Mantra 22
Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution)
Devata: Varuṇa (primary); Chandas (Aticchandas); Svāhā as liturgical operator
Chandas: Aticchandas (explicitly stated)
Samhita Patha (Devanagari)
स्वाहा॑ य॒ज्ञं वरु॑णः सुक्ष॒त्रो भे॑ष॒जं क॑रत् । अति॑च्छन्दा इन्द्रि॒यं बृ॒हदृ॑ष॒भो गौर्वयो॑ दधुः
Transliteration
svā́hā yajñáṃ váruṇaḥ sukṣatró bheṣajáṃ karat | átिचchandā indriyáṃ bṛhád ṛṣabhó gaúr váyo dadhúḥ
Translation
స్వాహా! సు-క్షత్రుడు (ఉత్తమాధిపత్యం గల) వరుణుడు యజ్ఞాన్ని భేషజంగా—చికిత్సగా—చేయుగాక. ‘అతిచ్ఛందస్’ ఛందస్సు; వారు ఇంద్రియబలాన్ని స్థాపించారు—మహా వృషభం, గోవు, మరియు వయః (ప్రాణరసం/జీవరసం) ను ధారించారు.
Padapatha (Word Analysis)
स्वाहा॑ । य॒ज्ञम् । वरु॑णः । सु॒क्ष॒त्रः । भे॒ष॒जम् । क॒रत् । अति॑च्छन्दा । इन्द्रि॒यम् । बृ॒हत् । ऋ॒ष॒भः । गौः । वयः॑ । दधुः
Word by Word
स्वाहाsvāhā (ritual exclamation/oblation-call)
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/प्रयोग-शब्द)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
सुक्षत्रःof good dominion / well-ruling
सुक्षत्रः:
Kartā (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-क्षत्र (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)
भेषजम्a remedy; healing medicine
भेषजम्:
Karma
TypeNoun
Rootभेषज (प्रातिपदिक)
करत्made; fashioned
करत्:
—
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
अतिच्छन्दाःthe Aticchandas (metres/chant-forms); those of over-metre
अतिच्छन्दाः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootअति-छन्दस् (प्रातिपदिक; समास)
इन्द्रियम्vital power; strength; faculty
इन्द्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
बृहदृषभःthe great bull (mighty bull)
बृहदृषभः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootबृहत्-ऋषभ (प्रातिपदिक; समास)
गौःthe cow
गौः:
Kartā
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
वयःvigor; life-breath; vitality
वयः:
Karma
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधुःthey placed; they bestowed
दधुः:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Entities Mentioned
V
VaruṇaS
SvāhāA
AticchandasRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes