Adhyaya 34

Verse 1

इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रयस्त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः तीर्थानि यानि लोके ऽस्मिन् विश्रुतानि माहन्ति च / तानि त्वं कथयास्माकं रोमहर्षण सांप्रतम्

Sa gayon, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Saṃhitā na may anim na libong śloka, sa huling bahagi, nagsisimula ang ika-tatlumpu’t tatlong kabanata. Wika ng mga ṛṣi: “O Romaharṣaṇa, isalaysay mo sa amin ngayon ang mga tīrtha, ang mga banal na pook ng paglalakbay sa mundong ito, na tanyag at lubhang iginagalang.”

Verse 2

रोमहर्षण उवाच शृणुध्वं कथयिष्ये ऽहं तीर्थानि विविधानि च / कथितानि पुराणेषु मुनिभिर्ब्रह्मवादिभिः

Sinabi ni Romaharṣaṇa: “Makinig kayo. Isasalaysay ko ang iba’t ibang uri ng mga banal na tīrtha—yaong itinuro sa mga Purāṇa ng mga pantas na nagpapahayag ng Brahman (ang kataas-taasang katotohanan).”

Verse 3

यत्र स्नानं जपो होमः श्राद्धदानादिकं कृतम् / एकैकशो मुनिश्रेष्ठाः पुनात्यासप्तमं कुलम्

O pinakadakilang mga pantas, saanman isagawa ang banal na pagligo, japa (pagbigkas ng mantra), homa (handog sa apoy), at mga ritwal gaya ng śrāddha at pagbibigay-dana—kahit isa lamang sa mga ito—nililinis ang angkan hanggang ikapitong salinlahi.

Verse 4

पञ्चयोजनविस्तीर्णं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः / प्रयागं प्रथितं तीर्थं तस्य माहात्म्यमीरितम्

Ang Prayāga—kilala bilang bantog na tīrtha ni Brahmā, ang Kataas-taasang Panginoon (Parameṣṭhin)—ay umaabot sa limang yojana ang lawak. Ngayon ay ipinahahayag ang kadakilaan (māhātmya) nito.

Verse 5

अन्यच्च तीर्थप्रवरं कुरूणां देववन्दितम् / ऋषीणामाश्रमैर्जुष्टं सर्वपापविशोधनम्

“At higit pa rito, may isang pinakadakilang tīrtha sa lupain ng mga Kuru, na iginagalang maging ng mga deva; dinadalaw ng mga āśrama ng mga ṛṣi, at tagapaglinis na nag-aalis ng lahat ng kasalanan.”

Verse 6

तत्र स्नात्वा विशुद्धात्मा दम्भमात्सर्यवर्जितः / ददाति यत्किञ्चिदपि पुनात्युभयतः कुलम्

Pagkaligo roon, ang may dalisay na loob—malaya sa pagpapaimbabaw at inggit—kapag nagbigay ng kawanggawa kahit kaunti, pinababanal niya ang dalawang angkan: ang angkan ng kapanganakan at ang angkan ng pag-aasawa.

Verse 7

गयातीर्थं परं गुह्यं पितॄणां चाति वल्लभम् / कृत्वा पिण्डप्रदानं तु न भूयो जायते नरः

Ang Gayā-tīrtha ay lubhang banal at pinakadakila, isang malalim na lihim, at labis na minamahal ng mga Pitṛ (mga ninunong espiritu). Kapag naghandog ng piṇḍa (bilog na kaning pang-ritwal) doon, ang tao ay hindi na muling isisilang.

Verse 8

सकृद् गयाभिगमनं कृत्वा पिण्डं ददाति यः / तारिताः पितरस्तेन यास्यन्ति परमां गतिम्

Sinumang minsang makarating sa Gayā at maghandog doon ng piṇḍa—sa pamamagitan niya, ang mga Pitṛ ay maililigtas at makaaabot sa kataasang kalagayan.

Verse 9

तत्र लोकहितार्थाय रुद्रेण परमात्मना / शिलातले पदं न्यस्तं तत्र पितॄन् प्रसादयेत्

Doon, para sa kapakanan ng mga daigdig, si Rudra—ang Kataas-taasang Sarili—ay naglagay ng bakas ng Kanyang paa sa isang lapida. Sa mismong pook na iyon, nararapat payapain at pasayahin ang mga Pitṛ.

