Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

तच्च करम तयोर्दृष्ट्वा विस्मितः कोपमाविशत् । जग्राह मुद्गरं भीम कालदंडविभीषणम्

Transliteration

tacca karama tayordṛṣṭvā vismitaḥ kopamāviśat | jagrāha mudgaraṃ bhīma kāladaṃḍavibhīṣaṇam

Translation

వారి ఆ కార్యాన్ని చూచి అతడు విస్మయపడి, వెంటనే కోపావేశంలో ప్రవేశించాడు. యమదండంలా భయంకరమైన ఘోర గదను అతడు పట్టుకున్నాడు.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• कर्म: deed, act
• कर्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• तयोः: of those two
• तयोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/स्त्री/नपुंसक, षष्ठी (6), द्विवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), ‘having seen’

• विस्मितः: astonished
• विस्मितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विस्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्मि/विस्मि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण

• कोपम्: anger
• कोपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• आविशत्: entered, was seized by
• आविशत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-विश् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• जग्राह: seized, took
• जग्राह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• मुद्गरम्: mace, hammer
• मुद्गरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुद्गर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• भीमम्: terrible
• भीमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण (मुद्गरम्)

• कालदण्डविभीषणम्: fearsome like the rod of Death
• कालदण्डविभीषणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काल (प्रातिपदिक) + दण्ड (प्रातिपदिक) + विभीषण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘कालस्य दण्डः’ इव) + कर्मधारय-भावः (‘विभीषणः’); विशेषण (मुद्गरम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: A furious daitya/warrior, eyes widened in astonishment turning to wrath, seizes a colossal mace likened to Yama’s staff; the mace radiates dread, with dark aura and metallic sheen.

Characters & Entities

• Aśvins
• Daitya (demon warrior)
• Kāla (Death/Time)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Amazement can turn into anger when ego is challenged; the Purāṇic warning is to master krodha before it masters you.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No sacred site is mentioned; the verse is part of a battlefield narration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes the demon’s escalation by taking up a mace.