Mantra 6
Rishi: Ṛgvedic source-tradition (Aditi/Earth-Heaven protective hymn complex)
Devata: Aditi; Dyāvāpṛthivī (Heaven-and-Earth); the ‘divine boat’ as ritual bandhu
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
सु॒त्रामा॑णं पृथि॒वीं द्याम॑ने॒हस॑ᳪ सु॒शर्मा॑ण॒मदि॑ति सु॒प्रणी॑तिम् । दैवीं॒ नाव॑ᳪ स्वरि॒त्रामना॑गस॒मस्र॑वन्ती॒मा रु॑हेमा स्व॒स्तये॑
Transliteration
sutrā́māṇaṃ pṛthivī́ṃ dyā́m anehásaṃ suśármāṇam áditiṃ supráṇītim | daivī́ṃ nā́vaṃ svaritrā́m anā́gasam ásravantīm ā́ ruhema svastáye
Translation
పృథివీ మరియు ద్యౌః—సురక్షకాలు, అవిఘ్నకాలు—శుభాశ్రయదాయిని, సుప్రణీతిని అయిన అదితి: దైవీ నావపై—సువ్యవస్థిత స్వరిత్రాలతో, నిరపరాధ, అస్రవంతి (లీకులేని)—మేము స్వస్తి కొరకు आरोహించుదుము.
Padapatha (Word Analysis)
सुत्रामाणम् । पृथिवीम् । द्याम् । अनेहसम् । सुशर्माणम् । अदितिम् । सुप्रणीतिम् । दैवीम् । नावम् । स्वरित्राम् । अनागसम् । अस्रवन्तीम् । आ । रुहेम । स्वस्तये ।
Word by Word
सुत्रामाणम्well-protecting
सुत्रामाणम्:
कर्म (विशेषणरूपेण) / संबद्धः ‘आ रुहेम’ इत्यस्य कर्मपदसमूहः
TypeAdjective
Rootसु-त्रामन् (प्रातिपदिक) < त्रै (धातु, ‘रक्षणे’) + मन् प्रत्यय
पृथिवीम्the Earth
पृथिवीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
द्याम्the Heaven/sky
द्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
अनेहसम्free from harm/trouble
अनेहसम्:
कर्म (विशेषणम्; ‘नावम्’ इत्यादि कर्मसमूहस्य)
TypeAdjective
Rootअ-नेहस् (प्रातिपदिक; ‘नेहस्’ = क्लेश/हानि/दुःख, नञ्-समास)
सुशर्माणम्of good shelter/comfort
सुशर्माणम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-शर्मन् (प्रातिपदिक; शर्मन् = शरण/सुख)
अदितिम्Aditi
अदितिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
सुप्रणीतिम्good guidance/leading
सुप्रणीतिम्:
कर्म
TypeNoun (abstract)/Adjective (as epithet)
Rootसु-प्र-नीति (प्रातिपदिक; √नी ‘ने’ + क्तिन्/ति)
दैवीम्divine
दैवीम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदैवी (प्रातिपदिक; देव-सम्बन्धी)
नावम्boat
नावम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनौ/नाव् (प्रातिपदिक)
स्वरित्राम्having an oar/steering gear
स्वरित्राम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्वरित्रा (प्रातिपदिक; ‘स्वरित्र’ = पतवार/नाव-चालक-उपकरण)
अनागसम्sinless, faultless
अनागसम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-नागस् (प्रातिपदिक; नञ् + आगस् ‘पाप/दोष’)
अस्रवन्तीम्not leaking
अस्रवन्तीम्:
कर्म (विशेषणम्; ‘नावम्’)
TypeAdjective (participle)
Rootअ-स्रवन्ती (प्रातिपदिक; नञ् + स्रवन्त् ‘स्रव्’ धातोः शतृ-प्रत्यय, ‘leaking’)
आunto, up (towards)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
रुहेमmay we mount/board
रुहेम:
क्रिया
TypeVerb
Root√रुह् (आरोहणे)
स्वस्तयेfor well-being/safety
स्वस्तये:
सम्प्रदान (प्रयोजन-चतुर्थी)
TypeNoun (purpose dative)
Rootस्वस्ति (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AditiD
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)D
Daivī Nāu (Divine Boat)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes