Dhanurveda
The Martial Science
The ancient science of archery and warfare (dhanurveda) covering weapons, military formations, training methods, and martial codes.
Adhyayas in Dhanurveda
Adhyaya 248
Chapter 248: धनुर्वेदः (Dhanurveda — Science of War and Archery Discipline)
Binubuksan ni Panginoong Agni ang Dhanurveda sa paglarawan sa agham ng digmaan bilang “may apat na paa,” na nakaayos ayon sa apat na sangay ng hukbo: karwaheng pandigma, elepante, kabayo, at impanterya; at bilang “limang-anyo” sa paraang Vedic ng pagtuturo batay sa paggamit ng sandata: mga pinakakawalan na proyektil, mga ibinabato ng kamay, mga kagamitang itinatakda at saka pinakakawalan, mga sandatang hindi pinakakawalan, at pakikipaglaban na walang sandata o katawan-sa-katawan. Pinino niya ito sa magkapares na pag-uuri—śastra laban sa astra (sandata laban sa misil) at tuwiran laban sa mapanlinlang na paraan (māyā)—at binanggit ang mga mekanismong pinakakawalan sa pamamagitan ng aparato (yantra-mukta) at yaong pinakakawalan ng kamay (pāṇi-mukta). Lumilipat ang kabanata sa disiplina: kahandaan sa pamamagitan ng kagamitang panangga, antas-antas na engkuwentro (nakasentro sa pana at sibat), at kaayusang panlipunan sa pagtuturo (ang Brāhmaṇa bilang guro ng Kṣatriya/Vaiśya; ang Śūdra ay maaaring maging karapat-dapat sa pamamagitan ng pagsasanay at pantulong na paglilingkod sa hari). Malaking bahaging teknikal ang naglalarawan ng mga tindig at sukat (samapada, vaiśākha, maṇḍala, ālīḍha, pratyālīḍha, vikaṭa, sampuṭa), at ang proseso ng pagmamana: pagpupugay, pagtiyak ng luwag sa paglalagay ng bagting, paglalapat sa pusod/balakang, linya ng pag-asinta mata–tainga, paghawak ng mga daliri sa palaso, mekanika ng hila at bitaw, follow-through, at pagmamarka ng husay. Itinatakda ang pamantayang sukat ng palaso at pana at pinalalawak sa pakikipagdigma sa kabayo, karwahe, at elepante—ipinapakita ang sining-militar bilang disiplinang ginagabayan ng Dharma.
Adhyaya 249
Chapter 249 — धनुर्वेदकथनम् (Exposition of Dhanurveda): Archery Procedure, Target-Training, and Yogic Restraint
Binubuksan ni Panginoong Agni ang aral ng Dhanurveda sa pamamagitan ng mga ritwal na paghahanda at kahandaan ng kagamitan: ang busog ay ginagawa sa wastong buong haba, nililinis, at inilalagay sa konteksto ng handog, na nagpapakitang ang pagsasanay sa digmaan ay nakaugat sa dharma. Sinusunod ng mamamana ang tiyak na pagkakasunod—kunin ang palaso, itali ang sintas ng lalagyan ng palaso sa kanan, bunutin ang palaso gamit ang kanang kamay habang nakapirmi ang tingin sa puntirya, itaas ang busog sa kaliwa, at ikabit nang matatag ang palaso (kasama ang paggamit ng kasangkapang siṃhakarṇa upang masigurong maayos ang pagkakaupo nito). Kaakibat ng teknik ang panloob na disiplina: hindi dapat manlumo ang isip, dapat nakatuon sa puntirya, at ang pagbitaw ay mula sa tamang tanda ng katawan sa kanang panig. Umuunlad ang pagsasanay sa mga itinakdang anyo ng puntirya (kabilang ang sukat na candraka na labing-anim na aṅgula), mga ehersisyong kontrol matapos ang pagbitaw (ulkā-śikṣā), at mas masalimuot na mga putok—tandang-mata, parisukat na puntirya, pagbaril habang umiikot, pagbaril sa gumagalaw na puntirya, at pagbutas na mababa/mataas. Inuuri ang mga puntirya bilang matibay (dṛḍha), mahirap (duṣkara), at kahanga-hangang mahirap (citra-duṣkara), at itinatakda ang pagsasanay sa kanan/kaliwa at ang matatag na pagkakakabit ng puntirya. Sa wakas, iniuugnay ang kahusayan sa pamamaraan (karma-yoga-vidhi) sa edukasyong yogic: disiplina ng isip at tingin, at pagdaig sa yama, upang pag-isahin ang sining-pandigma at espirituwal na pagpipigil-sa-sarili.
Adhyaya 250
Dhanurveda-kathanam (The Teaching of Martial Science)
Sa kabanatang ito ng Dhanurveda, itinatakda ni Panginoong Agni na ang husay sa pakikidigma ay dumarating sa disiplinadong pag-unlad: pagsasanay ng kamay, isip, at paningin hanggang sa tiyak na pagtama sa puntirya, at saka pa lamang karapat-dapat kumilos mula sa sinasakyan o sasakyan. Sumunod ang mga teknikal na tuntunin—sukat ng mga tali at silo, mga kanais-nais na hugis, at angkop na materyales para sa pisi ng busog—na nagpapakitang ang tagumpay ay nakasalalay sa wastong pagkakagawa gaya ng tapang. Inilalagay ang pagsasanay sa pormal na pagtuturo: inaayos ng guro ang tindig at ginagabayan ang magkakaugnay na galaw ng mga kamay. Tinalakay ang gamit sa labanan: pag-ikot at paghagis ng umiikot na sandata laban sa nakabaluting kalaban, mga padron ng galaw na valgita, pluta, pravrajita na pinamamahalaan ng tamang samayoga, at mga pagpigil o pagbigkis matapos manalo. Itinakda rin ang pagdadala at pagbunot ng espada (espada sa kaliwang tagiliran; matatag na kapit ng kaliwa, bunot ng kanan), pati mga sukat ng kasangkapan, mga tulis/pako, at paglalagay ng baluti. Nagtatapos ang kabanata sa pagbibigay-diin sa paghasa sa sinasakyan para sa liksi at paglalatag, na inuugnay ang galing ng mandirigma sa kahandaang pang-logistika ayon sa dharmic na pamamaraan.
Adhyaya 251
Dhanurveda-kathana (Exposition of Martial Science): Movements, Weapon-Operations, Combat Postures, and Battle Readiness
Inilalahad ni Panginoong Agni ang isang teknikal na pag-uuri ng mga galaw at padron ng pag-atake sa digmaan (bhrānta, udbhrānta, śyenapāta, ākula), saka lumilipat sa mga pinangalanang pares at yunit na nagsisilbing kodigong kategorya para sa pagsasanay at pagbigkas. Dumaraan ang kabanata sa praktikal na kurikulum: (1) paraan ng espada-at-kalasag na may 32 tindig (pratyālīḍha, ālīḍha, varāha, lulita), (2) mga maniobra ng pakikipagbuno—pag-ikot, pagdakma, paghagis pataas/pababa, paghawak at pag-alis, (3) mga uri at paggamit ng tali/panghigpit na pampaparusa (vyasta-pāśa na may itinakdang kilos), at (4) mga gawaing pang-espesipikong sandata para sa cakra, śūla, tomara, gadā, parāśu, mudgara, bhindipāla, laguḍa, vajra, paṭṭiśa at espada—na nagtatapos sa yantra-karman (pagpapatakbo ng makinang pangdigma). Nakatala rin ang mga kumpas ng kamay (hastas/mudrās), mga palatandaan ng epekto sa katawan, at mga bagay na panangga o panggamot/pang-ritwal. Sa huli, tinatalakay ang lohistika: pag-aarmas sa mga elepante at karwahe, pagtatalaga ng may hawak ng pang-udyok, mga mamamana, tagapagdala ng espada at kalasag, at pagpapabanal ng sandata sa pamamagitan ng mantra—na nagwawakas sa utos na panghari: manakop at saka pangalagaan ang kaharian ayon sa dharma.
Adhyaya 252
Chapter 252 — व्यवहारकथनं (Vyavahāra-kathana: On Legal Procedure)
Sinimulan ni Agni ang isang manwal ng hurisprudensiya sa loob ng daloy ng Dhanurveda, na inilalarawan ang vyavahāra bilang pag-unawa sa pagkakaiba ng naya at anaya, at ipinaliwanag ito sa mga patong-patong na pag-uuri: apat na bahagi, apat na saligan, at natatamo sa pamamagitan ng apat na paraan ng patakaran. Itinatag niya ang paghatol sa dharma, sa pamamaraang panghukuman, sa kaugalian (caritra), at sa kautusang hari (rāja-śāsana), na binibigyang-diin ang ugnayan ng demanda at tugon, at ang sentral na papel ng mga saksi. Binibilang ng kabanata ang labingwalong klasikong pamagat ng alitan: utang, deposito/tiwala, pakikipagsosyo, pagbawi ng handog, paglilingkod at sahod, pagbebenta ng hindi may-ari, hindi paghahatid, masamang kasunduan, paglabag sa kumbensiyon, alitang lupa, usaping mag-asawa, mana, karahasan, panlalait sa salita at pananakit sa katawan, pagsusugal, at sari-saring kaso; at sinasabing nahahati ang mga ito sa sandaang uri ayon sa gawa ng tao. Pagkaraan, inilatag ni Agni ang etika ng hukuman (walang-kinikilingang sabhya, mga brahmanang marunong), mga tuntunin sa dokumento, batas sa kontra-demanda at panagot, parusa sa maling paratang, at antas ng patunay (kasulatan, pag-aari/pagkakahawak, saksi; kung wala, pagsubok/ordeal). Nagtatapos ito sa mga aral tungkol sa preskripsiyon, titulo laban sa paggamit, pagpapawalang-bisa dahil sa panlilinlang o pamimilit, mga kalagayang nagpapagaan, pagbabayad-pinsala sa pagnanakaw, at mga pamantayan ng interes, na itinatanghal ang hari bilang tagapanagot ng kaayusan sa pamamagitan ng disiplinadong proseso.