Adhyaya 19

Verse 1

नारद उवाच । कालनेमी रुषाविष्टस्तेषां रूपं न बुद्धवान् । ततो निमिं च दैत्येन्द्रं मत्वा देवं महाजवः

నారదుడు పలికెను—క్రోధావేశంతో కాలనేమి వారి నిజరూపాన్ని గ్రహించలేదు. అప్పుడు దైత్యేంద్రుడైన నిమిని దేవుడని భావించి ఆ మహావేగుడు ముందుకు దూకెను।

Verse 2

केशेषु गृह्य तं वीरं चकर्ष च ननाद च । ततो निमिरुवाचेदं कालनेमिं महाबलम्

ఆ వీరుని జుట్టు పట్టుకొని అతడిని లాగి, గర్జించెను. అప్పుడు నిమి ఆ మహాబలుడైన కాలనేమితో ఈ మాటలు పలికెను।

Verse 3

अहं निमिः कालनेमे सुतं मत्वा वधस्व मा । भवता मोहितेनाजौ देवान्मत्वासुराः स्वकाः

నేను నిమిని, ఓ కాలనేమీ; నన్ను నీ కుమారుడని భావించి నన్ను వధించకు. యుద్ధంలో మోహితుడై నీవు దేవులను నీ స్వంత అసురులని పొరబడ్డావు।

Verse 4

सुरैः सुदुर्जयाः कोट्यो निहतादश विद्धि तत् । सर्वास्त्रवारणं मुंच ब्रह्ममस्त्रं त्वरान्वितः

ఇది తెలుసుకొనుము—దేవులు అత్యంత దుర్జయమైన పది కోట్లు సేనలను సంహరించారు. కావున సమస్తాస్త్రాలను నివారించే బ్రహ్మాస్త్రాన్ని త్వరగా విడిచెయ్।

Verse 5

स तेन बोधितो दैत्यो मुक्त्वा तं संभ्रमाकुलः । बाणं ब्रह्मास्त्रविहितं मुमोच त्वरयान्वितः

అతని ఉపదేశంతో ఆ దైత్యుడు కలవరంతో వ్యాకులుడై, బ్రహ్మాస్త్రశక్తితో సంసిద్ధమైన బాణాన్ని త్వరగా విడిచెను.

Verse 6

ब्रह्मास्त्रं तत्प्रजज्वाल ततः खे सुमहाद्भुतम् । देवानां चाभवत्सैन्यं सर्वमेव भयाकुलम्

ఆ బ్రహ్మాస్త్రం ఆకాశంలో జ్వలించెను—అతి మహద్భుత దర్శనం. అప్పుడు దేవసేన అంతటా భయాకులమైంది.

Verse 7

शंबरास्त्रं ततः शांतं ब्राह्मप्रतिहतं तदा । तस्मिन्प्रतिहते ह्यस्त्रे भास्करः प्रभुः

అప్పుడు శంబరాస్త్రం శాంతించెను; బ్రహ్మాస్త్రం దానిని ప్రతిహతం చేసింది. ఆ అస్త్రం నిర్వీర్యమైన వేళ ప్రభువు భాస్కరుడు (సూర్యుడు) ఉద్యతుడయ్యెను.

Verse 8

महेंद्रजालमास्ताय चक्रे भीषणां तनुम् । विस्फूर्जत्करसंघातसमाक्रांतजगत्त्रयः

మహేంద్రజాలమును ఆశ్రయించి అతడు భయంకరమైన దేహాన్ని ధరించెను; స్ఫురించే అనేక హస్తసమూహాలతో త్రిలోకమంతా ఆక్రమించినట్లయ్యెను.

Verse 9

तताप दानवानीकं गलन्मज्जाङ्घ्रिशोणितम् । चक्षूंषि दानवेन्द्राणां चकारांधानि स प्रभुः

ఆ ప్రభువు దానవసేనను అలా దహింపజేశాడు, వారి అవయవాల నుండి మజ్జా మరియు రక్తం కారిపోయింది; దానవరాజుల కళ్లను కూడా ఆయన అంధం చేశాడు.

Verse 10

गजानामगलन्मेदः पेतुश्चापि रथा भुवि । तुरंगमाः श्वसंतश्च घर्मार्ता रथिनोपि च

ఏనుగుల కొవ్వు కరిగిపోయింది, రథాలు నేలపై పడిపోయాయి. గుర్రాలు హాపాడాయి; రథికులూ దహించే వేడితో బాధపడ్డారు.

Verse 11

इतश्चेतश्च सलिलं प्रार्थयंतस्तृषातुराः । गिरिद्रोणीश्च पादांश्च गिरिणां गहनानि च

దాహంతో బాధపడుతూ వారు ఇటూ అటూ నీటిని వేడుకుంటూ—పర్వత లోయలు, కొండల పాదభాగాలు, లోతైన గిరికందరాల వైపు పరుగెత్తారు.

Verse 12

तेषां प्रार्थयतां शीघ्रमन्योन्यं च विसर्पिणाम् । दावाग्निरज्वलत्तीव्रो घोरो नर्दग्धपादपः

వారు త్వరగా సహాయం కోసం ఒకరినొకరు పిలుచుకుంటూ అటూ ఇటూ పరుగెత్తుతుండగా, భయంకరమైన అడవిదావాగ్ని అకస్మాత్తుగా తీవ్రంగా చెలరేగి చుట్టూ ఉన్న చెట్లను కాల్చివేసింది.

Verse 13

तोयार्थिनः पुरो दृष्ट्वा तोयं कल्लो लमालितम् । पुरःस्थितमपि प्राप्तुं न शेकुरुपसादितुम्

నీటి కోసం తహతహలాడుతూ వారు ముందే అలలతో కలత చెందిన నీటిని చూసినా, అది ఎదురుగా ఉన్నప్పటికీ దానిని పొందలేకపోయారు; దగ్గరకు కూడా చేరలేకపోయారు.

Verse 14

अप्राप्य सलिलं भूमावभ्याशे द्रुतमेव ते । तत्रतत्र व्यदृश्यन्त मृता दैत्येश्वराभुवि

జలము దొరకక వారు సమీప భూమిపై వేగంగా కూలిపోయిరి. దైత్యేశ్వరుని దేశమందు వారు అనేక చోట్ల మృతులై కనిపించిరి.

Verse 15

रथा गजाश्च पतितास्तुरंगाश्च श्रमान्विताः । स्थिता वमंतो धावंतो गलद्द्रुतवसास्रजः

రథములు, గజములు పడిపోయెను; అశ్వములు శ్రమతో బాధపడిరి. కొందరు నిలిచి, కొందరు పరుగెత్తి, వాంతులు చేస్తూ—మాలలు, అలంకారాలు సడలిపోయి జారుచుండెను.

Verse 16

दानवानां कोटिकोटि व्यदृश्यतमृतं तदा । एवं क्षयो जानवानां तस्मिन्महति वर्तिते

అప్పుడు దానవుల కోటి కోట్లు మృతులై కనిపించిరి. ఆ మహా విధ్వంసము సంభవించగా, ఆ ప్రాణుల నాశము జరిగెను.

Verse 17

प्रकोपोद्भूतताम्राक्षः कालनेमी रुषातुरः । बभूव कालमेधाभः स्फुरद्रोमशतह्रदः

కోపముతో తామ్రనేత్రుడై, రోషముతో బాధపడిన కాలనేమి కాలమేఘమువలె అయ్యెను; అతని దేహమందు శతశః రోమాంచములు అలలవలె స్ఫురించెను.

Verse 18

गंभीरास्फोटनिर्ह्रादजगद्धृदयकंपनः । प्रच्छाद्य गगनं सूर्यप्रभां सर्वां व्यनाशयत्

గంభీర స్ఫోట-నిర్హ్రాదములతో జగద్హృదయము కంపించెను. అతడు గగనమును కప్పి, సూర్యుని సమస్త ప్రభను పూర్తిగా మరుగుపరచెను.

Verse 19

ववर्ष शीतं च जलं दानवेन्द्रबलं प्रति । दैत्यास्तां वृष्टिमासाद्य समाश्वस्तास्ततः क्रमात्

అతడు దానవేంద్రుని సైన్యంపై చల్లని నీటిని కురిపించాడు. ఆ వర్షాన్ని పొంది దైత్యులు క్రమంగా తేరుకుని ఊరట చెందారు.

Verse 20

बीजांकुरा इव म्लानाः प्राप्य वृष्टिं धरातले । ततः स मेघरूपेण कालनेमिर्महासुराः

భూమిపై వాడిపోయిన మొలకలు వర్షాన్ని పొంది తిరిగి చిగురించినట్లు, ఆ మహాసురుడైన కాలనేమి మేఘరూపాన్ని ధరించాడు.

Verse 21

शस्त्रवृष्टिं ववर्षोग्रां देवनीकेषु दुर्जयः । तया वृष्ट्या पीड्यमाना दैत्यैरन्यैश्च देवताः

జయింపశక్యముకాని ఆ రాక్షసుడు దేవతాసైన్యాలపై భయంకరమైన ఆయుధవర్షాన్ని కురిపించాడు. ఆ వర్షం వల్ల, ఇతర రాక్షసుల వల్ల దేవతలు పీడింపబడ్డారు.

