
Chapter 249 — धनुर्वेदकथनम् (Exposition of Dhanurveda): Archery Procedure, Target-Training, and Yogic Restraint
Binubuksan ni Panginoong Agni ang aral ng Dhanurveda sa pamamagitan ng mga ritwal na paghahanda at kahandaan ng kagamitan: ang busog ay ginagawa sa wastong buong haba, nililinis, at inilalagay sa konteksto ng handog, na nagpapakitang ang pagsasanay sa digmaan ay nakaugat sa dharma. Sinusunod ng mamamana ang tiyak na pagkakasunod—kunin ang palaso, itali ang sintas ng lalagyan ng palaso sa kanan, bunutin ang palaso gamit ang kanang kamay habang nakapirmi ang tingin sa puntirya, itaas ang busog sa kaliwa, at ikabit nang matatag ang palaso (kasama ang paggamit ng kasangkapang siṃhakarṇa upang masigurong maayos ang pagkakaupo nito). Kaakibat ng teknik ang panloob na disiplina: hindi dapat manlumo ang isip, dapat nakatuon sa puntirya, at ang pagbitaw ay mula sa tamang tanda ng katawan sa kanang panig. Umuunlad ang pagsasanay sa mga itinakdang anyo ng puntirya (kabilang ang sukat na candraka na labing-anim na aṅgula), mga ehersisyong kontrol matapos ang pagbitaw (ulkā-śikṣā), at mas masalimuot na mga putok—tandang-mata, parisukat na puntirya, pagbaril habang umiikot, pagbaril sa gumagalaw na puntirya, at pagbutas na mababa/mataas. Inuuri ang mga puntirya bilang matibay (dṛḍha), mahirap (duṣkara), at kahanga-hangang mahirap (citra-duṣkara), at itinatakda ang pagsasanay sa kanan/kaliwa at ang matatag na pagkakakabit ng puntirya. Sa wakas, iniuugnay ang kahusayan sa pamamaraan (karma-yoga-vidhi) sa edukasyong yogic: disiplina ng isip at tingin, at pagdaig sa yama, upang pag-isahin ang sining-pandigma at espirituwal na pagpipigil-sa-sarili.
No shlokas available for this adhyaya yet.
A stepwise biomechanics-and-gear protocol: right-side quiver binding, drawing the arrow with the right hand while maintaining target-lock, lifting the bow with the left, firm nocking (puṅkha on guṇa) aided by the siṃhakarṇa implement, measured target marks (e.g., candraka of sixteen aṅgulas), and progressive drills including ulkā-śikṣā control after release.
It frames martial training as karma-yoga in practice: mental steadiness, disciplined gaze, correct method, and the conquest of yama are treated as integral to proficiency, making worldly skill (bhukti) a vehicle for dharmic self-mastery that supports spiritual refinement (mukti-orientation).