Rig Veda 3.10.2: Mandala 3, Sukta 10, Mantra 2

Sukta 3.10

Rishi: Gāthina Viśvāmitra

Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī or Trishtubh (uncertain; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वां यज्ञेष्वृत्विजमग्ने होतारमीळते । गोपा ऋतस्य दीदिहि स्वे दमे ॥

Transliteration

tvā́ṃ yajñéṣv ṛtvíjam agne hótāram īḷate | gopā́ ṛtásya dīdihi své damé ||

Translation

యజ్ఞాలలో, హే అగ్నీ, నిన్ను ఋత్విజ్ (ఋతు-పురోహితుడు)గా, హోతృ (ఆహ్వానకుడు)గా స్తుతిస్తారు. నీవు నీ స్వధామంలో ఋత (సత్య-నియమం) యొక్క గోపాగా ప్రకాశించు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वाम्: you (as the object)
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यज्ञेषु: in the sacrifices
• यज्ञेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• ऋत्विजम्: the officiating priest (ṛtvij)
• ऋत्विजम्: कर्म
• Type: Noun (agent-title)
• Root: ऋत्विज् (प्रातिपदिक; ऋतु + विज्/यज्-सम्बद्ध ‘ऋतु-याजक’)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• होतारम्: the Hotṛ-priest (invoker)
• होतारम्: कर्म
• Type: Noun (agent-title)
• Root: होतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice/offer’)

• ईळते: he/one invokes (praises)
• ईळते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ईळ्/√ईड् (स्तुति/प्रार्थना ‘to praise, invoke’)

• गोपाः: (as) the protector
• गोपाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गोप (प्रातिपदिक; गो + पा ‘protector of cattle/guard’)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/true law)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• दीदिहि: shine forth / blaze
• दीदिहि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दीदिह् (intensive/desiderative from √दीप्/√दी ‘to shine, blaze’; वैदिक ‘to blaze brightly’)

• स्वे: in your own
• स्वे: अधिकरण
• Type: Adjective (pronominal)
• Root: स्व (प्रातिपदिक; reflexive/possessive ‘one’s own’)

• दमे: house / dwelling
• दमे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दम (प्रातिपदिक; ‘house, abode’)