Verse 10

गयाभिगमनं कर्तुं यः शक्तो नाभिगच्छति / शोचन्ति पितरस्तं वै वृथा तस्य परिश्रमः

Ang may kakayahang maglakbay-pananampalataya sa Gayā ngunit hindi pumupunta—ang kanyang mga Pitṛ ay tunay na nagdadalamhati; ang iba pa niyang pagsisikap ay nauuwi sa wala.

Verse 11

गायन्ति पितरो गाथाः कीर्तयन्ति महर्षयः / गयांयास्यतियः कश्चित् सो ऽस्मान् संतारयिष्यति

Umaawit ang mga Pitṛ ng mga gāthā, at ipinahahayag ng mga dakilang ṛṣi: “Sinumang tutungo sa Gayā—siya ang magtatawid at magliligtas sa amin (mula sa pagkakagapos ng kalagayang ninuno).”

Verse 12

यदि स्यात् पातकोपेतः स्वधर्मरतिवर्जितः / गयां यास्यति वंश्यो यः सो ऽस्मान् संतारयिष्यति

Kahit ang isang inapo ay nabibigatan ng kasalanan at lumihis sa kagalakan sa sariling dharma, kung siya’y magtutungo sa Gayā, siya ang magliligtas sa amin—mga ninuno—upang makatawid sa dagat ng pagdurusa.

Verse 13

एष्टव्या बहवः पुत्राः शीलवन्तो गुणान्विताः / तेषां तु समवेतानां यद्येको ऽपि गयां व्रजेत्

Dapat na hangarin ang maraming anak na lalaki—may mabuting asal at hitik sa mga katangian—sapagkat sa kanilang pagkakatipon, kung kahit isa lamang ang magtungo sa Gayā, natutupad ang layunin ng angkan para sa mga ninuno sa pamamagitan ng mga ritwal doon.

Verse 14

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मणस्तु विशेषतः / प्रदद्याद् विधिवत् पिण्डान् गयां गत्वा समाहितः

Kaya nga, sa lahat ng pagsisikap—lalo na ang isang brāhmaṇa—pagdating sa Gayā at matapos tipunin ang loob sa katahimikan, dapat maghandog ng mga piṇḍa ayon sa wastong paraan ng ritwal.

Verse 15

धन्यास्तु खलु ते मर्त्या गयायां पिण्डदायिनः / कुलान्युभयतः सप्त समुद्धृत्याप्नुयात् परम्

Tunay na mapalad ang mga taong nag-aalay ng piṇḍa sa Gayā; matapos iahon ang pitong salinlahi sa magkabilang panig (ama at ina), mararating nila ang Kataas-taasang kalagayan.

Verse 16

अन्यच्च तीर्थप्रवरं सिद्धावासमुदाहृतम् / प्रभासमिति विख्यातं यत्रास्ते भगवान् भवः

At may isa pang pinakadakilang tirtha, na tinatawag na tahanan ng mga siddha (mga ganap). Ito’y tanyag sa pangalang Prabhāsa, kung saan nananahan ang Mapalad na Panginoong Bhava (Śiva).

Verse 17

तत्र स्नानं तपः श्राद्धं ब्राह्मणानां च पूजनम् / कृत्वा लोकमवाप्नोति ब्रह्मणो ऽक्षय्यमुत्तमम्

Doon, matapos isagawa ang banal na pagligo, ang pag-aayuno at pagninilay (tapas), ang śrāddha para sa mga ninuno, at ang paggalang at pag-aalay sa mga brāhmaṇa, nararating ng tao ang kataas-taasan at di-nasisirang daigdig ni Brahman.

Verse 18

तीर्थं त्रैयम्बकं नाम सर्वदेवनमस्कृतम् / पूजयित्वा तत्र रुद्रं ज्योतिष्टोमफलं लभेत्

May isang banal na tawiran na tinatawag na Traiyambaka, na iginagalang at sinasamba ng lahat ng mga deva. Kapag sinamba roon si Rudra, natatamo ang gantimpalang kasinghalaga ng Jyotiṣṭoma na paghahandog ng Soma.

Verse 19

सुवर्णाक्षं महादेवं समभ्यर्च्य कपर्दिनम् / ब्राह्मणान् पूजयित्वा तु गाणपत्यं लभेद् ध्रुवम्

Kapag taimtim na sinamba si Mahādeva—ang Panginoong may gintong mga mata, si Kapardin (ang may buhol-buhol na buhok)—at saka pinarangalan ang mga brāhmaṇa, tiyak na matatamo ang kalagayang Gaṇapatya, bilang kasapi ng banal na kawan ni Śiva.

Verse 20

सोमेश्वरं तीर्थवरं रुद्रस्य परमेष्ठिनः / सर्वव्याधिहरं पुण्यं रुद्रसालोक्यकारणम्

Ang Someshvara ang pinakadakilang tīrtha, na nauukol kay Rudra, ang Kataas-taasang Panginoon. Ito’y banal, nag-aalis ng lahat ng karamdaman at pagdurusa, at nagiging sanhi upang makamtan ang Rudra-sālokya—ang paninirahan sa kaparehong banal na daigdig ni Rudra.

Verse 21

तीर्थानां परमं तीर्थं विजयं नाम शोभनम् / तत्र लिङ्गं महेशस्य विजयं नाम विश्रुतम्

Sa lahat ng mga tīrtha, ang pinakadakila ay ang maringal na tīrtha na tinatawag na Vijaya. Doon ay nakatatag ang liṅga ni Maheśa, na bantog din sa pangalang “Vijaya.”

Verse 22

षण्मासान् नियताहारो ब्रह्मचारी समाहितः / उषित्वा तत्र विप्रेन्द्रा यास्यन्ति परमं पदम्

Manahan doon sa loob ng anim na buwan—may pagpipigil sa pagkain, matatag sa brahmacarya, at nakapaloob ang isip sa pagninilay—ang mga pinakadakilang brāhmaṇa ay makaaabot sa kataas-taasang kalagayan.

Verse 23

अन्यच्च तीर्थप्रवरं पूर्वदेशे सुशोभनम् / एकाम्रं देवदेवस्य गाणपत्यफलप्रदम्

At may isa pang pinakadakilang tirtha sa silangang lupain, marilag at kaaya-aya—ang Ekāmra, na nauukol sa Diyos ng mga diyos (Īśvara), na nagkakaloob ng bunga ng landas na Gaṇapatya, ang debosyon kay Gaṇeśa.

Verse 24

दत्त्वात्र शिवभक्तानां किञ्चिच्छश्वन्महीं शुभाम् / सार्वभौमो भवेद् राजा मुमुक्षुर्मोक्षमाप्नुयात्

Dito, sa pag-aalay sa mga deboto ni Śiva kahit munting bahagi ng mapalad na lupa bilang handog na pangmatagalan—ang hari ay magiging pangkalahatang pinuno; at ang naghahangad ng paglaya ay makakamtan ang mokṣa.

Verse 25

महानदीजलं पुण्यं सर्वपापविनाशनम् / ग्रहणे समुपस्पृश्य मुच्यते सर्वपातकैः

Ang tubig ng dakilang ilog ay banal at pumupuksa sa lahat ng kasalanan. Sa oras ng eklipse, ang magsagawa ng ritwal na paglilinis sa tubig na iyon ay mapapalaya sa bawat uri ng mabigat na kasalanan.

Verse 26

अन्या च विरजा नाम नदी त्रैलोक्यविश्रुता / तस्यां स्नात्वा नरो विप्रा ब्रह्मलोके महीयते

At may isa pang ilog na tinatawag na Virajā, bantog sa tatlong daigdig. O mga brāhmaṇa, ang sinumang maligo sa kanya ay pararangalan at itataas sa kaharian ni Brahmā (Brahmaloka).

Verse 27

तीर्थं नारायणस्यान्यन्नाम्ना तु पुरुषोत्तमम् / तत्र नारायणः श्रीमानास्ते परमपूरुषः

May isa pang banal na tīrtha ni Nārāyaṇa na kilala sa pangalang “Puruṣottama.” Doon nananahan ang maluwalhating Nārāyaṇa bilang Kataas-taasang Persona.

Verse 28

पूजयित्वा परं विष्णुं स्नात्वा तत्र द्विजोत्तमः / ब्राह्मणान् पूजयित्वा तु विष्णुलोकमवाप्नुयात्

Pagkasamba sa Kataas-taasang Vishnu at pagligo roon, ang pinakamainam sa mga dwija—matapos parangalan ang mga Brahmana—tunay na makakamtan ang daigdig ni Vishnu (Viṣṇuloka).

Verse 29

तीर्थानां परमं तीर्थं गोकर्णं नाम विश्रुतम् / सर्वपापहरं शंभोर्निवासः परमेष्ठिनः

Sa lahat ng mga tīrtha, ang pinakadakilang banal na pook ay tanyag na tinatawag na Gokarṇa—tagapagpawi ng lahat ng kasalanan, at siyang tahanan ni Śambhu (Śiva), ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 30

दृष्ट्वा लिंङ्गं तु देवस्य गोकर्णेश्वरमुत्तमम् / ईप्सितांल्लभते कामान् रुद्रस्य दयितो भवेत्

Sa pagtanaw sa kataas-taasang liṅga ng Panginoon, ang Gokarṇeśvara, matatamo ng tao ang mga minimithing hangarin at magiging minamahal ni Rudra (Śiva).

Verse 31

उत्तरं चापि गोकर्णं लिङ्गं देवस्य शूलिनः / महादेवस्यार्चयित्वा शिवसायुज्यमाप्नुयात्

Gayundin, sa Uttara-Gokarṇa naroon ang liṅga ng Panginoong may tangan ng trident. Sa pagsamba kay Mahādeva roon, matatamo ang sāyujya—ganap na pakikipag-isa kay Śiva.

Verse 32

तत्र देवो महादेवः स्थाणुरित्यभिविश्रुतः / तं दृष्ट्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते तत्क्षणान्नरः

Doon, ang Diyos na si Mahādeva ay tanyag sa pangalang Sthāṇu. Sa mismong sandaling masilayan Siya, ang tao ay agad na napapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 33

अन्यत् कुब्जाम्रमतुलं स्थानं विष्णोर्महात्मनः / संपूज्य पुरुषं विष्णुं श्वेतद्वीपे महीयते

Mayroon pang isang di-mapapantayang banal na pook ng dakilang-loob na si Viṣṇu, na tinatawag na Kubjāmra. Ang sinumang sumamba nang wasto kay Puruṣa Viṣṇu roon ay pararangalan at makaaabot sa mataas na kalagayan sa Śvetadvīpa.

Verse 34

यत्र नारायणो देवो रुद्रेण त्रिपुरारिणा / कृत्वा यज्ञस्य मथनं दक्षस्य तु विसर्जितः

Yaong pook na kinaroroonan ni Panginoong Nārāyaṇa mismo—kasama si Rudra, ang pumatay sa Tripura—na winasak at inayos ang paghahain ni Dakṣa, at pagkaraan ay lumisan mula roon.

Verse 35

समन्ताद् योजनं क्षेत्रं सिद्धर्षिगणवन्दितम् / पुण्यमायतनं विष्णोस्तत्रास्ते पुरुषोत्तमः

Sa palibot, hanggang isang yojana, naroon ang banal na lupain na iginagalang ng mga pangkat ng Siddha at mga Ṛṣi. Ito ang sagradong santuwaryo ni Viṣṇu; doon nananahan si Puruṣottama, ang Kataas-taasang Persona.

Verse 36

अन्यत् कोकामुखं विष्णोस्तीर्थमद्भुतकर्मणः / मृतो ऽत्र पातकैर्मुक्तो विष्णुसारूप्यमाप्नुयात्

Mayroon pang isang banal na tawiran ni Viṣṇu na tinatawag na Kokāmukha, bantog sa kamangha-manghang kapangyarihan. Ang sinumang mamatay doon ay napapalaya sa mga kasalanan at nakakamit ang sārūpya-mukti—pagkakatulad ng anyo kay Viṣṇu.

Verse 37

शालग्रामं महातीर्थं विष्णोः प्रीतिविवर्धनम् / प्राणांस्तत्र नरस्त्यक्त्वा हृषीकेषं प्रपश्यति

Ang Śālagrāma ay isang kataas-taasang tīrtha, na nagpapalago ng kagalakan ng Panginoong Viṣṇu. Ang taong nag-aalay ng huling hininga roon ay makakakita kay Hṛṣīkeśa, ang Panginoon ng mga pandama.

Verse 38

अश्वतीर्थमिति ख्यातं सिद्धावासं सुपावनम् / आस्ते हयशिरा नित्यं तत्र नारायणः स्वयम्

Kilala iyon bilang Aśvatīrtha, isang lubhang dalisay na tahanan ng mga siddha. Doon, si Nārāyaṇa mismo ay laging nananahan sa anyong Hayāśiras, ang Panginoong may ulong-kabayo.

