Adhyaya 21

Mantra 1

इ॒मं मे॑ वरुण श्रु॒धी हव॑म॒द्या च॑ मृडय । त्वाम॑स्व॒स्युरा च॑के ॥

హే వరుణా! నా ఈ పిలుపును వినుము; ఈ రోజున నాపై కరుణ చూపుము. క్షేమాన్ని కోరుతూ నేను నీ శరణు చేరితిని.

Mantra 2

तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒स्तदा शा॑स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भि॑ः । अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒ध्युरु॑शᳪस॒ मा न॒ आयु॒: प्र मो॑षीः ॥

అందుచేత నేను బ్రహ్మవాణితో వందనముచేస్తూ నీ యొద్దకు వచ్చుచున్నాను; అందుచేత యజమానుడు హవిస్సులతో తన ప్రార్థనను సమర్పిస్తున్నాడు. హే వరుణా! కోపములేక ఇక్కడ జాగ్రత్తగా ఉండుము; హే విస్తృతంగా స్తుతింపబడినవాడా! మా ఆయుష్షును హరించకుము.

Mantra 3

त्वं नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वान् दे॒वस्य॒ हेडो व॑ यासिसीष्ठाः । यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑तम॒: शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषा॑ᳪसि॒ प्र मु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥

హే అగ్నీ! వరుణుని విధానమును తెలిసినవాడవు; దేవుని కోపమును నీవు దూరం చేయగలవు. యజ్ఞానికి అత్యంత యోగ్యుడవు, శ్రేష్ఠ వహ్ని, ప్రకాశిస్తూ, మా నుండి సమస్త ద్వేషములను మరియు శత్రు-శక్తులను విడిపించుము.

Mantra 4

स त्वं नो॑ अग्नेऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॒ष्टौ । अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑ण॒ᳪ ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒क सु॒हवो॑ न एधि

హే అగ్నీ, నీవు మా ‘అవమ’—అత్యంత సమీప—సహాయకుడవై ఉండు; ఈ ఉషస్సు వ్యుష్టి (ప్రకాశవిస్తరణ) వేళ అత్యంత దగ్గరగా ఉండు. ఆనందిస్తూ మా కొరకు వరుణుని యజించు; కరుణామయమైన మృడీకాన్ని ఇక్కడికి తెమ్ము; సుహవ (సులభంగా ఆహ్వేయుడు)గా మా కొరకు వృద్ధి పొందు.

Mantra 5

म॒हीमू॒ षु मा॒तर॑ᳪ सुव्र॒ताना॑मृ॒तस्य॒ पत्नी॒मव॑से हुवेम । तु॒वि॒क्ष॒त्राम॒जर॑न्तीमुरू॒चीᳪ सु॒शर्मा॑ण॒मदि॑तिᳪ सु॒प्रणी॑तिम्

సహాయార్థం, సువ్రతుల మహామాత, ఋతస్య పత్నీ—అదితిని—మేము ఆహ్వానించుదుము; ఆమె మహాశాసనశక్తిగలది, అజర, దూరదూరాల వరకు ప్రకాశించేది, శుభాశ్రయదాయిని, సుప్రణీతిని (ఉత్తమ మార్గనిర్దేశకురాలు).

Mantra 6

सु॒त्रामा॑णं पृथि॒वीं द्याम॑ने॒हस॑ᳪ सु॒शर्मा॑ण॒मदि॑ति सु॒प्रणी॑तिम् । दैवीं॒ नाव॑ᳪ स्वरि॒त्रामना॑गस॒मस्र॑वन्ती॒मा रु॑हेमा स्व॒स्तये॑

పృథివీ మరియు ద్యౌః—సురక్షకాలు, అవిఘ్నకాలు—శుభాశ్రయదాయిని, సుప్రణీతిని అయిన అదితి: దైవీ నావపై—సువ్యవస్థిత స్వరిత్రాలతో, నిరపరాధ, అస్రవంతి (లీకులేని)—మేము స్వస్తి కొరకు आरोహించుదుము.

Mantra 7

सु॒नाव॒मा रु॑हेय॒मस्र॑वन्ती॒मना॑गसम् । श॒तारि॑त्राᳪ स्व॒स्तये॑

శుభ నావపై—అస్రవంతి (లీకులేని), నిరపరాధ—నేను आरोహించుదును; శత స్వరిత్రాలుగలది, స్వస్తి కొరకు.

Mantra 8

आ नो॑ मित्रावरुणा घृतै॒र्गव्यू॑तिमुक्षतम् । मध्वा॒ रजा॑ᳪसि सुक्रतू

హే మిత్రా-వరుణులారా! ఘృతంతో మా వద్దకు రండి. మా కోసం గోపథాన్ని ఘృతంతో సించండి; హే సుకృతూ (శ్రేష్ఠ కర్మశక్తి గలవారూ)! మధువుతో రజాంసి (ప్రదేశాలు/దిక్కులు) తడిపండి.

Mantra 9

प्र बा॒हवा॑ सिसृतं जी॒वसे॑ न॒ आ नो॒ गव्यू॑तिमुक्षतं घृ॒तेन॑ । आ मा॒ जने॑ श्रवयतं युवाना श्रु॒तं मे॑ मित्रावरुणा॒ हवे॒मा

మా జీవనార్థం మీ బాహువులను ముందుకు చాపండి; మా కోసం గోమార్గాన్ని ఘృతంతో తడిపించండి. ఓ యువ ద్వయమా, జనుల మధ్య నన్ను వినిపించండి; ఓ మిత్రా-వరుణా, నా ఈ పిలుపు—ఈ హవనం-ఆహ్వానాలు—శ్రుతమగుగాక.

Mantra 10

शं नो॑ भवन्तु वा॒जिनो॒ हवे॑षु दे॒वता॑ता मि॒तद्र॑वः स्व॒र्काः । ज॒म्भय॒न्तोऽहिं॒ वृक॒ᳪ रक्षा॑ᳪसि॒ सने॑म्य॒स्मद्यु॑यव॒न्नमी॑वाः

మా హవిష్యాహ్వానాలలో వాజ-విజయశక్తులు మా క్షేమార్థమై ఉండుగాక—దేవతాసమానమై, మితగతితో, స్వర్గదీప్తితో. అవి అహి (సర్పం), వృక (తోడేలు), రక్షస్సులను నశింపజేసి విజయం పొందుగాక; మా నుండి వ్యాధులను దూరం చేయుగాక.

Mantra 11

वाजे॑-वाजेऽवत वाजिनो नो॒ धने॑षु विप्रा अमृता ऋतज्ञाः । अ॒स्य मध्व॑: पिबत मा॒दय॑ध्वं तृ॒प्ता या॑त प॒थिभि॑र्देव॒यानै॑:

ఓ వాజినులారా! ప్రతి వాజ-విజయంలో మమ్మల్ని కాపాడండి; మా ధనలాభాలలో, ఓ విప్రులైన అమృతులు, ఋతజ్ఞులారా! ఈ మధువును పానంచేయండి; ఆనందోన్మత్తులవండి; తృప్తులై దేవయాన మార్గాల ద్వారా ప్రయాణించండి.

Mantra 12

समि॑द्धो अ॒ग्निः स॒मिधा॒ सुस॑मिद्धो॒ वरे॑ण्यः । गा॒य॒त्री छन्द॑ इन्द्रि॒यं त्र्यविर्गौ॒र्वयो॑ दधुः

సమిధతో అగ్ని ప్రజ్వలితుడయ్యాడు—సుసమిద్ధుడు, వరేణ్యుడు. గాయత్రీ ఛందస్సు—ఇంద్రియం (ఇంద్రుని వీర్యం); త్ర్యవిర్గౌర్ (త్రివిధ గొర్రె/త్రిగుణ గో) మరియు వయః (ప్రాణబలం)—ఇవన్నీ వారు స్థాపించారు.

Mantra 13

तनू॒नपा॒च्छुचि॑व्रतस्तनू॒पाश्च॒ सर॑स्वती । उ॒ष्णिहा॒ छन्द॑ इन्द्रि॒यं दि॑त्य॒वाड्गौर्वयो॑ दधुः

శుచివ్రతుడైన తనూనపాత్, తనూపాశ్ (దేహ-రక్షకులు) మరియు సరస్వతి—ఉష్ణిహ్ ఛందస్సు ఇంద్రుని ఇంద్రియ-వీర్యం; దీప్త ప్రేరణ, గోవు, మరియు ప్రాణశక్తి—ఇవన్నీ వారు స్థాపించారు.

Mantra 14

इडा॑भिर॒ग्निरीड्य॒: सोमो॑ दे॒वो अम॑र्त्यः । अ॒नु॒ष्टुप्छन्द॑ इन्द्रि॒यं पञ्चा॑विर्गौ॒र्वयो॑ दधुः

ఇడా-భాగాలతో అగ్ని స్తుత్యుడు; సోముడు దేవుడు, అమర్త్యుడు. అనుష్టుప్ ఛందస్సు—ఇంద్రుని వీర్యం: పంచావిర్గౌ (ఐదు-రూపాల గోవు), ప్రాణశక్తిగా, వారు స్థాపించారు.

Mantra 15

सु॒ब॒र्हिर॒ग्निः पू॑ष॒ण्वान्त्स्ती॒र्णब॑र्हि॒रम॑र्त्यः । बृ॒ह॒ती छन्द॑ इन्द्रि॒यं त्रि॑व॒त्सो गौर्वयो॑ दधुः

సు-బర్హిస్ గల అగ్ని, పూషణుతో కూడి, విధిగా పరచబడిన బర్హిస్‌తో, అమర్త్యుడు. బృహతీ ఛందస్సు—ఇంద్రుని వీర్యం: త్రివత్సో గౌ (మూడు-రూపాల గోవు), ప్రాణశక్తిగా, వారు స్థాపించారు.

Mantra 16

दुरो॑ दे॒वीर्दिशो॑ म॒हीर्ब्र॒ह्मा दे॒वो बृह॒स्पति॑: । प॒ङ्क्तिश्छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं तु॑र्य॒वाड्गौ॒र्वयो॑ दधुः

ద్వారాలు దేవీలు—మహత్తర దిశలు; బ్రహ్మా-పురోహితుడు దేవుడు బృహస్పతి. పంక్తి ఛందస్సు—ఇక్కడే ఇంద్రుని వీర్యం: తుర్యవాడ్ గౌ (నాలుగు-రూపాల గోవు), ప్రాణశక్తిగా, వారు స్థాపించారు.

Mantra 17

उ॒षे य॒ह्वी सु॒पेश॑सा॒ विश्वे॑ दे॒वा अम॑र्त्याः । त्रि॒ष्टुप्छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं प॑ष्ठ॒वाड्गौ॒र्वयो॑ दधुः

ఉషస్సమయంలో, వేగవంతమైనదీ సుందరాలంకారమయినదీ అయిన (ఉషా)తో—అమర్త్య దేవులారా, మీరందరూ రండి. త్రిష్టుప్ ఛందస్సులో—ఇక్కడ ఇంద్రుని ఇంద్రియం (వీర్యం): విశాలపృష్ఠముగల గోవును ప్రాణశక్తి (వయః)గా వారు స్థాపించారు.

Mantra 18

दैव्या॒ होता॑रा भि॒षजेन्द्रे॑ण स॒युजा॑ यु॒जा । जग॑ती॒ छन्द॑ इन्द्रि॒यम॑न॒ड्वान्गौ॒र्वयो॑ दधुः

దైవ్యమైన ఇద్దరు హోతృలు, భిషజ్ (వైద్యులు)గా, ఇంద్రునితో సయుజ (ఏకత్వం)లో, యుజా (యోజనంలో) యుక్తులయ్యారు. జగతీ ఛందస్సులో—ఇంద్రుని ఇంద్రియం (వీర్యం): అనడ్వాన్ (ఎద్దు)ను గోవు-రూపంగా, ప్రాణశక్తి (వయః)గా వారు స్థాపించారు.

Mantra 19

ति॒स्र इडा॒ सर॑स्वती॒ भार॑ती म॒रुतो॒ विश॑: । वि॒राट् छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं धे॒नुर्गौर्न वयो॑ दधुः

ముగ్గురు—ఇడా, సరస్వతీ, భారతీ; అలాగే మరుతులు, (జన)విశః. విరాజ్ ఛందస్సు; ఇక్కడ వారు ఇంద్రియ-బలాన్ని స్థాపించారు—పాలు ఇచ్చే ధేనుగావు వలె, గావు వలె, జీవ-రసం (వయః) ను ధరించారు.

Mantra 20

त्वष्टा॑ तु॒रीपो॒ अद्भु॑त इन्द्रा॒ग्नी पु॑ष्टि॒वर्ध॑ना । द्विप॑दा॒ छन्द॑ इन्द्रि॒यमु॒क्षा गौ॒र्न वयो॑ दधुः

త్వష్టా—తురీపుడు, అద్భుతుడు; ఇంద్రుడు, అగ్ని—పుష్టి-వర్ధకులు. ద్విపదా ఛందస్సు; వారు ఇంద్రియ-బలాన్ని స్థాపించారు—ఉక్షా (వృషభం) వలె, గావు వలె, జీవ-రసం (వయః) ను ధరించారు.

Mantra 21

श॒मि॒ता नो॒ वन॒स्पति॑: सवि॒ता प्र॑सु॒वन् भग॑म् । क॒कुप्छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं व॒शा वे॒हद्वयो॑ दधुः

మాకు శమితా వనస్పతి—శాంతిదాత; సవితా—ప్రసువన్, మా భాగ్యాన్ని ప్రవర్తింపజేయుగాక. కకుప్ ఛందస్సు; ఇక్కడ వారు ఇంద్రియ-బలాన్ని స్థాపించారు—వశా (బంజరు గావు) మరియు వేహద్ (దూడ/హెఫర్) రూపంగా, జీవ-రసం (వయః) ను ధరించారు.

Mantra 22

स्वाहा॑ य॒ज्ञं वरु॑णः सुक्ष॒त्रो भे॑ष॒जं क॑रत् । अति॑च्छन्दा इन्द्रि॒यं बृ॒हदृ॑ष॒भो गौर्वयो॑ दधुः

స్వాహా! సు-క్షత్రుడు (ఉత్తమాధిపత్యం గల) వరుణుడు యజ్ఞాన్ని భేషజంగా—చికిత్సగా—చేయుగాక. ‘అతిచ్ఛందస్’ ఛందస్సు; వారు ఇంద్రియబలాన్ని స్థాపించారు—మహా వృషభం, గోవు, మరియు వయః (ప్రాణరసం/జీవరసం) ను ధారించారు.

Mantra 23

व॒स॒न्तेन॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वा वस॑ववस्त्रि॒वृता॑ स्तु॒ताः । र॒थ॒न्त॒रेण॒ तेज॑सा ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः

వసంత ఋతువుతో దేవులు—వసువులు—త్రివృత్ (స్తోత్రం) చేత స్తుతింపబడి, రథంతర తేజస్సుతో (దీప్తితో), ఇంద్రునిలో హవిస్సును స్థాపించారు—మరియు వయః (ప్రాణరసం/జీవరసం) ను ధారించారు.

Mantra 24

ग्री॒ष्मेण॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वा रु॒द्राः प॑ञ्चद॒शे स्तु॒ताः । बृ॒ह॒ता यश॑सा॒ बल॑ᳪ ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः

గ్రీష్మ ఋతువుతో దేవులు—రుద్రులు—పంచదశ స్తోమంలో స్తుతింపబడ్డారు. బృహతా (సామ/ఛందస్సు) ద్వారా, యశస్సుతో, బలంతో, వారు హవిస్—వయః (ప్రాణబలం)—ఇంద్రునిలో స్థాపించారు.

Mantra 25

व॒र्षाभि॑रृ॒तुना॑ऽऽदि॒त्या स्तोमे॑ सप्तद॒शे स्तु॒ताः । वै॒रू॒पेण॑ वि॒शौज॑सा ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः

వర్షా ఋతువుతో దేవులు—ఆదిత్యులు—సప్తదశ స్తోమంలో స్తుతింపబడ్డారు. వైరూప (సామ/ఛందస్సు) ద్వారా, విశ్వౌజసా (సర్వవ్యాపి తేజస్సు/బలం) ద్వారా, వారు హవిస్—వయః (ప్రాణబలం)—ఇంద్రునిలో స్థాపించారు.

Mantra 26

शा॒र॒देन॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वा ए॑कवि॒ᳪश ऋ॒भव॑ स्तु॒ताः । वै॒रा॒जेन॑ श्रि॒या श्रिय॑ᳪ ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः

శారద (శరదృతు) ఋతువును తమ ఋతువుగా చేసుకొని, దేవులు—ఋభువులు—ఏకవింశ (ఇరవై ఒకటి-గుణ) స్తోమంలో స్తుతింపబడ్డారు. వైరాజ (సామ) ద్వారా, శ్రీకి శ్రీతో, వారు హవిః—వయః (ప్రాణబలం)—ఇంద్రునిలో స్థాపించారు.

Mantra 27

हे॒म॒न्तेन॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वास्त्रि॑ण॒वे म॒रुत॑ स्तु॒ताः । बले॑न॒ शक्व॑री॒: सहो॑ ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः

హేమంత (శీతకాల) ఋతువును తమ ఋతువుగా చేసుకొని, దేవులు—మరుతులు—త్రిణవ (ముప్పై-గుణ) స్తోమంలో స్తుతింపబడ్డారు. బలంతో, శక్వరీ (ఛందస్/సామ)తో, సహో (పరాక్రమం)తో, వారు హవిః—వయః (ప్రాణబలం)—ఇంద్రునిలో స్థాపించారు.

Mantra 28

शै॒शि॒रेण॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वास्त्र॑यस्त्रि॒ᳪशेऽमृता॑ स्तु॒ताः । स॒त्येन॑ रे॒वती॑: क्ष॒त्रᳪ ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः

శైశిర (మంచు-ఋతు) ఋతువును తమ ఋతువుగా చేసుకొని, దేవులు—అమృతులు (అమరులు)—త్రయస్త్రింశ (ముప్పత్తిమూడు-గుణ) స్తోమంలో స్తుతింపబడ్డారు. సత్యంతో, రేవతీ (నక్షత్ర-దేవతలు/ఛందస్)తో, క్షత్రం (ఆధిపత్య-బలం)తో, వారు హవిః—వయః (ప్రాణబలం)—ఇంద్రునిలో స్థాపించారు.

Mantra 29

होता॑ यक्षत्स॒मिधा॒ऽग्निमि॒डस्प॒देऽश्विनेन्द्र॒ᳪ सर॑स्वतीम॒जो धू॒म्रो न गो॒धूमै॒: कुव॑लैर्भेष॒जं मधु॒ शष्पै॒र्न तेज॑ इन्द्रि॒यं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॑र्यज

హోతా సమిధలతో ఇళా-పదంలో అగ్నిని యజించుగాక; అశ్వినౌ-ఇంద్రుని మరియు సరస్వతీదేవిని కూడా యజించుగాక. ధూమ్రవర్ణ అజుడు (మేక) ఔషధమై యున్నట్లు, గోధూమ (గోధుమ) మరియు కువల-ఫలములు ఔషధమై యున్నట్లు, మధు మరియు శష్ప (కోమల అంకురాలు) ఔషధమై యున్నట్లు—అట్లే ఇంద్రియ-తేజస్సు, పయః, పరిస్రుత సోమము, ఘృతము, మధు—ఇవి అన్నీ ఆజ్యంతో (యజ్ఞంలో) వ్యాపించుగాక. హే హోతః, యజించు.

Mantra 30

होता॑ यक्ष॒त्तनू॒नपा॒त्सर॑स्वती॒मवि॑र्मे॒षो न भे॑ष॒जं प॒था मधु॑मता॒ भर॑न्न॒श्विनेन्द्रा॑य वी॒र्यं बद॑रैरुप॒वाका॑भिर्भेष॒जं तोक्म॑भि॒: पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

హోతా తనూనపాత్ మరియు సరస్వతీదేవిని యజించుగాక. అవి (ఆడ గొర్రె) మరియు మేషుడు (మగ గొర్రె) ఔషధమై యున్నట్లు, మధుమతీ పథమున (దానిని) మోసుకొని వచ్చుచూ—అట్లే అశ్వినౌ-ఇంద్రునకు వీర్యము (పరాక్రమము) కలుగుగాక. బదర-ఫలములతో, ఉపవాకా-వచనములతో ఔషధము; తోక్మ (విత్తనములు) తో ఔషధము. పయః, పరిస్రుత సోమము, ఘృతము, మధు—ఇవి అన్నీ ఆజ్యంతో వ్యాపించుగాక. హే హోతః, యజించు.

Mantra 31

होता॑ यक्ष॒न्नरा॒शᳪसं॒ न न॒ग्नहुं॒ पति॒ᳪ सुर॑या भेष॒जं मे॒षः सर॑स्वती भि॒षग्रथो॒ न च॒न्द्रयश्विनो॑र्व॒पा इन्द्र॑स्य वी॒र्यं बद॑रैरुप॒वाका॑भिर्भेष॒जं तोक्म॑भि॒: पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

హోతా నరాశంసుని యజించుగాక. నగ్నుడైన, దరిద్రుడైన వానికి పతి (పాలకుడు) ఔషధమై యున్నట్లు, సురా ద్వారా ఔషధము కలుగుగాక; మేషుడు ఔషధముగాక; సరస్వతీ భిషక్ (వైద్యురాలు) గాక. రథము తన చంద్ర-యశస్సు (దీప్తి/కీర్తి) చేత సహాయకమై యున్నట్లు, అశ్వినోః వపా (ఓమెంటం) ఔషధముగాక; ఇంద్రుని వీర్యము (పరాక్రమము) కలుగుగాక. బదర-ఫలములతో, ఉపవాకా-వచనములతో ఔషధము; తోక్మ (విత్తనములు) తో ఔషధము. పయః, పరిస్రుత సోమము, ఘృతము, మధు—ఇవి అన్నీ ఆజ్యంతో వ్యాపించుగాక. హే హోతః, యజించు.

Mantra 32

होता॑ यक्षदि॒डेडि॒त आ॒जुह्वा॑न॒: सर॑स्वती॒मिन्द्रं॒ बले॑न व॒र्धय॑न्नृष॒भेण॒ गवे॑न्द्रि॒यम॒श्विनेन्द्रा॑य भेष॒जं यवै॑ र्क॒र्कन्धु॑भि॒र्मधु॑ लाजै॒र्न मास॑रं॒ पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

హోతా యజ్ఞం చేయుగాక—ఇడా ఆహ్వానితుడై, ఆహుతి సమర్పించుచు; సరస్వతీకి (ఆహుతి అర్పించుగాక); బలముతో ఇంద్రుని వర్ధింపజేసి, వృషభ-శక్తితో గోవు యొక్క ఇంద్రియ-బలాన్ని పుష్టి చేయుచు. అశ్వినౌ-ఇంద్రునకు ఇది భేషజమగుగాక—యవము (బార్లీ) తో, కర్కంధు ఫలములతో, మధుతో, లాజములతో (వేపిన ధాన్యములతో); (కాని) మాసరం కాదు; (మారుగా) పయః, పరిస్రుత సోమము, ఘృతము, మధు—ఇవి ఆజ్యార్థం ‘వ్యంతు’ అగుగాక. హోతః, యజ।

Mantra 34

होता॑ यक्षद्ब॒र्हिरूर्ण॑म्म्रदा भि॒षङ्नास॑त्या भि॒षजा॒ऽश्विनाऽश्वा॒ शिशु॑मती भि॒षग्धे॒नुः सर॑स्वती भि॒षग्दु॒ह इन्द्रा॑य भेष॒जं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॑र्यज

హోతా యజ్ఞం చేయుగాక—ఊర్ణా వలె మృదువైన బర్హిస్ (యజ్ఞాసనం) భిషక్; నాసత్యౌ భిషజౌ; అశ్వినౌ భిషజౌ; వారి అశ్వములు, శిశుమతీ (సంతతి-సమృద్ధి) గలవి, భిషజౌ; ధేను భిషక్; సరస్వతీ భిషక్; దోహనం (పాలు దోయుట) ఇంద్రునకు భేషజం. పయః, పరిస్రుత సోమము, ఘృతము, మధు—ఇవి ఆజ్యార్థం ‘వ్యంతు’ అగుగాక. హోతః, యజ। హోతా యజ్ఞం చేయుగాక—‘దురో దిశః’ (ద్వారరూప దిక్కులు) కవష్యుని వలె వ్యచస్వతీ (విస్తారమైనవి) అగుగాక; అశ్వినులకు (అవి) దురో దిశః అగుగాక; ఇంద్రునకు (అవి) రోదసీ (ద్యావా-పృథివీ) అగుగాక; మళ్లీ మళ్లీ దోయబడే ధేను సరస్వతీ అగుగాక. అశ్వినౌ-ఇంద్రునకు భేషజమగుగాక—శుక్రంలా జ్యోతిర్మయమైన ఇంద్రియ-బలం. పయః, పరిస్రుత సోమము, ఘృతము, మధు—ఇవి ఆజ్యార్థం ‘వ్యంతు’ అగుగాక. హోతః, యజ।

Mantra 35

होता॑ यक्षत्सु॒पेश॑सो॒षे नक्तं॒ दिवा॒ऽश्विना॒ सम॑ञ्जाते॒ सर॑स्वत्या॒ त्विषि॒मिन्द्रे॒ न भे॑ष॒जᳪ श्ये॒नो न रज॑सा हृ॒दा श्रि॒या न मास॑रं॒ पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

హోతా యజించుగాక—సుపేశసులైన అశ్వినౌ, ఉషస్సులో, రాత్రింబవళ్ళు, దివా-నక్తములలో, సమ్యక్ అభ్యంజితులై; మరియు సరస్వతితో (అతడు) ఇంద్రునికి త్విషిని ప్రసాదించుగాక—భేషజమువలె ఔషధసమంగా; రజస్ (అంతరిక్షం) లో శ్యేనునివలె వేగంగా, హృదయంతో; శ్రీతో కూడి, మధుర పానమువలె. పరిస్రుతమైన సోమపయః, ఘృతం, మధు—ఆజ్యార్థం ప్రవహించుగాక; హే హోతః, యజ।

Mantra 36

होता॑ यक्ष॒द्दैव्या॒ होता॑रा भि॒षजा॒ऽश्विनेन्द्रं॒ न जागृ॑वि॒ दिवा॒ नक्तं॒ न भे॑ष॒जै: शूष॒ᳪ सर॑स्वती भि॒षक् सीसे॑न दुह इन्द्रि॒यं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

హోతా యజించుగాక—దైవ్య హోతారులు ఇద్దరు; అశ్వినులు భిషజులై (వైద్యులై); ఇంద్రునికి జాగృవివలె, దివా-నక్తములలో, భేషజములతో (సంపన్నులై) ఉండుగాక. సరస్వతి, భిషక్, సీసంతో, ఇంద్రియబలాన్ని పయస్సువలె దోహిస్తుంది. పరిస్రుతమైన సోమపయః, ఘృతం, మధు—ఆజ్యార్థం ప్రవహించుగాక; హే హోతః, యజ।

Mantra 37

होता॑ यक्षत्ति॒स्रो दे॒वीर्न भे॑ष॒जं त्रय॑स्त्रि॒धात॑वो॒ऽपसो॑ रू॒पमिन्द्रे॑ हिर॒ण्यय॑म॒श्विनेडा॒ न भार॑ती वा॒चा सर॑स्वती॒ मह॒ इन्द्रा॑य दुह इन्द्रि॒यं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

హోతా యజ్ఞం చేయుగాక—మూడు దేవీలు ఔషధిరూపంగా; త్రివిధ ధాతువులు; పవిత్ర కర్మ (అపస్) యొక్క రూపం—ఇంద్రునికి స్వర్ణమయం; అశ్వినౌ; ఇడా వలె, భారతీ వాక్తో, సరస్వతి—వీరు ఇంద్రునికి మహత్త్వాన్ని, ఇంద్రియబలాన్ని పాలవలె దోహించుగాక. పాలు, సుపరిశ్రుత సోమం, ఘృతం, మధు—ఆజ్యార్థం ప్రవహించుగాక; హోతరా, యజ్ఞం చేయి.

Mantra 38

होता॑ यक्षत् सु॒रेर॑समृष॒भं नर्या॑पसं॒ त्वष्टा॑र॒मिन्द्र॑म॒श्विना॑ भि॒षजं॒ न सर॑स्वती॒मोजो॒ न जू॒तिरि॑न्द्रि॒यं वृको॒ न र॑भ॒सो भि॒षग् यश॒: सुर॑या भेष॒जᳪ श्रि॒या न मास॑रं॒ पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

హోతా యజ్ఞం చేయుగాక—సురారసంతో నిండినది, ఋషభస్వరూపం, నర్యకర్మచేసే వీరుడు; త్వష్టా, ఇంద్రుడు; వైద్యులైన అశ్వినౌ; మరియు సరస్వతి; ఓజస్సు వలె, జూతి (వేగం/ప్రేరణ) వలె; ఇంద్రియబలం; వృకుని రభసం (తీవ్ర ఉత్సాహం) వలె; వైద్యుని యశస్సు; సురాతో కూడిన ఔషధి; శ్రీ వలె మధుర పానీయం. పాలు, సుపరిశ్రుత సోమం, ఘృతం, మధు—ఆజ్యార్థం ప్రవహించుగాక; హోతరా, యజ్ఞం చేయి.

Mantra 39

होता॑ यक्ष॒द्वन॒स्पति॑ᳪ शमि॒तार॑ᳪ श॒तक्र॑तुं भी॒मं न म॒न्युᳪ राजा॑नं व्या॒घ्रं नम॑सा॒ऽश्विना॒ भाम॒ᳪ सर॑स्वती भि॒षगिन्द्रा॑य दुह इन्द्रि॒यं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

హోతా యజ్ఞం చేయుగాక—వనస్పతి, శమితా (శాంతిపరచువాడు); శతక్రతు (ఇంద్రుడు), భీముడు—మన్యు (కోపం) వలె; రాజు, వ్యాఘ్రుడు; నమస్కారంతో అశ్వినౌను ఆహ్వానించుగాక; అలాగే భాం (తేజస్సు); సరస్వతి—భిషగ్—ఇంద్రునికి ఇంద్రియబలాన్ని పాలవలె దోహించుగాక. పాలు, సుపరిశ్రుత సోమం, ఘృతం, మధు—ఆజ్యార్థం ప్రవహించుగాక; హోతరా, యజ్ఞం చేయి.

