Rig Veda 3.53.6 — Mandala 3, Sukta 53, Mantra 6
Sukta 3.53
Rishi: Viśvāmitra (Kauśika)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
अपाः सोममस्तमिन्द्र प्र याहि कल्याणीर्जाया सुरणं गृहे ते । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो दक्षिणावत् ॥
Transliteration
apā́ḥ sómam ástam indra prá yāhi kalyāṇī́r jāyā́ su-ráṇaṃ gṛhé te | yátrā rathásya bṛható nidhā́naṃ vimócanam vājíno dakṣiṇā́vat ||
Translation
సోమాన్ని పానంచేసి, హే ఇంద్రా, నీ అస్తం—గృహం—వైపు ప్రస్థానించు; నీ ఇంటిలో కల్యాణీ జాయా సురణం (ఆనంద-సమృద్ధి)తో నివసిస్తుంది. అక్కడే మహా రథస్య నిధానం (స్థాపన/నిలుపు) ఉంది; అక్కడే వాజిన్ (వేగవంతుడు) యొక్క విమోచనం—దక్షిణావత్, అనగా దక్షిణా (యజ్ఞ-దానం)తో కూడినది.
Word by Word
अपाःthe waters
अपाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) अप्- ‘जल’
सोमम्Soma (drink)
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अस्तम्homeward, to the house
अस्तम्:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअस्त (प्रातिपदिक) ‘गृह/निवास’ (अव्ययीभाव-प्रयोग) अथवा अव्यय ‘अस्तम्’
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
प्रforth, onward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
याहिgo
याहि:
—
TypeVerb
Rootया (धातु) ‘गच्छ’
कल्याणीःthe auspicious/beautiful (ones)
कल्याणीः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootकल्याणी (प्रातिपदिक) ‘सुन्दर/शुभ’
जायाःwives
जायाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजाया (प्रातिपदिक)
सुरणम्delight, joy
सुरणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुरण (प्रातिपदिक) ‘आनन्द/हर्ष’ (RV-प्रयोग)
गृहेin the house
गृहे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
रथस्यof the chariot
रथस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
बृहतःof the great
बृहतः:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
निधानम्the placing, the resting-place
निधानम्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनिधान (प्रातिपदिक) ‘स्थापन/निक्षेप’
विमोचनम्the unyoking, release
विमोचनम्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविमोचन (प्रातिपदिक) ‘मुक्ति/उन्मोचन’
वाजिनःof the steed (race-horse)
वाजिनः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक) ‘वेगवान्/अश्व’
दक्षिणावत्accompanied by a gift (dakṣiṇā)
दक्षिणावत्:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootदक्षिणावत् (प्रातिपदिक) ‘दक्षिणा-युक्त’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.