Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 79
Devanagari script
स्रुतरक्तौघरंध्रश्च स्रुतधातुरिवाचलः । पपात स्वे रथे भग्नो विसंज्ञः शिष्टजीवनः
Transliteration
srutaraktaugharaṃdhraśca srutadhāturivācalaḥ | papāta sve rathe bhagno visaṃjñaḥ śiṣṭajīvanaḥ
Translation
రక్తధారలు రంధ్రాలనుండి పొంగిపొర్లగా, ధాతురసం కారే పర్వతంలా ఆ దానవుడు తన స్వరథముపైనే విరిగిపడి కూలిపోయెను—స్పృహలేక, కేవలం ప్రాణశేషంతో।
Word by Word
स्रुतflowing, oozed
स्रुत:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्रु (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/भूतकृत्), नपुंसकलिङ्गे प्रातिपदिकरूपं; समासपूर्वपदत्वेन अव्ययवत् प्रयोगः (as prior member in compound)
रक्तblood
रक्त:
Visheshya (Qualified element/विशेष्य)
TypeNoun
Rootरक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (blood); समासपूर्वपदत्वेन अव्ययवत् प्रयोगः
ओघstream, flood
ओघ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootओघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (flood/stream); समासपूर्वपदत्वेन अव्ययवत् प्रयोगः
रन्ध्रः(one whose) holes/openings
रन्ध्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरन्ध्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
स्रुतflowing, oozed
स्रुत:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्रु (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्गे प्रातिपदिकरूपं; समासपूर्वपदत्वेन अव्ययवत् प्रयोगः
धातुःmineral/metal (ore)
धातुः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootधातु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इवlike, as
इव:
Upama-sambandha (Comparative marker/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (particle of comparison)
अचलःa mountain; immovable one
अचलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पपातfell down
पपात:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
स्वेin his own
स्वे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (to ‘रथे’)
रथेin the chariot
रथे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
भग्नःbroken, shattered
भग्नः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभञ्ज् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (to implied subject)
विसंज्ञःunconscious
विसंज्ञः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविसंज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
शिष्टजीवनःhaving only a remnant of life
शिष्टजीवनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक) + जीवन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/अवयवभावः: ‘शिष्टं जीवनं यस्य’/‘remaining life’), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A grievously wounded asura on a shattered chariot-seat, blood streaming from many wounds, compared to a mountain seeping red mineral ore; attendants recoiling; dust and broken weapons around.
Characters & Entities
K
Kālanemi (contextual)FAQs
Adharma’s apparent solidity (like a mountain) still bleeds and collapses when dharma’s force strikes.
None is mentioned here.
None.