Mantra 40

होता॑ यक्षद॒ग्निᳪ स्वाहाऽऽज्य॑स्य स्तो॒काना॒ᳪ स्वाहा॒ मेद॑सां॒ पृथ॒क् स्वाहा॒ छाग॑म॒श्विभ्या॒ᳪ स्वाहा॑ मे॒षᳪ सर॑स्वत्यै॒ स्वाह॑ ऋष॒भमिन्द्रा॑य सि॒ᳪहाय॒ सह॑स इन्द्रि॒यᳪ स्वाहा॒ऽग्निं न भे॑ष॒जᳪ स्वाहा॒ सोम॑मिन्द्रि॒यᳪ स्वाहेन्द्र॑ᳪ सु॒त्रामा॑ण सवि॒तारं॒ वरु॑णं भि॒षजां॒ पति॒ᳪ स्वाहा॒ वन॒स्पतिं॑ प्रि॒यं पाथो॒ न भे॑ष॒जᳪ स्वाहा॑ दे॒वा आ॑ज्य॒पा जु॑षा॒णो अ॒ग्निर्भे॑ष॒जं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

హోతా అగ్నికి యజించుగాక—స్వాహా! ఆజ్య బిందువులకు—స్వాహా! మేదస్సులకు వేరువేరుగా—స్వాహా! అశ్వినులకు ఛాగం—స్వాహా! సరస్వతికి మేషం—స్వాహా! ఇంద్రునికి ఋషభం—సహస్రబల సింహము, ఇంద్రియవీర్యార్థం—స్వాహా! అగ్నిని భేషజంగా—స్వాహా! సోమాన్ని ఇంద్రియవీర్యంగా—స్వాహా! సుత్రామన్ ఇంద్రుడు, సవిత, వరుణుడు, భిషజాంపతి (వైద్యుల అధిపతి)—స్వాహా! వనస్పతి, ప్రియమైన పాథః (రసం), భేషజరూపం—స్వాహా! ఆజ్యపాన దేవతలు ప్రసన్నులగుదురు; అగ్ని భేషజం, సోమం పరిస్రుత పయః; ఘృతమూ మధువూ ఆజ్యమునుండి వేరై ప్రవహించుగాక. హోతః, యజించు.

Mantra 41

होता॑ यक्षद॒श्विनौ॒ छाग॑स्य व॒पाया॒ मेद॑सो जु॒षेता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑ । होता॑ यक्ष॒त्सर॑स्वतीं मे॒षस्य॑ व॒पाया॒ मेद॑सो जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑ । होता॑ यक्ष॒दिन्द्र॑मृष॒भस्य॑ व॒पाया॒ मेद॑सो जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑

హోతా యజించుగాక: అశ్వినౌ ఛాగపు వపా మరియు మేదస్సును స్వీకరించుగాక; హోతః, యజించు. హోతా యజించుగాక: సరస్వతి మేషపు వపా మరియు మేదస్సును స్వీకరించుగాక; హోతః, యజించు. హోతా యజించుగాక: ఇంద్రుడు ఋషభపు వపా మరియు మేదస్సును స్వీకరించుగాక; హోతః, యజించు.

Mantra 42

होता॑ यक्षद॒श्विनौ॒ सर॑स्वती॒मिन्द्र॑ᳪ सु॒त्रामा॑णमि॒मे सोमा॑: सु॒रामा॑ण॒श्छागै॒र्न मे॒षैरृ॑षभैः सु॒ताः शष्पै॒र्न तोक्म॑भिर्ला॒जैर्मह॑स्वन्तो॒ मदा॒ मास॑रेण॒ परि॑ष्कृताः शु॒क्राः पय॑स्वन्तो॒ऽमृता॒: प्रस्थि॑ता वो मधु॒श्चुत॒स्तान॒श्विना॒ सर॑स्व॒तीन्द्र॑: सु॒त्रामा॑ वृत्र॒हा जु॒षन्ता॑ᳪ सो॒म्यं मधु॒ पिब॑न्तु॒ व्यन्तु॒ होत॒र्यज॑

హోతా అశ్వినులకు, సరస్వతికి, సుత్రామన్ ఇంద్రునికి యజించుగాక. ఈ సోమాలు—సురామన్, ఆనందకరమైనవి—ఛాగాలు, మేషాలు, ఋషభాలు (సహాయంతో) సుతమైనవి; శష్పం, తోక్మం, లాజాలతో సుతమైనవి; మహాబలవంతమైనవి, మదకరమైనవి; మాసర-మిశ్రమంతో పరిశ్కృతమైనవి; శుక్లమైనవి, పయస్సుతో నిండినవి, అమృతసమానమైనవి; మధురస్రవంతంగా మీకొరకు సమర్పితమైనవి. అశ్వినౌ, సరస్వతి, వృత్రహా సుత్రామన్ ఇంద్రుడు వాటిని జుషించుగాక; సోమ్య మధువును పానంచేయుగాక; (రసం) ప్రవహించుగాక. హోతః, యజించు.

Mantra 43

होता॑ यक्षद॒श्विनौ॒ छाग॑स्य ह॒विष॒ आत्ता॑म॒द्य म॑ध्य॒तो मेद॒ उद्भृ॑तं पु॒रा द्वेषो॑भ्यः पु॒रा पौ॑रुषेय्या गृ॒भो घस्तां॑ नू॒नं घा॒से अ॑ज्राणां॒ यव॑सप्रथमानाᳪ सु॒मत्क्ष॑राणाᳪ शतरु॒द्रिया॑णामग्निष्वा॒त्तानां॒ पीवो॑पवसानां पार्श्व॒तः श्रो॑णि॒तः शि॑ताम॒त उ॑त्साद॒तोऽङ्गा॑दङ्गा॒दव॑त्तानां॒ कर॑त ए॒वाश्विना॑ जु॒षेता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑

హోతా అశ్వినౌకు యజనం చేయుగాక. వారు నేడు ఛాగ (మేక) హవిష్‌ను—మధ్యభాగం నుండి తీసిన మేదస్సు (కొవ్వు)—గ్రహించుగాక; ఇది పూర్వకాలం నుండే ద్వేషాలపై రక్షగా, పూర్వకాలం నుండే మానవకృత ‘గ్రభ’ (పట్టివేత/దాడి) పై రక్షగా ఉండుగాక. ఇప్పుడు ఇది అజ్ర (అక్షత/అఘాతిత) జీవుల మేతకు—మేతలో ప్రథమంగా, సుమత్ (శుభకర) రసం చిందించేలా—శతరుద్రియానికి సంబంధించినది, అగ్నిలో స్వాహాకృతమైనది, పీవోపవసాన (పుష్టిదాయక) భాగాలతో; పార్శ్వం, శ్రోణి, శీతామత (శీతల-రసం) మరియు ఉత్సాద (ఉన్నతి) ద్వారా, అంగం అంగంగా సమృద్ధిగా—ఇలాంటి ఈ హవిష్‌ను అశ్వినౌ ప్రసన్నులై స్వీకరించుగాక. హోతః, యజనం చేయి.

Mantra 44

होता॑ यक्ष॒त् सर॑स्वतीं मे॒षस्य॑ ह॒विष॒ आव॑यद॒द्य म॑ध्य॒तो मेद॒ उद्भृ॑तं पु॒रा द्वेषो॑भ्यः पु॒रा पौ॑रुषेय्या गृ॒भो घस॑न्नू॒नं घा॒से अ॑ज्राणां॒ यव॑सप्रथमानाᳪ सु॒मत्क्ष॑राणाᳪ शतरु॒द्रिया॑णामग्निष्वा॒त्तानां॒ पीवो॑पवसनानां पार्श्व॒तः श्रो॑णि॒तः शि॑ताम॒त उ॑त्साद॒तोऽङ्गा॑दङ्गा॒दव॑त्तानां॒ कर॑दे॒वᳪ सर॑स्वती जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑

హోతా సరస్వతీ దేవికి యజనం చేయుగాక. ఆమె మేష (పొట్టేలు/మగ గొర్రె) హవిష్‌ను—నేడు మధ్యభాగం నుండి తీసిన మేదస్సు—ఆవయత్ (ఆవరించి/చుట్టుముట్టి) స్వీకరించుగాక; ఇది పూర్వకాలం నుండే ద్వేషాలపై రక్షగా, పూర్వకాలం నుండే మానవకృత ‘గ్రభ’ (పట్టివేత/దాడి) పై రక్షగా ఉండుగాక. ఇప్పుడు ఇది అజ్ర (అక్షత/అఘాతిత) జీవుల మేతకు—మేతలో ప్రథమంగా, సుమత్ (శుభకర) రసం చిందించేలా—శతరుద్రియానికి సంబంధించినది, అగ్నిష్వాత్త (అగ్నిలో స్వాహాకృత)మైనది, పీవోపవసన (పుష్టిదాయక) భాగాలతో; పార్శ్వం, శ్రోణి, శీతామత (శీతల-రసం) మరియు ఉత్సాద ద్వారా, అంగం అంగంగా సమృద్ధిగా—ఇలాంటి ఈ హవిష్‌ను దేవీ సరస్వతీ ప్రసన్నురాలై స్వీకరించుగాక. హోతః, యజనం చేయి.

Mantra 45

होता॑ यक्ष॒दिन्द्र॑मृष॒भस्य॑ ह॒विष॒ आव॑यद॒द्य म॑ध्य॒तो मेद॒ उद्भृ॑तं पु॒रा द्वेषो॑भ्यः पु॒रा पौ॑रुषेय्या गृ॒भो घस॑न्नू॒नं घा॒से अ॑ज्राणां॒ यव॑सप्रथमानाᳪ सु॒मत्क्ष॑राणाᳪ शतरु॒द्रिया॑णामग्निष्वा॒त्तानां॒ पीवो॑पवसानानां पार्श्व॒तः श्रो॑णि॒तः शि॑ताम॒त उ॑त्साद॒तोऽङ्गा॑दङ्गा॒दव॑त्तानां॒ कर॑दे॒वमिन्द्रो॑ जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑

హోతా హవితో ఇంద్రుడు—ఋషభుడు—కోసం యజించుగాక. ఈ రోజు అతడు మధ్య నుండి తీసిన మెదస్సు (కొవ్వు)ను ముందుకు తెచ్చాడు—ద్వేషాలకంటే ముందుగా, మనుష్యుల (దోష/విఘ్న) కంటే ముందుగా. అతడు పట్టుకొని, ఇప్పుడు అజర (అలసటలేని) పశువుల మేతను భక్షిస్తున్నాడు—గడ్డి మధ్య మొదటిది, మధురంగా చిందించేది, శతరుద్రియ (రుద్రుల రక్షణలో ఉన్న) జనులది. అగ్నిలో స్వాహాకృతమైన, పుష్టమైన, ఉపవాసన (మోటైన) —పార్శ్వం నుండి, శ్రోణి నుండి, తీక్ష్ణ భాగం నుండి, అలాగే అంగం అంగంగా ఉద్ధృతమైన—అటువంటి హవిని ఇంద్ర దేవుడు అనుగ్రహించి స్వీకరించుగాక. హే హోతః, యజించు.

Mantra 46

होता॑ यक्ष॒द्वन॒स्पति॑म॒भि हि पि॒ष्टत॑मया॒ रभि॑ष्ठया रश॒नयाधि॑त । यत्रा॒श्विनो॒श्छाग॑स्य ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्र॒ सर॑स्वत्या मे॒षस्य॑ ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्रेन्द्र॑स्य ऋष॒भस्य॑ ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्रा॒ग्नेः प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्र॒ सोम॑स्य प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्रेन्द्र॑स्य सु॒त्राम्ण॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्र॑ सवि॒तुः प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्र॒ वरु॑णस्य प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्र॒ वन॒स्पते॑: प्रि॒या पाथा॑ᳪसि॒ यत्र॑ दे॒वाना॑माज्य॒पानां॑ प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्रा॒ग्नेर्होतु॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ तत्रै॒तान्प्र॒स्तुत्ये॑वोप॒स्तुत्ये॑वो॒पाव॑स्रक्ष॒द्रभी॑यस इव कृ॒त्वी कर॑दे॒वं दे॒वो वन॒स्पति॑र्जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑

హోతా వనస్పతి కోసం యజించుగాక; ఎందుకంటే అతడు అత్యంత పిష్టమైన (దృఢంగా నొక్కబడిన) మరియు అత్యంత దృఢమైన రశన (తాడు/బంధం)తో బంధింపబడ్డాడు. ఎక్కడ అశ్వినుల కోసం ఛాగ (మేక) హవికి ప్రియమైన ధామాలు ఉన్నాయో; ఎక్కడ సరస్వతీ కోసం మేష (గొర్రె/మేషం) హవికి ప్రియమైన ధామాలు ఉన్నాయో; ఎక్కడ ఇంద్రుడు—ఋషభుడు—హవికి ప్రియమైన ధామాలు; ఎక్కడ అగ్నికి ప్రియమైన ధామాలు; ఎక్కడ సోమానికి ప్రియమైన ధామాలు; ఎక్కడ సుత్రామన్ ఇంద్రునికి ప్రియమైన ధామాలు; ఎక్కడ సవితృకు ప్రియమైన ధామాలు; ఎక్కడ వరుణునికి ప్రియమైన ధామాలు; ఎక్కడ, హే వనస్పతే, నీ ప్రియమైన పాథాలు (మార్గాలు/స్థానాలు) ఉన్నాయో; ఎక్కడ ఆజ్యపాన దేవుల ప్రియమైన ధామాలు; ఎక్కడ అగ్ని-హోతృ యొక్క ప్రియమైన ధామాలు—అక్కడే వీటిని ప్రస్తుతి చేసి, ఉపస్తుతి చేసి, మరింత దృఢంగా (రభీయస్) చేసినట్లుగా, దేవ వనస్పతి హవిని జుష్టంగా స్వీకరించుగాక. హే హోతః, యజించు.

Mantra 47

होता॑ यक्षद॒ग्निᳪ स्वि॑ष्ट॒कृत॒मया॑ड॒ग्निर॒श्विनो॒श्छाग॑स्य ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॒न्यया॒ट् सर॑स्वत्या मे॒षस्य॑ ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॒न्यया॒डिन्द्र॑स्य ऋष॒भस्य॑ ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॒न्यया॑ड॒ग्नेः प्रि॒या धामा॒न्यया॒ट् सोम॑स्य प्रि॒या धामा॒न्यया॒डिन्द्र॑स्य सु॒त्राम्ण॑: प्रि॒या धामा॒न्यया॑ट् सवि॒तुः प्रि॒या धामा॒न्यया॒ड् वरु॑णस्य प्रि॒या धामा॒न्यया॒ड् वन॒स्पते॑: प्रि॒या पाथा॒ᳪस्यया॑ड् दे॒वाना॑माज्य॒पानां॑ प्रि॒या धामा॑नि॒ यक्ष॑द॒ग्नेर्होतु॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ यक्ष॒त् स्वं म॑हि॒मान॒माय॑जता॒मेज्या॒ इष॑: कृ॒णोतु॒ सो अ॑ध्व॒रा जा॒तवे॑दा जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑

హోతా స్విష్టకృత్ అగ్నికి యజించుగాక. అగ్ని అశ్వినుల కొరకు ఛాగ (మేక) హవిష్ యొక్క ప్రియ ధామాలను పొందెను; సరస్వతీ కొరకు మేష (గొర్రె) హవిష్ యొక్క ప్రియ ధామాలను పొందెను; ఇంద్రుని కొరకు ఋషభ (ఎద్దు) హవిష్ యొక్క ప్రియ ధామాలను పొందెను; అగ్నే యొక్క ప్రియ ధామాలను పొందెను; సోముని ప్రియ ధామాలను పొందెను; సుత్రామన్ ఇంద్రుని ప్రియ ధామాలను పొందెను; సవితృ యొక్క ప్రియ ధామాలను పొందెను; వరుణుని ప్రియ ధామాలను పొందెను; వనస్పతి యొక్క ప్రియ పథాలను పొందెను; దేవతల ఆజ్యపాన (నెయ్యి పానం) సంబంధమైన ప్రియ ధామాలను—అగ్ని-హోతా యొక్క ప్రియ ధామాలను—యక్షత్. ఆయన యజమానుల కొరకు తన మహిమానాన్ని ప్రకటించి యజ్య-ఇష్ (యజ్ఞసంపద) కలుగజేయుగాక. జాతవేదా ఈ అధ్వరంలో హవిష్‌ను ఆనందంగా స్వీకరించుగాక. హే హోతః, యజించు.

Mantra 48

दे॒वं ब॒र्हिः सर॑स्वती सुदे॒वमिन्द्रे॑ अ॒श्विना॑ । तेजो॒ न चक्षु॑र॒क्ष्यो॒र्ब॒र्हिषा॑ दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

దైవ బర్హిస్—సరస్వతీ మరియు అశ్వినులు—ఇంద్రునికి సుదేవం (శుభదైవం) కావుగాక. తేజస్సు కన్నుల దృష్టి అయినట్లు, బర్హిస్ ద్వారా వారు ఇంద్రియం (ఇంద్ర-శక్తి) స్థాపించారు. ధనార్జనలో, నిధి స్థాపనకై, వారు విస్తరించుగాక—యజించు.

Mantra 49

दे॒वीर्द्वारो॑ अ॒श्विना॑ भि॒षजेन्द्रे॒ सर॑स्वती । प्रा॒णं न वी॒र्यं॒ न॒सि द्वारो॑ दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

దేవీ ద్వారాలు—అశ్వినులు (భిషజ్, వైద్యులు) మరియు సరస్వతీ—ఇంద్రునికై (తెరచుగాక). ప్రాణంలాగ, వీర్యంలాగ నీవు ఉన్నావు. ద్వారాలు ఇంద్రియం (ఇంద్ర-శక్తి) స్థాపించాయి. ధనార్జనలో, నిధి స్థాపనకై, అవి విశాలంగా తెరచుగాక—యజించు.

Mantra 50

दे॒वी उ॒षासा॑व॒श्विना॑ सु॒त्रामेन्द्रे॒ सर॑स्वती । बलं॒ न वाच॑मा॒स्य॒ उ॒षाभ्यां॑ दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

దేవీ ఉషస్సులు, అశ్వినులు, సుత్రామా ఇంద్రుడు మరియు సరస్వతి—నోటిలో వాక్కు బలంలాగా—ఉషస్సుల ద్వారా వారు ఇంద్రుని ఇంద్రియ-వీర్యాన్ని ప్రసాదించారు. ధనసాధనలో, నిధి-సంచయార్థం, దానిని వారు విస్తరింపజేయుగాక; నీవు యజించు.

Mantra 51

दे॒वी जोष्ट्री॒ सर॑स्वत्य॒श्विनेन्द्र॑मवर्धयन् । श्रोत्रं॒ न कर्ण॑यो॒र्यशो॒ जोष्ट्री॑भ्यां दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

దేవి జోష్ట్రీ, సరస్వతి, అశ్వినౌ ఇంద్రుని వర్ధింపజేశారు. రెండు చెవుల్లో శ్రవణం నిలిచినట్లే, యశస్సు—రెండు జోష్ట్రీల ద్వారా—వారు ఇంద్రుని ఇంద్రియ-బలాన్ని స్థాపించారు. ధనార్జనలో, నిధి-సంచయార్థం, వారు దానిని విస్తరింపజేయుదురు; నీవు యజించు.

Mantra 52

दे॒वी ऊ॒र्जाहु॑ती॒ दुघे॑ सु॒दुघेन्द्रे॒ सर॑स्वत्य॒श्विना॑ भि॒षजा॑ऽवतः । शु॒क्रं न ज्योति॒ स्तन॑यो॒राहु॑ती धत्त इन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

దేవి—ఊర్జా, ఆహుతి—పాలు దోయు, సుదోయు, ఇంద్రునితో; సరస్వతి; అశ్వినౌ—భిషజులు, సహాయకులు. రెండు స్తనాలలో ప్రకాశించే జ్యోతిలా, ఆహుతి ఇంద్రుని ఇంద్రియ-బలాన్ని ధరిస్తుంది. ధనార్జనలో, నిధి-సంచయార్థం, వారు దానిని విస్తరింపజేయుదురు; నీవు యజించు.

Mantra 53

दे॒वा दे॒वानां॑ भि॒षजा॒ होता॑रा॒विन्द्र॑म॒श्विना॑ । व॒ष॒ट्का॒रै॒: सर॑स्वती॒ त्विषिं॒ न हृद॑ये म॒तिᳪ होतृ॑भ्यां दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

దేవులలో దేవులు, భిషజులు, రెండు హోతృలు—ఇంద్రునికై అశ్వినౌ; వషట్కారాలతో సరస్వతి. హృదయంలో తేజస్సు, మతి ఉన్నట్లే, రెండు హోతృల ద్వారా వారు ఇంద్రుని ఇంద్రియ-బలాన్ని స్థాపించారు. ధనార్జనలో, నిధి-సంచయార్థం, వారు దానిని విస్తరింపజేయుదురు; నీవు యజించు.

Mantra 54

दे॒वीस्ति॒स्रस्ति॒स्रो दे॒वीर॒श्विनेडा॒ सर॑स्वती । शूषं॒ न मध्ये॒ नाभ्या॒मिन्द्रा॑य दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

మూడు దేవీలు—మూడు దేవీలు—అశ్వినౌ, ఇళా, సరస్వతి. మధ్యలో, రెండు నాభులలో ప్రేరణ (శూషం) నిలిచినట్లుగా, ఇంద్రునికై వారు ఇంద్రియ-బలాన్ని ప్రసాదించారు. ధనార్జనలో, నిధి-సంస్థాపనలో, వారు దానిని విస్తరింపజేయుదురు; నీవు యజించు.

Mantra 55

दे॒व इन्द्रो॒ नरा॒शᳪस॑स्त्रिवरू॒थः सर॑स्वत्य॒श्विभ्या॑मीयते॒ रथ॑: । रेतो॒ न रू॒पम॒मृतं॑ ज॒नित्र॒मिन्द्रा॑य॒ त्वष्टा॒ दध॑दिन्द्रि॒याणि॑ वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

దేవుడు ఇంద్రుడు—‘నరాశంస’ (మనుష్యులచే ప్రశంసింపబడినవాడు), ‘త్రివరూథ’ (త్రివిధ ఆశ్రయమున్నవాడు)—సరస్వతీతోను అశ్వినులతోను అతని రథం ప్రవర్తిస్తుంది. విత్తనంలా, రూపంలా, అమృత జనన-మూలంలా—ఇంద్రునికై త్వష్టా ఇంద్రియ-వీర్యాలను ప్రసాదించుగాక. ధనసాధనలో, ధననిధి-సంచయార్థం, అవి యజ్ఞంలో విస్తరించుగాక—స్వాహా।

Mantra 56

दे॒वो दे॒वैर्वन॒स्पति॒र्हिर॑ण्यपर्णो अ॒श्विभ्या॒ᳪ सर॑स्वत्या सुपिप्प॒ल इन्द्रा॑य पच्यते॒ मधु॑ । ओजो॒ न जू॒तिरृ॑ष॒भो न भामं॒ वन॒स्पति॑र्नो॒ दध॑दिन्द्रि॒याणि॑ वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

