuhay sa kalinisan, laging nakatatag sa disiplina ng yoga, at pumupuri kay Panginoong Śiva sa pamamagitan ng mga pangalang nagbibigay-lakas at nagpapalusog, ay makakamtan ang Kataas-taasang Sarili—si Śiva—sa sarili niyang masidhing pagsasanay ng debosyon.

Verse 157

नित्ययुक्तः शुचिर्भक्तः प्राप्रोत्यात्मानमात्मना,जो सदा योगयुक्त एवं पवित्रभावसे रहनेवाला भक्त इन पुष्टिवर्धक नामोंद्वारा भगवान्‌ शिवकी स्तुति करता है, वह स्वयं ही उन परमात्मा शिवको प्राप्त कर लेता है

Wika ni Vāyu: Ang debotong laging nakatuon, malinis, at matatag sa debosyon ay nakakamtan ang Kataas-taasang Sarili sa pamamagitan ng sarili niyang panloob na sarili. Ang nananatiling nakatatag sa yoga at, taglay ang dalisay na kalooban, pumupuri kay Śiva sa mga pangalang nagpapalakas at nagpapalusog, ay tiyak na makararating sa Kataas-taasang Panginoong Śiva mismo.

Verse 158

एतद्धि परम॑ ब्रह्म परं ब्रह्माधिगच्छति । ऋषयश्चैव देवाश्न स्तुवन्त्येतेन तत्परम्‌,यह उत्तम वेदतुल्य स्तोत्र परब्रह्म परमात्म-स्वरूप शिवको अपना लक्ष्य बनाता है। ऋषि और देवता भी उसके द्वारा उन परमात्मा शिवकी स्तुति करते हैं

Wika ni Vāyu: “Ito nga ang Kataas-taasang Brahman; sa pamamagitan nito (ng himno/paraan ng pagpupuri) ay naaabot ang pinakamataas na Brahman. Ang mga rishi at maging ang mga diyos ay gumagamit din ng mismong stotra na ito upang purihin ang Kataas-taasan.”

Verse 159

स्तूयमानो महादेवस्तुष्यते नियतात्मभि: । भक्तानुकम्पी भगवानात्मसंस्थाकरो विभु:,जो लोग मनको संयममें रखकर इन नामोंद्वारा भक्तवत्सल तथा आत्मनिष्ठा प्रदान करनेवाले भगवान्‌ महादेवकी स्तुति करते हैं, उनपर वे बहुत संतुष्ट होते हैं

Kapag ang mga debotong may disiplina at pagpipigil-sa-sarili ay pumupuri kay Mahādeva, lubos Siyang nalulugod. Ang Mapalad na Panginoon, mahabagin sa mga bhakta, ang kapangyarihang sumasaklaw sa lahat; Siya ang nagtatatag sa kanila sa panloob na katatagan—inihihimpil ang sarili sa sarili.

Verse 160

तथैव च मनुष्येषु ये मनुष्या: प्रधानत: । आस्तिका: श्रद्दधानाश्न बहुभिर्जन्मभि: स्तवै:,इसी प्रकार मनुष्योंमें जो प्रधानतः आस्तिक और श्रद्धालु हैं तथा अनेक जन्मतक की हुई स्तुति एवं भक्तिके प्रभावसे मन, वाणी, क्रिया तथा प्रेमभावके द्वारा सोते-जागते, चलते-बैठते और आँखोंके खोलते-मीचते समय भी सदा अनन्यभावसे उन परम सनातनदेव जगदीश्वर शिवका बारंबार ध्यान करते हैं, वे अमित तेजसे सम्पन्न हो जाते हैं तथा जो उन्हींके विषयमें सुनते-सुनाते एवं उन्हींकी महिमाका कथोपकथन करते हुए इस स्तोत्रद्वारा सदा उनकी स्तुति करते हैं, वे स्वयं भी स्तुत्य होकर सदा संतुष्ट होते हैं और रमण करते हैं

Gayon din sa mga tao: yaong mga pangunahing nananalig at puspos ng pananampalataya—na ang debosyon ay pinatibay ng mga himnong inialay sa maraming kapanganakan—ay nagiging maningning sa di-masukat na lakas na espirituwal.

Verse 161

भक्‍त्या हाुनन्यमीशानं परं देव॑ सनातनम्‌ | कर्मणा मनसा वाचा भावेनामिततेजस:,इसी प्रकार मनुष्योंमें जो प्रधानतः आस्तिक और श्रद्धालु हैं तथा अनेक जन्मतक की हुई स्तुति एवं भक्तिके प्रभावसे मन, वाणी, क्रिया तथा प्रेमभावके द्वारा सोते-जागते, चलते-बैठते और आँखोंके खोलते-मीचते समय भी सदा अनन्यभावसे उन परम सनातनदेव जगदीश्वर शिवका बारंबार ध्यान करते हैं, वे अमित तेजसे सम्पन्न हो जाते हैं तथा जो उन्हींके विषयमें सुनते-सुनाते एवं उन्हींकी महिमाका कथोपकथन करते हुए इस स्तोत्रद्वारा सदा उनकी स्तुति करते हैं, वे स्वयं भी स्तुत्य होकर सदा संतुष्ट होते हैं और रमण करते हैं

Sinabi ni Vāyu: “Sa debosyon, sambahin si Īśāna—ang Kataas-taasang Diyos, ang walang-hanggang Diyos. Sa gawa, isip, salita, at damdaming panloob, ang sinumang may di-natitinag na iisang-tutok na paggunita ay paulit-ulit na nagmumuni kay Śiva, ang Panginoon ng daigdig na walang hanggan—gising man o tulog, naglalakad man o nakaupo, maging sa simpleng pagbukas at pagdilat ng mga mata—ay nagkakamit ng di-masukat na ningning na espirituwal. At yaong nakikinig at nagpaparinig tungkol sa Kanya, nakikipag-usap tungkol sa Kanyang kadakilaan, at patuloy na pumupuri sa Kanya sa pamamagitan ng himnong ito, sila man ay nagiging karapat-dapat purihin; laging panatag at nagagalak sa debosyong iyon.”

Verse 162

शयाना जाग्रमाणाश्च व्रजन्नुपविशंस्तथा । उन्मिषन्‌ निमिषंश्वैव चिन्तयन्त: पुनः पुन:,इसी प्रकार मनुष्योंमें जो प्रधानतः आस्तिक और श्रद्धालु हैं तथा अनेक जन्मतक की हुई स्तुति एवं भक्तिके प्रभावसे मन, वाणी, क्रिया तथा प्रेमभावके द्वारा सोते-जागते, चलते-बैठते और आँखोंके खोलते-मीचते समय भी सदा अनन्यभावसे उन परम सनातनदेव जगदीश्वर शिवका बारंबार ध्यान करते हैं, वे अमित तेजसे सम्पन्न हो जाते हैं तथा जो उन्हींके विषयमें सुनते-सुनाते एवं उन्हींकी महिमाका कथोपकथन करते हुए इस स्तोत्रद्वारा सदा उनकी स्तुति करते हैं, वे स्वयं भी स्तुत्य होकर सदा संतुष्ट होते हैं और रमण करते हैं

Sinabi ni Vāyu: Nakahiga man o gising, naglalakad man o nakaupo, at maging sa pagbukas at pagpikit ng mga mata, paulit-ulit nilang inaalala at pinagninilayan (ang Panginoon).

Verse 163

शृण्वन्त: श्रावयन्तश्न॒ कथयन्तश्न ते भवम्‌ | स्तुवन्तः स्तूयमानाश्न तुष्यन्ति च रमन्ति च,इसी प्रकार मनुष्योंमें जो प्रधानतः आस्तिक और श्रद्धालु हैं तथा अनेक जन्मतक की हुई स्तुति एवं भक्तिके प्रभावसे मन, वाणी, क्रिया तथा प्रेमभावके द्वारा सोते-जागते, चलते-बैठते और आँखोंके खोलते-मीचते समय भी सदा अनन्यभावसे उन परम सनातनदेव जगदीश्वर शिवका बारंबार ध्यान करते हैं, वे अमित तेजसे सम्पन्न हो जाते हैं तथा जो उन्हींके विषयमें सुनते-सुनाते एवं उन्हींकी महिमाका कथोपकथन करते हुए इस स्तोत्रद्वारा सदा उनकी स्तुति करते हैं, वे स्वयं भी स्तुत्य होकर सदा संतुष्ट होते हैं और रमण करते हैं

Sinabi ni Vāyu: Yaong nakikinig (sa papuri sa Panginoon), nagpaparinig sa iba, at nagsasalita tungkol sa Kanya—mga debotong patuloy na pumupuri at sila man ay karapat-dapat purihin—ay nananatiling panatag sa loob at nagagalak.

Verse 164

जन्मकोटिसहस्रेषु नानासंसारयोनिषु । जन्तोर्विगतपापस्य भवे भक्ति: प्रजायते,कोटि सहस््र जन्मोंतक नाना प्रकारकी संसारी योनियोंमें भटकते-भटकते जब कोई जीव सर्वथा पापोंसे रहित हो जाता है, तब उसकी भगवान्‌ शिवमें भक्ति होती है

Sinabi ni Vāyu: “Sa paglipas ng libu-libong milyong kapanganakan, habang pagala-gala sa sari-saring sinapupunan at kalagayan ng makamundong pag-iral, kapag ang isang nilalang ay ganap nang nalinis sa kasalanan, saka sumisibol sa loob niya ang debosyon kay Panginoong Śiva.”

Verse 165

उत्पन्ना च भवे भक्तिरनन्या सर्वभावत: । भाविन: कारणे चास्य सर्वयुक्तस्य सर्वथा,भाग्यसे जो सर्वसाधनसम्पन्न हो गया है, उसको जगत्‌के कारण भगवान्‌ शिवमें सम्पूर्णभावसे सर्वथा अनन्य भक्ति प्राप्त होती है

Sinabi ni Vāyu: “Sa taong ganap na napagkalooban sa lahat ng paraan, sumisilang ang di-natitinag na debosyon—buong-puso at tanging iisa—tungo kay Panginoong Śiva, ang sanhi at pinagmumulan ng daigdig. Dumarating ang debosyong ito kasama ng kabuuan ng sarili, na walang puwang para sa hati-hating katapatan.”

Verse 166

एतद्‌ देवेषु दुष्प्रापं मनुष्येषु न लभ्यते । निर्विघ्ना निश्चला रुद्रे भक्तिरव्यभिचारिणी,रद्रदेवमें निश्चल एवं निर्विघ्नरूपसे अनन्य-भक्ति हो जाय--यह देवताओंके लिये भी दुर्लभ है। मनुष्योंमें तो प्रायः ऐसी भक्ति स्वतः नहीं उपलब्ध होती है

Sinabi ni Vāyu: “Ang gayong debosyon—walang sagabal, matatag, at tanging iisa—kay Rudra ay mahirap makamtan kahit sa mga diyos. Sa mga tao, lalo itong hindi madaling matagpuan; hindi karaniwang sumisibol nang kusa ang ganitong debosyon.”

Verse 167

तस्यैव च प्रसादेन भक्तिरुत्पद्यते नृणाम्‌ | येन यान्ति परां सिद्धि तद्भागवतचेतस:,भगवान्‌ शंकरकी कृपासे ही मनुष्योंके हृदयमें उनकी अनन्यभक्ति उत्पन्न होती है, जिससे वे अपने चित्तको उन्हींके चिन्तनमें लगाकर परमसिद्धिको प्राप्त होते हैं

Sa mismong biyaya Niya nagmumula ang debosyon sa mga tao. Sa pamamagitan ng debosyong iyon, kapag ang isip ay naging ganap na Bhagavata—lubos na nakalubog sa Panginoon—nararating nila ang pinakadakilang kaganapan.

Verse 168

ये सर्वभावानुगताः: प्रपद्यन्ते महेश्वरम्‌ । प्रपन्नवत्सलो देव: संसारात्‌ तान्‌ समुद्धरेत्‌,जो सम्पूर्ण भावसे अनुगत होकर महेश्वरकी शरण लेते हैं, शरणागतवत्सल महादेवजी इस संसारसे उनका उद्धार कर देते हैं

Sinabi ni Vāyu: “Yaong mga, na ang buong pagkatao ay nakahanay sa bawat damdamin, ay sumisilong kay Maheśvara—si Mahādeva na mapagkalinga sa mga sumuko—iaangat Niya sila at ililigtas mula sa gapos ng makamundong pag-iral.”

Verse 169

एवमन्ये विकुर्वन्ति देवा: संसारमोचनम्‌ । मनुष्याणामृते देवं नान्या शक्तिस्तपोबलम्‌,इसी प्रकार भगवानकी स्तुतिद्वारा अन्य देवगण भी अपने संसारबन्धनका नाश करते हैं; क्योंकि महादेवजीकी शरण लेनेके सिवा ऐसी दूसरी कोई शक्ति या तपका बल नहीं है जिससे मनुष्योंका संसारबन्धनसे छुटकारा हो सके

Sinabi ni Vāyu: “Sa ganitong paraan din, ang iba pang mga diyos ay nagpapalaya sa kanilang sarili mula sa gapos ng pag-iral sa daigdig—sa pamamagitan ng pagpupuri sa Panginoon. Para sa mga tao, bukod sa pagkanlong sa Banal (Mahādeva), wala nang ibang kapangyarihan, wala nang lakas na bunga ng pag-aayuno at pagninilay, na makapagdudulot ng pagkalaya mula sa saṃsāra.”

Verse 170

इति तेनेन्द्रकल्पेन भगवान्‌ सदसत्पति: । कृत्तिवासा: स्तुतः कृष्ण तण्डिना शुभबुद्धिना,श्रीकृष्ण! यह सोचकर उन इन्द्रके समान तेजस्वी एवं कल्याणमयी बुद्धिवाले तण्डि मुनिने गजचर्मधारी एवं समस्त कार्यकारणके स्वामी भगवान्‌ शिवकी स्तुति की

Kaya nga, O Kṛṣṇa, ang pantas na si Taṇḍi—may mapalad na pag-unawa at maningning na gaya ni Indra—ay naghandog ng papuri sa pinagpalang Panginoong Śiva, ang nagsusuot ng balat ng elepante at ang kataas-taasang maykapangyarihan sa sanhi at bunga, sa may-anyo at sa wala.

Verse 171

स्तवमेतं भगवतो ब्रह्मा स्वयमधारयत्‌ । गीयते च स बुद्धयेत ब्रह्मा शंकरसंनिधौ,भगवान्‌ शंकरके इस स्तोत्रको ब्रह्माजीने स्वयं अपने हृदयमें धारण किया है। वे भगवान्‌ शिवके समीप इस वेदतुल्य स्तुतिका गान करते रहते हैं; अतः सबको इस स्तोत्रका ज्ञान प्राप्त करना चाहिये

Sinabi ni Vāyu: “Ang himnong ito para sa Pinagpalang Panginoon ay mismong iningatan ni Brahmā sa kanyang puso. At nauunawaan na inaawit ito ni Brahmā sa mismong harapan ni Śaṅkara. Kaya nararapat na pag-aralan at isapuso ang papuring ito na tulad ng Veda.”

Verse 172

इदं पुण्यं पवित्र च सर्वदा पापनाशनम्‌ | योगदं मोक्षदं चैव स्वर्गदं तोषदं तथा,यह परम पवित्र, पुण्यजनक तथा सर्वदा सब पापोंका नाश करनेवाला है। यह योग, मोक्ष, स्वर्ग और संतोष--सब कुछ देनेवाला है

Sinabi ni Vāyu-deva: “Ang aral na ito ay mapagkawanggawa at nagpapadalisay, at walang pagsalang pumupuksa sa kasalanan. Ipinagkakaloob nito ang yoga, ang mokṣa (pagkalaya), ang langit, at gayundin ang kasiyahan ng loob.”

Verse 173

एवमेतत्‌ पठन्ते य एकभक्‍्त्या तु शड्करम्‌ | या गति: सांख्ययोगानां व्रजन्त्येतां गतिं तदा,जो लोग अनन्यभक्तिभावसे भगवान्‌ शिवके स्वरूप-भूत इस स्तोत्रका पाठ करते हैं उन्हें वही गति प्राप्त होती है जो सांख्यवेत्ताओं और योगियोंको मिलती है

Ganyan nga. Ang mga bumibigkas ng himnong ito nang may iisang-pusong debosyon kay Śaṅkara ay makaaabot sa yaong kataas-taasang kalagayan na nararating ng mga nakaaalam ng Sāṅkhya at ng mga yogin.

Verse 174

स्तवमेतं प्रयत्नेन सदा रुद्रस्य संनिधौ । अब्दमेकं चरेद्‌ भक्त: प्राप्रुयादीप्सितं फलम्‌,जो भक्त भगवान्‌ शंकरके समीप एक वर्षतक सदा प्रयत्नपूर्वक इस स्तोत्रका पाठ करता है वह मनोवांछित फल प्राप्त कर लेता है

Sinabi ni Vāyu: “Hayaang bigkasin ng isang deboto ang himnong ito nang may tuluy-tuloy na pagsisikap, laging sa harap ni Rudra (Śiva). Kung mapananatili niya ang panatang ito sa loob ng isang buong taon, matatamo niya ang ninanais na bunga.”

