Adhyaya 23

Verse 1

भीष्म उवाच । वैष्णवा ये तु वै धर्मा यान्रुद्रः प्रोक्तवानिह । तान्मे कथय विप्रेंद्र कीदृशास्ते फलं तु किम्

భీష్ముడు పలికెను—హే విప్రేంద్రా, ఇక్కడ రుద్రుడు చెప్పిన వైష్ణవ ధర్మములను నాకు వివరించుము. అవి ఏ విధమైనవి, వాటి ఫలము ఏమిటి?

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । पुरा रथंतरे कल्पे परिपृष्टो महात्मना । मंदरस्थो महादेवः पिनाकी ब्रह्मणा स्वयम्

పులస్త్యుడు పలికెను—పూర్వకాలంలో రథంతర కల్పమున మందర పర్వతమున నివసించు పినాకధారి మహాదేవుని స్వయంగా మహాత్మ బ్రహ్మ ప్రశ్నించెను।

Verse 3

कथमारोग्यमैश्वर्यमनंतममरेश्वर । अल्पेन तपसा देव भवेन्मोक्षः सदा नृणां

హే అమరేశ్వరా! మనుష్యులకు నిత్య ఆరోగ్యం, అనంత ఐశ్వర్యం ఎలా లభించును? అలాగే హే దేవా, స్వల్ప తపస్సుతోనే మోక్షం ఎలా కలుగును?

Verse 4

किं तज्ज्ञानं महादेव त्वत्प्रसादादधोक्षज । अल्पकेनापि तपसा महाफलमिहोच्यते

హే మహాదేవా! నీ ప్రసాదముచే అధోక్షజుని చేరిపించు ఆ జ్ఞానం ఏది? అలాగే ఇక్కడ స్వల్ప తపస్సుతో కూడ మహాఫలం ఎలా చెప్పబడుచున్నది?

Verse 5

इति पृष्टस्स विश्वात्मा ब्रह्मणा लोकभावनः । उमापतिरुवाचेदं मनसः प्रीतिकारकम्

ఇట్లు బ్రహ్మ ప్రశ్నించగా, విశ్వాత్ముడు, లోకభావనుడు, ఉమాపతి శివుడు మనసుకు ప్రీతికరమైన ఈ వచనములను పలికెను।

Verse 6

ईश्वर उवाच । अस्माद्रथंतरात्कल्पाद्भूयो विंशतिमो यदा । वाराहो भविता कल्पस्तदा मन्वंतरे शुभे

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఈ రథంతర కల్పము నుండి ముందుకు లెక్కించగా ఇరవయ్యవ కల్పము వచ్చినప్పుడు, శుభ మన్వంతరమున అది వరాహ కల్పముగా ఉండును।

Verse 7

वैवस्वताख्ये संप्राप्ते सप्तमे सप्तलोकधृक् । द्वापराख्यं युगं तस्मिन्सप्तविंशतिमं यदा

వైవస్వతనామక ఏడవ మన్వంతరం వచ్చినప్పుడు—హే సప్తలోకధారకా—ఆ కాలంలో క్రమంగా ఇరవైఏడవ ద్వాపరయుగం ప్రవేశించినప్పుడు…

Verse 8

तस्यां ते तु महातेजा वासुदेवो जनार्दनः । भारावतरणार्थाय त्रिधा विष्णुर्भविष्यति

ఆ వంశపరంపరలో మహాతేజస్సుగల వాసుదేవుడు—జనార్దనుడు—భూమి భారాన్ని తగ్గించుటకై విష్ణువు మూడు రూపాలుగా అవతరిస్తాడు।

Verse 9

द्वैपायन ऋषिस्तत्र रौहिणेयोथ केशवः । कंसारिः केशिमथनः केशवः क्लेशनाशनः

అక్కడ ద్వైపాయన ఋషి (వ్యాసుడు) ఉన్నాడు; అలాగే రౌహిణేయుడు (బలరాముడు) మరియు కేశవుడు (కృష్ణుడు)—కంసశత్రువు, కేశిమథనుడు, కేశవుడు, క్లేశనాశకుడు।

Verse 10

पुरीं द्वारवतीं नाम सांप्रतं या कुशस्थली । दिव्यानुभावसंयुक्तामधिवासाय शार्ङ्गिणः

