
Prāyaścitta for Theft, Forbidden Foods, Impurity, and Ritual Lapses; Tīrtha–Vrata Remedies; Pativratā Mahātmyam via Sītā and Agni
Sa pagpapatuloy ng aral ng dharma sa Uttara-bhāga, inilalahad ni Vyāsa ang isang masusing sistema ng prāyaścitta na tumutugma ang bawat paglabag sa tiyak na paraan ng paglilinis—Cāndrāyaṇa, (Mahā-)Sāṃtapana, (Ati-)Kṛcchra, Taptakṛcchra, Prājāpatya, mga anyo ng pag-aayuno, pañcagavya, at mantra-japa. Mula sa paglabag sa ari-arian (pagdukot, pagnanakaw ng tubig at mga bagay) lumilipat ito sa dumi dahil sa pagkain at pagdikit (maruming karne, dumi/ihi, nadungisang tubig, ipinagbabawal na pagkain, tira-tirang pagkain, at pakikisalamuha sa caṇḍāla), saka sa pagkukulang sa nitya-karma (Sandhyā, pagpapanatili ng agnihotra, at ritwal ng panggatong) at sa mga paglabag na panlipunan-ritwal (pamamahagi sa paṅkti, kalagayang vrātya, at pagwawasto sa apāṅktya). Unti-unting lumilihis ang talakayan mula sa legal na detalye tungo sa debosyonal na lunas—paglalakbay sa tīrtha, pagsamba, mga vrata ayon sa mga araw ng buwan, at pagbibigay—na nagsasabing ang pagsuko at disiplinadong pagsamba ay nakapapawi kahit mabibigat na kasalanan. Sa wakas, pinupuri ang pag-alis ng kasalanan ng kababaihan sa pamamagitan ng pativratā-dharma, sa halimbawa ng pangyayaring Sītā–Agni (māyā-Sītā na kapalit at ang apoy bilang saksi), at binibigyang-diin ni Vyāsa na ang dharmang ito, kasama ng jñāna-yoga at pagsamba kay Maheśvara, ay nagdudulot ng tuwirang darśana kay Mahādeva.
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे द्वात्रिशो ऽध्यायः व्यास उवाच मनुष्याणां तु हरणं कृत्वा स्त्रीणां गृहस्य च / वापीकूपजलानां च शुध्येच्चान्द्रायणेन तु
Ganito sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā, sa huling bahagi, ang ika-33 kabanata. Wika ni Vyāsa: “Ang sinumang gumawa ng pagdukot o pag-agaw ng tao, ng babae, ng sambahayan, at maging ng tubig na pag-aari ng balon at imbakan, ay nalilinis sa pagsasagawa ng Cāndrāyaṇa (panatang ayon sa buwan).”
Verse 2
द्रव्याणामल्पसाराणां स्तेयं कृत्वान्यवेश्मतः / चरेत् सांतपनं कृच्छ्रं तन्निर्यात्यात्मशुद्धये
Kung ang isang tao ay nagnakaw ng mga bagay na maliit ang halaga mula sa bahay ng iba, dapat niyang isagawa ang Sāntapana Kṛcchra na pag-aayuno at pagninilay. Sa pamamagitan nito, napapawi ang kasalanan at nalilinis ang sarili.
Verse 3
धान्यान्नधनचौर्यं तु कृत्वा कामाद् द्विजोत्तमः / स्वजातीयगृहादेव कृच्छ्रार्धेन विशुद्ध्यति
Ngunit kung ang isang pinakadakila sa mga dvija, dahil sa pagnanasa, ay nagnakaw ng bigas, pagkain, o yaman mula sa bahay ng kapwa niya kauri, siya’y nalilinis sa pagsasagawa ng kalahati ng Kṛcchra na panata.
Verse 4
भक्षभोज्यापहरणे यानशय्यासनस्य च / पुष्पमूलफलानां च पञ्चगव्यं विशोधनम्
Kapag ang mga pagkaing nginunguya o kinakain ay inagaw nang di-makatarungan, gayundin ang sasakyan, higaan, o upuan—at pati mga bulaklak, ugat, at bunga—ang itinakdang paglilinis ay pañcagavya, ang limang kaloob ng baka.
Verse 5
तृणकाष्ठद्रुमाणां च शुष्कान्नस्य गुडस्य च / चैलचर्मामिषाणां च त्रिरात्रं स्यादभोजनम्
Kung may di-wastong pakikitungo sa damo, panggatong at mga puno, gayundin sa tuyong pagkain at jaggery, at sa tela, katad at karne—ang itinakdang pag-aalay-sala ay ang hindi pagkain sa loob ng tatlong gabi.
Verse 6
मणिमुक्ताप्रवालानां ताम्रस्य रजतस्य च / अयः कांस्योपलानां च द्वादशाहं कणाशनम्
Para sa karumihang dulot ng pagdikit sa mga hiyas, perlas at korales, gayundin sa tanso at pilak, at sa bakal, bell-metal (kāṃsya) at mga bato—magsagawa ng labindalawang araw na pagkain ng butil lamang (kaṇa).
Verse 7
कार्पासकीटजोर्णानां द्विशफैकशफस्य च / पक्षिगन्धौषधीनां च रज्वाश्चैव त्र्यहं पयः
Para sa mga labi mula sa uod ng bulak (silkworm), sa bangkay ng mga hayop na hati ang kuko at may iisang kuko, at gayundin sa mga ibon, pabango, halamang-gamot at mga lubid—ang paglilinis ay natatamo sa paggamit ng gatas sa loob ng tatlong araw.
Verse 8
नरमांसाशनं कृत्वा चान्द्रायणमथाचरेत् / काकं चैव तथा श्वानं जग्ध्वा हस्तिनमेव च / वराहं कुक्कुटं चाथ तप्तकृच्छ्रेण शुध्यति
Kung nakakain ng laman ng tao, dapat isagawa pagkatapos ang panatang Cāndrāyaṇa. Ngunit kung nakakain ng uwak, aso, elepante, baboy-ramo o tandang, nalilinis sa pamamagitan ng penitensiyang Taptakṛcchra.
Verse 9
क्रव्यादानां च मांसानि पुरीषं मूत्रमेव च / गोगोमायुकपीनां च तदेव व्रतमाचरेत् / उपोष्य द्वादशाहं तु कूष्माण्डैर्जुहुयाद् घृतम्
Kung nakakain ng laman ng mga kumakain ng bangkay, o ng dumi o ihi, o ng mga karumihang may kaugnayan sa baka at sa gomāyuka at pīna, isagawa rin ang gayong pag-aalay-sala. Pagkatapos mag-ayuno nang labindalawang araw, magsagawa ng paghahandog sa apoy ng ghee (ghṛta) gamit ang kūṣmāṇḍa (ash-gourd/kalabasa) bilang alay.
Verse 10
नकुलोलूकमार्जारं जग्ध्वा सांतपनं चरेत् / श्वापदोष्ट्रखराञ्जग्ध्वा तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति / व्रतवच्चैव संस्कारं पूर्वेण विधिनैव तु
Kung nakakain ng karne ng nakula (mongoose), kuwago (ulūka), o pusa, dapat isagawa ang Sāṃtapana na panata ng pagtubos. Kung nakakain ng mabangis na hayop na kumakain ng laman, kamelyo, o asno, nalilinis sa pamamagitan ng Taptakṛcchra na penitensiya. At ang pangwakas na ritwal (saṃskāra) ay gawin ding gaya ng sa isang panata, ayon mismo sa naunang itinakdang pamamaraan.
Verse 11
बकं चैव बलाकं च हंसं कारण्डवं तथा / चक्रवाकं प्लवं जग्घ्वा द्वादशाहमभोजनम्
Kung nakakain ng tagak (baka), heron (balāka), sisne (haṃsa), batis na pato (kāraṇḍava), pulang gansa (cakravāka), o ibong-tubig (plava), dapat isagawa ang penitensiya: labindalawang araw na walang pagkain.
Verse 12
कपोतं टिट्टिभं चैव शुकं सारसमेव च / उलूकं जालपादं च जग्ध्वाप्येतद् व्रतं चरेत्
Kung nakakain ng kalapati, sandpiper (ṭiṭṭibha), loro, tagak na sārasa, kuwago (ulūka), o ibong-tubig na jālapāda, pagkatapos nito ay isagawa at tuparin ang panatang ito ng pag-alis ng sala.
Verse 13
शिशुमारं तथा चाषं मत्स्यमांसं तथैव च / जग्ध्वा चैव कटाहारमेतदेव चरेद् व्रतम्
Kung nakakain ng śiśumāra, gayundin ng ibong cāṣa, at pati laman ng isda, at pagkatapos ay kaṭāhāra lamang (payak at limitadong pagkain) ang kainin, dapat tuparin ang mismong panatang ito.
Verse 14
कोकिलं चैव मत्स्यांश्च मण्डुकं भुजगं तथा / गोमूत्रयावकाहारो मासेनैकेन शुद्ध्यति
Kung nakakain ng kokila (cuckoo), isda, palaka, o ahas, magiging dalisay sa loob ng isang buwan sa pamamagitan ng pamumuhay sa lugaw na sebada (yāvaka) na may kasamang ihi ng baka (gomūtra).
Verse 15
जलेचरांश्च जलजान् प्रत्तुदान्नखविष्किरान् / रक्तपादांस्तथा जग्ध्वा सप्ताहं चैतदाचरेत्
Kung nakakain ng mga nilalang na gumagalaw sa tubig, mga isinilang sa tubig, mga hayop na tumutusok sa tuka, yaong nagkakalat ng pagkain sa pamamagitan ng kuko, at mga ibong mapupula ang paa, dapat isagawa ang pagtalimaing ito sa loob ng pitong araw bilang pagtubos-sala.
Verse 16
शुनो मांसं शुष्कमांसमात्मार्थं च तथा कृतम् / भुक्त्वा मासं चरेदेतत् तत्पापस्यापनुत्तये
Kung nakakain ng laman ng aso, pinatuyong karne, o karne na inihanda para sa sariling pagnanasa, dapat isagawa ang pagtalimaing ito sa loob ng isang buwan upang maalis ang kasalanang bunga ng gawaing iyon.
Verse 17
वार्ताकं भुस्तृणं शिग्रुं खुखुण्डं करकं तथा / प्राजापत्यं चरेज्जग्ध्वा शङ्खं कुम्भीकमेव च
Kung nakakain ng vārtāka (talong), bhustṛṇa-damo, śigru (malunggay), khukhuṇḍa, karaka, at gayundin ng mga halamang tinatawag na śaṅkha at kumbhīka, dapat isagawa ang Prājāpatya na penitensiya upang luminis.
Verse 18
पलाण्डुं लशुनं चैव भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत् / नालिकां तण्डुलीयं च प्राजापत्येन शुद्ध्यति
Kung nakakain ng sibuyas at bawang, dapat isagawa ang panatang Cāndrāyaṇa bilang pagtubos-sala. Ngunit sa pagkain ng nālikā at taṇḍulīya (ilang luntiang gulay), nalilinis sa pamamagitan ng Prājāpatya na penitensiya.
Verse 19
अश्मान्तकं तथा पोतं तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति / प्राजापत्येन शुद्धिः स्यात् कक्कुभाण्डस्य भक्षणे
Kung nakakain ng aśmāntaka o pota, nalilinis sa pamamagitan ng Taptakṛcchra na penitensiya; ngunit kung nakakain ng kakkubhāṇḍa, ang paglilinis ay nakakamit sa panatang Prājāpatya.
Verse 20
अलाबुं किंशुकं चैव भुक्त्वा चैतद् व्रतं चरेत् / उदुम्बरं च कामेन तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति
Matapos kainin ang alābu (bottle-gourd) at ang bulaklak na kiṃśuka (palāśa), dapat tuparin ang panatang ito. Ngunit kung dahil sa pagnanasa ay kumain ng udumbara (cluster-fig), siya’y nalilinis sa pamamagitan ng austeridad na tinatawag na Taptakṛcchra.
Verse 21
वृथा कृसरसंयावं पायसापूपसंकुलम् / भुक्त्वा चैवं विधं त्वन्नं त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति
Kung ang isang tao ay kumain nang walang saysay o hindi ayon sa nararapat ng pagkain na binubuo ng kṛsara at saṃyāva na hinaluan ng pāyasa at āpūpa, kung gayon—pagkakain ng gayong pagkain—siya’y nalilinis matapos ang tatlong gabi ng itinakdang pagdidisiplina.
Verse 22
पीत्वा क्षीराण्यपेयानि ब्रह्मचारी समाहितः / गोमूत्रयावकाहारो मासेनैकेन शुद्ध्यति
Ang isang brahmacārin (mag-aaral na selibat), matatag at may pagpipigil-sa-sarili, na umiinom ng gatas at iba pang pinahihintulutang inumin, at nabubuhay sa ihi ng baka at lugaw na sebada (yāvaka), ay nalilinis sa loob ng isang buwan.
Verse 23
अनिर्दशाहं गोक्षीरं माहिषं चाजमेव च / संधिन्याश्च विवत्सायाः पिबन् क्षीरमिदं चरेत्
Huwag inumin ang gatas ng baka na wala pang sampung araw mula nang manganak; ni huwag ding inumin ang gatas ng kalabaw o ng kambing. Kung nakainom ng gatas ng bakang nasa init (naghahanap ng kapareha) o ng bakang nawalan ng guya, dapat isagawa ang pagtalimang ito bilang pagtubos-sala.
Verse 24
एतेषां च विकाराणि पीत्वा मोहेन मानवः / गोमूत्रयावकाहारः सप्तरात्रेण शुद्ध्यति
Kung ang tao, dahil sa kamangmangan, ay uminom ng mga inihandang sangkap na mula sa mga iyon, kung gayon sa pamumuhay na ang pagkain ay ihi ng baka at lugaw na yāvaka, siya’y nalilinis sa loob ng pitong gabi.
Verse 25
भुक्त्वा चैव नवश्राद्धे मृतके सूतके तथा / चान्द्रायणेन शुद्ध्येत ब्राह्मणस्तु समाहितः
Kung ang isang Brāhmaṇa ay kumain sa loob ng siyam-na-araw na śrāddha, o sa panahon ng karumihan dahil sa kamatayan (mṛtaka) o panganganak (sūtaka), kung gayon—na may pagpipigil-sa-sarili at pag-iingat ng isip—dapat siyang luminis sa pamamagitan ng pagganap ng panata ng Cāndrāyaṇa.
Verse 26
यस्याग्नौ हूयते नित्यं न यस्याग्रं न दीयते / चान्द्रायणं चरेत् सम्यक् तस्यान्नप्राशने द्विजः
Ang dvija ay hindi dapat kumain ng pagkain ng taong bagaman araw-araw nag-aalay sa apoy, ay hindi nag-aalay ng unang bahagi bilang handog. Kung siya’y nakakain, dapat niyang ganapin nang wasto ang panatang Cāndrāyaṇa bilang pagtubos.
Verse 27
अभोज्यानां तु सर्वेषां भुक्त्वा चान्नमुपस्कृतम् / अन्तावसायिनां चैव तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति
Kung ang isa’y kumain ng alinman sa mga ipinagbabawal na pagkain, o kumain ng pagkaing inihanda (kaya nadungisan) kaugnay ng mga tinatawag na antyāvasāyin (pinakamalubhang itinatakwil), siya’y luminis sa pamamagitan ng penitensiyang Taptakṛcchra.
Verse 28
चाण्डालान्नं द्विजो भुक्त्वा सम्यक् चान्द्रायणं चरेत् / बुद्धिपूर्वं तु कृच्छ्राब्दं पुनः संस्कारमेव च
Kung ang dvija ay kumain ng pagkain ng Caṇḍāla, dapat niyang ganapin nang nararapat ang penitensiyang Cāndrāyaṇa. Ngunit kung ginawa niya ito nang may malay na loob, kailangan niyang isagawa ang Kṛcchra sa loob ng isang taon, at pagkatapos ay sumailalim muli sa muling-pagpapabanal (pag-uulit ng mga saṃskāra).
Verse 29
असुरामद्यपानेन कुर्याच्चान्द्रायणव्रतम् / अभोज्यान्नं तु भुक्त्वा च प्राजापत्येन शुद्ध्यति
Dahil sa pag-inom ng alak na hindi nararapat sa kabanalan (asura-madya), dapat isagawa ang panatang Cāndrāyaṇa. At kung nakakain ng pagkaing hindi dapat kainin, siya’y luminis sa pamamagitan ng pagtubos na Prājāpatya.
Verse 30
विण्मूत्रपाशनं कृत्वा रेतसश्चैतदाचरेत् / अनादिष्टेषु चैकाहं सर्वत्र तु यथार्थतः
Pagkatapos umihi at dumumi, at gayundin matapos ang paglabas ng semilya, dapat sundin ang kaparehong tuntunin ng paglilinis. Kung walang tiyak na tagubilin, sundin ito sa loob ng isang araw—ito ang wastong alituntunin na dapat ilapat sa lahat ng dako.
Verse 31
विड्वराहखरोष्ट्राणां गोमायोः कपिकाकयोः / प्राश्य मूत्रपुरीषाणि द्विजश्चान्द्रायणं चरेत्
Kung ang isang dvija (dalawang-ulit na isinilang) ay nakakain ng ihi o dumi ng baboy-ramo, asno, kamelyo, baka, asong-gubat (jackal), unggoy, o uwak, dapat niyang isagawa ang panatang Cāndrāyaṇa bilang pagtubos-sala.
Verse 32
अज्ञानात् प्राश्य विण्मूत्रं सुरासंस्पृष्टमेव च / पुनः संस्कारमर्हन्ति त्रयो वर्णा द्विजातयः
Kung dahil sa kamangmangan ang isang dvija ay nakakain ng dumi o ihi, o ng anumang nadikit sa alak, kung gayon ang mga dvija ng tatlong varṇa ay nararapat muling sumailalim sa mga ritwal ng muling-pagpapabanal (saṃskāra).
Verse 33
क्रव्यादां पक्षिणां चैव प्राश्य मूत्रपुरीषकम् / महासांतपनं मोहात् तथा कुर्याद् द्विजोत्तमः / भासमण्डूककुररे विष्किरे कृच्छ्रमाचरेत्
Kung ang isang dvija, dahil sa pagkalito, ay nakakain ng dumi o ihi ng mga ibong kumakain ng laman, dapat niyang isagawa ang Mahā-sāṃtapana na penitensiya. At kung nakakain siya ng bhāsa na ibon, palaka, ibong kurara, o ibong viṣkira, dapat niyang isagawa ang Kṛcchra na penitensiya.
Verse 34
प्राजापत्येन शुद्ध्येत ब्राहामणोच्छिष्टभोजने / क्षत्रिये तप्तकृच्छ्रं स्याद् वैश्ये चैवातिकृच्छ्रकम् / शूद्रोच्छिष्टं द्विजो भुक्त्वा कुर्याच्चान्द्रायणव्रतम्
Kung kumain ng tira ng isang brāhmaṇa, nalilinis sa pamamagitan ng Prājāpatya na pag-alis-sala. Kung tira ng kṣatriya, dapat isagawa ang Taptakṛcchra; kung tira ng vaiśya, ang Atikṛcchra. Ngunit kung ang isang dvija ay kumain ng tira ng śūdra, dapat niyang tuparin ang panatang Cāndrāyaṇa.
Verse 35
सुराभाण्डोदरे वारि पीत्वा चान्द्रायणं चरेत् / शुनोच्छिष्टं द्विजो भुक्त्वा त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति / गोमूत्रयावकाहारः पीतशेषं च रागवान्
Kung ang isang tao ay uminom ng tubig na naipon sa loob ng sisidlang alak, nararapat niyang isagawa ang penitensiyang Cāndrāyaṇa. Ang dvija na kumain ng pagkaing tira ng aso ay magiging dalisay sa loob ng tatlong gabi, namumuhay sa lugaw na sebada na hinaluan ng ihi ng baka, at umiinom lamang ng natitirang bahagi ayon sa takdang sukat, na may mahigpit na pagpipigil.
Verse 36
अपो मूत्रपुरीषाद्यैर्दूषिताः प्राशयेद् यदा / तदा सांतपनं प्रोक्तं व्रतं पापविशोधनम्
Kapag ang tubig ay nadungisan ng ihi, dumi, at mga katulad nito, at gayon pa man ay nainom, kung gayon ang pagtalima na tinatawag na Sāṃtapana ang itinakda—isang panatang pampalinis ng kasalanan.
Verse 37
चाण्डालकूपभाण्डेषु यदि ज्ञानात् पिबेज्जलम् / चरेत् सांतपनं कृच्छ्रं ब्राह्मणः पापशोधनम्
Kung ang isang brāhmaṇa ay sadyang uminom ng tubig mula sa balon o sisidlan ng isang caṇḍāla, dapat niyang isagawa ang Sāṃtapana-kṛcchra bilang pagtubos upang luminis ang kasalanang iyon.
Verse 38
चाण्डालेन तु संस्पृष्टं पीत्वा वारि द्विजोत्तमः / त्रिरात्रेण विशुद्ध्येत पञ्चगव्येन चैव हि
Ngunit kung ang isang dvija na may mabuting asal ay uminom ng tubig na nahawakan ng isang caṇḍāla, siya’y magiging dalisay matapos ang tatlong gabi—tunay nga, sa pamamagitan din ng pag-inom ng pañcagavya.
Verse 39
महापातकिसंस्पर्शे भुङ्क्ते ऽस्नात्वा द्विजो यदि / बुद्धिपूर्वं तु मूढात्मा तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्
Kung ang isang dvija ay kumain nang hindi naliligo matapos makasalamuha ang gumawa ng dakilang kasalanan (mahāpātaka), kung ginawa niya ito nang may kamalayan bagaman naliligaw ang isip, dapat niyang isagawa ang penitensiyang tinatawag na Taptakṛcchra.
Verse 40
स्पृष्ट्वा महापातकिनं चाण्डालं वा रजस्वलाम् / प्रमादाद् भोजनं कृत्वा त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति
Kung dahil sa di-sinasadya ay nahipo ang gumawa ng malaking kasalanan, ang isang caṇḍāla, o babaeng may regla, at saka kumain, siya’y lilinisin matapos ang tatlong gabi ng pag-aayuno at pagsisisi.
Verse 41
स्नानार्हे यदि भुञ्जीत अहोरात्रेण शुद्ध्यति / बुद्धिपूर्वं तु कृच्छ्रेण भगवानाह पद्मजः
Kung kumain sa panahong nararapat sanang maligo, malilinis sa loob ng isang araw at isang gabi. Ngunit kung sinadya, tanging sa pamamagitan ng penansang Kṛcchra lamang makakamtan ang paglilinis—gaya ng ipinahayag ng Mapalad na Padmaja (Brahmā).
Verse 42
शुष्कपर्युषितादीनि गवादिप्रतिदूषितम् / भुक्त्वोपवासं कुर्वोत कृच्छ्रपादमथापि वा
Kung nakakain ng pagkaing tuyo, lipas at katulad nito, o pagkaing nadungisan ng baka at mga hayop na kahawig, dapat magsagawa ng upavāsa (pag-aayuno); o kaya’y isagawa rin ang pagtalima sa Kṛcchra.
Verse 43
संवत्सरान्ते कृच्छ्रं तु चरेद् विप्रः पुनः पुनः / अज्ञातभुक्तशुद्ध्यर्थं ज्ञातस्य तु विशेषतः
Sa pagtatapos ng bawat taon, ang isang brāhmaṇa ay dapat paulit-ulit na magsagawa ng penansang Kṛcchra upang luminis mula sa pagkaing nakain nang di nalalaman (na marumi o di-wasto)—at lalo na kung batid ang paglabag.
Verse 44
व्रात्यानां यजनं कृत्वा परेषामन्त्यकर्म च / अभिचारमहीनं च त्रिभिः कृच्छ्रैर्विशुद्ध्यति
Ang sinumang nagsagawa ng yajña para sa mga vrātya, gumawa ng huling ritwal (antya-karman) para sa iba, at nagsagawa rin ng abhicāra (mapaminsalang pangkukulam), ay lilinisin sa pamamagitan ng tatlong Kṛcchra na penansa.
Verse 45
ब्राह्मणादिहतानां तु कृत्वा दाहादिकाः क्रियाः / गोमूत्रयावकाहारः प्राजापत्येन शुद्ध्यति
Sa mga maruruming kamatayan, gaya ng taong napatay ng isang brāhmaṇa at iba pa, matapos isagawa ang mga ritwal tulad ng pagsusunog ng bangkay at iba pang kaugalian, nagiging dalisay ang tao sa pamamagitan ng Prājāpatya na pag-aayuno—namumuhay sa ihi ng baka at lugaw na yāvaka bilang pagkain.
Verse 46
तैलाभ्यक्तो ऽथवा कुर्याद् यदि मूत्रपुरीषके / अहोरात्रेण शुद्ध्येत श्मश्रुकर्म च मैथुनम्
Kung ang isang tao ay pinahiran ng langis at nagkataong umihi o dumumi, siya’y nagiging dalisay matapos ang isang buong araw at gabi; gayundin, may itinakdang paglilinis matapos mag-ahit (mag-ayos ng balbas) at matapos ang pakikipagtalik.
Verse 47
एकाहेन विवाहाग्निं परिहार्य द्विजोत्तमः / त्रिरात्रेण विशद्ध्येत त्रिरात्रात् षडहं पुनः
O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak: matapos isantabi ang apoy ng kasal (apoy ng maybahay) sa loob ng isang araw, siya’y nagiging dalisay sa loob ng tatlong gabi; at pagkaraan ng tatlong gabing iyon, muli siyang dapat magsagawa ng karagdagang anim na araw ng pagpipigil at paglilinis.
Verse 48
दशाहं द्वादशाहं वा परिहार्य प्रमादतः / कृच्छ्रं चान्द्रायणं कुर्यात् तत्पापस्यापनुत्तये
Matapos munang umiwas—dahil sa pagkukulang na di-sinasadya—sa loob ng sampung araw o labindalawang araw, dapat isagawa ang mga penitensiyang Kṛcchra at Cāndrāyaṇa upang maalis ang kasalanang iyon.
Verse 49
पतिताद् द्रव्यमादाय तदुत्सर्गेण शुद्ध्यति / चरेत् सांतपनं कृच्छ्रमित्याह भगवान् प्रभुः
Kung kumuha ng ari-arian mula sa isang patita (nalugmok o nahulog sa dharma), nagiging dalisay sa pamamagitan ng pagsuko o pagtalikod sa ari-ariang iyon. At dapat ding isagawa ang penitensiyang Sāntapana Kṛcchra—gaya ng ipinahayag ng Mapalad na Panginoon, ang Kataas-taasang Guro.
Verse 50
अनाशकनिवृत्तास्तु प्रव्रज्यावसितास्तथा / चरेयुस्त्रीणि कृच्छ्राणि त्रीणि चान्द्रायणानि च
Ngunit yaong tumigil sa pagsasanay ng pag-aayuno at yaong nalihis sa panatang pagtalikod (renunsiyante) ay dapat magsagawa ng tatlong Kṛcchra na penitensiya at tatlong pagtalima sa Cāndrāyaṇa bilang pagtubos at paglilinis.
Verse 51
पुनश्च जातकर्मादिसंकारैः संस्कृता द्विजाः / शुद्ध्येयुस्तद् व्रतं सम्यक् चरेयुर्धर्मवर्धनाः
Muli, ang mga dvija—na pinadalisay ng mga saṃskāra mula sa jātakarma at iba pa—ay dapat maging malinis; at bilang mga nagpapalago ng dharma, dapat nilang isagawa nang wasto at ayon sa tuntunin ang panatang iyon.
Verse 52
अनुपासितसंध्यस्तु तदहर्यापको वसेत् / अनश्नन् संयतमना रात्रौ चेद् रात्रिमेव हि
Kung nabigong isagawa ang pagsamba sa Sandhyā, dapat gugulin ang araw na iyon sa kaunting ikabubuhay lamang. Taglay ang pagpipigil ng isip at hindi kumakain, kung ang pagkukulang ay nangyari sa gabi, mag-ayuno sa mismong gabing iyon.
Verse 53
अकृत्वा समिदाधानं शुचिः स्नात्वा समाहितः / गायत्र्यष्टसहस्रस्य जप्यं कुर्याद् विशुद्धये
Nang hindi isinasagawa ang ritwal ng paglalagay ng mga patpat na panggatong (samidh) sa banal na apoy, ang tao—na malinis, nakapaligo, at may natipong isip—ay dapat magsagawa ng japa ng Gāyatrī nang walong libong ulit para sa ganap na pagdalisay.
Verse 54
उपासीत न चेत् संध्यां गृहस्थो ऽपि प्रमादतः / स्नात्वा विशुद्ध्यते सद्यः परिश्रान्तस्तु संयमात्
Kung dahil sa kapabayaan, kahit ang isang maybahay (gṛhastha) ay hindi nagsagawa ng pagsamba sa Sandhyā, kung gayon matapos maligo ay agad siyang nalilinis; ngunit ang napapagod dahil sa pagpipigil-sa-sarili ay dapat gawin ito kapag nakabalik na ang katatagan.
Verse 55
वेदोदितानि नित्यानि कर्माणि च विलोप्य तु / स्नातकव्रतलोपं तु कृत्वा चोपवसेद् दिनम्
Kung ang isang tao ay nakaligtaan ang mga araw-araw na tungkuling itinakda ng Veda at napabayaan din ang mga panatang snātaka, nararapat siyang magsagawa ng upavāsa—pag-aayuno sa loob ng isang araw.
Verse 56
संवत्सरं चरेत् कृच्छ्रमग्न्युत्सादी द्विजोत्तमः / चान्द्रायणं चरेद् व्रात्यो गोप्रदानेन शुद्ध्यति
Ang marangal na dalawang-ulit-na-ipinanganak na nagpabaya sa sagradong apoy (agni) ay dapat magsagawa ng Kṛcchra na penitensiya sa loob ng isang taon. At ang naging vrātya ay dapat tumupad ng panatang Cāndrāyaṇa; nalilinis siya sa pamamagitan ng pag-aalay ng isang baka.
Verse 57
नास्तिक्यं यदि कुर्वोत प्राजापत्यं चरेद् द्विजः / देवद्रोहं गुरुद्रोहं तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति
Kung ang isang dalawang-ulit-na-ipinanganak ay gumawa ng nāstikya (kawalan ng pananampalataya), dapat niyang isagawa ang Prājāpatya na penitensiya. Sa paglapastangan sa mga diyos at sa sariling guro, nalilinis siya sa pamamagitan ng Taptakṛcchra na mahigpit na pag-aayuno at pagtitika.
Verse 58
उष्ट्रयानं समारुह्य खरयानं च कामतः / त्रिरात्रेण विशुद्ध्येत् तु नग्नो वा प्रविशेज्जलम्
Kung ang isang tao, sa sariling kagustuhan, ay sumakay sa sasakyang kamelyo o sasakyang asno, siya’y magiging malinis matapos ang tatlong gabi; o kaya’y pumasok sa tubig nang walang kasuotan bilang palilinis na pagligo.
Verse 59
षष्ठान्नकालतामासं संहिताजप एव च / होमाश्च शाकला नित्यमपाङ्क्तानां विशोधनम्
Para naging apāṅktya (hindi karapat-dapat umupo sa hanay ng sama-samang pagkain at ritwal) ay nililinis sa pamamagitan ng: pagsunod sa tuntunin ng pagkain sa “ika-anim na oras ng pagkain” sa loob ng isang buwan, pagbigkas ng Saṃhitā-japa, at palagiang pagsasagawa ng Śākala-homa—ito ang paraan ng kanilang pagdalisay.
Verse 60
नीलं रक्तं वसित्वा च ब्राह्मणो वस्त्रमेव हि / अहोरात्रोषितः स्नातः पञ्चगव्येन शुद्ध्यति
Kung ang isang brāhmaṇa ay nakapagsuot ng kasuotang bughaw o pula, matapos manatili sa pagpipigil at panata sa loob ng isang araw at isang gabi at saka maligo, siya’y nalilinis sa pamamagitan ng pañcagavya.
Verse 61
वेदधर्मपुराणानां चण्डालस्य तु भाषणे / चान्द्रायणेन शुद्धिः स्यान्न ह्यन्या तस्य निष्कृतिः
Kung ang isang Caṇḍāla ay bumibigkas o nagsasalita ng mga Veda, mga dharma-śāstra, o mga Purāṇa, ang paglilinis ay makakamtan lamang sa pagsasagawa ng panatang Cāndrāyaṇa; wala nang ibang pagtubos para sa kanya.
Verse 62
उद्बन्धनादिनिहतं संस्पृश्य ब्राह्मणः क्वचित् / चान्द्रायणेन शुद्धिः स्यात् प्राजापत्येन वा पुनः
Kung ang isang brāhmaṇa ay sa anumang pagkakataon ay makahipo sa isang pinatay sa pamamagitan ng pagbibigti o katulad na marahas na kamatayan, ang paglilinis ay makakamtan sa panatang Cāndrāyaṇa, o muli sa pagtubos na Prājāpatya.
Verse 63
उच्छिष्टो यद्यनाचान्तश्चाण्डालादीन् स्पृशेद् द्विजः / प्रमादाद् वै जपेत् स्नात्वा गायत्र्यष्टसहस्रकम्
Kung ang isang dvija, habang nasa kalagayang uchiṣṭa matapos kumain at hindi pa nakapag-ācamana, ay sa pagkakamali’y makahipo sa isang Caṇḍāla o sa mga katulad niya, pagkatapos maligo ay dapat niyang bigkasin ang Gāyatrī nang walong libong ulit bilang pagtubos.
Verse 64
द्रुपदानां शतं वापि ब्रह्मचारी समाहितः / त्रिरात्रोपोषितः सम्यक् पञ्चगव्येन शुद्ध्यति
Kahit ang isang disiplinadong brahmacārin na nakatuon ang isip ay makagawa ng kasalanang katumbas ng sandaang ‘drupada’, kung siya’y mag-ayuno nang wasto sa loob ng tatlong gabi, siya’y nalilinis sa pamamagitan ng pañcagavya.
Verse 65
चण्डालपतितादींस्तु कामाद् यः संस्पृशेद् द्विजः / उच्छिष्टस्तत्र कुर्वोत प्राजापत्यं विशुद्धये
Kung ang isang dvija (dalawang ulit na isinilang), dahil sa pagnanasa, ay humipo sa isang Caṇḍāla, sa patita (itinakwil), at sa mga katulad nila, siya’y nagiging marumi; kaya nararapat niyang isagawa ang Prājāpatya na pag-penitensiya upang luminis.
Verse 66
चाण्डालसूतकशवांस्तथा नारीं रजस्वलाम् / स्पृष्ट्वा स्नायाद् विशुद्ध्यर्थं तत्स्पृष्टं पतितिं तथा
Pagkahipo sa isang Caṇḍāla, sa taong nasa sūtaka (karumihan dahil sa kapanganakan o kamatayan), o sa bangkay, at gayundin sa babaeng may regla, dapat maligo para sa paglilinis; at ang anumang nahipo nila ay dapat ding linisin sa gayon ding paraan.
Verse 67
चाण्डालसूतकशवैः संस्पृष्टं संस्पृशेद् यदि / प्रमादात् तत आचम्य जपं कुर्यात् समाहितः
Kung dahil sa pagkakamali ay nahipo ang bagay na nahipo na ng Caṇḍāla, ng taong nasa sūtaka, o ng bangkay, pagkatapos ay magsagawa ng ācamana; at sa isip na nakatuon, gawin ang japa (pag-uulit ng mantra) para sa paglilinis.
Verse 68
तत् स्पृष्टस्पर्शिनं स्पृष्ट्वा बुद्धिपूर्वं द्विजोत्तमः / आचमेत् तद् विशुद्ध्यर्थं प्राह देवः पितामहः
Kapag ang pinakamainam na dvija ay sadyang humipo sa taong humipo na sa marumi, dapat siyang magsagawa ng ācamana para sa paglilinis—gaya ng ipinahayag ng banal na Lolo, si Brahmā.
Verse 69
भुञ्जानस्य तु विप्रस्य कदाचित् संस्त्रवेद् गुदम् / कृत्वा शौचं ततः स्नायादुपोष्य जुहुयाद् घृतम्
Kung ang isang brāhmaṇa ay kumakain at nagkataong may lumabas na likido mula sa puwit, matapos gawin ang śauca (paglilinis) ay dapat siyang maligo; pagkatapos, mag-ayuno at maghandog ng ghṛta (ghee) sa banal na apoy.
Verse 70
चाण्डालान्त्यशवं स्पृष्ट्वा कृच्छ्रं कुर्याद् विशुद्धये / स्पृष्ट्वाभ्यक्तस्त्वसंस्पृश्यमहोरात्रेण शुद्ध्यति
Kapag nahipo ang isang Cāṇḍāla, isang itinakwil, o isang bangkay, dapat isagawa ang penitensiyang Kṛcchra upang ganap na luminis. Ngunit kung matapos ang gayong paghipo ay nakapaligo at nakapagpahid ng langis, kung mahawakan man ang ‘di dapat hipuin’, nalilinis sa loob ng isang araw at isang gabi.
Verse 71
सुरां स्पृष्ट्वा द्विजः कुर्यात् प्राणायामत्रयं शुचिः / पलाण्डुं लशुनं चैव घृतं प्राश्य ततः शुचिः
Kapag nahipo ng isang dvija ang nakalalasing na alak, matapos maglinis ay dapat siyang magsagawa ng tatlong prāṇāyāma. At kung nakakain ng sibuyas at bawang, kumain ng ghee (dalisay na mantikilya); saka siya nalilinis.
Verse 72
ब्राह्मणस्तु शुना दष्टस्त्र्यहं सायं पयः पिबेत् / नाभेरूर्ध्वं तु दष्टस्य तदेव द्विगुणं भवेत्
Kung ang isang Brāhmaṇa ay nakagat ng aso, sa loob ng tatlong araw ay uminom siya ng gatas tuwing dapithapon. Ngunit kung ang kagat ay nasa itaas ng pusod, ang gayong pagtalima ay dapat gawing doble.
Verse 73
स्यादेतत् त्रिगुणं बाह्वोर्मूर्ध्नि च स्याच्चतुर्गुणम् / स्नात्वा जपेद् वा सावित्रीं श्वभिर्दष्टो द्विजोत्तमः
Kung nakagat ng mga aso, ang pinakadakilang dvija ay dapat gawin ang paglinis na ito nang tatluhan kapag sa mga bisig, at nang apat na ulit kapag sa ulo; o kaya, matapos maligo, bigkasin ang Sāvitrī (Gāyatrī-mantra) upang luminis.
Verse 74
अनिर्वर्त्य महायज्ञान् यो भुङ्क्ते तु द्विजोत्तमः / अनातुरः सति धने कृच्छ्रार्धेन स शुद्ध्यति
Kung ang pinakadakilang dvija, nang hindi natutupad nang wasto ang mga dakilang yajña, ay gayon pa man ay kumakain at tumatamasa ng bunga ng kabuhayan, kung hindi siya nasa kagipitan at may kakayahan, nalilinis siya sa pagsasagawa ng kalahati ng penitensiyang Kṛcchra.
Verse 75
आहिताग्निरुपस्थानं न कुर्याद् यस्तु पर्वणि / ऋतौ न गच्छेद् भार्यां वा सो ऽपि कृच्छ्रार्धमाचरेत्
Ang sinumang nagtatag ng mga banal na apoy (āhita-agni) ngunit sa araw ng pagdiriwang/bagong-buwan ay hindi nagsasagawa ng itinakdang pagdalo at pagsamba sa apoy, o sa tamang panahon ay hindi lumalapit sa asawa, siya man ay dapat magsagawa ng kalahating Kṛcchra na penitensiya.
Verse 76
विनाद्भिरप्सु नाप्यार्तः शरीरं सन्निवेश्य च / सचैलो जलमाप्लुत्य गामालभ्य विशुद्ध्यति
Kung ang isang tao ay nababagabag at hindi magawa ang (ritwal) gamit ang itinakdang mga tubig, dapat niyang tipunin at payapain ang katawan at isip, saka lumubog sa tubig kahit nakadamit; at sa pag-aalay ng isang baka bilang dana/handog, siya’y nagiging dalisay.
Verse 77
बुद्धिपूर्वं त्वभ्युदितो जपेदन्तर्जले द्विजः / गायत्र्यष्टसहस्रं तु त्र्यहं चोपवसेद् व्रती
Bumangon bago sumikat ang araw na may malinaw na panata, ang dalawang-ulit na isinilang (dvija) ay dapat mag-japa habang nakatayo sa loob ng tubig. Bilang isang vratī, ulitin ang Gāyatrī nang walong libong beses at magsagawa rin ng tatlong-araw na pag-aayuno.
Verse 78
अनुगम्येच्छया शूद्रं प्रेतीभूतं द्विजोत्तमः / गायत्र्यष्टसहस्रं च जप्यं कुर्यान्नदीषु च
Kung ang isang śūdra, dahil sa sariling pagnanasa, ay sumunod sa pinakamainam na dvija habang siya’y may kaugnayan sa kalagayang preta (ritwal na karumihan dahil sa patay), ang brahmin ay dapat magsagawa ng pag-alis-sala: bigkasin ang Gāyatrī nang walong libong ulit, at gawin ang japa habang nakatayo sa mga ilog.
Verse 79
कृत्वा तु शपथं विप्रो विप्रस्य वधसंयुतम् / मृषैव यावकान्नेन कुर्याच्चान्द्रायणं व्रतम्
Kung ang isang brahmin, matapos manumpa ng panatang may kaugnayan sa pagpatay sa isang brahmin, ay magsalita ng kasinungalingan, dapat niyang isagawa ang panatang-penitensiya na Cāndrāyaṇa, na nabubuhay sa yāvaka na pagkain (pagkaing mula sa sebada).
Verse 80
पङ्क्त्यां विषमदानं तु कृत्वा कृच्छ्रेण शुद्ध्यति / छायां श्वपाकस्यारुह्य स्नात्वा संप्राशयेद् घृतम्
Sa handaan na nakahanay (paṅkti), kung may nagawang di-wasto o di-pantay na pamamahagi ng handog na pagkain, nalilinis siya sa pagsasagawa ng penitensiyang Kṛcchra. Pagkaraan, pumasok sa anino ng isang śvapāka (itinakwil/caṇḍāla), maligo, at saka ritwal na lumasa ng ghee (banal na mantikilya).
Verse 81
ईक्षेदादित्यमशुचिर्दृष्ट्वाग्निं चन्द्रमेव वा / मानुषं चास्थि संस्पृश्य स्नानं कृत्वा विशुद्ध्यति
Kung ang tao ay nasa kalagayang marumi (āśauca), matapos tumingin sa Araw—o makakita ng apoy o ng Buwan—o makahipo ng buto ng tao, siya’y nalilinis sa pamamagitan ng pagligo.
Verse 82
कृत्वा तु मिथ्याध्ययनं चरेद् भैक्षं तु वत्सरम् / कृतघ्नो ब्राह्मणगृहे पञ्च संवत्सरं व्रती
Ngunit kung ang isa’y nagsagawa ng huwad o maling pag-aaral/pagbigkas (mithyā-adhyayana), mamuhay siya sa limos sa loob ng isang taon bilang penitensiya. Ang taong walang utang-na-loob, bilang tagapag-ingat ng panata, ay manirahan sa bahay ng isang brāhmaṇa sa loob ng limang taon, sa disiplinadong paglilingkod.
Verse 83
हुङ्कारं ब्राह्मणस्योक्त्वा त्वङ्कारं च गरीयसः / स्नात्वानश्नन्नहः शेषं प्रणिपत्य प्रसादयेत्
Kung may tumawag sa isang brāhmaṇa gamit ang mapanlait na “huṅ”, o gumamit ng pamilyar na “tvaṃ” sa isang kagalang-galang na nakatataas, matapos maligo ay mag-ayuno sa nalalabing oras ng araw, at yumukod nang lubos upang humingi ng kapatawaran.
Verse 84
ताडयित्वा तृणेनापि कण्ठं बद्ध्वापि वाससा / विवादे वापि निर्जित्य प्रणिपत्य प्रसादयेत्
Kahit pa nasaktan ang iba kahit isang talim lamang ng damo, o naitali ang kanyang leeg ng tela, o kahit natalo siya sa pagtatalo—dapat yumukod at magmakaawa upang mapayapa ang loob niya at humingi ng tawad.
Verse 85
अवगूर्य चरेत् कृच्छ्रमतिकृच्छ्रं निपातने / कृच्छ्रातिकृच्छ्रौ कुर्वोत विप्रस्योत्पाद्य शोणितम्
Kung ang isang tao ay nakapatay ng isang brāhmaṇa, dapat niyang isagawa ang mga penitensiyang Kṛcchra at Ati-kṛcchra. Kung siya’y nakapagpadaloy ng dugo ng brāhmaṇa, dapat din niyang tuparin kapwa ang Kṛcchra at Ati-kṛcchra bilang pag-aalis ng kasalanan.
Verse 86
गुरोराक्रोशमनृतं कृत्वा कुर्याद् विशोधनम् / एकरात्रं त्रिरात्रं वा तत्पापस्यापनुत्तये
Kung nilait ang sariling guru sa pamamagitan ng salitang di-totoo, dapat magsagawa ng paglilinis: mag-ayuno nang isang gabi o tatlong gabi, upang maalis ang kasalanang iyon.
Verse 87
देवर्षोणामभिमुखं ष्ठीवनाक्रोशने कृते / उल्मुकेन दहेज्जिह्वां दातव्यं च हिरण्यकम्
Kung ang isang tao ay dumura o nagbato ng pang-aalipusta habang nakaharap sa mga devarṣi, dapat siyang mag-atonement sa pamamagitan ng pagmarka (simbolikong pagsunog) sa dila gamit ang baga, at magbigay rin ng ginto bilang handog na kabayaran.
Verse 88
देवोद्याने तु यः कुर्यान्मूत्रोच्चारं सकृद् द्विजः / छिन्द्याच्छिश्नं तु शुद्ध्यर्थं चरेच्चान्द्रायणं तु वा
Kung ang isang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay umihi kahit minsan sa banal na hardin ng mga diyos (gubat ng templo), para sa paglilinis ay dapat niyang putulin ang ari—o kung hindi, isagawa ang panatang Cāndrāyaṇa bilang penitensiya.
Verse 89
देवतायतने मूत्रं कृत्वा मोहाद् द्विजोत्तमः / शिश्नस्योत्कर्तनं कृत्वा चान्द्रायणमथाचरेत्
Kung dahil sa pagkalito ang isang pinakadakilang dvija ay umihi sa loob ng dambana ng diyos, dapat siyang mag-atonement sa pagputol ng ari, at pagkatapos ay isagawa ang panatang Cāndrāyaṇa.
Verse 90
देवतानामृषीणां च देवानां चैव कुत्सनम् / कृत्वा सम्यक् प्रकुर्वोत प्राजापत्यं द्विजोत्तमः
Matapos maisagawa nang wasto ang pag-aalis-sala dahil sa paglapastangan sa mga diyos at sa mga rishi, ang pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang ay dapat magsagawa nang nararapat ng panatang Prājāpatya.
Verse 91
तैस्तु संभाषणं कृत्वा स्नात्वा देवान् समर्चयेत् / दृष्ट्वा वीक्षेत भास्वन्तं स्म्वत्वा विशेश्वरं स्मरेत्
Pagkatapos makipag-usap sa kanila, dapat maligo at saka sumamba nang wasto sa mga diyos. Kapag namasdan ang maningning na Araw, ituon ang tingin dito at, sa pag-alaala kay Viśeśvara (Kataas-taasang Panginoon), panatilihin Siya sa puso.
Verse 92
यः सर्वभूताधिपतिं विश्वेशानं विनिन्दति / न तस्य निष्कृतिः शक्या कर्तुं वर्षशतैरपि
Sinumang lumalapastangan sa Panginoon ng lahat ng nilalang—si Viśveśāna, ang Soberano ng sansinukob—para sa kanya, walang pag-aalis-salang maisasakatuparan kahit sa loob ng daan-daang taon.
Verse 93
चान्द्रायणं चरेत् पूर्वं कृच्छ्रं चैवातिकृच्छ्रकम् / प्रपन्नः शरणं देवं तस्मात् पापाद् विमुच्यते
Una, dapat isagawa ang panatang Cāndrāyaṇa, at gayundin ang mga pag-aayunong Kṛcchra at Atikṛcchra. Sa pagsuko at pagkanlong sa Deva, ang tao’y napapalaya mula sa kasalanang iyon.
Verse 94
सर्वस्वदानं विधिवत् सर्वपापविशोधनम् / चान्द्रायणं चविधिना कृच्छ्रं चैवातिकृच्छ्रकम्
Ang pag-aalay ng lahat ng pag-aari ayon sa wastong tuntunin ay tagapaglinis ng lahat ng kasalanan; gayundin, kapag isinagawa ayon sa batas, ang panatang Cāndrāyaṇa at ang mga penitensiyang Kṛcchra at Ati-kṛcchra ay nakapaglilinis din ng sala.
Verse 95
पुण्यक्षेत्राभिगमनं सर्वपापविनाशनम् / देवताभ्यर्चनं नॄणामशेषाघविनाशनम्
Ang pagdalaw sa mga banal na pook-paglalakbay ay pumupuksa sa lahat ng kasalanan; at para sa tao, ang pagsamba sa mga diyos ay nag-aalis ng bawat bakas ng kamalian.
Verse 96
अमावस्यां तिथिं प्राप्य यः समाराधयेच्छिवम् / ब्राह्मणान् भोजयित्वा तु सर्वपापैः प्रमुच्यते
Sa araw ng Amāvasyā (bagong buwan), sinumang taimtim na sumamba kay Śiva at pagkatapos ay magpakain sa mga Brāhmaṇa ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.
Verse 97
कृष्णाष्टम्यां महादेवं तथा कृष्णचतुर्दशीम् / संपूज्य ब्राह्मणमुखे सर्वपापैः प्रमुच्यते
Sa wastong pagsamba kay Mahādeva sa Kṛṣṇāṣṭamī at muli sa Kṛṣṇa-caturdaśī, at sa pag-aalay ng pagsambang iyon sa pamamagitan ng bibig (bilang pinararangalan na tumatanggap) ng isang Brāhmaṇa, napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan.
Verse 98
त्रयोदश्यां तथा रात्रौ सोपहारं त्रिलोचनम् / दृष्ट्वेशं प्रथमे यामे मुच्यते सर्वपातकैः
Sa gabi ng ikalabintatlong araw (trayodaśī), ang sinumang makakita kay Īśa, ang Panginoong Tatlong-Mata (Śiva), na may mga handog—pagkakita sa Kanya sa unang pagbabantay ng gabi—ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.
Verse 99
उपोषितश्चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे समाहितः / यमाच धर्मराजाय मृत्यवे चान्तकाय च
Pagkatapos mag-ayuno sa ika-labing-apat na araw ng madilim na kalahati (Kṛṣṇa-pakṣa), na matatag at nakapokus, dapat sambahin ang Yama—Dharma-rāja—gayundin bilang Mṛtyu (Kamatayan) at bilang Antaka (Ang Tagapagwakas).
Verse 100
वैवस्वताय कालाय सर्वभूतक्षयाय च / प्रत्येकं तिलसंयुक्तान् दद्यात् सप्तोदकाञ्जलीन् / स्नात्वा नद्यां तु पूर्वाह्ने मुच्यते सर्वपातकैः
Para kay Vaivasvata (Yama), para kay Kāla (Panahon), at para sa pagkalusaw ng lahat ng nilalang, maghandog ng pitong anjali ng tubig na nakadugtong ang mga palad, at sa bawat handog ay may halong linga. Pagkaligo sa ilog sa umaga bago tanghali, napapalaya siya sa lahat ng kasalanan.
Verse 101
ब्रह्मचर्यमधः शय्यामुपवासं द्विजार्चनम् / व्रतेष्वेतेषु कुर्वोत शान्तः संयतमानसः
Panatilihin niya ang brahmacarya, matulog sa lupa, magsagawa ng pag-aayuno, at sumamba sa mga dvija (mga Brahmanang marurunong). Sa pagtupad ng mga panatang ito, manatili siyang payapa, at ang isip ay pigil at maayos na pinamamahalaan.
Verse 102
अमावस्यायां ब्रह्माणं समुद्दिश्य पितामहम् / ब्राह्मणांस्त्रीन् समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः
Sa araw ng amāvasyā (bagong buwan), italaga ang ritwal kay Brahmā, ang Pitāmaha (Dakilang Ninuno), at magalang na sambahin ang tatlong Brahmana; sa gayon, napapalaya sa lahat ng kasalanan.
Verse 103
षष्ठ्यामुपोषितो देवं शुक्लपक्षे समाहितः / सप्तम्यामर्चयेद् भानुं मुच्यते सर्वपातकैः
Pagkatapos mag-ayuno sa ikaanim na araw ng maliwanag na kalahati (śukla-pakṣa) nang may natipong isip, sa ikapito ay sambahin si Bhānu, ang Diyos na Araw; sa gayon, napapalaya sa lahat ng kasalanan.
Verse 104
भरण्यां च चतुर्थ्यां च शनैश्चरदिने यमम् / पूजयेत् सप्तजन्मोत्थैर्मुच्यते पातकैर्नरः
Sa araw ng Bharaṇī (nakṣatra), sa caturthī (ikaapat na araw), at sa araw ni Śanaiścara (Sabado), dapat sambahin ng lalaki si Yama. Sa paggawa nito, napapalaya siya sa mga kasalanang naipon sa pitong kapanganakan.
Verse 105
एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य जनार्दनम् / द्वादश्यां शुक्लपक्षस्य महापापैः प्रमुच्यते
Sa Ekādaśī, mag-ayuno nang walang pagkain at sumamba kay Janārdana nang wasto; sa Dvādaśī ng maliwanag na kalahati ng buwan, siya’y napapalaya sa malalaking kasalanan.
Verse 106
तपो जपस्तीर्थसेवा देवब्राह्मणपूजनम् / ग्रहणादिषु कालेषु महापातकशोधनम्
Ang pag-austeridad, pagbigkas ng mantra, paglilingkod sa mga tīrtha, at pagsamba sa mga diyos at Brahmin—kapag ginawa sa mga panahong gaya ng eklipse—ay nagiging paraan ng paglilinis kahit ng malalaking kasalanan (mahāpātaka).
Verse 107
यः सर्वपापयुक्तो ऽपि पुण्यतीर्थेषु मानवः / नियमेन त्यजेत् प्राणान् स मुच्येत् सर्वपातकैः
Kahit ang taong nabibigatan ng lahat ng kasalanan, kung sa mga banal at mapagpalang tīrtha ay isinusuko niya ang buhay nang may disiplina at ayon sa tuntunin, siya’y napapalaya sa lahat ng gawang nagdudulot ng pagbagsak sa espiritu.
Verse 108
ब्रह्मघ्नं वा कृतघ्नं वा महापातकदूषितम् / भर्तारमुद्धरेन्नारी प्रविष्टा सह पावकम्
Kahit ang asawa’y mamamatay-tao ng brāhmaṇa, o walang utang-na-loob, o nadungisan ng malalaking kasalanan, maaari pa ring tubusin ng asawaing babae ang kanyang kabiyak—sa pagpasok kasama niya sa apoy na naglilinis.
Verse 109
एतदेव परं स्त्रीणां प्रायश्चित्तं विदुर्बुधाः / सर्वपापसमुद्भूतौ नात्र कार्या विचारणा
Nalalaman ng mga pantas na ito lamang ang pinakamataas na pag-aayuno at pagtubos (prāyaścitta) para sa kababaihan; yamang ito ang lunas na sumasaklaw sa lahat ng kasalanan, wala nang dapat pagtalunan pa rito.
Verse 110
पतिव्रता तु या नारी भर्तृशुश्रूषणोत्सुका / न तस्या विद्यते पापमिह लोके परत्र च
Ang babaeng matatag sa panatang pang-asawa (pativratā), at masigasig sa taimtim na paglilingkod sa kanyang asawa—walang kasalanang masusumpungan sa kanya, sa mundong ito man o sa kabilang-buhay.
Verse 111
पतिव्रता धर्मरता रुद्राण्येव न संशयः / नास्याः पराभवं कर्तुं शक्नोतीह जनः क्वचित्
Siya’y pativratā, matatag sa dharma—walang pag-aalinlangan, siya’y tulad ni Rudrāṇī mismo, ang banal na kabiyak ni Rudra. Walang sinuman sa mundong ito ang makapagdudulot ng kanyang pagkatalo o kahihiyan.
Verse 112
यथा रामस्य सुभगा सीता त्रैलोक्यविश्रुता / पत्नी दाशरथेर्देवी विजिग्ये राक्षसेश्वरम्
Gaya ni Sītā, ang minamahal ni Rāma at bantog sa tatlong daigdig—ang banal na Reyna at asawa ni Rāma, anak ni Daśaratha—na nagtagumpay laban sa panginoon ng mga Rākṣasa.
Verse 113
रामस्य भार्यां विमलां रावणो राक्षसेश्वरः / सीतां विशालनयनां चकमे कालचोदितः
Si Rāvaṇa, panginoon ng mga Rākṣasa, na itinulak ng kapangyarihan ni Kāla (Panahon)—ay nagkaroon ng pagnanasa kay Sītā, ang dalisay na asawa ni Rāma, ang may malalawak na mata.
Verse 114
गृहीत्वा मायया वेषं चरन्तीं विजने वने / समाहर्तुं मतिं चक्रे तापसः किल कामिनीम्
Sa pamamagitan ng māyā, nagsuot siya ng anyong pagkukunwari at naglakad sa gubat na liblib; at ang asceta—ayon sa salaysay—ay nagpasya sa isip na lumapit at mapasa-kanya ang kaakit-akit na babae.
Verse 115
विज्ञाय सा च तद्भावं स्मृत्वा दाशरथिं पतिम् / जगाम शरणं वह्निमावसथ्यं शुचिस्मिता
Nang maunawaan niya ang layon, at inalaala ang kanyang asawa—si Rama, anak ni Dasaratha—ang babaeng may dalisay na ngiti ay nagtungo upang sumilong sa banal na apoy sa loob ng pook ng paghahandog.
Verse 116
उपतस्थे महायोगं सर्वदोषविनाशनम् / कृताञ्जली रामपत्नी शाक्षात् पतिमिवाच्युतम्
Magkakapit ang mga palad sa pagpupugay, sinamba ni Sita, asawa ni Rama, ang Dakilang Yoga—tagapagpawi ng lahat ng dungis—at lumapit kay Acyuta, ang Di-Nabibigo, na wari’y naroon mismo ang kanyang asawa.
Verse 117
नमस्यामि महायोगं कृतान्तं गहनं परम् / दाहकं सर्वभूतानामीशानं कालरूपिणम्
Sumasamba ako sa Dakilang Yoga—si Kṛtānta, ang Kamatayan mismo—ang kataas-taasan at di-masayod; ang nagsusunog sa lahat ng nilalang, si Īśāna na ang anyo ay Kāla, ang Panahon.
Verse 118
नमस्ये पावकं देवं साक्षिणं विश्वतोमुखम् / आत्मानं दीप्तवपुषं सर्वभूतहृदी स्थितम्
Sumasamba ako kay Pāvaka, ang Diyos na Apoy—ang Saksi na nakakakita sa lahat, na nakaharap sa bawat dako; at sa Nagniningning na Sarili (Ātman) na nananahan sa puso ng lahat ng nilalang.
Verse 119
प्रपद्ये शरणं वह्निं ब्रह्मण्यं ब्रह्मरूपिणम् / भूतेशं कृत्तिवसनं शरण्यं परमं पदम्
Sumisilong ako kay Vahni, si Agni—ang banal na Apoy—na tapat sa Brahman at siyang anyo ng Brahman; ang Panginoon ng mga nilalang, nakadamit ng balat; ang sukdulang Kanlungan, ang pinakamataas na Layunin at Tahanan.
Verse 120
ॐ प्रपद्ये जगन्मूर्तिं प्रभवं सर्वतेजसाम् / महायोगेश्वरं वह्निमादित्यं परमेष्ठिनम्
Om. Ako’y sumasaklolo sa Kanya na ang anyo ay ang sansinukob, pinagmulan ng lahat ng ningning—ang Dakilang Panginoon ng Yoga: ang Banal na Apoy, ang Araw, ang Kataas-taasang Tagapag-ayos.
Verse 121
प्रपद्ये शरणं रुद्रं महाग्रासं त्रिशूलिनम् / कालाग्निं योगिनामीशं भोगमोक्षफलप्रदम्
Ako’y sumasaklolo kay Rudra—ang Makapangyarihang Lumalamon, ang may hawak ng Trisula; Siya ang Apoy ng Panahon, Panginoon ng mga yogin, na nagbibigay ng bunga ng kapakinabangan sa daigdig at ng moksha (kalayaan).
Verse 122
प्रपद्ये त्वां विरूपाक्षं भुर्भुवः स्वः स्वरूपिणम् / हिरण्यमये गृहे गुप्तं महान्तममितौजसम्
Ako’y sumasaklolo sa Iyo, O Virūpākṣa, na ang mismong anyo ay ang tatlong daigdig—Bhūḥ, Bhuvaḥ, at Svaḥ. Nakatago sa ginintuang tahanan (ang maningning na puso), Ikaw ang Dakila, may ningning na di masukat.
Verse 123
वैश्वानरं प्रपद्ये ऽहं सर्वभूतेष्ववस्थितम् / हव्यकव्यवहं देवं प्रपद्ये वह्निमीश्वरम्
Ako’y sumasaklolo kay Vaiśvānara—ang kosmikong Apoy na nananahan sa lahat ng nilalang. Ako’y sumasaklolo sa banal na Panginoong Agni, tagapagdala ng handog para sa mga deva at mga ninuno, ang naghaharing Alab.
Verse 124
प्रपद्ये तत्परं तत्त्वं वरेण्यं सवितुः स्वयम् / भर्गमग्निपरं ज्योती रक्ष मां हव्यवाहन
Ako’y sumasaklolo sa Kataas-taasang Katotohanan—ang pinakadapat sambahin, si Savitṛ mismo. Ang Kanyang dalisay na liwanag ay ang pinakamataas na tanglaw, na nakasentro kay Agni. O Havyavāhana, tagapagdala ng handog, ingatan Mo ako.
Verse 125
इति वह्न्यष्टकं जप्त्वा रामपत्नी यशस्विनी / ध्यायन्ती मनसा तस्थौ राममुन्मीलितेक्षणा
Matapos bigkasin ang walong-taludtod na himno para sa Apoy (Vahny-aṣṭaka), ang marangal na asawa ni Rama na si Sita ay nanatiling matatag, nagmumuni sa loob ng isipan; at si Rama’y tumingin na nakadilat ang mga mata.
Verse 126
अथावसथ्याद् भगवान् हव्यवाहो महेश्वरः / आविरासीत् सुदीप्तात्मा तेजसा प्रदहन्निव
Pagkaraan, mula sa tahanang yaon ay nagpakita ang pinagpalang Havyavahana—si Maheshvara; naglalagablab ang kanyang kalooban, na wari’y sinusunog ang lahat sa ningning ng kanyang tejas.
Verse 127
स्वष्ट्वा मायामयीं सीतां स रावणवधेप्सया / सीतामादाय धर्मिष्ठां पावको ऽन्तरधीयत
Upang maisakatuparan ang pagkapuksa kay Ravana, nilikha ni Agni (Pavaka) ang isang Sitang yari sa maya; saka niya kinuha ang lubhang matuwid na Sita at naglaho sa paningin.
Verse 128
तां दृष्ट्वा तादृशीं सीतां रावणो राक्षसेश्वरः / समादाय ययौ लङ्कां सागरान्तरसंस्थिताम्
Nang makita si Sita sa gayong kalagayan, si Ravana—panginoon ng mga Rakshasa—ay sinunggaban siya at nagtungo sa Lanka na nasa kabila ng dagat.
Verse 129
कृत्वाथ रावणवधं रामो लक्ष्मणसंयुतः / मसादायाभवत् सीतां शङ्काकुलितमानसः
Matapos mapatay si Ravana, si Rama—kasama si Lakshmana—ay lumapit kay Sita; subalit ang kanyang isipan ay nabalisa at ginulo ng pag-aalinlangan.
Verse 130
सा प्रत्ययाय भूतानां सीता मायामीय पुनः / विवेश पावकं दीप्तं ददाह ज्वलनो ऽपि ताम्
Pagkaraan, si Sītā—muling tinaglay ang sariling banal na kapangyarihan ng māyā—ay pumasok sa naglalagablab at maningning na apoy upang magpatibay ng katiyakan para sa lahat ng nilalang; at maging ang diyos ng Apoy ay (sa anyong panlabas) tila siya’y sinunog.
Verse 131
दग्ध्वा मायामयीं सीतां भगवानुग्रदीधितिः / रामायादर्शयत् सीतां पावको ऽभूत् सुरप्रियः
Matapos sunugin ang Sītā na hinubog ng māyā, ang Mapalad na Diyos ng Apoy—may mabagsik na ningning—ay ipinakita kay Rāma ang tunay na Sītā; kaya si Agni ay naging minamahal ng mga diyos.
Verse 132
प्रगृह्य भर्तुश्चरणौ कराभ्यां सा सुमध्यमा / चकार प्रणतिं भूमौ रामाय जनकात्मजा
Hinawakan ni Sītā, ang anak ni Janaka na may payat na baywang, ang mga paa ng kanyang asawa sa dalawang kamay at nagpatirapa kay Rāma, yumukod hanggang sa lupa.
Verse 133
दृष्ट्वा हृष्टमना रामो विस्मयाकुललोचनः / ननाम वह्निं सिरसा तोषयामास राघवः
Nang makita iyon, si Rāma ay nagalak ang loob at ang mga mata’y nabalisa sa pagkamangha; yumuko si Rāghava at nagbigay-galang kay Agni, kaya napasaya niya ang diyos ng Apoy.
Verse 134
उवाच वह्नेर्भगवान् किमेषा वरवर्णिनी / दग्धा भगवता पूर्वं दृष्टा मत्पार्श्वमागता
Nagsalita ang Mapalad na Panginoon kay Agni: “Sino ang babaeng ito na may magandang kutis at kagandahan? Dati na siyang sinunog ng Panginoon; ngayon, matapos makita, lumapit siya sa aking tabi.”
Verse 135
तमाह देवो लोकानां दाहको हव्यवाहनः / यथावृत्तं दाशरथिं भूतानामेव सन्निधौ
Pagkaraan, si Havyavāhana—si Agni, ang tagasunog ng mga daigdig—ay nagsalita kay Daśarathi (Rāma), isinasalaysay ang pangyayari nang ayon sa tunay na naganap, sa harap mismo ng nagkakatipong mga nilalang.
Verse 136
इयं सा मिथिलेशेन पार्वतीं रुद्रवल्लभाम् / आराध्य लब्धा तपसा देव्याश्चात्यन्तवल्लभा
Ang babaeng ito nga ang nakamtan ng panginoon ng Mithilā sa pamamagitan ng matinding tapa, matapos sambahin si Pārvatī—ang minamahal ni Rudra; at siya’y naging lubhang mahal sa Diyosa.
Verse 137
भर्तुः शुश्रूषणोपेता सुशीलेयं पतिव्रता / भवानीपार्श्वमानीता मया रावणकामिता
“Siya’y masunurin sa paglilingkod sa asawa, marangal ang asal, at matatag na pativratā. Ngunit ako—si Rāvaṇa—na tinulak ng pagnanasa, ay inilapit siya kay Bhavānī (Pārvatī), sapagkat hinahangad ko siya.”
Verse 138
या नीता राक्षसेशेन सीता भगवताहृता / मया मायामयी सृष्टा रावणस्य वधाय सा
Ang Sītā na dinala ng panginoon ng mga Rākṣasa ay sa katotohanan ay kinuha ng Mapalad na Panginoon; at lumikha ako ng isang Sītā na yari sa māyā upang maging sanhi ng pagpatay kay Rāvaṇa.
Verse 139
तदर्थं भवता दुष्टो रावणो राक्षसेश्वरः / मयोपसंहृता चैव हतो लोकविनाशनः
Dahil sa layuning iyon, ang masamang si Rāvaṇa, panginoon ng mga Rākṣasa, ay dinala ko sa wakas at pinaslang—siya na tagapuksa ng mga daigdig.
Verse 140
गृहाण विमलामेनां जानकीं वचनान्मम / पश्य नारायणं देवं स्वात्मानं प्रभवाव्ययम्
Tanggapin mo ang walang dungis na Jānakī na ito ayon sa aking salita. Masdan si Nārāyaṇa, ang Panginoong Diyos—ang iyong sariling Sarili—pinagmulan ng lahat ngunit di-nasisira.
Verse 141
इत्युक्त्वा भगवांश्चण्डो विश्चार्चिर्विश्वतोमुखः / मानितो राघवेणाग्निर्भूतैश्चान्तरधीयत
Pagkasabi nito, ang pinagpalang Agni—mabangis, nagliliyab sa liwanag ng sansinukob at nakaharap sa lahat ng dako—ay pinarangalan nang nararapat ni Rāghava, at naglaho sa paningin kasama ang kanyang mga hukbo ng mga elemento.
Verse 142
एतते पतिव्रतानां वैं माहात्म्यं कथितं मया / स्त्रीणां सर्वाघशमनं प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम्
Kaya nito, ipinahayag ko ang kadakilaan ng mga pativratā, ang mga babaeng tapat sa kanilang asawa. Ito’y inaalala bilang isang paraan ng pagtubos para sa kababaihan, na nagpapatahimik at nag-aalis ng bawat kasalanan.
Verse 143
अशेषपापयुक्तस्तु पुरुषो ऽपि सुसंयतः / स्वदेहं पुण्यतीर्थेषु त्यक्त्वा मुच्येत किल्बिषात्
Kahit ang isang lalaking nabibigatan ng lahat ng uri ng kasalanan—kung siya’y mahusay magpigil sa sarili—sa pagtalikod sa katawan sa mga banal na tīrtha, sinasabing napapalaya siya sa sala at paglabag.
Verse 144
पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु स्नात्वा पुण्येषु वा द्विजः / मुच्यते पातकैः सर्वैः समस्तैरपि पूरुषः
Ang isang dvija (dalawang ulit na isinilang), matapos maligo sa lahat ng banal na tīrtha sa daigdig—o kahit sa alinmang lugar na may kabanalan—ay napapalaya sa lahat ng kasalanan; tunay, ang tao’y nakakalag mula sa lahat ng naipong paglabag.
Verse 145
व्यास उवाच इत्येष मानवो धर्मो युष्माकं कथितो मया / महेशाराधनार्थाय ज्ञानयोगं च शाश्वतम्
Wika ni Vyāsa: “Sa ganitong paraan, ipinaliwanag ko sa inyo ang pangkalahatang dharma ng sangkatauhan, kasama ang walang-hanggang Yoga ng kaalaman, na inihandog para sa pagsamba at pagpapalugod kay Maheśa (Śiva).”
Verse 146
यो ऽनेन विधिना युक्तं ज्ञानयोगं समाचरेत् / स पश्यति महादेवं नान्यः कल्पशतैरपि
Sinumang, na sinanay sa paraang ito, ay tapat na nagsasagawa ng Yoga ng kaalaman—siya’y tuwirang nakakakita kay Mahādeva; ang iba’y hindi nakakamit ang gayong pangitain kahit sa daan-daang kalpa.
Verse 147
स्थापयेद् यः परं धर्मं ज्ञानं तत्पारमेश्वरम् / न तस्मादधिको लोके स योगी परमो मतः
Ang nagtatatag ng pinakamataas na Dharma—ang kaalamang ukol sa Parameśvara, ang Kataas-taasang Panginoon—ay walang hihigit sa kanya sa daigdig; siya ang itinuturing na pinakadakilang yogin.
Verse 148
य संस्थापयितुं शक्तो न कुर्यान्मोहितो जनः / स योगयुक्तो ऽपि मुनिर्नात्यर्थं भगवत्प्रियः
Ang taong may kakayahang magtatag (ng dharma o banal na saligan) ngunit dahil sa pagkalito ay hindi ginagawa—kahit siya’y isang muni na may yoga—hindi siya lubhang minamahal ng Bhagavān, ang Mapalad na Panginoon.
Verse 149
तस्मात् सदैव दातव्यं ब्राह्मणेषु विशेषतः / धर्मयुक्तेषु शान्तेषु श्रद्धया चान्वितेषु वै
Kaya nga, dapat laging magbigay ng kaloob, lalo na sa mga brāhmaṇa na matatag sa dharma, payapa ang asal, at puspos ng śraddhā (pananampalatayang banal).
Verse 150
यः पठेद् भवतां नित्यं संवादं मम चैव हि / सर्वपापविनिर्मुक्तो गच्छेत परमां गतिम्
Ang sinumang palagiang bumibigkas ng pag-uusap na ito na mula sa Akin para sa inyong kapakinabangan, ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan at makakamit ang kataas-taasang kalagayan.
Verse 151
श्राद्धे वा दैविके कार्ये ब्राह्मणानां च सन्निधौ / पठेत नित्यं सुमनाः श्रोतव्यं च द्विजातिभिः
Sa Śrāddha (ritong para sa mga ninuno) o sa isang banal na pagsasagawa, at sa harap ng mga brāhmaṇa, dapat itong bigkasin nang palagian na may payapang isip; at dapat ding pakinggan ng mga dvija, ang mga “dalawang ulit na isinilang.”
Verse 152
योर्ऽथं विचार्य युक्तात्मा श्रावयेद् ब्राह्मणान् शुचीन् / स दोषकञ्चुकं त्यक्त्वा याति देवं महेश्वरम्
Matapos pagnilayan ang kahulugan nito, ang taong may disiplina at nagkakaisang diwa ay dapat magpakinggan nito sa mga dalisay na brāhmaṇa. Sa pagtalikod sa balabal ng mga kapintasan, siya’y tutungo sa Banal na Panginoon—si Mahēśvara.
Verse 153
एतावदुक्त्वा भगवान् व्यासः सत्यवतीसुतः / समाश्वास्य मुनीन् सूतं जगाम च यथागतम्
Pagkasabi ng ganito lamang, ang kagalang-galang na si Vyāsa, anak ni Satyavatī, ay umaliw sa mga muni at nagbilin kay Sūta; saka siya lumisan, bumalik sa daang kanyang dinaanan.
It uses a graded mapping: lighter faults receive pañcagavya, short fasts, or three-night restraints; heavier dietary/contact violations prescribe Sāṃtapana/Taptakṛcchra; major breaches (e.g., knowingly eating caṇḍāla food, severe impurities) escalate to Cāndrāyaṇa or year-long Kṛcchra, often paired with re-sanctification and mantra-japa.
Japa functions as a compensatory purifier when ritual conditions are compromised—most explicitly via repeated prescriptions of 8,000 Gāyatrī recitations (often with bathing/standing in water), restoring ritual fitness alongside bodily disciplines like fasting.
It pivots from rule-based expiation to a devotional-ethical exemplar: pativratā-dharma is presented as a uniquely potent purifier for women, and Sītā’s fire-witness episode dramatizes purity, divine protection, and the salvific power of steadfast dharma—integrating ethics, myth, and soteriology.
Dharma and expiation are framed as preparatory purification that enables stable practice of the ‘eternal yoga of knowledge’ directed to Maheśvara; the chapter’s closing verses explicitly link disciplined observance and recitation to direct vision of Mahādeva.