Verse 175

एतद्‌ रहस्यं परम॑ ब्रह्मणो हृदि संस्थितम्‌ । ब्रह्मा प्रोवाच शक्राय शक्र: प्रोवाच मृत्यवे,यह परम रहस्यमय स्तोत्र ब्रह्माजीके हृदयमें स्थित है। ब्रह्माजीने इन्द्रको इसका उपदेश दिया और इन्द्रने मृत्युको

Sinabi ni Vāyu: “Ang kataas-taasang lihim na ito—isang panloob na hiwagang nananahan sa puso mismo ni Brahmā—ay itinuro ni Brahmā kay Śakra (Indra), at si Śakra naman ay nagturo nito kay Mṛtyu (Kamatayan).”

Verse 176

मृत्यु: प्रोवाच रुद्रेभ्यो रुद्रेभ्यस्तण्डिमागमत्‌ । महता तपसा प्राप्तस्तण्डिना ब्रह्मसझनि,मृत्युने एकादश रुद्रोंकोी इसका उपदेश किया। रुद्रोंसे तण्डिको इसकी प्राप्ति हुई। तण्डिने ब्रह्मलोकमें ही बड़ी भारी तपस्या करके इसे प्राप्त किया था

Sinabi ni Vāyu: “Itinuro ni Mṛtyu ang aral na ito sa mga Rudra; mula sa mga Rudra ay napasa ito kay Taṇḍi. Natamo ni Taṇḍi ito sa Brahmaloka sa pamamagitan ng napakalaking tapas (mahigpit na pagpipigil at pagsisikap espirituwal).”

Verse 177

तण्डि: प्रोवाच शुक्राय गौतमाय च भार्गव: । वैवस्वताय मनवे गौतम: प्राह माधव,माधव! तण्डिने शुक्रको, शुक्रने गौतमको और गौतमने वैवस्वतमनुको इसका उपदेश दिया

Sinabi ni Vāyu: “Itinuro ni Bhārgava ang tagubiling ito kay Śukra at gayundin kay Gautama; at si Gautama—O Mādhava—ay nagturo naman nito kay Vaivasvata Manu.”

Verse 178

नारायणाय साध्याय समाधिष्ठाय धीमते । यमाय प्राह भगवान्‌ साध्यो नारायणो<च्युत:

Sinabi ni Vāyu: “Kay Nārāyaṇa—na tinatawag ding Sādhya—na nakatatag sa ganap na samādhi at may sukdulang karunungan, ang pinagpalang Sādhya, si Nārāyaṇa, ang Acyuta (ang Hindi Nagkukulang), ay nagsalita ng mga salitang ito kay Yama.”

Verse 1543

स्तोतव्यमर्च्य वन्द्यं च कः स्तोष्यति जगत्पतिम्‌ । श्रीकृष्ण! इस प्रकार बहुत-से नामोंमेंसे प्रधान-प्रधान नाम चुनकर मैंने उनके द्वारा भक्तिपूर्वक भगवान्‌ शंकरका सावन किया। जिन्हें ब्रह्मा आदि देवता तथा ऋषि भी तत्त्वसे नहीं जानते। उन्हीं स्तवनके योग्य, अर्चनीय और वन्दनीय जगत्पति शिवकी कौन स्तुति करेगा?

Karapat-dapat purihin, sambahin, at igalang—sino nga ba ang makapapuri nang ganap sa Panginoon ng sansinukob? O Śrī Kṛṣṇa! Sa pagpili ko ng pinakapangunahing mga pangalan mula sa marami Niyang pangalan, inihandog ko nang may debosyon ang isang himno kay Bhagavān Śaṅkara. Maging si Brahmā at ang iba pang mga diyos, pati ang mga rishi, ay hindi Siya tunay na nakikilala sa Kaniyang pinakadiwa. Paano nga makagagawa ang sinuman ng karapat-dapat na papuri para kay Śiva—ang Panginoon ng daigdig—na Siya lamang ang tunay na nararapat sa himno, pagsamba, at pagyukod?

Verse 1556

ततोअभ्यनुज्ञां सम्प्राप्प स्तुतो मतिमतां वर: । इस तरह भक्तिके द्वारा भगवान्‌को सामने रखते हुए मैंने उन्हींसे आज्ञा लेकर उन बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ भगवान्‌ यज्ञपतिकी स्तुति की

Pagkaraan, nang makamtan ko ang Kaniyang pahintulot, ako—na pinupuri bilang pinakamainam sa mga marurunong—ay naghandog ng himno ng papuri sa Panginoon, ang Guro ng yajña (handog na sakripisyo), na inilalagay Siya sa aking harapan sa pamamagitan ng debosyon at kumikilos lamang ayon sa Kaniyang pagsang-ayon.