మునుపు కుశస్థలీగా ప్రసిద్ధమైన ఆ నగరం ఇప్పుడు ‘ద్వారవతీ’ అని పిలువబడుతుంది; దివ్య మహిమతో యుక్తమై శార్ఙ్గధారి (విష్ణు) నివాసస్థానమైంది।

Verse 11

त्वष्टा तदाज्ञया ब्रह्मन्करिष्यति जगत्पतेः । तस्यां कदाचिदासीनः सभायां सोऽमितद्युतिः

హే బ్రహ్మన్, జగత్పతి ఆజ్ఞ ప్రకారం త్వష్టా ఆ కార్యాన్ని నిర్వహిస్తాడు. ఒకసారి ఆ అమిత తేజస్సుగలవాడు ఆ సభామందిరంలో ఆసీనుడై ఉన్నాడు।

Verse 12

भार्याभिर्वृष्णिविद्वद्भिभूरिभिर्भूरिदक्षिणैः । कुरुभिर्देवगंधर्वैरन्वितः कैटभार्दनः

తన భార్యలతో కూడి, పండిత వృష్ణివీరులతో, అనేక పరిచారకులతో, విరివిగా దక్షిణలు దానమిచ్చేవారితో, ఇంకా కురువులతో మరియు దివ్య గంధర్వులతో అన్వితుడై—కైటభార్దనుడు అక్కడికి ప్రస్థానమయ్యాడు।

Verse 13

प्रवृत्तासु पुराणासु धर्मसंबधधिनीषु च । कथासु भीमसेनेन परिपृष्टः प्रतापवान्

ధర్మసంబంధమైన పురాణకథలు సాగుతున్న వేళ, ఆ కథనాల మధ్యనే ప్రతాపవంతుడైన మహానుభావుని భీమసేనుడు ప్రశ్నించాడు।

Verse 14

त्वया पृष्टस्य धर्मस्य वक्ष्यत्यस्य च भेददृक् । भविता स तदा ब्रह्मन्कर्ता चैव वृकोदरः

ఓ బ్రాహ్మణా! నీవు అడిగిన ధర్మాన్ని, దాని భేదాలను గ్రహించిన వివేకి వివరించును; ఆ సమయంలో ఆ ధర్మాన్ని కార్యరూపంలో నిలుపువాడు స్వయంగా వృకోదరుడే అవుతాడు।

Verse 15

प्रवर्तकोऽस्य धर्मस्य पांडुसूनुर्महाबलः । यस्य तीक्ष्णो वृको नाम जठरे हव्यवाहनः

ఈ ధర్మానికి ప్రవర్తకుడు పాండుపుత్రుడైన మహాబలవంతుడు—అతని ఉదరంలో ‘వృక’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన తీక్ష్ణ హవ్యవాహన అగ్ని జ్వలిస్తుంది।

Verse 16

संभाष्यते स धर्मात्मा तेन चासौ वृकोदरः । अतीव स्वादशीलश्च नागायुत बलो महान्

ఆ ధర్మాత్ముడు అతనితో సంభాషించాడు; అతడే వృకోదరుడు—అత్యంత రుచికర భోజనప్రియుడు, మరియు పదివేల ఏనుగుల సమానమైన మహాబలవంతుడు।

Verse 17

धार्मिकस्याप्यशक्तस्य तीव्राग्नित्वादुपोषणे । इदं व्रतमशेषाणां व्रतानामधिकं यतः

ధార్మికుడైనా బలహీనుడు తీవ్రమైన జఠరాగ్నివల్ల ఉపవాసం తట్టుకోలేడు; అందుచేత ఈ వ్రతం సమస్త వ్రతాలకన్నా అధికమని భావించబడింది।

Verse 18

कथयिष्यति विश्वात्मा वासुदेवो जगद्गुरुः । अशेषयज्ञफलदमशेषाघविनाशनम्

విశ్వాత్ముడైన వాసుదేవుడు, జగద్గురువు, దీనిని వివరించును—ఆయనే సమస్త యజ్ఞఫలప్రదుడు, సమస్త పాపనాశకుడు।

Verse 19

अशेषदुष्टशमनमशेषसुरपूजितम् । पवित्राणां पवित्रं यन्मगलानां च मंगलम् । भविष्यं च भविष्याणां पुराणानां पुरातनम्

ఇది సమస్త దుష్టతను పూర్తిగా శమింపజేసేది, సమస్త దేవతలచే పూజింపబడేది; పవిత్రాలలో పరమ పవిత్రం, మంగళాలలో పరమ మంగళం; రాబోయే వాటికీ ‘భవిష్య’మై, పురాణాలలో అత్యంత ప్రాచీనమైనది।

Verse 20

वासुदेव उवाच । यद्यष्टमी चतुर्द्दश्योर्द्वादशीषु च भारत । अन्येष्वपि दिनर्क्षेषु नशक्तस्त्वमुपोषितुम्

వాసుదేవుడు పలికెను—ఓ భారతా, నీవు అష్టమి, చతుర్దశి, ద్వాదశి రోజుల్లోను, ఇతర దిన-నక్షత్ర సందర్భాల్లోను ఉపవాసం చేయలేకపోతే,

Verse 21

ततस्त्वग्र्यामिमां भीम तिथिं पापप्रणाशिनीम् । उपोष्य विधिनानेन गच्छ विष्णोः परं पदं

కాబట్టి ఓ భీమా, పాపనాశినియైన ఈ శ్రేష్ఠ తిథిని విధిపూర్వకంగా ఉపవాసంతో ఆచరించు; అట్లు చేస్తే నీవు విష్ణువు యొక్క పరమపదాన్ని పొందుదువు।

Verse 22

माघमासस्य दशमी यदा शुक्ला भवेत्तदा । घृतेनाभ्यंजनं कृत्वा तिलैः स्नानं समाचरेत्

మాఘమాసంలో శుక్లపక్ష దశమి వచ్చినప్పుడు, నెయ్యితో శరీరానికి అభ్యంగనం చేసి, నువ్వులతో విధివిధానంగా స్నానం చేయవలెను।

Verse 23

तथैव विष्णुमभ्यर्चेन्नमो नारायणाय च । कृष्णाय पादौ संपूज्य शिरः कृष्णात्मनेति च

అదేవిధంగా విష్ణువును ఆరాధించి ‘నమో నారాయణాయ’ అని జపించాలి. తరువాత ‘నమః కృష్ణాయ’ మంత్రంతో పాదాలను, ‘నమః కృష్ణాత్మనే’ మంత్రంతో శిరస్సును పూజించాలి।

Verse 24

वैकुंठायेति वैकंठमुरः श्रीवत्सधारिणे । शंखिने गदिने चैव चक्रिणे वरदाय वै

‘వైకుంఠాయ’—వైకుంఠనాథునికి; ‘ఉరః శ్రీవత్సధారిణే’—వక్షస్థలంలో శ్రీవత్సచిహ్నం ధరించినవానికి; ‘శంఖినే గదినే చక్రిణే’—శంఖం, గద, చక్రం ధరించినవానికి; ‘వరదాయ’—వరప్రదాతకు నమస్కారం।

Verse 25

सर्वं नारायणन्त्वेवं संपूज्यावाहनक्रमात् । दामोदरायेत्युदरं कटिं पंचजनाय वै

ఇలా ఆహ్వానక్రమానుసారం సమస్తాన్ని నారాయణరూపంగా భావించి విధిగా పూజించి, ‘దామోదరాయ’ మంత్రంతో ఉదరాన్ని, ‘పాంచజనాయ’ మంత్రంతో కటిని అర్పించాలి।

Verse 26

ऊरूसौभाग्यनाथाय जानुनी भूतधारिणे । नमो नीलाय वै जंघे पादौ विश्वभुजे पुनः

ఊరువులకు ‘సౌభాగ్యనాథాయ’ అని, మోకాళ్లకు ‘భూతధారిణే’ అని నమస్కరించాలి. జంఘలకు ‘నమో నీలాయ’ అని, మరల పాదాలకు ‘విశ్వభుజే’ అని పూజించాలి।

Verse 27

नमो देव्यै नमः शांत्यै नमो लक्ष्म्यै नमः श्रियै । नमस्तुष्ट्यै नमः पुष्ट्यै धृत्यै व्युष्ट्यै नमो नमः

దేవికి నమస్కారం, శాంతికి నమస్కారం. లక్ష్మికి నమస్కారం, శ్రీకి నమస్కారం. తుష్టికి నమస్కారం, పుష్టికి నమస్కారం; ధృతికి మరియు వ్యుష్టి (ఉషస్సు)కి మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

Verse 28

नमो विहंगनाथाय वायुवेगाय पक्षिणे । विषप्रमथनायेति गरुडं चाभिपूजयेत्

“పక్షులాధిపతికి, వాయువేగంతో దూసుకెళ్లే పక్షికి, విషాన్ని నశింపజేసేవాడికి నమస్కారం”—అని చెప్పి గరుడుని పూజించాలి.

Verse 29

एवं संपूज्य गोविंदमुमापतिविनायकौ । गंधैर्माल्यैस्तथा धूपैर्भक्ष्यैर्नानाविधैरपि

ఈ విధంగా గోవిందుని, అలాగే ఉమాపతి (శివుడు) మరియు వినాయకుడు (గణేశుడు)లను సుగంధాలు, పుష్పమాలలు, ధూపం, నానావిధ నైవేద్యాలతో సమ్యక్‌గా పూజించాలి.

Verse 30

गव्येन पयसा सिक्तां कृसरामथ पायसम् । सर्पिषा सह भुक्त्वा तु गत्वा स्थानांतरं पुनः

గోవు పాలతో తడిపిన కృసర (ఖిచ్డీ) మరియు పాయసం (పాలన్నం)ను నెయ్యితో కలిసి భుజించి, అతడు మళ్లీ మరో స్థలానికి వెళ్లాడు.

Verse 31

नैयग्रोधं दंतकाष्ठमथवा खादिरं बुधः । गृहीत्वा धावयेद्दंतानाचांतः प्रागुदङ्मुखः

బుద్ధిమంతుడు న్యగ్రోధ (వట) లేదా ఖదిర దంతకాష్ఠాన్ని తీసుకొని, ఆచమనం చేసి, తూర్పు లేదా ఉత్తర ముఖంగా నిలిచి దంతాలను శుభ్రం చేయాలి.

Verse 32

ब्रूयात्सायंतनीं कृत्वा संध्यामस्तमिते रवौ । नमो नारायणायेति त्वामहं शरणं गतः

సూర్యుడు అస్తమించిన తరువాత సాయంసంధ్యావిధి చేసి ఇలా పలుకవలెను— “నమో నారాయణాయ; నేను నీ శరణు పొందితిని।”

Verse 33

एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य च केशवम् । तां रात्रिं सकलां स्थित्वा शेषपर्यंकशायिनम्

ఏకాదశినాడు నిరాహారంగా ఉండి కేశవుని విధివిధానంగా ఆరాధించాలి; ఆపై సమస్త రాత్రి జాగరణ చేసి శేషపర్యంకశాయిని అయిన ప్రభువును ధ్యానించాలి।

Verse 34

सर्पिषा विश्वदहनं हुत्वा ब्राह्मणपुंगवैः । सहैव पुंडरीकाक्षं द्वादश्यां क्षीरभोजनम्

శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులు నెయ్యితో విశ్వదహన అగ్నిలో ఆహుతి సమర్పించిన తరువాత, ద్వాదశినాడు పుండరీకాక్షుని ఆరాధిస్తూ క్షీరభోజనం చేయాలి।

Verse 35

करिष्यामि यथात्मानं निर्विघ्नेनास्तु तच्च मे । एवमुक्त्वा स्वपेद्भूमावितिहासकथां पुनः

“నా శక్తి మేరకు చేస్తాను; అది నాకు నిర్విఘ్నంగా సిద్ధించుగాక.” అని చెప్పి భూమిపై శయనించి, మళ్లీ పురాతన ఇతిహాసకథను కొనసాగించాడు।

Verse 36

श्रुत्वा प्रभाते संजाते नदीं गत्वा विशांपते । स्नानं कृत्वा मुदा तद्वत्पाषण्डानभिवर्जयेत्

హే ప్రజాధిపతీ! ఉదయం వచ్చినప్పుడు (విధి) విని నదికి వెళ్లి ఆనందంతో స్నానం చేయాలి; అలాగే పాషండులను పూర్తిగా దూరం చేయాలి।

