Opening the text

Sukta 10.46
Agni
Triṣṭubh (probable)
บทสวดนี้สรรเสริญอัคนีในฐานะโหตฤผู้ดั้งเดิม ผู้ซึ่งทั้งเทพและมนุษย์ร่วมกันสถาปนาให้เป็นผู้นำเครื่องบูชาและผู้จัดระเบียบแห่งฤตะ (ṛta) ในชีวิตชุมชน อัคนีถูกพรรณนาว่านั่งอยู่ “ในตักแห่งสายน้ำ” และยังซ่อนเร้นอยู่ภายในเรือนและคอก/ที่ห่อหุ้มดุจครรภ์ รวบรวมผู้คนให้มาชุมนุมและขับเคลื่อนพวกเขาด้วย “แอก” แห่งธรรมะไปสู่ความรุ่งเรืองและเกียรติยศบรรพชนที่ฟื้นคืนใหม่
Mantra 1
प्र होता जातो महान्नभोविन्नृषद्वा सीददपामुपस्थे । दधिर्यो धायि स ते वयांसि यन्ता वसूनि विधते तनूपाः ॥
เขาบังเกิดเป็นปุโรหิตแห่งเครื่องบูชา ยิ่งใหญ่และรู้แจ้งยอดฟ้า; เขานั่งเป็นพลังสถิตภายในท่ามกลางมนุษย์ ในตักแห่งสายน้ำทั้งหลาย. ผู้ซึ่งถูกสถาปนาให้มั่นคงเป็นรากฐานนั้น—ย่อมนำทางความเคลื่อนไหวของท่าน นำทรัพย์สมบัติมาสู่ผู้ประกอบพิธี และพิทักษ์ชีวิตผู้มีร่างกายไว้.
Mantra 2
इमं विधन्तो अपां सधस्थे पशुं न नष्टं पदैरनु ग्मन् । गुहा चतन्तमुशिजो नमोभिरिच्छन्तो धीरा भृगवोऽविन्दन् ॥
เขาทั้งหลายก่อรูปไฟนี้ ณ ที่ประทับร่วมของสายน้ำ แล้วติดตามรอยเท้าเหมือนตามหาสัตว์ที่หลงหาย. มันซ่อนอยู่ในถ้ำ เคลื่อนไหวอย่างลับเร้น; เหล่าผู้แสวงหาเปลวไฟเสาะหาโดยนอบน้อมบูชา และบฤคุ (Bhṛgu) ผู้มั่นคงก็ได้พบมัน.
Mantra 3
इमं त्रितो भूर्यविन्ददिच्छन्वैभूवसो मूर्धन्यघ्न्यायाः । स शेवृधो जात आ हर्म्येषु नाभिर्युवा भवति रोचनस्य ॥
ตรีตะ (Trita) แสวงหาแล้วได้พบไฟนี้อย่างอุดม—ผู้ส่องสว่างกว้างไกล ผู้ถูกตั้งไว้ ณ ยอดของผู้ไม่อาจล่วงละเมิดได้ (โคแห่งแสง). ครั้นบังเกิดแล้ว เขาเจริญสู่ความผาสุกในเรือนทั้งหลาย; เขากลายเป็นสะดืออันเยาว์วัย เป็นศูนย์กลางแห่งโลกอันรุ่งโรจน์.
Mantra 4
मन्द्रं होतारमुशिजो नमोभिः प्राञ्चं यज्ञं नेतारमध्वराणाम् । विशामकृण्वन्नरतिं पावकं हव्यवाहं दधतो मानुषेषु ॥
ด้วยการนอบน้อมบูชา (namo) เหล่าผู้แสวงหาเปลวไฟ (uśij) ได้ก่อรูปโหตฤ (Hotṛ) ผู้ชื่นบาน—พิธีบูชาที่นำหน้า ผู้ชี้ทางแห่งหนทางการถวายบูชา. เขาถูกทำให้เป็นผู้ชำระให้บริสุทธิ์และผู้นำที่แท้จริงของหมู่ชน และผู้หอบหิ้วเครื่องบูชา (havyavāh) ถูกสถาปนาไว้ท่ามกลางมนุษย์.
Mantra 5
प्र भूर्जयन्तं महां विपोधां मूरा अमूरं पुरां दर्माणम् । नयन्तो गर्भं वनां धियं धुर्हिरिश्मश्रुं नार्वाणं धनर्चम् ॥
เขาทั้งหลายอัญเชิญไปข้างหน้า ซึ่งพลังอันยิ่งใหญ่ผู้พิชิต—เรือนกว้างแห่งทัศนะของฤๅษี. เหล่าผู้เข้มแข็งแบกพาผู้ไม่หลงผิด ผู้เป็นรากฐานโบราณแห่งป้อมปราการมากมาย. นำพาตัวอ่อนที่ซ่อนอยู่ในพงไพร เขาทั้งหลายวางความคิดไว้ในแอก—ดุจพลังเคราสีน้ำตาลทองที่ไม่หย่อนยาน มั่งคั่งด้วยทรัพย์และบทสรรเสริญ.
Mantra 6
नि पस्त्यासु त्रितः स्तभूयन्परिवीतो योनौ सीददन्तः । अतः संगृभ्या विशां दमूना विधर्मणायन्त्रैरीयते नॄन् ॥
ในที่พำนักทั้งหลาย ตฤตะ (Trita) ทำให้มั่นคงแล้วนั่งอยู่ภายใน ถูกห่อหุ้มไว้ในครรภ์ (yoni). จากที่นั้น เมื่อรวบรวมหมู่ชน เจ้าเรือน (damūnā) ขับเคลื่อนมนุษย์ด้วยแอกแห่งธรรมอันถูกต้อง (vidharma)—ชักนำเขาเข้าสู่งานอันเป็นระเบียบ.
Mantra 7
अस्याजरासो दमामरित्रा अर्चद्धूमासो अग्नयः पावकाः । श्वितीचयः श्वात्रासो भुरण्यवो वनर्षदो वायवो न सोमाः ॥
ไฟทั้งหลายของท่านไม่รู้ชรา เป็นผู้นำทางแห่งเรือน; ลุกโพลงพร้อมควัน อันชำระให้บริสุทธิ์. สว่างเมื่อถูกจุด ว่องไวเมื่อเคลื่อนไป กระตือรือร้นเมื่อพวยพุ่ง และนั่งอยู่ในธรรมชาติแห่งพงไพร—ดุจสายลม ดุจพลังโสมะ (Soma) ที่เคลื่อนผ่านภาวะความเป็นอยู่.
Mantra 8
प्र जिह्वया भरते वेपो अग्निः प्र वयुनानि चेतसा पृथिव्याः । तमायवः शुचयन्तं पावकं मन्द्रं होतारं दधिरे यजिष्ठम् ॥
ด้วยลิ้นของตน อัคนิ (Agni) นำแรงสั่นแห่งถ้อยคำออกไปข้างหน้า; ด้วยจิต เขาเผยปัญญาจำแนกแห่งธรรมชาติของปฐพี. เหล่าผู้แสวงหาจึงสถาปนาเขาไว้—ผู้ชำระให้บริสุทธิ์ ผู้ผ่องใส—โหตฤ (Hotar) ผู้เปี่ยมรสปีติ ผู้เหมาะยิ่งต่อยัญพิธี.
Mantra 9
द्यावा यमग्निं पृथिवी जनिष्टामापस्त्वष्टा भृगवो यं सहोभिः । ईळेन्यं प्रथमं मातरिश्वा देवास्ततक्षुर्मनवे यजत्रम् ॥
ฟ้ากับดินให้กำเนิดอัคนิ (Agni) องค์นั้น; เหล่าน้ำ ทวษฏฤ (Tvaṣṭṛ) และภฤคุ (Bhṛgu) หล่อหลอมเขาด้วยฤทธิ์เดช. เหล่าเทพสกัดสร้างผู้ควรสรรเสริญนั้นขึ้นก่อน และมาตริศวาน (Mātariśvan) นำเขามาสู่มนุษย์ (มานุ)—ผู้ควรแก่เครื่องบูชา: ไฟศักดิ์สิทธิ์เพื่อการยกตนขึ้นของมนุษย์.
Mantra 10
यं त्वा देवा दधिरे हव्यवाहं पुरुस्पृहो मानुषासो यजत्रम् । स यामन्नग्ने स्तुवते वयो धाः प्र देवयन्यशसः सं हि पूर्वीः ॥
เหล่าเทพได้สถาปนาเจ้าให้เป็นผู้ขนส่งเครื่องบูชา—หัวยาวาหะ (havyavāha) ผู้เป็นที่ปรารถนาของคนมาก และควรแก่การบูชาของมนุษย์. โอ อัคนี (Agni) ในยามที่เจ้าดำเนินไป ขอจงประทานความอุดมแห่งชีวิตแก่ผู้สรรเสริญ; เมื่อมุ่งสู่ทางแห่งเทพ จงรวบรวมเกียรติรุ่งเรืองอันมากมายแต่กาลก่อนให้แก่เขา.
It presents Agni as the sacred fire-priest who carries offerings to the gods and also as an inner, hidden power that brings order (ṛta/dharma), protection, vitality, and prosperity to human life.
This image points to Agni’s cosmic origin and subtle presence: fire is linked with the waters and the hidden seed of energy, suggesting Agni is both elemental and mysteriously concealed in creation.
Trita is an ancient Rigvedic figure often connected with a hidden or pressed-out fire/light. In this hymn the Trita motif emphasizes Agni as inwardly seated and concealed, yet capable of organizing and energizing human society when awakened.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.