Verse 39

तीर्थं त्रैलोक्यविख्यातं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः / पुष्करं सर्वपापघ्नं मृतानां ब्रह्मलोकदम्

Ang Puṣkara ay isang tīrtha na bantog sa tatlong daigdig, na nauukol kay Brahmā Paramēṣṭhin, ang Kataas-taasang Panginoon ng mga nilalang. Pinapawi nito ang lahat ng kasalanan, at sa mga namamatay doon ay iginagawad ang Brahmaloka.

Verse 40

मनसा संस्मरेद् यस्तु पुष्करं वै द्विजोत्तमः / पूयते पातकैः सर्वैः शक्रेण सह मोदते

O pinakamainam sa mga dwija, sinumang taimtim na umaalaala sa Puṣkara sa isip ay nalilinis sa lahat ng kasalanan, at nagagalak kasama ni Śakra (Indra).

Verse 41

तत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः / उपासते सिद्धसङ्घा ब्रह्मणं पद्मसंभवम्

Doon, ang mga deva kasama ang mga Gandharva, Yakṣa, Nāga, at Rākṣasa, at ang mga pangkat ng siddha ay sumasamba kay Brahmā, ang isinilang mula sa lotus.

Verse 42

तत्र स्त्रात्वा भवेच्छुद्धो ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् / पूजयित्वा द्विजवरान् ब्रह्माणं संप्रपष्यति

Doon, matapos maligo roon, ang tao’y nagiging dalisay; saka, matapos sambahin si Brahmā, ang Kataas-taasang Panginoon ng mga nilalang, at parangalan ang pinakadakilang mga Brāhmaṇa, ay namamasdan niya si Brahmā nang tuwiran.

Verse 43

तत्राभिगम्य देवेशं पुरुहूतमनिन्दितम् / सुरूपो जायते मर्त्यः सर्वान् कामानवाप्नुयात्

Pagdating doon at paglapit sa Panginoon ng mga diyos—si Puruhūta, ang Walang Kapintasan—ang mortal ay nagiging maningning at maganda ang anyo, at maaaring makamtan ang lahat ng ninanais.

Verse 44

सप्तसारस्वतं तीर्थं ब्रह्माद्यैः सेवितं परम् / पूजयित्वा तत्र रुद्रमश्वमेधफलं लभेत्

Sa kataas-taasang banal na Tīrtha na Saptasārasvata—na pinaglilingkuran maging ni Brahmā at ng iba pang mga diyos—ang sinumang sumamba kay Rudra roon ay nagkakamit ng gantimpalang kasinghalaga ng Aśvamedha na paghahandog.

Verse 45

यत्र मङ्कणको रुद्रं प्रपन्नः परमेश्वरम् / आराधयामास हरं पञ्चक्षरपरायणः

Doon, si Maṅkaṇaka—na sumilong kay Rudra, ang Kataas-taasang Panginoon—ay sumamba kay Hara nang may iisang puso, ganap na nakatuon sa limang-pantig na mantra.

Verse 46

नमः शिवायेति मुनिः जपन् पञ्चाक्षरं परम् / आराधयामास शिवं तपसा गोवृषध्वजम्

Inuusal ng pantas ang kataas-taasang limang-pantig na mantra—“namaḥ śivāya”—sa japa, at sa pamamagitan ng pag-aayuno at pagninilay (tapas) ay sumamba kay Śiva, Siya na may sagisag na toro sa watawat.

Verse 47

प्रजज्वालाथ तपसा मुनिर्मङ्कणकस्तदा / ननर्त हर्षवेगेन ज्ञात्वा रुद्रं समागतम्

Noon, ang pantas na muni na si Maṅkaṇaka ay nagningas sa init ng tapas; at nang malaman niyang dumating na si Rudra, siya’y sumayaw na tinangay ng bugso ng kagalakan.

Verse 48

तं प्राह भगवान् रुद्रः किमर्थं नर्तितं त्वया / दृष्ट्वापि देवमीशानं नृत्यति स्म पुनः पुनः

Pagkaraan, sinabi ng Mapalad na Panginoong Rudra sa kanya: “Bakit ka sumayaw? Kahit nakita mo na ang Panginoon, si Īśāna, patuloy ka pa ring sumasayaw nang paulit-ulit.”

Verse 49

सो ऽन्वीक्ष्य भगवानीशः सगर्वं गर्वशान्तये / स्वकं देहं विदार्यास्मै भस्मराशिमदर्शयत्

Nang makita siyang namamaga sa pagmamataas, ang Mapalad na Panginoong Īśa, upang pawiin ang kayabangan, ay binuksan ang sarili Niyang katawan at ipinakita sa kanya ang isang bunton ng abo.

Verse 50

पश्येमं मच्छरीरोत्थं भस्मराशिं द्विजोत्तम / माहात्म्यमेतत् तपसस्त्वादृशो ऽन्यो ऽपि विद्यते

“Masdan mo ang bunton ng abong ito na nagmula sa sarili Kong katawan, O pinakadakila sa mga dalawang-beses-na-ipinanganak. Ganito ang kadakilaan ng tapas; tunay, may iba pa ring tulad mo.”

Verse 51

यत् सगर्वं हि भवता नर्तितं मुनिपुङ्गव / न युक्तं तापसस्यैतत् त्वत्तोप्यत्राधिको ह्यहम्

“O pinakadakila sa mga muni, ang pagsayaw mo rito nang may pagmamataas ay hindi nararapat sa isang asceta. Sa bagay na ito, tunay na Ako’y nakahihigit maging sa iyo.”

Verse 52

इत्याभाष्य मुनिश्रेष्ठं स रुद्रः किल विश्वदृक् / आस्थाय परमं भावं ननर्त जगतो हरः

Pagkasalita nang gayon sa pinakadakilang muni, si Rudra—ang nakakakita sa lahat—ay pumasok sa kataas-taasang kalagayang banal at sumayaw bilang Hara, Panginoon ng sansinukob.

Verse 53

सहस्रशीर्षा भूत्वा सहस्राक्षः सहस्रपात् / दंष्ट्राकरालवदनो ज्वालामाली भयङ्करः

Naging may sanlibong ulo, sanlibong mata, at sanlibong paa Siya; ang bibig ay nakapanghihilakbot dahil sa nakausling pangil, may kuwintas na apoy, kakila-kilabot pagmasdan.

Verse 54

सो ऽन्वपश्यदशेषस्य पार्श्वे तस्य त्रिशूलिनः / विशाललोचनमेकां देवीं चारुविलासिनीम् / सूर्यायुतसमप्रख्यां प्रसन्नवदनां शिवाम्

Pagkaraan, nakita Niya sa tabi ng Panginoong may hawak ng Trisula—ang Sumasa-lahat—ang iisang Diyosa, malalaking mata at marikit sa Kanyang banayad na kilos; nagniningning na parang sampung libong araw, payapa ang mukha, si Śivā na mapalad at mapagpala.

Verse 55

सस्मितं प्रेक्ष्य विश्वेशं तिष्ठन्तीममितद्युतिम् / दृष्ट्वा संत्रस्तहृदयो वेपमानो मुनीश्वरः / ननाम शिरसा रुद्रं रुद्राध्यायं जपन् वशी

Nang makita ang Viśveśvara na nakatayo roon, nagliliwanag sa di-masukat na kaningningan at may banayad na ngiti, nanginig sa loob ang dakilang muni; kumabog ang puso sa pagkamangha at pangamba. Sa pagpipigil-sa-sarili, yumukod siya kay Rudra at nagsimulang bigkasin ang Rudrādhyāya.

Verse 56

प्रसन्नो भगवानीशस्त्र्यम्बको भक्तवत्सलः / पूर्ववेषं स जग्राह देवी चान्तर्हिताभवत्

Nalugod ang Pinagpalang Panginoon, si Īśa—si Tryambaka na may tatlong mata, mapagmahal sa mga deboto—at muling kinuha ang Kanyang dating anyo; at ang Diyosa ay naglaho sa paningin.

Verse 57

आलिङ्ग्य भक्तं प्रणतं देवदेवः स्वयंशिवः / न भेतव्यं त्वया वत्स प्राह किं ते ददाम्यहम्

Yakap ng Diyos ng mga diyos—si Śiva mismo—ang debotong sumamba na nakayukod, at sinabi: “Huwag kang matakot, anak. Sabihin mo—ano ang ipagkakaloob Ko sa iyo?”