దేవులతో కూడిన దేవుడు వనస్పతి—‘హిరణ్యపర్ణ’ (సువర్ణపత్రుడు), ‘సుపిప్పల’ (సుఫలితుడు)—అశ్వినులతోను సరస్వతితోను ఇంద్రునికై మధురూపంగా పచ్యమవుతున్నాడు. బలంలా, వేగంలా, వృషభ-పరాక్రమంలా, తేజస్సులా—వనస్పతి మాకు ఇంద్రియ-వీర్యాలను ప్రసాదించుగాక. ధనసాధనలో, ధననిధి-సంచయార్థం, అవి యజ్ఞంలో విస్తరించుగాక—స్వాహా।

Mantra 57

दे॒वं ब॒र्हिर्वारि॑तीनामध्व॒रे स्ती॒र्णम॒श्विभ्या॒मूर्ण॑म्रदा॒: सर॑स्वत्या स्यो॒नमि॑न्द्र ते॒ सद॑: । ई॒शायै॑ म॒न्युᳪ राजा॑नं ब॒र्हिषा॑ दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

అధ్వర యజ్ఞంలో దేవతల బర్హిస్ (కుశాసనం) పరచబడింది—అశ్వినులకు ఊనిలా మృదువైనది, సరస్వతికి సుఖదమైనది; హే ఇంద్రా, నీ సదస్ (ఆసనం) శుభప్రదమగునుగాక. ఐశ్వర్యార్థం వారు బర్హిస్‌పై రాజసమైన మన్యు (ఉత్సాహం/తేజస్సు)ను ఇంద్రియ (బలం)గా స్థాపించారు; ధనసాధనలో, ధననిధి స్థాపనలో, అది యజ్ఞంలో విస్తరించుగాక—యజ।

Mantra 58

दे॒वो अ॒ग्निः स्वि॑ष्ट॒कृद्दे॒वान्य॑क्षद्यथाय॒थᳪ होता॑रा॒विन्द्र॑म॒श्विना॑ वा॒चा वाच॒ᳪ सर॑स्वतीम॒ग्निᳪ सोम॑ᳪ स्विष्ट॒कृत् स्वि॑ष्ट॒ इन्द्र॑: सु॒त्रामा॑ सवि॒ता वरु॑णो भि॒षगि॒ष्टो दे॒वो वन॒स्पति॒: स्वि॒ष्टा दे॒वा आ॑ज्य॒पाः स्वि॑ष्टो अ॒ग्निर॒ग्निना॒ होता॑ हो॒त्रे स्वि॑ष्ट॒कृद्यशो॒ न दध॑दिन्द्रि॒यमूर्ज॒मप॑चितिᳪ स्व॒धां व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

దేవ అగ్ని—స్విష్టకృత్ (శ్రేష్ఠ హవిని సమర్పింపజేయువాడు)—యథాక్రమంగా దేవతలకు యజ్ఞం నిర్వహించాడు: ఇద్దరు హోతృలు; ఇంద్రుడు; అశ్వినులు; వాక్‌తో వాక్; సరస్వతి; అగ్ని; సోముడు. స్విష్టకృత్ ద్వారా వీరందరూ స్విష్టం (సక్రమంగా ఆహుతి పొందినవారు) అయ్యారు—సుత్రామా ఇంద్రుడు, సవితా, వరుణుడు, భిషక్ (వైద్యుడు) దేవుడు; వనస్పతి దేవుడు; ఆజ్యపాః దేవులు; మరియు అగ్నియు అగ్నిచేత. హోతృ హోత్రంలో స్విష్టకృత్ అయి, యశస్సు వలె ఇంద్రియం, ఊర్జ్, అపచితి, స్వధా—ధనసాధనలో, ధననిధి స్థాపనలో—విస్తరింపజేయుగాక; యజ।

Mantra 59

अ॒ग्निम॒द्य होता॑रमवृणीता॒यं यज॑मान॒: पच॒न् पक्ती॒: पच॑न् पुरो॒डाशा॑न् ब॒ध्नन्न॒श्विभ्यां॒ छाग॒ᳪ सर॑स्वत्यै मे॒षमिन्द्रा॑य ऋष॒भᳪ सु॒न्वन्न॒श्विभ्या॒ᳪ सर॑स्वत्या॒ इन्द्रा॑य सु॒त्राम्णे॑ सुरासो॒मान्

ఈ రోజు యజమాని అగ్నిని హోతృగా ఎన్నుకున్నాడు—పక్తులను (వండిన భాగాలను) వండుతూ, పురోడాశ కేకులను వండుతూ; అశ్వినుల కోసం ఛాగం (మేక), సరస్వతికి మేషం (గొర్రె/మేషం), ఇంద్రునికి ఋషభం (ఎద్దు) కట్టుతూ; అలాగే అశ్వినుల కోసం, సరస్వతికి, సుత్రామా ఇంద్రునికి—సురా మరియు సోమాన్ని పీడించి (ప్రెస్సింగ్) సమర్పిస్తూ।

Mantra 60

सू॒प॒स्था अ॒द्य दे॒वो वन॒स्पति॑रभवद॒श्विभ्यां॒ छागे॑न॒ सर॑स्वत्यै मे॒षेणेन्द्रा॑य ऋष॒भेणाक्षँ॒स्तान् मे॑द॒स्तः प्रति॑ पच॒तागृ॑भीष॒तावी॑वृधन्त पुरो॒डाशै॒रपु॑र॒श्विना॒ सर॑स्व॒तीन्द्र॑: सु॒त्रामा॑ सुरासो॒मान्

సుప్రతిష్ఠితుడై—ఈ రోజు దివ్య వనస్పతి దేవుడు అవతరించాడు; అశ్వినులకై మేకతో, సరస్వతికై గొర్రెతో, ఇంద్రునికై వృషభంతో. మేదస్సు నుండి (నియతమైన) ఆ భాగాలను వండుడి; వాటిని ఎత్తుకొనుడి; పురోడాశాలతో వారు (యజ్ఞాన్ని) వృద్ధి చేశారు—అశ్వినౌ, సరస్వతి, ఇంద్రుడు, సుత్రామా, సురా-సోమ (యొక్క) …

Mantra 61

त्वाम॒द्य ऋ॑ष आर्षेय ऋषीणां नपादवृणीता॒यं यज॑मानो ब॒हुभ्य॒ आ सङ्ग॑तेभ्य ए॒ष मे॑ दे॒वेषु॒ वसु॒ वार्याय॑क्ष्यत॒ इति॒ ता या दे॒वा दे॑व॒ दाना॒न्यदु॒स्तान्य॑स्मा॒ आ च॒ शास्वा च॑ गुरस्वेषि॒तश्च॑ होत॒रसि॑ भद्र॒वाच्या॑य॒ प्रेषि॑तो॒ मानु॑षः सूक्तवा॒काय॑ सू॒क्ता ब्रू॑हि

ఓ ఋషీ, ఆర్షేయ—ఋషుల వంశపు నపాత్—ఈ రోజు ఈ యజమాని సమవేతులైన అనేకులలో నుండి నిన్నే ఎన్నుకున్నాడు: ‘ఈ (ఋత్విజ్) దేవుల మధ్య నాకు విలువైన, వరణీయ వసువును సంపాదించుగాక.’ ఓ దేవా, దేవులు ప్రసాదించిన దానాలు ఏవో—వాటిని అతనికై నీవు విధించు, స్థిరపరచు; ఎందుకంటే నీవు ప్రేరితుడై హోతవు, భద్రవాక్కు కొరకు నియుక్తుడవు; మానవుడై సూక్తవాక్కు కొరకు—సూక్తాన్ని పలుకు.