Mantra 52
Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution)
Devata: Ūrj, Āhuti (personified), Sarasvatī, Aśvinau, Indra
Chandas: Yajus/prose-formula
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वी ऊ॒र्जाहु॑ती॒ दुघे॑ सु॒दुघेन्द्रे॒ सर॑स्वत्य॒श्विना॑ भि॒षजा॑ऽवतः । शु॒क्रं न ज्योति॒ स्तन॑यो॒राहु॑ती धत्त इन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
Transliteration
devī ūrjā́hútī dúghe sudúghe índre sárasvaty aśvínā bhiṣájā’vataḥ | śúkraṃ ná jyótiḥ stánayor āhútī dhatte indríyaṃ vasuváne vasudhèyasyá vyantu yája
Translation
దేవి—ఊర్జా, ఆహుతి—పాలు దోయు, సుదోయు, ఇంద్రునితో; సరస్వతి; అశ్వినౌ—భిషజులు, సహాయకులు. రెండు స్తనాలలో ప్రకాశించే జ్యోతిలా, ఆహుతి ఇంద్రుని ఇంద్రియ-బలాన్ని ధరిస్తుంది. ధనార్జనలో, నిధి-సంచయార్థం, వారు దానిని విస్తరింపజేయుదురు; నీవు యజించు.
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वी । ऊ॒र्जा । आहु॑ती । दुघे॑ । सु॒दुघे॑ । इन्द्रे॒ । सर॑स्वती । अ॒श्विना॑ । भि॒षजा॑ । अ॒व॒तः । शु॒क्रम् । न । ज्योतिः॑ । स्तन॑योः । आहु॑ती । धत्ते । इ॒न्द्रि॒यम् । व॒सु॒वने॑ । व॒सु॒धेय॑स्य । व्यन्तु॑ । यज॑
Word by Word
देवीthe goddess (she)
देवी:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootदेवी (प्रातिपदिक) < देव (दिव् ‘दीप्तौ’)
ऊर्जाwith nourishment/strength
ऊर्जा:
करण
TypeNoun
Rootऊर्जा (प्रातिपदिक) < ऊर्ज्/ऊर्जस्
आहुतीthe oblation
आहुती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआहुति (प्रातिपदिक) < आ-हु (√हु ‘होम/आह्वान’)
दुघेmilks/yields
दुघे:
क्रिया
TypeVerb
Root√दुह् (दुहँ ‘दोहने’)
सुदुघेwell-milking, richly yielding
सुदुघे:
विशेषण (देवी/आहुती)
TypeAdjective
Rootसु-दुघ (प्रातिपदिक) < √दुह्
इन्द्रेin/with Indra
इन्द्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सरस्वतिO Sarasvatī
सरस्वति:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
अश्विनाO Aśvins (two)
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
भिषजाwith (you) physicians/healers
भिषजा:
करण
TypeNoun
Rootभिषज् (प्रातिपदिक)
अवतःprotect (you two)!
अवतः:
क्रिया
TypeVerb
Root√अव् (अवँ ‘रक्षणे/गत्यर्थे’)
शुक्रम्bright (thing)/radiance
शुक्रम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
नlike/as
न:
सम्बन्ध (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootन
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
उपमान/कर्म (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
स्तनयोःof the two breasts
स्तनयोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्तन (प्रातिपदिक)
आहुतीthe oblation
आहुती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआहुति (प्रातिपदिक)
धत्तेplaces/establishes
धत्ते:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (डुधाञ् ‘धारणे/स्थापने’)
इन्द्रियम्vital power/strength
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
वसुवनेin the winning of wealth / in the wealth-grove
वसुवने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवसु-वन (प्रातिपदिक)
वसुधेयस्यof the wealth-bestowal/treasure
वसुधेयस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवसुधेय (प्रातिपदिक)
व्यन्तुlet them pervade/spread
व्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√व्या/वी (व्या ‘व्याप्तौ/गत्यर्थे’)
यजworship/sacrifice!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यजँ ‘देवपूजासंगतिकरणदानेषु’)
Entities Mentioned
Ū
Ūrj (Devī)Ā
Āhuti (personified)I
IndraS
SarasvatīA
Aśvinau (Bhishajā)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes