Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 46
Devanagari script
चेलुः शिखरिणो मुख्याः पेतुरुल्का नभस्तलात् । जगर्जुर्जलदा दिक्षु संभूतश्च महारवः
Transliteration
celuḥ śikhariṇo mukhyāḥ peturulkā nabhastalāt | jagarjurjaladā dikṣu saṃbhūtaśca mahāravaḥ
Translation
ప్రధాన పర్వతశిఖరాలు కంపించాయి; ఆకాశం నుండి ఉల్కలు పడ్డాయి. దిక్కులన్నింటా మేఘాలు గర్జించాయి; మహా కలకలం ఏర్పడింది.
Word by Word
चेलुःshook, trembled
चेलुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
शिखरिणःmountains (peaked ones)
शिखरिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिखरिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
मुख्याःchief, prominent
मुख्याः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
पेतुःfell
पेतुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
उल्काःmeteors, firebrands
उल्काः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउल्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
नभस्तलात्from the sky/firmament
नभस्तलात्:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootनभस् + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
जगर्जुःroared
जगर्जुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगर्ज् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
जलदाःclouds
जलदाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजलद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
दिक्षुin the directions
दिक्षु:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन (Plural)
संभूतःarose, came into being
संभूतः:
Kriya (Resultant state/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + भू (धातु) → संभूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकालिक-कृदन्त (past participle), क्त-प्रत्यय; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
महारवःa great roar
महारवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + रव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A panoramic upheaval: mountain peaks quiver, fiery meteors streak downward, thunderclouds roar in all directions, dust and lightning fill the sky; a sense of universal alarm.
Characters & Entities
M
MountainsM
MeteorsT
ThundercloudsFAQs
Nature mirrors cosmic imbalance; ominous signs warn that adharma’s surge disturbs the harmony of worlds.
No specific site is named; these are universal portents.
None.