Verse 22

गतिं कांचिन्न पश्यन्ति गावः शीतार्दिता इव । परस्परं व्यलीयंत गजेषु तुरगेषु च । रथेषु च भयत्रस्तास्तत्रतत्र निलिल्यिरे

చలికి వణికే ఆవుల వలె వారికి ఏ దారీ కనిపించలేదు. భయంతో వారు ఒకరినొకరు ఆశ్రయిస్తూ, ఏనుగులు, గుర్రాలు మరియు రథాల మాటున అక్కడక్కడ దాక్కున్నారు.

Verse 23

एवं ते लीयमानाश्च निहताः कालने मिना । दृश्यंते पतिता देवाः शस्त्रभिन्नंगसंधयः

ఈ విధంగా దాక్కున్న వారిని కాలనేమి సంహరించాడు. ఆయుధాల దెబ్బలకు అవయవాలు, కీళ్ళు తెగిపడి దేవతలు నేలకూలారు.

Verse 24

विभिन्ना भिन्नमूर्धानस्तथा भिन्नोरुजानवः । विपर्यस्तं रथांगैश्च पतितं ध्वजशक्तिभिः

శిరస్సులు చీలిపోయి, తొడలు మరియు మోకాళ్లు కూడా విరిగిపోయాయి. రథభాగాలచే తలకిందులై, ధ్వజాలు మరియు శక్తుల దెబ్బలకు పడిపోయి అనేకులు నేలపై పడ్డారు।

Verse 25

तुरंगाणां सहस्राणि गजानामयुतानि च । रक्तेन तेषां घोरेण दुस्तरा चाभवन्मही

వేలాది గుర్రాలు, పదివేలాది ఏనుగులు అక్కడ పడి ఉన్నాయి; వారి భయంకర రక్తంతో భూమి దాటలేనంత దుర్గమంగా మారింది।

Verse 26

एवमाजौ महादैत्यः कालनेमिर्महासुरः । जघ्ने मुहुर्तमात्रेण गंधर्वाणां दशायुतम्

ఇలా యుద్ధంలో మహాదైత్యుడు, మహాసురుడు కాలనేమి కేవలం ఒక ముహూర్తంలోనే గంధర్వుల లక్షమందిని సంహరించాడు।

Verse 27

यक्षाणां पंचलक्षाणि किंनराणां तथैव च । जघ्ने पिशाचमुख्यानां सप्तलक्षाणि निर्भयः

నిర్భయంగా అతడు యక్షుల ఐదు లక్షలను, అలాగే కిన్నరులను కూడా సంహరించాడు; పిశాచముఖ్యుల ఏడు లక్షలను నాశనం చేశాడు।

Verse 28

इतरेषां न संख्यास्ति सुरजातिनिकायिनाम् । जघ्ने स कोटिशः क्रद्धः कालनेमिर्मदोत्कटः

ఇతర దేవజాతి గణాల సంఖ్యకు లెక్కే లేదు. కోపంతో, గర్వమదంతో ఉప్పొంగిన కాలనేమి వారిని కోట్ల సంఖ్యలో సంహరించాడు।

Verse 29

एवं प्रतिभये भीमे तदामर महाक्षये । संक्रुद्धावश्विनौ वीरौ चित्रास्त्रकवचोज्जवलौ

అటువంటి భయంకరమైన భీతిలో, దేవుల మహావినాశం మధ్య, ఆ ఇద్దరు వీర అశ్వినులు కోపంతో ఉప్పొంగారు—విచిత్రాస్త్రాలతో, ప్రకాశించే కవచాలతో దివ్యంగా మెరిసుతూ।

Verse 30

जघ्नतुस्तौ रणे दैत्यमेकैकं षष्टिभिः शरैः । निर्भिद्य ते महादैत्यं सपुंखा विविशुर्महीम्

యుద్ధంలో ఆ ఇద్దరూ దైత్యుణ్ని—ప్రతివాడూ అరవై బాణాలతో—కొట్టారు. ఆ బాణాలు మహాదైత్యుణ్ని చీల్చి, పుంఖాలతోనే, భూమిలోకి దూరాయి।

Verse 31

ताभ्यां बाणप्रहारैस्तु किंचित्सोऽवाप्तचेतनः । जग्राह चक्रं लक्षारं तैलधौतं रणेऽधिकम्

ఆ ఇద్దరి బాణప్రహారాలతో అతడు కొంత చైతన్యం పొందాడు. అప్పుడు యుద్ధంలో అత్యంత భయంకరమైన, నూనెతో మెరిపించిన, క్షురధార చక్రాన్ని పట్టుకున్నాడు।

Verse 32

तेन चक्रेण सोश्विभ्यां चिच्छेद रथकूबरम् । जग्राहाथ धनुर्दैत्यः शरांश्चाशीविषोपमान्

ఆ చక్రంతో అతడు అశ్వినుల రథకూబరాన్ని (యోకుదండాన్ని) కోసివేశాడు. తరువాత దైత్యుడు ధనుస్సు పట్టుకొని, విషసర్పాల వంటి బాణాలను ఎత్తుకున్నాడు।

Verse 33

ववर्ष भिषजोर्मूर्ध्नि संछाद्याकाशगोचरम् । तावप्यस्त्रैः स्मृतैः सर्वाश्छेदतुर्दैत्यसायकान्

అతడు ఆ ఇద్దరు దివ్య వైద్యుల శిరస్సులపై బాణవర్షం కురిపించి, ఆకాశమార్గాన్ని కప్పివేశాడు. అయితే వారు స్మరించిన అస్త్రాలతో దైత్యుని అన్ని బాణాలను కోసివేశారు।

Verse 34

तच्च करम तयोर्दृष्ट्वा विस्मितः कोपमाविशत् । जग्राह मुद्गरं भीम कालदंडविभीषणम्

వారి ఆ కార్యాన్ని చూచి అతడు విస్మయపడి, వెంటనే కోపావేశంలో ప్రవేశించాడు. యమదండంలా భయంకరమైన ఘోర గదను అతడు పట్టుకున్నాడు.

Verse 35

स तदमुद्भ्राम्य वेगेन चिक्षेपास्य रथं प्रति । तं तु मुद्गरमायांतमालोक्यांबरगोचरे

అతడు ఆ గదను వేగంగా తిప్పి వారి రథం వైపు విసిరాడు. అయితే ఆకాశమార్గంలో దూసుకొస్తున్న ఆ గదను చూసి—

Verse 36

मुक्त्वा रथावुभौ वेगादाप्लुतौ तरसाश्विनौ । तौ रथौ स तु निष्पिष्य मुद्गरोऽचलसंनिभः

రెండు రథాలను విడిచి వేగవంతులైన అశ్వినీదేవులు తక్షణమే దూకి తప్పుకున్నారు. పర్వతసమానమైన ఆ గద రెండు రథాలను నలిపివేసింది.

Verse 37

दारयामास धरणीं हेमजालपरिष्कृतः । तस्य कर्माथ तद्दृष्ट्वा भिषजौ चित्रयोधिनौ

సువర్ణజాలంతో అలంకరించబడిన ఆ గద భూమినే చీల్చివేసింది. ఆ కార్యాన్ని చూచి ఆ ఇద్దరు వైద్యదేవులు, విచిత్ర యోధులు—

Verse 38

वज्रास्त्रं च प्रकुर्वाणौ दानवेंद्रमयुध्यताम् । घोरवज्रप्रहारैस्तु दानवः स परिक्षतः

వజ్రాస్త్రాన్ని సంధించి వారు దానవేంద్రునితో యుద్ధం చేశారు. ఘోర వజ్రప్రహారాలతో ఆ దానవుడు తీవ్రంగా గాయపడ్డాడు.

Verse 39

रथो ध्वजो धनुश्चैव छत्रं च कवचं तथा । क्षणेन शतधा भूतं सर्वसैन्यस्य पश्यतः

అతని రథం, ధ్వజం, ధనుస్సు, ఛత్రం, కవచం కూడా—క్షణములోనే—సర్వసైన్యం చూస్తుండగానే శతఖండాలై చిద్రమయ్యాయి।

Verse 40

तद्दृष्ट्वा दुकरं कर्म सोऽश्विभ्यां भीमविक्रमः । नारायणास्त्रं बलवान्मुमोच रणमूर्धनि

అశ్వినీదేవులు చేసిన ఆ దుష్కర కార్యాన్ని చూచి, భీమవిక్రముడైన ఆ బలవంతుడు యుద్ధ శిఖరంలో నారాయణాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు।

Verse 41

ततः शशाम वज्रास्त्रं कालनेमिस्ततो रुषा । जीवग्राहं ग्राहयितुमश्विनौ तौ प्रचक्रमे

అప్పుడు వజ్రాస్త్రం శాంతించింది; ఆపై కాలనేమి కోపంతో, ఆ ఇద్దరు అశ్వినులను ‘జీవగ్రాహ’ అనే ప్రాణహర గ్రహణంలో పడేయుటకు ప్రయత్నించాడు।

Verse 42

तावभिप्रायमालक्ष्य संत्यज्य समरांगणम् । पदाती वेपमानांगौ प्रद्रुतौ वासवोयतः

వారి ఉద్దేశాన్ని గ్రహించి వారు సమరాంగణాన్ని విడిచి, అవయవాలు వణుకుతూ, పాదాతులై, వాసవుడు (ఇంద్రుడు) వెళ్లిన దిశగా పరుగెత్తారు।

Verse 43

तयोरनुगतो दैत्यः कालनेमिर्नदन्मुहुः । प्राप्येंद्रस्य बलं क्रूरो दैत्यानीकपदानुगः

ఆ ఇద్దరి వెనుక దైత్యుడు కాలనేమి పదేపదే గర్జిస్తూ వెళ్లాడు. క్రూరుడై, దైత్యసేన అడుగుజాడలను అనుసరిస్తూ, ఇంద్రుని బలగాన్ని చేరుకున్నాడు।

Verse 44

स काल इव कल्पांते यदा वासवमाद्रुतः । तं दृष्ट्वा सर्वभूतानि विविशुर्विह्वलानि तु

అతడు వాసవునిపై దూసుకెళ్లినప్పుడు, కల్పాంతంలో కాలుడిలా కనిపించాడు. అతనిని చూచి సమస్త భూతాలు భ్రాంతితో వణికిపోతూ దాగుటకు పరుగెత్తాయి.

Verse 45

हाहारावं प्रकुर्वाणास्तदा देवाश्च मेनिरे । पराजयं महेंद्रस्य सर्वलोकक्षयावहम्

అప్పుడు దేవతలు ‘హా హా’ అని విలపిస్తూ, మహేంద్రుని పరాజయం సమస్త లోకాల నాశనానికి కారణమవుతుందని భావించారు.

Verse 46

चेलुः शिखरिणो मुख्याः पेतुरुल्का नभस्तलात् । जगर्जुर्जलदा दिक्षु संभूतश्च महारवः

ప్రధాన పర్వతశిఖరాలు కంపించాయి; ఆకాశం నుండి ఉల్కలు పడ్డాయి. దిక్కులన్నింటా మేఘాలు గర్జించాయి; మహా కలకలం ఏర్పడింది.

Verse 47

तां भूताविकृतिं दृष्ट्वा देवाः सेंद्रा भयावहाः । मनसा शरणं जग्मुर्वासुदेवं जगत्पतिम्

ఆ భయంకర భూతవికృతిని చూచి, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు భీతిగొంది. వారు మనసులోనే జగత్పతి వాసుదేవుని శరణు చేరారు.

Verse 48

नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च । जगद्धिताय कृष्णाय गोविंदाय नमोनमः

బ్రాహ్మణ్యదేవునికి నమస్కారం, గోవులు మరియు బ్రాహ్మణుల హితైషికి నమస్కారం. జగద్ధితకారి కృష్ణునికి, గోవిందునికి పునఃపునః నమస్కారం.

Verse 49

स नो रक्षतु गोविंदो भयार्तास्ते जगुः सुराः । सुराणां चिंतितं ज्ञात्वा भगवान्गरुडध्वजः

“గోవిందుడు మమ్మల్ని రక్షించుగాక”—భయంతో ఆర్తులైన దేవతలు ఇలా మొరపెట్టుకున్నారు. దేవుల మనోగతాన్ని తెలిసిన గరుడధ్వజ భగవాన్ స్పందించాడు.

Verse 50

विबुध्यैव च पर्यंकाद्योगनिद्रां विहाय सः । लक्ष्मीकरयुगांभोजलालितांघ्रिसरोरुहः

ఆయన తక్షణమే మేల్కొని శయ్యపై నుండి లేచి, యోగనిద్రను విడిచెను—లక్ష్మీదేవి కమలహస్తయుగం స్నేహంగా తాకే ఆయన కమలపాదాలు గల ప్రభువు।

Verse 51

शारदंबरनीराब्जकांतिदेहच्छविः प्रभुः । कौस्तुभोद्भासिहृदयः कांतकेयूरभास्करः

ఆ ప్రభువు దేహకాంతి శరదాకాశంలా, నీలకమలంలా ప్రకాశించింది. ఆయన హృదయంపై కౌస్తుభమణి దగదగలాడింది; కాంతిమయ కేయూరాలు సూర్యుల్లా మెరిశాయి.

Verse 52

विमृश्य सुरसंक्षोभं वैनतेयमाताह्वयत् । आहूतेऽविस्थितेतस्मिन्गरुडे दुःखिते भृशम्

దేవతల కలవరాన్ని ఆలోచించి వైనతేయుని తల్లి వినత అతనిని పిలిచింది. పిలుపు అందగానే గరుడుడు అక్కడ నిలిచాడు, అత్యంత దుఃఖంతో కలతచెంది.

Verse 53

दिव्यनानास्त्रतीक्ष्णार्चिरारुह्यागात्सुराहवम् । तत्रापश्यत देवेंद्रं भयभीतमभिद्रुतम्

దివ్యమైన నానావిధ ఆయుధాల తೀಕ್ಷ్ణజ్వాలలతో ప్రకాశించే వాహనాన్ని అధిరోహించి ఆయన దేవయుద్ధానికి వేగంగా వెళ్లాడు. అక్కడ భయంతో వణికుతున్న ఇంద్రుడిని చూశాడు—శత్రువుల చేత తరిమివేయబడుతూ.

Verse 54

दानवेंद्रैर्नवांभोदसच्छायैः सर्वथोत्कटैः । यथा हि पुरुषं घोरैरभाग्यैरर्थकांक्षिभिः

కొత్త వర్షమేఘాలవలె శ్యామవర్ణఛాయ కలిగి, సర్వథా ఉగ్రులైన దానవేంద్రులు ఇంద్రుని బలంగా పీడించారు; ధనాన్ని కోరే భయంకర దురదృష్టాలు మనిషిని ఎలా చుట్టుముట్టి దాడి చేస్తాయో అట్లే।

Verse 55

तत्त्राणायाव्रजद्विष्णुः स्तूयमानो मुहुः सुरैः । अभाग्येभ्यः परित्रातुं सुकृतं निर्मलं यथा

వారిని రక్షించుటకు విష్ణువు ముందుకు సాగాడు; దేవతలు మళ్లీ మళ్లీ ఆయనను స్తుతించారు. నిర్మలమైన సుకృతం దురదృష్టాల నుండి ఎలా రక్షిస్తుందో అట్లే ఆయన పరిత్రాణానికి వచ్చాడు।

Verse 56

अथापश्यत दैत्येंद्रो वियति द्युतिमंडलम् । स्फुरंतमुदयाच्छीघ्रं कांतं सूर्यशतं यथा

అప్పుడు దైత్యేంద్రుడు ఆకాశంలో ఒక ద్యుతిమండలాన్ని చూచెను; అది మెరుస్తూ వేగంగా ఉదయించుచుండెను—శతసూర్యకాంతిలా మనోహరంగా।

Verse 57

प्रभवं ज्ञातुमिच्छंतो दानवास्तस्य तेजसः । गरुडं तमथा पश्यन्कल्पांतानलभैरवम्

ఆ తేజస్సు యొక్క మూలాన్ని తెలుసుకోవాలని దానవులు కోరగా, అప్పుడు వారు గరుడుని చూచిరి—యుగాంతాగ్నివలె భయంకరుడైనవాడిని।

Verse 58

तत्र स्थितं चतुर्बाहुं हरिं चानुपमद्युतिम् । तमालोक्यासुरेंद्रास्तु हर्षसंपूर्णमानसाः

అక్కడ వారు చతుర్భుజుడైన, అనుపమ తేజస్సుగల హరిని నిలిచి ఉన్నట్లు చూచిరి. ఆయనను చూచి అసురేంద్రుల మనస్సులు హర్షంతో నిండిపోయెను।

Verse 59

अयं स देवः सर्वेषां शरणं केशवोऽरिहा । अस्मिञ्जिते जिताः सर्वा देवता नात्र संशयः

ఇయనే ఆ దేవుడు—కేశవుడు, శత్రుహంత—సర్వులకు శరణ్యం. ఇతడు జయించబడితే సమస్త దేవతలూ జయించబడినట్లే; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 60

एनमाश्रित्य लोकेशा यज्ञभागभुजोऽमराः । इत्युक्त्वा ते समागम्य सर्व एव ततस्ततः

ఆయననే ఆశ్రయించి లోకేశులు, యజ్ఞభాగభోక్తులైన అమరులు నిలిచియున్నారు. ఇలా చెప్పి వారు అందరూ అన్ని దిక్కుల నుండీ వచ్చి సమవేతులయ్యారు.

Verse 61

तं जघ्नुर्विविधैः शस्त्रैः परिवार्य समंततः । कालनेमिप्रभृतयो दश दैत्यमहारथाः

అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టి, కాలనేమి మొదలైన పది దైత్య మహారథులు వివిధ శస్త్రాలతో ఆయనపై దాడి చేశారు.

Verse 62

षष्ट्या विव्याधबाणानां कालनेमिर्जनार्दनम् । निमिः शतेन बाणानां मथनोऽशीतिभिः शरैः

కాలనేమి అరవై బాణాలతో జనార్దనుని ఛేదించాడు; నిమి వంద బాణాలతో, మథనుడు ఎనభై శరాలతో దాడి చేశాడు.

Verse 63

जंभकश्चैव सप्तत्या शुंभो दशभिरेव च । शेषा दैत्ये श्वराः सव विष्णुमेकैकशः शरैः

జంభకుడు డెబ్బై బాణాలతో, శుంభుడు పది బాణాలతో ప్రహరించాడు; మిగిలిన దైత్యేశ్వరులందరూ ఒక్కొక్కరుగా తమ శరాలతో విష్ణువును దాడి చేశారు.

Verse 64

दशभिर्दशभिः शल्यैर्जघ्नुः सगरुडं रणे । तेषाममृष्यत्तत्कर्म विष्णुर्दानवसूदनः

యుద్ధంలో వారు గరుడునితో కూడిన శ్రీహరిపై పది పది శల్యాలతో ప్రహరించారు. దానవసూదనుడైన విష్ణువు వారి ఆ కృత్యాన్ని సహించలేకపోయెను.

Verse 65

एकैकं दानवं जघ्ने षड्भिः पड्भिरजिह्नगैः । आकर्णकृष्टैर्भूयश्च कालनेमिस्त्रिभिः शरैः

ఆయన ఒక్కొక్క దానవుణ్ణి ఆరు ఆరు అచ్యుత బాణాలతో సంహరించాడు; మరల చెవి వరకు లాగిన మూడు శరాలతో కాలనేమిని కూడా విద్ధించాడు.

Verse 66

विष्णुं विव्याध हृदये रोषाद्रक्तविलोचनः । तस्याशोभंत ते बाणा हृदये तप्तकांचनाः

కోపంతో రక్తనేత్రుడై అతడు విష్ణువును హృదయంలో విద్ధించాడు. ఆ బాణాలు ఆయన వక్షస్థలంలో తప్త స్వర్ణంలా ప్రకాశించాయి.

Verse 67

मयूखा इव संदीप्ताः कौस्तुभस्य स्फुरत्त्विषः । तैर्बाणैः किंचिदायस्तो हरिर्जग्राह मुद्गरम्

కౌస్తుభమణి స్ఫురించే కాంతి కిరణాలవలె ఆ బాణాలు జ్వలించాయి. వాటివల్ల స్వల్పంగా బాధపడిన హరి గదను పట్టుకున్నాడు.

Verse 68

स तमुद्ग्राह्य वेगेन दानवाय मुमोच वै । दानवेन्द्रस्तमप्राप्तं वियत्येव शतैः शरैः

ఆయన గదను ఎత్తి వేగంగా దానవునిపై విసిరాడు. కాని దానవేంద్రుడు అది చేరకముందే ఆకాశంలోనే వందల బాణాలతో దానిని కూల్చివేశాడు.

Verse 69

चिच्छेद तिलशः क्रुद्धो दर्शयन्पाणिलाघवम् । ततो विष्णुः प्रकुपितः प्रासं जग्राह भैरवम्

క్రోధంతో అతడు దానిని తిలతిలగా చీల్చి, తన చేతి వేగాన్ని ప్రదర్శించాడు. అప్పుడు విష్ణువు మహాక్రోధంతో భయంకరమైన ప్రాసాన్ని (భాలాన్ని) గ్రహించాడు.

Verse 70

तेन दैत्यस्य हृदयं ताडयामास वेगतः । क्षणेन लब्धसंज्ञस्तु कालनेमिर्महासुरः

ఆ ప్రాసంతో అతడు మహావేగంగా దైత్యుని హృదయాన్ని తాకి కొట్టాడు. క్షణంలోనే మహాసురుడు కాలనేమి మళ్లీ స్మృతి పొందాడు.

Verse 71

शक्तिं जग्राह तीक्ष्णाग्रां हेमघंटाट्टहासिनीम् । तया वामं भुजं विष्णोर्बिभेद दितिनंदनः

అతడు పదునైన అగ్రం గల శక్తి-ఆయుధాన్ని పట్టుకున్నాడు; అది బంగారు గంటల మాదిరి ఘోరహాసంతో మ్రోగింది. దానితో దితి కుమారుడు విష్ణువు ఎడమ భుజాన్ని ఛేదించాడు.

Verse 72

भिन्नं शक्त्या भुजं तस्य स्रुतशोणितमाबभौ । नीले बला हके विद्युद्विद्योतंती यथा मुहुः

శక్తితో చీలిన అతని భుజం నుండి రక్తం ప్రవహించి, మళ్లీ మళ్లీ మెరుస్తూ కనిపించింది—నీలి వర్షమేఘంలో మెరుపు తరచుగా మెరుస్తున్నట్లుగా.

Verse 73

ततो विष्णुः प्रकुपितो जग्राह विपुलं धनुः । सप्तदश च नाराचांस्तीक्ष्णाग्रान्मर्मभेदिनः

అప్పుడు విష్ణువు క్రోధంతో విస్తారమైన ధనుస్సును గ్రహించి, పదిహేడు నారాచ బాణాలను తీసుకున్నాడు—పదునైన అగ్రాలతో, మర్మభేదకమైనవి.

Verse 74

दैत्यस्य हृदयं षड्भिर्विव्याध च शरैस्त्रिभिः । चतुर्भिः सारथिं चास्य ध्वजं चैकेन पत्रिणा

అతడు ఆ రాక్షసుని హృదయాన్ని ఆరు బాణములతో, మరల మూడు బాణములతో ఛేదించెను. నాలుగు బాణములతో సారథిని, ఒక బాణముతో ధ్వజమును పడగొట్టెను.

Verse 75

द्वाभ्यां धनुर्ज्याधनुषी भुजं चैकेन पत्रिणा । स विद्धो हृदये गाढं दोषैर्मूढो यथा नरः

రెండు బాణములతో ధనుస్సును, అల్లెతాడును, ఒక బాణముతో భుజమును కొట్టెను. హృదయములో లోతుగా గాయపడి, దోషములచే మూఢుడైన మనిషివలె అతడు విలవిలలాడెను.

Verse 76

स्रुतरक्तारुणः प्रांशुः पीडाचलितमानसः । चकंपे मारुतेनेव चोदितः किंशुकद्रुमः

కారుతున్న రక్తముతో ఎర్రబడిన ఆ ఎత్తైన రాక్షసుడు బాధతో చలించిన మనస్సు కలవాడై, గాలికి ఊగుతున్న మోదుగ చెట్టు వలె వణకసాగెను.

Verse 77

ततः कंपितमालक्ष्य गदां जग्राह केशवः । तां च वेगेन चिक्षेप कालनेमिवधं प्रति

అతడు వణుకుతుండుట చూసి, కేశవుడు గదను చేబూని, కాలనేమిని వధించుటకై దానిని వేగముగా విసిరెను.

Verse 78

सा पपात शिरस्युग्रा सहसा कालनेमिनः । संचूर्णितोत्तमां गस्तु निष्पिष्टमुकुटोसुरः

ఆ భయంకరమైన గద హఠాత్తుగా కాలనేమి తలపై పడెను. ఆ రాక్షసుని శరీరము నుజ్జునుజ్జయినది మరియు కిరీటము పొడిపొడియైనది.

Verse 79

स्रुतरक्तौघरंध्रश्च स्रुतधातुरिवाचलः । पपात स्वे रथे भग्नो विसंज्ञः शिष्टजीवनः

రక్తధారలు రంధ్రాలనుండి పొంగిపొర్లగా, ధాతురసం కారే పర్వతంలా ఆ దానవుడు తన స్వరథముపైనే విరిగిపడి కూలిపోయెను—స్పృహలేక, కేవలం ప్రాణశేషంతో।

Verse 80

पतितस्य रथोपस्थे दानवस्याच्युतोऽरिहा । स्मितपूर्वमुवाचेदं वाक्यं चक्रायुधः प्रभुः

రథాసనముపై పడివున్న ఆ దానవుని చూచి, అచ్యుతుడు—అరిహా—ముందుగా చిరునవ్వు నవ్వి, చక్రాయుధ ప్రభువు ఈ వాక్యమును పలికెను।

Verse 81

गच्छासुर विमुक्तोऽसि सांप्रतं जीव निर्वृतः । ततः स्वल्पेन कालेन अहमेव तवांतकः

“వెళ్లు, ఓ అసురా! ఇప్పుడైతే నీవు విముక్తుడవు. ప్రస్తుతం నిశ్చింతగా జీవించు; కాని స్వల్పకాలంలో నేనే నీ అంతకుడను.”

Verse 82

एवं वचस्तस्य निशम्य विष्णोः सर्वेश्वरस्याथ रथं निमेषात् । निनाय दूरं किल कालनेमिनो भीतस्तदा सारथिर्लोकनाथात्

సర్వేశ్వరుడైన విష్ణువు పలికిన ఆ మాటలు విని, లోకనాథుని భయంతో కంపించిన కాలనేమి సారథి క్షణమాత్రంలో రథాన్ని దూరంగా నడిపించెను।