Verse 58

प्रणम्य मूर्ध्ना गिरिशं हरं त्रिपुरसूदनम् / विज्ञापयामास तदा हृष्टः प्रष्टुमना मुनिः

Yumukod nang nakayuko ang ulo, nagbigay-galang ang pantas kay Girīśa—Hara, ang pumatay sa Tripura—at sa galak at pananabik magtanong, magalang niyang iniharap ang kanyang pakiusap.

Verse 59

नमो ऽस्तु ते महादेव महेश्वर नमो ऽस्तु ते / किमेतद् भगवद्रूपं सुघोरं विश्वतोमुखम्

Pagpupugay sa Iyo, Mahādeva; pagpupugay sa Iyo, Maheśvara. Ano ang anyong ito ng Bhagavān—napakakilabot at nakapanghihilakbot—na ang mga mukha’y nakaharap sa lahat ng dako?

Verse 60

का च सा भगवत्पार्श्वे राजमाना व्यवस्थिता / अन्तर्हितेव सहसा सर्वमिच्छामि वेदितुम्

At sino ang nagniningning na yaon, na nakatayo sa tabi ng Bhagavān? Bigla siyang naglaho na wari’y itinago—ninais kong maunawaan ang lahat ng ito.

Verse 61

इत्युक्ते व्याजहारमं तथा मङ्कणकं हरः / महेशः स्वात्मनो योगं देवीं च त्रिपुरानलः

Nang masabi ito, si Hara—si Maheśa, ang Tagasunog ng Tripura—ay nagsalita kay Maṅkaṇaka at ipinaliwanag ang Yoga ng Kanyang panloob na Sarili, kasama ang Devī.

Verse 62

अहं सहस्रनयनः सर्वात्मा सर्वतोमुखः / दाहकः सर्वपापानां कालः कालकरो हरः

Ako ang May Sanlibong Mata; ang Sarili ng lahat, nakaharap sa bawat dako. Sinusunog Ko ang lahat ng kasalanan; Ako ang Panahon, ang Tagapaglikha ng Panahon, at si Hara, ang Tagapag-alis.

Verse 63

मयैव प्रेर्यते कृत्स्नं चेतनाचेतनात्मकम् / सो ऽन्तर्यामी स पुरुषो ह्यहं वै पुरुषोत्तमः

Sa Akin lamang inuudyok ang buong sansinukob—ang may kamalayan at ang walang kamalayan. Siya yaong Antaryamin, ang Panloob na Tagapamahala; Siya ang Purusha—tunay, Ako mismo ang Purushottama, ang Kataas-taasang Persona.

Verse 64

तस्य सा परमा माया प्रकृतिस्त्रिगुणात्मिका / प्रोच्यते मुनिर्भिशक्तिर्जगद्योनिः सनातनी

Ang Kanyang sukdulang Māyā—ang Prakṛti na binubuo ng tatlong guṇa—ay ipinahayag ng mga muni bilang walang hanggang Śakti, ang sinapupunan na pinagmumulan ng daigdig.

Verse 65

स एष मायया विश्वं व्यामोहयति विश्ववित् / नारायणः परो ऽव्यक्तो मायारूप इति श्रुतिः

Siya—ang Nakaaalam ng buong sansinukob—sa pamamagitan ng Kanyang Māyā ay inilulubog sa pagkalito ang daigdig. Si Nārāyaṇa ang Kataas-taasan, ang Di-nahahayag (Avyakta); ipinahahayag ng Śruti na Siya ang Panginoon at kapangyarihan ng Māyā.

Verse 66

एवमेतज्जगत् सर्वं सर्वदा स्थापयाम्यहम् / योजयामि प्रकृत्याहं पुरुषं पञ्चविंशकम्

Sa gayon, lagi Kong itinataguyod ang buong sansinukob na ito sa lahat ng panahon. At sa pamamagitan ng Prakṛti, Aking iniuugnay at pinaiiral ang ika‑dalawampu’t limang prinsipyo: ang Purusha.

Verse 67

तथा वै संगतो देवः कूटस्थः सर्वगो ऽमलः / सृजत्यशेषमेवेदं स्वमूर्तेः प्रकृतेरजः

Gayon nga, ang Panginoon—bagaman kaugnay ng pagpapakita—ay nananatiling di-nagbabago, sumasaklaw sa lahat, at walang dungis; at bagaman hindi isinilang, nililikha Niya ang buong sansinukob nang walang natitira mula sa Kanyang sariling anyo, ang Prakṛti (Kalikasan).

