Adhyaya 136: A Sūtra-like Manual of Expiations for Ritual Transgressions
Prāyaścittakarmasūtra
Ritual-Manual (Prāyaścitta) with Ethical-Discourse
ఈ అధ్యాయంలో వరాహుడు పృథివికి ‘మమ కర్మాణి’—వరాహుడు నిర్దేశించిన ఆచార విధులు భంగం అయినప్పుడు చేయవలసిన ప్రాయశ్చిత్తాలను సూత్రరూపంగా ఉపదేశిస్తాడు. పూజాదీపాన్ని తాకడం, శ్మశాన సంబంధిత అశౌచం తగిలిన తర్వాత సమీపించడం, అనుచిత ద్రవ్యాలను అర్పించడం, శుద్ధి–శిష్టాచార ఉల్లంఘన వంటి దోషాలకు ఫలంగా నీచయోనులు (నక్క, గద్ద, పిశాచాది) మరియు సామాజిక అవమానం చెప్పబడింది. దోషశమనానికి చతుర్థభక్త/అష్టభక్త ఉపవాసాలు, ఆకాశశయనం, పంచగవ్య సేవనం, తిథి-నిర్దిష్ట వ్రతాలు—ప్రత్యేకంగా శుక్లపక్ష ద్వాదశీ వ్రతం—విధించబడింది. శ్మశానంపై పృథివి ప్రశ్నలకు సమాధానంగా రుద్రుని పాపశమన కథను చెప్పి శ్మశాన ‘మలినత్వం’కు కారణం వివరించి, స్థలాలు కూడా పూర్వకర్మల వల్ల నైతికంగా గుర్తింపబడతాయని, అందువల్ల నియమబద్ధ ఆచరణ అవసరమని బోధిస్తుంది।
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 136
Verse 1
अथ प्रायश्चित्तकर्मसूत्रम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ दीपं स्पृष्ट्वा तु यो देवि मम कर्माणि कारयेत् ॥ तस्यापराधाद्वै भूमे पापं प्राप्नोति मानवः
ఇప్పుడు ప్రాయశ్చిత్తకర్మసూత్రము (నియమసంకలనం) ప్రారంభము. శ్రీవరాహుడు పలికెను—హే దేవి! దీపమును స్పర్శించి నా కర్మములను (అనుష్ఠానములను) చేయించువాడు, ఆ అపరాధమువలన, హే భూమి, పాపమును పొందును।
Verse 2
तच्छृणुष्व महाभागे कथ्यमानं मया अनघे ॥ जायते षष्टिवर्षाणि कुष्ठी गात्रपरिप्लुतः
హే మహాభాగే, హే అనఘే! నేను చెప్పుచున్నదాన్ని వినుము—మనిషి అరవై సంవత్సరములు కుష్ఠురోగిగా జన్మించును; శరీరమంతా రోగముచే వ్యాపించును।
Verse 3
चाण्डालस्य गृहे तत्र एवमेतन्न संशयः ॥ एवं भुक्त्वा तु तत्कर्म मम क्षेत्रे मृतो यदि
అక్కడ చాండాలుని ఇంటిలోనే జన్మ కలుగును—ఇందులో సందేహము లేదు. మరియు ఆ కర్మఫలమును అనుభవించి ఎవడైనా నా క్షేత్రములో మరణించినయెడల…
Verse 4
मद्भक्तश्चैव जायेत शुद्धे भागवते गृहे ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि दीपस्य स्पर्शनाद्भुवि
అప్పుడు అతడు నిశ్చయంగా నా భక్తుడై శుద్ధ భాగవతుని గృహములో జన్మించును. దీపస్పర్శనమువలన కలిగిన దోషానికి భూమిపై ప్రాయశ్చిత్తమును నేను వివరించెదను।
Verse 5
तरन्ति मनुजा येन कष्टं चाण्डालयोनिषु ॥ यस्य कस्यापि मासस्य शुक्लपक्षे च द्वादशी
ఇదివలన మనుష్యులు చాండాల-యోనులలో జన్మించే కష్టాన్ని దాటిపోతారు. ఏ నెలయైన శుక్లపక్ష ద్వాదశినాడు…
Verse 6
चतुर्थभक्तमाहारमाकाशशयने स्वपेत् ॥ दीपं दत्त्वापराधाद्वै तरन्ति मनुजा भुवि
చతుర్థభక్తంగా (అల్పాహారం/తక్కువసార్లు) భోజనం చేసి, ఆకాశశయనంలో నిద్రించాలి. దీపదానం చేయుటవలన భూమిపై మనుష్యులు అపరాధాన్ని దాటుతారు.
Verse 7
शुचिर्भूत्वा यथान्यायं मम कर्मपथे स्थितः ॥ एतत्ते कथितं भद्रे स्पर्शने दीपकस्य तु
శుచిగా ఉండి, విధి ప్రకారం నా కర్మపథంలో స్థిరంగా నిలిచి—ఓ భద్రే, దీపకాన్ని స్పర్శించుట విషయమై ఇది నీకు చెప్పబడింది.
Verse 8
संसारशोधनं चैव यत्कृत्वा लभते शुभम् ॥ श्मशानं यो नरो गत्वा अस्नात्वैव तु मां स्पृशेत्
ఇది సంసారశోధన కూడా; దీన్ని చేయుటవలన శుభఫలం లభిస్తుంది. ఎవడు శ్మశానానికి వెళ్లి స్నానం చేయకుండానే నన్ను స్పర్శిస్తాడో…
Verse 9
मम दोषापराधस्य शृणु तत्त्वेन यत्फलम् ॥ जम्बुको जायते भूमौ वर्षाणां नव पञ्च च ॥
నా దోషం మరియు అపరాధానికి కలిగే ఫలితాన్ని తత్త్వంగా విను: అతడు భూమిపై తొమ్మిది మరియు ఐదు సంవత్సరాలు (పద్నాలుగు సంవత్సరాలు) నక్కగా జన్మిస్తాడు.
Verse 10
पिशाचो जायते तत्र वर्षाणि नव पञ्च च ॥ ततस्तु कुणपोच्छिष्टं त्रिंशद्वर्षाणि खादति ॥
అక్కడ అతడు తొమ్మిది మరియు ఐదు సంవత్సరాలు (మొత్తం పద్నాలుగు సంవత్సరాలు) పిశాచయోనిలో జన్మిస్తాడు; ఆపై ముప్పై సంవత్సరాలు శవోచ్ఛిష్టాన్ని భక్షిస్తాడు।
Verse 11
ततो नारायणाच्छ्रुत्वा धरणी वाक्यमब्रवीत् ॥ एतन्मे परमं गुह्यं लोकनाथ जनार्दन ॥
అప్పుడు నారాయణుని నుండి విని ధరణి ఇలా పలికింది—“హే లోకనాథ జనార్దన, ఇది నాకు పరమ గుహ్యమైన విషయం.”
Verse 12
परं कौतूहलं देव निखिलं वक्तुमर्हसि ॥ श्मशानं पुण्डरीकाक्ष ईश्वरेण प्रशंसितम् ॥
హే దేవా, ఈ పరమ కౌతూహలకరమైన సమస్త విషయాన్ని మీరు వివరించవలసినది. హే పుండరీకాక్ష, శ్మశానాన్ని ఈశ్వరుడు ప్రశంసించాడు।
Verse 13
किं त्वत्र त्रिगुणं देव पवित्रे शिवभाषिते ॥ स तव रमते नित्यं भगवान्स्तु महामतिः ॥
కాని హే దేవా, శివుడు పలికిన ఈ పవిత్ర విషయములో ఇక్కడ త్రిగుణ సంబంధమైన అంశం ఏమిటి? ఎందుకంటే ఆ మహామతి భగవంతుడు ఇందులో నిత్యం రమిస్తాడు।
Verse 14
कपालं गृह्य देवोऽत्र दीप्तिमन्तं महौजसम् ॥ प्रशंसितं च रुद्रेण भवता किं विनिन्दितम् ॥
ఇక్కడ కపాలాన్ని ధరించిన ఆ దేవుడు దీప్తిమంతుడు, మహౌజస్వి, మరియు రుద్రునిచే ప్రశంసింపబడినవాడు; మరి మీరు ఎందుకు నిందిస్తున్నారు?
Verse 15
श्मशानं पद्मपत्राक्ष रुद्रस्य च निशि प्रियम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि इदमाख्यानमुत्तमम् ॥
హే పద్మపత్రాక్షీ! శ్మశానము కూడా రుద్రునకు రాత్రివేళ ప్రియమైనది. శ్రీవరాహుడు పలికెను—హే దేవీ, తత్త్వముతో నా ఈ ఉత్తమాఖ్యానమును వినుము.
Verse 16
अद्यापि ते न जानन्ति ह्यनघे संहितव्रताः ॥ कृत्वा सुदुष्करं कर्म सर्वभूतपतिं हरिम् ॥
హే అనఘే! ఈనాటికీ సంయతవ్రతులు తెలియకున్నారు—అత్యంత దుష్కరమైన కర్మను చేసి కూడా—హరి సర్వభూతపతి అని.
Verse 17
हत्वा च बालान्वृद्धांश्च त्रिपुरे रूपिणीः स्त्रियः ॥ तेन पापेन सम्बद्धो न शक्नोति विचेष्टितुम् ॥
త్రిపురలో బాలులను, వృద్ధులను, రూపవతీ స్త్రీలను హతమార్చి, ఆ పాపబంధముతో అతడు స్వేచ్ఛగా చలించలేడు.
Verse 18
प्रणष्टमानसैश्वर्यो नष्टा माया च योगिनः ॥ विवर्णवदनो भूत्वा तिष्ठते स महेश्वरः ॥
అతని మానసైశ్వర్యము నశించింది, యోగి యొక్క మాయ కూడా నశించింది; ఆ మహేశ్వరుడు వర్ణహీన ముఖముతో నిలిచి ఉన్నాడు.
Verse 19
ततो ध्यातो मया देवि शङ्करः पुनरेष्यति ॥ यावत्पश्यामि तं देवं देवि दिव्येन चक्षुषा
అప్పుడు, హే దేవీ, నేను ధ్యానించితిని—“శంకరుడు మళ్లీ వచ్చును”—హే దేవీ, దివ్యచక్షువుతో ఆ దేవుని నేను దర్శించు వరకు.
Verse 20
नष्टं मायाबलं रुद्रं सर्वभूतमहेश्वरम् ॥ ततोऽहं तत्र गत्वा तु यष्टुकामं त्र्यम्बकम्
సర్వభూతమహేశ్వరుడైన రుద్రుని మాయాబలం నశించింది; అప్పుడు నేను అక్కడికి వెళ్లి యజ్ఞం చేయదలచిన త్ర్యంబకుని సమీపించాను।
Verse 21
नष्टसंज्ञो हतज्ञानो नष्टयोगबलोऽबलः ॥ तत ईशो मया चोक्तो वाक्यमेवं सुखावहम्
ఆయన స్పృహ కోల్పోయి, జ్ఞానం క్షీణించి, యోగబలం నశించి బలహీనుడయ్యాడు; అప్పుడు నేను ఈశ్వరునితో ఉపశమనం కలిగించే మాటలు పలికాను।
Verse 22
किमिदं तिष्ठसे रुद्र कश्मलेन समावृतः ॥ त्वं कर्त्ता च विकर्त्ता च विकाराकार एव च
ఓ రుద్రా, మోహంతో కప్పబడి ఇలా ఎందుకు నిలుచున్నావు? నీవే కర్తవు, నీవే వికర్తవు, మార్పు యొక్క ఆకారమూ నీవే।
Verse 23
त्वं वैशाख्यं वियोगं च त्वं योनिस्त्वं परायणम् ॥ त्वमुग्रदेवदेवादिस्त्वं साम त्वं तथा दिशः
నీవే వైశాఖ్యమూ వియోగమూ; నీవే యోని, నీవే పరమాశ్రయం. నీవే ఉగ్రుడు, దేవదేవాదిగా; నీవే సామగానమూ, దిశలూ నీవే।
Verse 24
किं न बुध्यति चात्मानं गणैः परिवृतो भवान् ॥ किमिदं देवदेवेश विवर्णः पृथुलोचनः
గణాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్న నీవు నీ స్వరూపాన్ని గుర్తించలేవా? ఓ దేవదేవేశా, ఇది ఏమిటి—నీవు వర్ణహీనంగా, విశాల నేత్రాలతో ఎందుకు ఉన్నావు?
Verse 25
तन्ममाचक्ष्व तत्त्वेन यत्पृष्टोऽसि मया भवान् ॥ स्मर योगं च मायां च पश्य विष्णोर्महात्मनः
కాబట్టి నేను నిన్ను అడిగినదాన్ని తత్త్వంగా సత్యంగా నాకు చెప్పు. యోగమును, మాయను స్మరించు; మహాత్ముడైన విష్ణువు యొక్క వాటిని దర్శించు.
Verse 26
तव चैव प्रियार्थाय येनाहमिह चागतः ॥ ततो मम वचः श्रुत्वा लब्धसंज्ञो महेश्वरः
నీ హితార్థమే నిజంగా నేను ఇక్కడికి వచ్చాను. ఆపై నా మాటలు విని మహేశ్వరుడు మళ్లీ చైతన్యాన్ని పొందాడు.
Verse 27
उवाच मधुरं वाक्यं पापसंतप्तलोचनः ॥ शृणु तत्त्वेन मे देव कोऽन्योऽप्येवं करिष्यति
అప్పుడు పాపంతో దగ్ధమైన నేత్రాలవాడు మధుర వాక్యములు పలికెను—“హే దేవా, నా వృత్తాంతాన్ని తత్త్వంగా విను; ఇలాంటిది ఇంకెవరు చేస్తారు?”
Verse 28
लब्धो योगश्च साङ्ख्यं च जातोऽस्मि विगतज्वरः ॥ त्वत्प्रसादेन जातोऽस्मि पूर्णाम्बुरिव सागरः
యోగమూ సాంఖ్యమూ మళ్లీ లభించాయి; నేను జ్వరసదృశమైన క్లేశం నుండి విముక్తుడనయ్యాను. నీ ప్రసాదంతో నేను నీటితో నిండిన సముద్రంలా అయ్యాను.
Verse 29
अहं त्वां तु विजानामि मां त्वं जानासि माधव ॥ आवयोरन्तरं कोऽपि न पश्यति जनार्दन
నేను నిన్ను తెలుసుకొనుచున్నాను, నీవు నన్ను తెలుసుకొనుచున్నావు, హే మాధవ. మన ఇద్దరి మధ్య భేదాన్ని ఎవరూ చూడరు, హే జనార్దన.
Verse 30
ब्रह्माणं तु विजानाति नावयोरन्तरेण हि ॥ साधु विष्णो महाभाग सर्वमायाकरण्डक
ఈ తత్త్వాన్ని బ్రహ్మనే తెలుసుకొనును; ఎందుకంటే మన ఇద్దరి మధ్య నిజంగా భేదం లేదు. హే విష్ణూ, మహాభాగ్యవంతుడా! నీవు సద్భాషితమాడితివి—నీవే సమస్త మాయకు కరండకము (పేటిక).
Verse 31
एवं मह्यं हरो वाक्यमुक्त्वा भूतमहेश्वरः ॥ मुहूर्त्तं ध्यानमास्थाय पुनः प्रोवाच माधवि
ఇలా నాతో ఆ వాక్యములు పలికి, భూతమహేశ్వరుడైన హరుడు క్షణమాత్రం ధ్యానమున ఆసీనుడై, తరువాత, హే మాధవీ, మళ్లీ పలికెను.
Verse 32
तव विष्णो प्रसादेन मया तत्त्रिपुरं हतम् ॥ निहता दानवास्तत्र गर्भिण्यश्च निपातिताः
హే విష్ణూ, నీ ప్రసాదముచేత నేను ఆ త్రిపురాన్ని సంహరించితిని. అక్కడ దానవులు హతులయ్యారు; గర్భిణీ స్త్రీలును కూడ పడిపోయిరి.
Verse 33
बालवृद्धा हतास्तत्र विस्फुरन्तो दिशो दश ॥ तस्य पापस्य दोषेण न शक्नोमि विचेष्टितुम्
అక్కడ బాలకులు, వృద్ధులు కూడ హతులయ్యారు; దశ దిశలు కంపిస్తున్నట్లున్నవి. ఆ పాపదోషముచేత నేను సరిగా చలించలేకపోతున్నాను.
Verse 34
प्रणष्टयोगमायश्च नष्टैश्वर्यश्च माधव ॥ किं कर्त्तव्यं मया विष्णो पापावस्थेन सम्प्रति
హే మాధవా, నా యోగమాయ నశించెను; నా ఐశ్వర్యమును కూడ కోల్పోయితిని. హే విష్ణూ, పాపావస్థలో ఉన్న నేను ఇప్పుడు ఏమి చేయవలెను?
Verse 35
विष्णो तत्त्वेन मे ब्रूहि शोधनं पापनाशनम् ॥ येन वै कृतमात्रेण शुद्धो मुच्येत किल्बिषात्
హే విష్ణూ, నాకి తత్త్వముగా పాపనాశకమైన శోధనను చెప్పుము—దానిని ఒక్కసారి చేసిన మాత్రముననే మనిషి శుద్ధుడై కిల్బిషమునుండి విముక్తుడగును.
Verse 36
एवं चिन्तात्मनस्तस्य मया रुद्रस्य भाषितम् ॥ कपालमालां गृहीत्वा समलं गच्छ शङ्कर
రుద్రుడు ఈ విధంగా ఆందోళనచింతలో లీనుడై ఉండగా, నేను అతనితో పలికితిని—‘కపాలమాలను ధరించి, హే శంకరా, అపవిత్ర స్థలమునకు వెళ్ళుము.’
Verse 37
कीदृशः समलो विष्णो यत्र गच्छामहे वयम् ॥ ततस्तस्य वचः श्रुत्वा शङ्करस्य महेश्वरि
‘హే విష్ణూ, మేము వెళ్లవలసిన అపవిత్ర స్థలం ఏ విధమైనది?’ అప్పుడు శంకరుని మాటలు విని, హే మహేశ్వరీ…
Verse 38
तत्पापशोधनार्थाय मया वाक्यं प्रभाषितम् ॥ श्मशानं समलं रुद्र पूतिको व्रणगन्धिकः
ఆ పాపశోధనార్థమై నేను ఈ వాక్యము పలికితిని—‘హే రుద్రా, శ్మశానం అపవిత్రము; అది పూతికరమై వ్రణగంధముతో నిండినది.’
Verse 39
स्वयं तिष्ठन्ति वै तत्र मनुजा विगतस्पृहाः ॥ तत्र गृह्य कपालानि रम तत्रैव शङ्कर ॥
అక్కడ నిజముగా మనుష్యులు స్వయంగా నిలుచుదురు, ఆశలేని వారై. అక్కడ కపాలపాత్రములను గ్రహించి, హే శంకరా, అక్కడే నివసించి విహరించుము.
Verse 40
तत्र वर्षसहस्राणि दिव्यान्येव दृढव्रतः ॥ ततो भक्षय मांसानि पापक्शयचिकीर्षुकः ॥
అక్కడ దృఢవ్రతుడై దివ్య సహస్ర సంవత్సరాలు నివసించు; తరువాత పాపక్షయాన్ని కోరుతూ మాంసాన్ని భక్షించు।
Verse 41
हतानां चैव मांसानि ये च भोज्यास्तव प्रियाः ॥ एवं सर्वैर्गणैः सार्द्धं वस तत्र सुनिश्चितः ॥
హతులలో భోజ్యమైనదీ నీకు ప్రియమైనదీ అయిన మాంసాన్ని (భక్షించు); ఈ విధంగా సమస్త గణాలతో కలిసి అక్కడ దృఢనిశ్చయంతో నివసించు।
Verse 42
पूर्णे वर्षसहस्रे तु स्थित्वा त्वं समले पुनः ॥ गच्छाश्रमपदं पश्चाद्गौतमस्य महामुनेः ॥
సహస్ర సంవత్సరాలు పూర్తైనప్పుడు, ఆ అపవిత్ర స్థలంలో మరల నిలిచి; తరువాత మహాముని గౌతముని ఆశ్రమపదానికి వెళ్ళు।
Verse 43
तत्र ज्ञास्यसि चात्मानं गौतमाश्रमसंस्थितः ॥ प्रसादाद्गौतममुनेर्भवता गतकिल्बिषः ॥
అక్కడ గౌతమాశ్రమంలో స్థిరుడై నీవు నీ ఆత్మస్వరూపాన్ని తెలుసుకుంటావు; గౌతమముని ప్రసాదంతో నీవు కలుషరహితుడవుతావు।
Verse 44
सततं पापसम्पन्नं कपालं शिरसि स्थितम् ॥ ऋषिः पातयितुं शक्तस्त्वत्प्रसादान्न सशङ्क्यः ॥
నిత్యం పాపభారంతో నిండిన ఆ కపాలం నీ శిరస్సుపై ఉంది; ఋషి దానిని పడగొట్టగలడు—నీ ప్రసాదంతో ఇందులో సందేహం లేదు।
Verse 45
एवं रुद्रं वरं दत्त्वा तत्रैवान्तरहितोऽभवम् ॥ रुद्रोऽपि भ्रमते तत्र श्मशाने पापसंवृते ॥
ఈ విధంగా రుద్రునికి వరం ఇచ్చి నేను అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాను. రుద్రుడూ అక్కడ పాపంతో కప్పబడిన ఆ శ్మశానంలో తిరుగుచున్నాడు.
Verse 46
एतत्ते कथितं भद्रे श्मशानं मे जुगुप्सितम् ॥ विना तु कृतसंस्कारो मम कर्मपरायणः ॥
ఓ భద్రే, ఇది నీకు చెప్పితిని—శ్మశానం నాకు జుగుప్సాకరం. అయితే విధివిధాన సంస్కారాలు చేయకుండ నేను కర్తవ్యకర్మలోనే నిమగ్నుడనై ఉంటాను.
Verse 47
प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि येन शुध्यति किल्बिषात् ॥ कृत्वा चतुर्थभक्षं तु दिनानि दश पञ्च च ॥
దోషమునుండి శుద్ధి కలిగించు ప్రాయశ్చిత్తాన్ని నేను ప్రకటించుదును. ‘చతుర్థ-భక్ష’ నియమాన్ని స్వీకరించి పది మరియు ఐదు దినములు (అంటే పదిహేను దినములు) ఆచరించాలి.
Verse 48
आकाशशयनं कुर्यादेकवस्त्रः कुशासने ॥ प्रभाते पञ्चगव्यं च पातव्यं कर्मशोधनम् ॥
ఒక వస్త్రము ధరించి కుశాసనంపై, ఆకాశం క్రింద శయనము చేయవలెను. ఉదయమున కర్మశుద్ధికై పంచగవ్యము పానము చేయవలెను.
Verse 49
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो मम लोकं स गच्छति ॥ पिण्याकं भक्षयित्वा तु यो देवमुपसर्पति
అతడు సమస్త పాపములనుండి విముక్తుడై నా లోకమునకు చేరును. మరియు పిణ్యాకము (నూనెఖలి) భక్షించి దేవుని సమీపమునకు ఉపాసనార్థం చేరువగువాడు…
Verse 50
तस्य वै शृणु सुश्रोणि प्रायश्चित्तं सुशोधनम् ॥ उलूको दश वर्षाणि कच्छपस्तु समास्त्रयः
ఆ విషయమున, ఓ సుశ్రోణీ, శుద్ధికరమైన ప్రాయశ్చిత్తమును వినుము. (ఫలంగా) పది సంవత్సరాలు గుడ్లగూబ యోని, మూడు సంవత్సరాలు కచ్ఛప యోని కలుగును.
Verse 51
जायते मानवस्तत्र मम कर्मपरायणः ॥ यांस्तु दोषान्प्रपश्यन्ते संसारेऽस्मिन्वसुन्धरे
అక్కడ మనిషి జన్మించును—నా విధించిన ధర్మకర్మలలో నిబద్ధుడై. అయితే, ఓ వసుంధరా, ఈ సంసారచక్రంలో వారు గమనించే దోషములు…
Verse 52
तस्य वक्ष्यामि सुश्रोणि प्रायश्चित्तं महौजसम् ॥ किल्बिषाद्येन मुच्येत संसारान्तं च गच्छति
దానికై, ఓ సుశ్రోణీ, నేను మహాశక్తిమంతమైన ప్రాయశ్చిత్తమును చెప్పుదును; దానివలన పాపమునుండి విముక్తుడై సంసారాంతమును చేరును.
Verse 53
यावकेन दिनैकं तु गोमूत्रेण च कारयेत् ॥ रात्रौ वीरासनं कुर्यादाकाशशयने वसेत्
ఒక దినము యావక (యవాది ధాన్యము) మరియు గోమూత్రముతో (వ్రతాచరణ) చేయవలెను. రాత్రి వీరాసనములో కూర్చొని, ఆకాశశయనముగా (బయట) నివసించవలెను.
Verse 54
न स गच्छति संसारं मम लोकं स गच्छति ॥ वराहमांसनेन तु यो मम कुर्वीत प्रापणम्
అతడు సంసారమునకు మరల వెళ్లడు; నా లోకమునకే వెళ్లును. అయితే, ఎవడు వరాహమాంసముతో నాకు అర్పణ (ప్రాపణ) చేయునో…
Verse 55
यावद्रोम वराहस्य मम गात्रेषु संस्थितम् ॥ तावद्वर्षसहस्राणि नरके पच्यते भुवि
వరాహుని ఒక రోమము నా అవయవములపై స్థితమై ఉన్నంతకాలము, అంతకాలము అతడు భూమిలోని నరకలోకములలో వేల సంవత్సరములు దహింపబడును।
Verse 56
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ वाराहेण तु मांसनेन यस्तु कुर्वीत प्रापणम्
ఇంకొక విషయమును నీకు చెప్పుదును—ఓ వసుంధరా, దానిని వినుము. ఎవడైతే వరాహమాంసముతో అర్పణ (ప్రాపణ) చేయునో…
Verse 57
यावत् तत्तनुसंस्थं तु भजते तु प्रतिष्ठितम् ॥ तावत्स पतते देवि सौकरीं योनिमास्थितः
ఆ (దోషము/కర్మ) అతని దేహములో స్థితమై స్థిరపడినంతకాలము, అంతకాలము, ఓ దేవీ, అతడు సౌకరీ యోనిని ఆశ్రయించి పతనమగును।
Verse 58
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ यां गतिं सम्प्रपद्येत मम कर्मपरायणः
ఇంకొకటి నీకు చెప్పుదును—ఓ వసుంధరా, వినుము: నా విధించిన ఆచారకర్మలలో పరాయణుడైనవాడు ఏ గతిని పొందునో.
Verse 59
अन्धो भूत्वा ततो देवि जन्म चैवं प्रतिष्ठितम् ॥ एवं गत्वा तु संसारं वराहमांसप्रापणात्
అప్పుడు, ఓ దేవీ, అతడు అంధుడై జన్మించును; అట్లే అతని జన్మ స్థిరపడును. వరాహమాంసము పొందుట వలన ఈ విధముగా అతడు సంసారములో తిరుగుచుండును।
Verse 60
जायते विपुले सिद्धे कुले भागवते शुचिः ॥ विनीतः कृतसंस्कारो मम कर्मपरायणः
అతడు సమృద్ధి గల, సిద్ధమైన భగవద్భక్త శుచికులంలో జన్మిస్తాడు; వినయవంతుడు, సంస్కారసంపన్నుడు, నా అనుగుణ కర్మలలో నిమగ్నుడు.
Verse 61
द्रव्यवाङ्गुणवांश्चैव रूपवाञ्छीलवाञ्छुचिः ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि तस्य कायविशोधनम्
ద్రవ్యము, గుణము, రూపము, శీలము, శుచిత కలవాడైన అతనికి—ఇప్పుడు అతని కాయశుద్ధికి ప్రాయశ్చిత్తాన్ని నేను ప్రకటిస్తాను.
Verse 62
किल्बिषाद्येन मुच्येत मम कर्मपरायणः ॥ फलाहारो दिनान्सप्त सप्त मूलाशनस्तथा
దీనివలన నా అనుగుణ కర్మాలలో నిమగ్నుడైన వాడు పాపం నుండి విముక్తి పొందును: అతడు ఏడు రోజులు ఫలాహారం, అలాగే ఏడు రోజులు మూలాహారం చేయాలి.
Verse 63
दिनानि सप्त तिष्ठेत सप्त वै पायसेन च ॥ तक्रेण सप्त दिवसान्सप्त पावकभोजनः
అతడు ఏడు రోజులు నియమంగా ఉండాలి; తరువాత ఏడు రోజులు పాయసం (క్షీరం)తో; ఏడు రోజులు తక్రం (మజ్జిగ)తో; మరియు ఏడు రోజులు పవిత్ర అగ్నిపై సిద్ధమైన భోజనం చేయాలి.
Verse 64
तत्र दोषं प्रवक्ष्यामि शृणु सुन्दरि तत्त्वतः ॥ दशकवर्षसहस्राणि दरिद्रो जायते पुनः
అక్కడి దోషాన్ని నేను చెప్పుచున్నాను—ఓ సుందరీ, తత్త్వంగా విను: అతడు పది వేల సంవత్సరాలు మళ్లీ మళ్లీ దరిద్రుడిగా జన్మిస్తాడు.
Verse 65
ततो भवेत्सुपूतात्मा मद्भक्तः स न संशयः ॥ यस्तु भागवतो भूत्वा कामरागेण मोहितः
అప్పుడు అతడు సుపవిత్రాత్ముడగును; అతడు నా భక్తుడే—ఇందులో సందేహం లేదు. అయితే భగవద్భక్తుడై ఉండి కూడా కామరాగములచే మోహితుడైనవాడు…
Verse 66
दीक्षितः पिबते मद्यं प्रायश्चित्तं न विद्यते ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे
దీక్షితుడు మద్యము త్రాగితే, అతనికి ప్రాయశ్చిత్తము లేదు. మరొక విషయమును నీకు చెప్పుదును—ఓ వసుంధరా, వినుము.
Verse 67
अग्निवर्णां सुरां पीत्वा तेन मुच्येत किल्बिषात् ॥ य एतेन विधानेन प्रायश्चित्तं समाचरेत्
అగ్నివర్ణమైన సురను త్రాగినచో దానివలన పాపమునుండి విముక్తి పొందగలడు. ఎవడు ఈ విధానమునుబట్టి ప్రాయశ్చిత్తమును ఆచరించునో…
Verse 68
न स लिप्यति पापेन संसारं च न गच्छति ॥ कौसुम्भं चैव यः शाकं भक्षयेन्मम पूजकः
అతడు పాపముచే లిప్తుడగడు, సంసారచక్రమునకు పోడు. మరియు నా పూజకుడై ‘కౌసుంభ’ అనే శాకమును భక్షించువాడు…
Verse 69
नरके पच्यते घोरे दश पञ्च च सूकरः ॥ ततो गच्छेच्छ्वयोनौ च त्रीणि वर्षाणि जम्बुकः ॥
అతడు ఘోర నరకములో పాకబడును; పదిహేను సంవత్సరములు పంది (సూకర)గా జన్మించును. తరువాత కుక్క యోనికి వెళ్లి మూడు సంవత్సరములు జంబుకము (నక్క)గా ఉండును.
Verse 70
वर्षमेकं ततः शुध्येन्मत्कर्मणि रतः शुचिः ॥ मम लोकमवाप्नोति शुद्धो भूत्वा वसुन्धरे ॥
ఆపై ఒక సంవత్సరం శుచిగా ఉండి, నా కర్మాలలో నిమగ్నుడై నియమశీలుడై శుద్ధి పొందును; ఓ వసుంధరా, శుద్ధుడై నా లోకాన్ని పొందును.
Verse 71
ततो भूमिर्वचः श्रुत्वा प्रत्युवाच पुनर्हरिम् ॥ कुसुम्भशाकनैवेद्यप्रापणेन च किल्बिषात् ॥
అప్పుడు భూమి ఆ వాక్యాలను విని మళ్లీ హరిని ఇలా పలికింది— ‘కుసుంభ-శాక నైవేద్యాన్ని సమర్పించడం/ఇవ్వడం వల్ల కలిగే దోషం వల్ల…’
Verse 72
कथं मुच्येत देवेश प्रायश्चित्तं वद प्रभो ॥ श्रीवराह उवाच ॥ यो मे कुसुम्भशाकेन प्रापणं कुरुते नरः ॥
‘ఓ దేవేశా! అతడు ఎలా విముక్తి పొందును? ఓ ప్రభూ, ప్రాయశ్చిత్తం చెప్పుము.’ శ్రీవరాహుడు పలికెను— ‘ఎవడు నాకు కుసుంభ-శాకంతో (నైవేద్యాన్ని) సమర్పిస్తాడో…’
Verse 73
भक्षणे तु कृते कुर्याच्चान्द्रायणमतन्द्रितः ॥ प्रापणे तु कृते कुर्याद्द्वादशाहं पयोव्रतम् ॥
భక్షణం జరిగితే ఆలస్యం లేకుండా చాంద్రాయణ వ్రతం చేయాలి; కేవలం ప్రాపణం (అర్పణం) చేసినట్లయితే పన్నెండు రోజుల పయోవ్రతం చేయాలి.
Verse 74
य एतेन विधानॆन प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥ न स लिप्येत पापेन मम लोकं च गच्छति ॥
ఈ విధానమునుబట్టి ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించువాడు పాపంతో లిప్తుడుకాడు; అతడు నా లోకానికీ చేరును.
Verse 75
यः पारक्येण वस्त्रेण न धूतेन च माधवि ॥ प्रायश्चित्ती भवेनमूर्खो मम कर्मपरायणः ॥
హే మాధవీ, పరుల వస్త్రంతోను, కడగని వస్త్రంతోను నా కర్మలను చేసేవాడు, నా కర్మపరాయణుడైనా మూర్ఖుడై ప్రాయశ్చిత్తానికి పాత్రుడగును।
Verse 76
करोति मम कर्माणि स्पृशते मां तदा स्थितः ॥ मृगो वै जायते देवि वर्षाणि त्रीणि सप्त च ॥
అతడు అక్కడ నిలిచి నా కర్మలను చేసి నన్ను స్పృశిస్తాడు; అప్పుడు, హే దేవీ, అతడు నిజంగా మృగముగా జన్మించి మూడు మరియు ఏడు సంవత్సరాలు (అర్థాత్ ఏడు సంవత్సరాల కాలం) ఉండును।
Verse 77
हीनपादेन जायेत चैकं जन्म वसुन्धरे ॥ मूर्खश्च क्रोधनश्चैव मद्भक्तश्चैव जायते ॥
హే వసుంధరా, అతడు ఒక జన్మకు లోపమైన పాదంతో జన్మించును; మరియు మూర్ఖుడుగా, క్రోధనుడుగా కూడా జన్మించును—అయినా నా భక్తుడుగానే ఉంటాడు।
Verse 78
तस्य वक्ष्यामि सुश्रोणि प्रायश्चित्तं महौजसम् ॥ येन गच्छति संसारं मम भक्तो व्यवस्थितः ॥
హే సుశ్రోణీ, దానికి సంబంధించిన మహాశక్తిమంతమైన ప్రాయశ్చిత్తాన్ని నేను చెప్పుదును; దాని ద్వారా నా భక్తుడు నియమంలో స్థిరుడై సంసారభ్రమణాన్ని అతిక్రమించును।
Verse 79
अष्टभक्तं ततः कृत्वा मम भक्तिपरायणः ॥ माघस्यैव तु मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशीम् ॥
ఆపై ‘అష్టభక్త’ వ్రతాన్ని ఆచరించి, నా భక్తిలో పరాయణుడై, మాఘ మాస శుక్లపక్ష ద్వాదశీ (వ్రతం) పాటించవలెను।
Verse 80
तिष्ठेज्जलाशये गत्वा शान्तो दान्तो यतव्रतः ॥ अनन्यमानसो भूत्वा मम चिन्तापरायणः ॥
జలాశయ తీరానికి వెళ్లి అక్కడే నిలువాలి—శాంతుడై, ఇంద్రియనిగ్రహంతో, వ్రతనిష్ఠతో. ఏకాగ్రచిత్తుడై నా ధ్యానంలోనే పరాయణుడవాలి.
Verse 81
प्रभातायां तु शर्वर्यामुदिते तु दिवाकरे ॥ पञ्चगव्यं ततः पीत्वा मम कर्माणि कारयेत् ॥
ప్రభాతంలో, రాత్రి ముగిసి సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు, పంచగవ్యాన్ని సేవించి నా సంబంధిత విధికర్మలను నిర్వహించాలి.
Verse 82
अकृत्वा यो नवन्नानि मम कर्मपरायणः ॥ ततो भागवतो भूत्वा नवन्नं यो न कारयेत् ॥
నా కర్మాలలో నిమగ్నుడై ఉండి కూడా ‘నవన్న’ను సిద్ధం చేయనివాడు—తర్వాత భాగవతుడు (భక్తుడు) అయినప్పటికీ నవన్న విధిని నిర్వహించనివాడు దోషానికి పాత్రుడు అవుతాడు.
Verse 83
पितरस्तस्य नाश्नन्ति वर्षाणि दश पञ्च च ॥ अदत्त्वा यस्तु भुञ्जीत नवन्नानि कदाचन ॥
ఎప్పుడైనా అర్పణ చేయకుండా ‘నవన్న’ను భుజించేవాడి పితృదేవతలు పదిహేను సంవత్సరాలు (ఆ అర్పణను) స్వీకరించరు.
Verse 84
न तस्य धर्मो विद्येत एवमेतन्न संशयः ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि येन तस्मात्प्रमुच्यते ॥
అతనికి ధర్మం నిలవదు—ఇందులో సందేహం లేదు. ఇంకా నేను నీకు మరొకటి చెబుతాను; దానివల్ల అతడు ఆ దోషం నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
Verse 85
प्रायश्चित्तं महाभागे मम भक्तसुखावहम् ॥ उपवासं त्रिरात्रं तु तत एकेन वा पुनः ॥
హే మహాభాగే! ఇది నా భక్తుల క్షేమాన్ని కలిగించే ప్రాయశ్చిత్తం—మూడు రాత్రులు ఉపవాసం, లేదా తరువాత కనీసం ఒక రాత్రి అయినా।
Verse 86
आकाशशयनं कृत्वा चतुर्थेऽहनि शुध्यति ॥ एवं तत्र विधिं कृत्वा उदिते च दिवाकरे ॥
ఆకాశశయనం చేసి నాలుగవ రోజున శుద్ధి పొందుతాడు. అక్కడ ఈ విధంగా విధిని నిర్వహించి, సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు—
Verse 87
पञ्चगव्यं ततः पीत्वा शीघ्रं मुच्येत किल्बिषात् ॥ य एतेन विधानेन प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥
తర్వాత పంచగవ్యాన్ని పానంచేసి, అతడు త్వరగా పాపం నుండి విముక్తి పొందుతాడు. ఈ విధానముతో ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించేవాడు—
Verse 88
सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥ अदत्त्वा गन्धमाल्यानि यो मे धूपं प्रयच्छति ॥
సర్వ సంగాలను విడిచి అతడు నా లోకానికి వెళ్తాడు. (కానీ) గంధమాల్యాలు ఇవ్వకుండా నాకు ధూపం సమర్పించేవాడు—
Verse 89
कुणपो जायते भूमे यातुधानो न संशयः ॥ वर्षाणि चैकविंशानि अयस्कारनिवासकः
హే భూమీ! అతడు కుణపుడు (శవభక్షకుడు)గా, సందేహం లేక యాతుధానుడు (దుష్ట సత్త్వం)గా జన్మించి, ఇరవై ఒక సంవత్సరాలు అయస్కారుల (ఇనుప పనివారు) మధ్య నివసిస్తాడు।
Verse 90
तिष्ठत्यत्र महाभागे एवमेतन्न संशयः ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे
హే మహాభాగే, ఆయన అక్కడే నిలిచియున్నాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. ఇంకా నీకు మరొకటి చెప్పుదును; హే వసుంధరా, అది వినుము.
Verse 91
उपोष्य चाष्टभक्तं तु दशैकादशमेव च ॥ प्रभातायां तु शर्वर्यामुदिते रविमण्डले
ఉపవాసముండి ‘అష్టభక్త’ నియమాన్ని, అలాగే దశమీ మరియు ఏకాదశీ (ఆచారాలను) కూడా పాటించి; ఆపై ప్రభాతంలో—రాత్రి తీరిపోయి సూర్యమండలం ఉదయించినప్పుడు—
Verse 92
पञ्चगव्यं ततः पीत्वा शीघ्रं मुच्यति किल्बिषात् ॥ य एतेन विधानॆन प्रायश्चित्तं समाचरेत्
ఆపై పంచగవ్యాన్ని పానము చేసినవాడు త్వరగా పాపమునుండి విముక్తుడగును. ఎవడు ఈ విధానమున ప్రాయశ్చిత్తమును ఆచరించునో—
Verse 93
तानि तानि तरन्त्येव सर्व एव पितामहाः ॥ वहन्नुपानहौ पद्भ्यां यस्तु मामुपचक्रमेत्
ఆ ఆ (స్థితులు/కష్టాలు) సమస్త పితామహులు నిశ్చయంగా దాటిపోతారు. కానీ పాదములకు ఉపానహౌ (చెప్పులు) ధరించి నా దగ్గరకు వచ్చేవాడు—
Verse 94
चर्मकारस्तु जायेत वर्षाणां तु त्रयोदश ॥ तज्जन्मनः परिभ्रष्टः सूकरो जायते पुनः
అతడు పదమూడు సంవత్సరములు చర్మకారుడిగా జన్మించును; ఆ జన్మమునుండి పతితుడై మరల సూకరుడిగా జన్మించును.
Verse 95
सूकरत्वात्परिभ्रष्टः श्वा भवेच्च जुगुप्सितः ॥ ततः श्वत्त्वात्परिभ्रष्टो मानुषेषूपजायते
పంది-స్థితి నుండి పతితుడై అతడు నిందిత కుక్కగా అవుతాడు; తరువాత కుక్కత్వం నుండి పతితుడై మనుష్యులలో జన్మిస్తాడు.
Verse 96
मद्भक्तश्च विनीतश्च अपराधविवर्जितः ॥ मुक्तस्तु सर्वसंसारान्मम लोकं स गच्छति
కాని నా భక్తుడై, వినయశీలుడై, అపరాధరహితుడైనవాడు సమస్త సంసార పరిభ్రమణం నుండి విముక్తుడై నా లోకానికి చేరుతాడు.
Verse 97
य एतेन विधानॆन वसुधे कर्म कारयेत् ॥ न स लिप्येत पापेन एवमेतन्न संशयः
ఓ వసుధా! ఈ విధానం ప్రకారం కర్మ/క్రియను చేయించేవాడు పాపంతో లిప్తుడుకాడు; ఇది నిస్సందేహం.
Verse 98
भेरीशब्दमकृत्वा तु यस्तु मां प्रतिबोधयेत् ॥ बधिरो जायते भूमे एकं जन्म न संशयः
కాని భేరీ ధ్వని చేయకుండా నన్ను మేల్కొలిపే/హెచ్చరించే వాడు, ఓ భూమీ, ఒక జన్మ పాటు చెవిటిగా జన్మిస్తాడు; సందేహం లేదు.
Verse 99
तस्य वक्ष्यामि सुश्रॊणि प्रायश्चित्तं मम प्रियम् ॥ किल्बिषाद्येन मुच्येत भेरीताडनमोहितः ॥
ఓ సుశ్రోణీ! దానికి నాకు ప్రియమైన ప్రాయశ్చిత్తాన్ని నేను చెప్పుదును; భేరీ తాడనంలో మోహితుడైనవాడు ఆ దోషం/పాపం నుండి విముక్తి పొందునట్లు.
Verse 100
य एतेन विधानॆन वसुधे कर्म कारयेत् ॥ अपराधं न गच्छेत् तु मम लोकं स गच्छति ॥
హే వసుధా, ఈ విధానమునుబట్టి కర్మను చేయింపజేసినవాడు అపరాధంలో పడడు; అతడు నా లోకమునకు చేరును.
Verse 101
अन्नं भुक्त्वा बहुतरमजीर्णेन परिप्लुतः ॥ उद्गारेण समायुक्तः अस्नात उपसर्पति ॥
అత్యధిక ఆహారం తిని, అజీర్ణంతో కుంగి, డకారాలతో కూడి, స్నానం చేయకుండానే అతడు (కర్మ/సభ) సమీపించును.
Verse 102
एकजन्मनि श्वा चैव वानरश्चैव जायते ॥ एकस्मिञ्जन्मनि छागः सृगालश्चैकजन्मनि ॥
ఒక జన్మలో అతడు కుక్కగా మరియు కోతిగా జన్మించును; ఒక జన్మలో మేకగా, మరొక ఒక్క జన్మలో నక్కగా జన్మించును.
Verse 103
एकजन्म भवेदन्धो मूषको जायते पुनः ॥ तारितो ह्येष संसाराज्जायते विपुले कुले ॥
ఒక జన్మలో అతడు అంధుడవుతాడు; తరువాత మళ్లీ ఎలుకగా జన్మించును. అయినా సంసారమునుండి తారింపబడినవాడు మహత్తర కులములో జన్మించును.
Verse 104
शुद्धो भागवतः श्रेष्ठस्त्वपराधविवर्जितः ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि मम भक्तसुखावहम् ॥
శుద్ధుడైన భాగవత భక్తుడు శ్రేష్ఠుడు, అపరాధరహితుడు; నా భక్తులకు శ్రేయస్సు కలిగించే ప్రాయశ్చిత్తాన్ని నేను ప్రకటించుదును.
Verse 105
किल्बिषाद्येन मुच्येत मम भक्तिपरायणः ॥ त्रिदिनं पावकाहारो मूलाहारो दिनत्रयम् ॥
నా భక్తిలో పరాయణుడైనవాడు పాపాదికలుషాల నుండి విముక్తి పొందగలడు. మూడు రోజులు ‘పావక-ఆహారం’ చేయాలి, అలాగే మూడు రోజులు మూలకందాల ఆహారం తీసుకోవాలి.
Verse 106
पायसेन दिनत्रय्यां त्रिदिनं सक्तुना तथा ॥ त्रिदिनं वायुभक्षोऽपि आकाशशयनस्त्रिकम् ॥
మూడు రోజులు పాయసం (పాలన్నం/ఖీర్) మీద జీవించాలి; అలాగే మూడు రోజులు సక్తు (యవపిండి) మీద. మూడు రోజులు వాయుభక్షుడిగా (కేవలం వాయువుతో) ఉండి, మూడు రోజులు ఆకాశం కింద శయనించాలి.
Verse 107
उत्थायापररात्रे तु कृत्वा वै दन्तधावनम् ॥ पञ्चगव्यं पिबेच्चैव शरीरपरिशोधनम् ॥
రాత్రి చివరి భాగంలో లేచి దంతధావనం చేసి, శరీర పరిశుద్ధి కోసం తప్పక పంచగవ్యాన్ని పానంచేయాలి.
Verse 108
य एतेन विधानॆन प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥ न स लिप्येत पापेन मम लोकं स गच्छति ॥
ఈ విధానం ప్రకారం ప్రాయశ్చిత్తాన్ని ఆచరించేవాడు పాపంతో లిప్తుడవడు; అతడు నా లోకాన్ని పొందుతాడు.
Verse 109
एष धर्मश्च कीर्त्तिश्च आचाराणां महौजसाम् ॥ गुणानां च परं श्रेष्ठं ऋतीनां च महा ऋतिः ॥
ఇది ధర్మమూ కీర్తియూ—మహౌజసులైనవారి ఆదర్శ ఆచారం. గుణాలలో ఇది పరమ శ్రేష్ఠం; పవిత్ర రీతులలో ఇది మహా రీతి.
Verse 110
य एतत्पठते नित्यं कल्यमुत्थाय मानवः ॥ स पितॄींस्तारयेज्जन्तुर्दश पूर्वान्दशापरान् ॥
ప్రతిదినం ప్రాతఃకాలంలో లేచి దీనిని పఠించే మనిషి, పితృదేవతలను తరింపజేస్తాడు—పది పూర్వులు, పది పరులు (తరాలు)।
Verse 111
आरोग्यानां महारोग्यं मङ्गलानां तु मङ्गलम् ॥ रत्नानां परमं रत्नं सर्वपापप्रणाशनम् ॥
ఆరోగ్యాలలో ఇది మహారోగ్యం, మంగళాలలో పరమ మంగళం; రత్నాలలో పరమ రత్నం—ఇది సమస్త పాపాలను నాశనం చేయునది।
Verse 112
यस्तु भागवतो नित्यं पठते च दृढव्रतः ॥ कृत्वा सर्वापराधानि न स पापेन लिप्यते ॥
దృఢవ్రతుడై నిత్యం భాగవతాన్ని పఠించేవాడు, ఎన్నో అపరాధాలు చేసినా పాపంతో లిప్తుడుకాడు।
Verse 113
एष जप्यः प्रमाणं च सन्ध्योपासनमेव च ॥ कल्यमुत्थाय पठते मम लोकं स गच्छति ॥
ఇది జపించదగినది, ప్రమాణమైన ఆచరణము; ఇదే సంధ్యోపాసన. ప్రాతఃకాలంలో లేచి దీనిని పఠించేవాడు నా లోకానికి చేరుతాడు।
Verse 114
न पठेन्मूर्खमध्ये तु कुशिष्याणां तथैव च ॥ दद्याद्भागवते श्रेष्ठे मम कर्मपरायणे ॥
మూర్ఖుల మధ్య దీనిని పఠించకూడదు, అలాగే కుశిష్యుల మధ్య కూడా కాదు; నా విధేయ కర్మలో పరాయణుడైన శ్రేష్ఠ భాగవతునికి దీనిని ఇవ్వాలి।
Verse 115
एतत्ते कथितो देवि आचारस्य विनिश्चयः ॥ पूर्वं त्वया यत्पृष्टं तु किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥
ఓ దేవీ, ఆచారధర్మ నిర్ణయం నీకు వివరించబడింది. నీవు ముందుగా అడిగినదానికి సమాధానం ఇచ్చాను—ఇంకా ఏమి వినాలని కోరుకుంటున్నావు?
Verse 116
गृध्रस्तु सप्त वर्षाणि जायते खचरॆश्वरः ॥ चरन्तौ मानुषं मांसमुभौ तौ गृध्रजम्बुकौ ॥
గద్ద ఏడు సంవత్సరాలు ఆకాశచరుల అధిపతిగా జన్మిస్తుంది; మరియు ఆ ఇద్దరు—గద్ద, నక్క—మనుష్యమాంసం తింటూ సంచరిస్తారు.
Verse 117
प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि येन मुच्येत किल्बिषात् ॥ यस्य कस्यचिन्मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशीम् ॥
పాపం నుండి విముక్తి కలిగించే ప్రాయశ్చిత్తాన్ని నేను చెప్పుదును; ఏ నెలయైన శుక్లపక్ష ద్వాదశి నాడు దీనిని ఆచరించాలి.
Verse 118
यस्य कस्यचिन्मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥ आकाशशयनं कृत्वा शीघ्रं मुच्येत किल्बिषात् ॥
ఏ నెలయైన శుక్లపక్ష ద్వాదశి నాడు ‘ఆకాశశయనం’ చేసి, త్వరగా పాపం నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
Verse 119
आख्यानानां महाख्यानं तपसां च परं तपः ॥ अत्राहं कीर्तयिष्यामि ब्राह्मणेभ्यो महेश्वरि ॥
ఇది కథలలో మహాకథ, తపస్సులలో పరమ తపస్సు. ఓ మహేశ్వరీ, ఇక్కడ నేను దీనిని బ్రాహ్మణులకు ప్రకటించుదును.
Verse 120
तत्र स्थाने शिवो भूमे गणैः सर्वैः समावृतः ॥ नष्टमायं ततो देवि चिन्तयामि वसुन्धरे ॥
ఆ స్థలంలో, ఓ భూమీ, శివుడు తన సమస్త గణములతో పరివృతుడై ఉన్నాడు. అందుచేత, ఓ దేవి వసుంధరా, దీనిని ‘నష్టమైనది/వినాశమైనది’ అని నేను విచారించుచున్నాను.
Verse 121
देवं नारायणं चैैकं सर्वलोकमहेश्वरम् ॥ हे विष्णो त्वत्प्रसादेन देवत्वं चैव माधव ॥
సర్వలోక మహేశ్వరుడైన ఏకైక దేవుడు నారాయణుని నేను అంగీకరిస్తున్నాను. ఓ విష్ణో, నీ ప్రసాదముచేతనే దేవత్వం లభిస్తుంది, ఓ మాధవా.
Verse 122
ममैवं वचनं श्रुत्वा भगवान्परमेश्वरः ॥ उवाच मां पुनर्व्यक्तं मां बोधय जगत्पते ॥
నా మాటలను ఇలా విని, భగవాన్ పరమేశ్వరుడు నన్ను మళ్లీ స్పష్టంగా పలికెను—“హే జగత్పతే, నన్ను బోధించు; నన్ను జ్ఞానింపజేయు.”
Verse 123
अतो न रोचते भूमे श्मशानं मे कदाचन ॥ यत्र रुद्रकृतं पापं स्थितं किल भयावहम् ॥
అందుచేత, ఓ భూమీ, శ్మశానం నాకు ఎప్పుడూ ఇష్టముకాదు—అక్కడ రుద్రుడు చేసిన పాపం భయంకరముగా ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది.
Verse 124
मूर्खः स पापकर्मा च मम कर्मपरायणः ॥ यांस्तु दोषान्प्रपद्येत संसारं च वसुन्धरे ॥
అతడు మూర్ఖుడు, పాపకర్మచేయువాడు—అటువంటి కర్మలకే పరాయణుడు. ఏ ఏ దోషాలను అతడు పొందుతాడో, వాటితోనే సంసారంలో పడిపోతాడు, ఓ వసుంధరా.
Verse 125
प्रायश्चित्तान्महाभागे मम लोकं स गच्छति ॥ मद्यं पीत्वा वरारोहे यस्तु मामुपसर्पति ॥
హే మహాభాగే! ప్రాయశ్చిత్తం వలన అతడు నా లోకానికి వెళ్తాడు. కాని హే వరారోహే! మద్యం త్రాగి నన్ను సమీపించువాడు…
Verse 126
दशवर्षसहस्राणि नरके परिपच्यते ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि तच्च मे वदतः शृणु ॥
పది వేల సంవత్సరాలు అతడు నరకంలో దహింపబడుతూ బాధపడతాడు. నేను ప్రాయశ్చిత్తాన్ని చెప్పుదును; నేను చెప్పునది వినుము.
Verse 127
य एतेन विधानॆन प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो मम लोकं स गच्छति ॥
ఈ విధానమునుబట్టి ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించువాడు సమస్త పాపముల నుండి విముక్తుడై నా లోకానికి వెళ్తాడు.
Frequently Asked Questions
The text presents ritual discipline (ācāra) as a form of moral-ecological accountability: transgressions tied to worship protocols are said to generate harmful consequences, while prāyaścitta regimens (regulated diet, fasting, pañcagavya, and restraint) function as structured repair. The instruction is procedural rather than speculative, emphasizing that correct conduct stabilizes both personal purity and the ethical status of places (especially the śmaśāna) through consistent remedial practice.
The chapter repeatedly specifies śuklapakṣa-dvādaśī (the 12th lunar day of the bright fortnight) as a preferred timing for expiations. It also mentions month-based flexibility (“yasya kasyāpi māsasya”) while retaining dvādaśī as the key calendrical anchor, alongside multi-day durations (e.g., ten or fifteen days; three-night fasts; seven-day dietary sequences).
By treating landscapes as ethically conditioned, the narrative links the śmaśāna’s perceived pollution to a prior episode of Rudra’s sin-remediation, implying that human actions imprint moral qualities onto terrestrial zones. Pṛthivī’s inquiry and Varāha’s response frame Earth as a stakeholder in ritual order: disciplined conduct and purification rites are presented as mechanisms that reduce “impurity load” and restore functional harmony between humans, sacred practice, and place.
The chapter references Rudra/Śiva (as the agent undergoing remediation), Nārāyaṇa/Viṣṇu (as the instructing divine authority within the embedded narrative), and Gautama-muni via Gautamāśrama as a locus for final purification. These figures function as exemplars within a didactic framework rather than as dynastic or royal lineages.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.