Sukta 153
Sukta 1.153
Dīrghatamas Āucathya (traditional attribution)
Mitra–Varuṇa
Triṣṭubh
บทสวดตรีษฏุภสั้น ๆ นี้อัญเชิญมิตร–วรุณะในฐานะคู่เอกภาพ ขอให้ทั้งสองทรงรับเครื่องบูชาที่ชุ่มด้วยเนยใส ซึ่งปุโรหิตนำมาด้วยญาณหยั่งรู้ (dhī) และการนอบน้อมสักการะ บทสวดเชื่อมอธิปไตยของทั้งสองกับฤตะ (ṛta ระเบียบจักรวาล) และพรรณนาอทิติว่าเป็นโคผู้หล่อเลี้ยง ผู้เพิ่มพูนความอุดมสมบูรณ์แก่ผู้ตั้งอยู่ในความจริง แล้วปิดท้ายด้วยคำวอนขอ “น้ำนม” และสายน้ำอันค้ำจุนของพระผู้เป็นเจ้าโบราณ—สัญลักษณ์แห่งชีวิต ความกระจ่าง และระเบียบอันชอบธรรม
Mantras
Mantra 1
यजामहे वां महः सजोषा हव्येभिर्मित्रावरुणा नमोभिः । घृतैर्घृतस्नू अध यद्वामस्मे अध्वर्यवो न धीतिभिर्भरन्ति ॥
โอ้มิตระและวรุณะ เราทั้งหลายบูชาท่านทั้งสองในความยิ่งใหญ่ ด้วยใจพร้อมเพรียง ด้วยเครื่องบูชาและด้วยนมัสการ. ผู้รุ่งเรืองด้วยฆฤตะ (ghṛta) ผู้ชุ่มด้วยฆฤตะเอ๋ย เมื่ออัธวรรยุผู้สถิตในเรานำท่านมาที่นี่ด้วยญาณหยั่งรู้ (dhīti) แล้ว ขอจงเสด็จมาและทรงยินดีในเครื่องบูชาภายในนี้เถิด.
Mantra 2
प्रस्तुतिर्वां धाम न प्रयुक्तिरयामि मित्रावरुणा सुवृक्तिः । अनक्ति यद्वां विदथेषु होता सुम्नं वां सूरिर्वृषणावियक्षन् ॥
ดุจระเบียบพิธีที่จัดวางมั่นคง บทสรรเสริญของข้าพเจ้าก้าวไปหาท่าน—โอ้มิตระและวรุณะ—เป็นถ้อยคำอันถูกต้อง (suvṛkti). เมื่อในสภาชุมนุม โหตฤ (Hotṛ) เจิมท่านทั้งสองด้วยน้ำมันศักดิ์สิทธิ์ เมื่อนั้นผู้ให้ผู้สว่างไสว (sūri) ก็แสวงหาจะชนะเพื่อท่าน—และจากท่าน—ซึ่งความผาสุกแห่งพระกรุณา (súmna) โอ้ผู้ทรงพลังทั้งสอง.
Mantra 3
पीपाय धेनुरदितिॠताय जनाय मित्रावरुणा हविर्दे । हिनोति यद्वां विदथे सपर्यन्त्स रातहव्यो मानुषो न होता ॥
อทิติ—โคผู้หล่อเลี้ยง—พองเต็มเพื่อชนผู้เลือก ṛta (ระเบียบอันเที่ยงแท้แห่งจักรวาล); โอ มิตรและวรุณะ นางประทานของกำนัลแห่งเครื่องบูชา. เมื่อโหตฤ (Hotṛ) ผู้เป็นมนุษย์รับใช้ท่านทั้งสองในสภา เขาย่อมเร่งพิธีให้ก้าวหน้า—ผู้ถวายบูชาอย่างแท้จริง ดุจโหตฤในหมู่มนุษย์.
Mantra 4
उत वां विक्षु मद्यास्वन्धो गाव आपश्च पीपयन्त देवीः । उतो नो अस्य पूर्व्यः पतिर्दन्वीतं पातं पयस उस्रियायाः ॥
และท่ามกลางหมู่เผ่า ในห้วงปีติรัญจวน เครื่องดื่มและโคทั้งหลาย และสายน้ำอันเป็นเทพี ย่อมเพิ่มพูนเพื่อท่านทั้งสอง. และเพื่อเรานั้น ขอให้เจ้าแห่งกาลก่อนของสิ่งนี้ประทาน: จงมาเถิด จงดื่ม—จงดื่มน้ำนมของโคผู้รุ่งเรือง อันเป็นแก่นสารแห่งการหล่อเลี้ยง.
Inside Sukta 153
How it unfolds
- Where it opens
Unified worship of Mitra–Varuṇa with ghee-rich offerings and reverence, emphasizing their greatness and the priestly act of bringing them through insight (dhī).
- Development
The hymn ties their presence to ṛta: Aditi as the nourishing Cow swells for the people who choose truth, and the human Hotṛ advances the rite in the assembly.
- Climax
Abundance and divine increase—draught, cows, and waters—are pictured as swelling for the gods, revealing prosperity as the visible sign of ṛta upheld.
- Where it settles
A final petition to the ‘ancient Lord’ of this order: come and drink, and grant the sustaining milk/essence—life, nourishment, and steady protection for the worshippers.
The deity: Mitra–Varuṇa
- In the VedaA paired sovereignty of the Ādityas: Mitra embodies concord, contract, and friendly order, while Varuṇa embodies vastness, moral law, and binding authority; together they uphold ṛta and oversee truthfulness in word and deed.
- Cosmic functionThey stabilize cosmic and social order—guarding oaths, regulating right conduct, and ensuring the proper flow of waters, fertility, and lawful prosperity for communities aligned with ṛta.
- Inner significanceThe harmonizing power of conscience and integrity: Mitra as the capacity for cooperation and trust, Varuṇa as the inner moral governor that restrains, corrects, and restores alignment with truth.
The seer
- Dīrghatamas ĀucathyaĀucathya (traditionally connected with the Aṅgirasa stream) · A celebrated visionary-poet known for profound, symbolic hymns on ṛta, speech, and cosmic order; famed in later tradition for esoteric insight and paradoxical imagery.
Famous verses
sajoṣā (in one accord)
पीपाय धेनुरदितिॠताय जनाय मित्रावरुणा हविर्दे । हिनोति यद्वां विदथे सपर्यन्त्स रातहव्यो मानुषो न होता ॥उत वां विक्षु मद्यास्वन्धो गाव आपश्च पीपयन्त देवीः । उतो नो अस्य पूर्व्यः पतिर्दन्वीतं पातं पयस उस्रियायाः ॥Attributes of the deity
- Upholders of ṛta (cosmic order)
- Guardians of vows, truth, and social contracts
- Sovereign, far-seeing, and protective
- Givers of prosperity through lawful order
- Associated with waters, purification, and expansive authority
- Invoked together for harmony and moral clarity
Also by this seer
- Rig Veda Mandala 1 hymns traditionally linked to Dīrghatamas, especially the enigmatic RV 1.140–1.164 (notably RV 1.164)
- Influential Vedic themes on ṛta, Aditi, and the Adityas that echo in later Brāhmaṇa and Upaniṣadic interpretation
The rite, step by step
- Prepare the fire and seat the deities through opening praises to Mitra–Varuṇa as a united pair (sajoṣā).
- Offer ghee (ghṛta) with namas (reverent formulae), inviting them to “come” to the inner and outer oblation.
- Recite with focused dhī (inspired insight), aligning the sacrificer with ṛta; invoke Aditi’s nourishing increase for the rite.
- Conclude with a request for sustaining abundance—waters, cattle, and the ‘milk/essence’ of the radiant Cow—sealed by renewed invitation to partake.
Offerings
- Ghṛta (clarified butter)
- Havis (general oblations)
- Soma/andhas (draught) where applicable
- Water libations (āpaḥ) and ancillary offerings in the rite
Frequently Asked Questions
They are a paired Āditya deity: Mitra represents harmony and trustworthy agreements, while Varuṇa represents moral law and sovereign restraint. Together they protect ṛta—right order in the cosmos and society.
Ghṛta is a primary Vedic offering and also a symbol of clarity and luminous nourishment. The hymn asks Mitra–Varuṇa to delight in ghee-rich oblations brought with reverence and focused insight.
Aditi appears as the nourishing Cow who ‘swells’ for people devoted to ṛta. She represents the supportive, expansive power through which lawful order becomes visible as fertility, cattle, waters, and well-being.
Ask anything about Sukta 153 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