Verse 68

स देवो भगवान् ब्रह्मा विश्वरूपः पितामहः / तवैतत् कथितं सम्यक् स्त्रष्ट्वत्वं परमात्मनः

Ang mismong diyos na iyon—si Bhagavān Brahmā, ang Pitāmaha, lolo ng mga daigdig, na ang anyo ay ang buong kosmos—ay wasto mong inilarawan bilang kapangyarihang lumilikha ng Paramātman, ang Kataas-taasang Sarili.

Verse 69

एको ऽहं भगवान् कलो ह्यनादिश्चान्तकृद् विभुः / समास्थाय परं भावं प्रोक्तो रुद्रो मनीषिभिः

“Ako lamang ang Bhagavān—ang Kāla (Panahon) mismo: walang pasimula, sumasaklaw sa lahat, at tagapagdala ng pagkalusaw. Naninirahan sa kataas-taasang kalagayan, ako’y ipinahahayag ng mga pantas bilang Rudra.”

Verse 70

मम वै सापरा शक्तिर्देवी विद्येति विश्रुता / दृष्टा हि भवता नूनं विद्यादेहस्त्वहं ततः

Tunay nga, ang Aking nakatataas na kapangyarihan ay bantog bilang ang Diyosa na tinatawag na Vidyā (Banal na Kaalaman). Tiyak na nakita mo na Siya ngayon; kaya Ako ang mismong katawang-anyo ng Kaalamang iyon (Vidyā-deha).

Verse 71

एवमेतानि तत्त्वानि प्रधानपुरुषेश्वराः / विष्णुर्ब्रह्मा च भगवान् रुद्रः काल इति श्रुतिः

Sa gayon, itinuturo ang mga prinsipyong ito (tattva)—Pradhāna, Puruṣa, at Īśvara. At sinasabi rin ng Śruti (banal na tradisyon) ang tungkol kina Viṣṇu, Brahmā, at ang Bhagavān Rudra, gayundin ang Kāla (Panahon).

Verse 72

त्रयमेतदनाद्यन्तं ब्रह्मण्येव व्यवस्थितम् / तदात्मकं तदव्यक्तं तदक्षरमिति श्रुतिः

Ang tatluhang ito—walang simula at walang wakas—ay nananatili lamang sa Brahman. Ipinahahayag ng Śruti na ito’y iisang diwa ng “Yaon”: “Yaon” ang Di-Nahahayag (Avyakta), at “Yaon” ang Di-Nasisira, ang Walang Pagkasira (Akṣara).

Verse 73

आत्मानन्दपरं तत्त्वं चिन्मात्रं परमं पदम् / आकाशं निष्कलं ब्रह्म तस्मादन्यन्न विद्यते

Ang Kataas-taasang Katotohanan ay nakasalig sa kaligayahan ng Sarili (Ātman); ito’y dalisay na Kamalayan lamang (cin-mātra), ang pinakamataas na kalagayan. Ito ang Brahman na gaya ng kalangitan, sumasaklaw sa lahat, walang bahagi at walang paghahati—maliban sa “Yaon,” wala nang iba pang umiiral.

Verse 74

एवं विज्ञाय भवता भक्तियोगाश्रयेण तु / संपूज्यो वन्दनीयो ऽहं ततस्तं पश्य शाश्वतम्

Kaya nga, matapos mong maunawaan (ang katotohanang ito) sa pagkanlong sa bhakti-yoga, sambahin at yumukod ka sa Akin; at saka mo masisilayan ang Walang Hanggang Yaon.

Verse 75

एतावदुक्त्वा भगवाञ्जगामादर्शनं हरः / तत्रैव भक्तियोगेन रुद्रामाराधयन्मुनिः

Pagkasabi lamang ng gayon, ang Mapalad na Panginoong Hara ay naglaho sa paningin. Doon din, ang pantas ay nagpatuloy sa pagsamba kay Rudra sa pamamagitan ng yoga ng debosyon.

Verse 76

एतत् पवित्रमतुलं तीर्थं ब्रह्मर्षिसेवितम् / संसेव्य ब्राह्मणो विद्वान् मुच्यते सर्वपातकैः

Ang banal at walang kapantay na tīrtha na ito ay pinaglilingkuran ng mga dakilang Brahmarṣi. Ang isang marunong na brāhmaṇa, sa wastong pagdulog at paglingap dito, ay mapapalaya mula sa lahat ng kasalanan.