Verse 37

उपास्य सन्ध्यां विधिवत्कृत्वा च पितृतर्पणम् । प्रणम्य च हृषीकेशं शेषपर्यङ्कशायिनम्

విధివిధానంగా సంధ్యోపాసనను, పితృతర్పణాన్ని చేసి, శేషపర్యంకంపై శయనించే హృషీకేశుడైన విష్ణువుకు ప్రణామం చేశాడు।

Verse 38

गृहस्य पुरतो भक्त्या मण्डपं कारयेद्बुधः । चतुर्हस्तां शुभां कुर्याद्वेदीमरिनिषूदन

ఇంటి ముందర జ్ఞాని భక్తితో మండపాన్ని నిర్మింపజేయాలి; హే అరినిషూదన, నాలుగు హస్తాల ప్రమాణమున్న శుభవేదికను చేయాలి।

Verse 39

चतुर्हस्तप्रमाणं तु विन्यसेत्तत्र तोरणम् । मध्ये च कलशं तत्र माषमात्रेण संयुतम्

అక్కడ నాలుగు హస్తాల ప్రమాణమున్న తోరణాన్ని స్థాపించాలి; మధ్యలో మాషమాత్ర పరిమాణంతో కూడిన కలశాన్ని ఉంచాలి।

Verse 40

छिद्रेण जलसंपूर्णमधः कृष्णाजिने स्थितः । तस्य धारां च शिरसा धारयेत्सकलां निशाम्

చిన్న రంధ్రమున్న నీటితో నిండిన పాత్ర క్రింద, కృష్ణాజినంపై కూర్చొని, ఆ నీటి నిరంతర ధారను తలపై రాత్రంతా ధరించాలి।

Verse 41

धाराभिर्भूरिभिर्भूरि फलं वेदविदो विदुः । यस्मात्तस्मात्कुरुश्रेष्ठ कारयेत्प्रयतो द्विजः

వేదవిదులు చెబుతారు—అనేక ధారల వల్ల అనేక ఫలాలు కలుగుతాయి; అందువల్ల హే కురుశ్రేష్ఠ, యత్నశీలుడైన ద్విజుడు దీనిని జాగ్రత్తగా చేయించాలి।

Verse 42

दक्षिणे चार्धचंद्रं तु पश्चिमे वर्तुलं तथा । अश्वत्थपत्राकारं च उत्तरेण तु कारयेत्

దక్షిణ భాగంలో అర్ధచంద్రాకారాన్ని చేయాలి, పశ్చిమంలో వృత్తాకారాన్ని అలాగే; ఉత్తరంలో అశ్వత్థ (రావి) ఆకు వంటి ఆకారాన్ని నిర్మించాలి।

Verse 43

मध्ये तु पद्माकारं च कारयेद्वैष्णवो द्विजः । पूर्वतो वेदिकां स्थो न स्थो न याम्ये च कल्पयेत्

మధ్యంలో వైష్ణవ ద్విజుడు పద్మాకారాన్ని చేయించాలి. వేదికను తూర్పున స్థాపించి, దక్షిణ దిశలో మాత్రం ఉంచకూడదు।

Verse 44

पानीयधारां शिरसि धारयेद्विष्णुतत्परः । द्वितीया वेदी देवस्य तत्र पद्मं सकर्णिकम्

విష్ణుపరుడు తన శిరస్సుపై నీటి ధారను ప్రవహింపజేయాలి. ఇదే దేవుని రెండవ వేదిక; అక్కడ కర్ణికతో కూడిన పద్మం ఉంటుంది।

Verse 45

तस्य मध्ये स्थितं देवं कुर्याद्वै पुरुषोत्तमम् । हस्तमात्रं च तत्कुंडं कृत्वा तत्र त्रिमेखलम्

దాని మధ్యలో పురుషోత్తమ పరమేశ్వరుని స్థాపించాలి. ఒక హస్తమాత్ర ప్రమాణంలో కుండాన్ని చేసి, అక్కడ త్రిమేఖల (మూడు వలయాలు) ఏర్పాటు చేయాలి।

Verse 46

योनिवक्त्रं ततस्तस्मिन्ब्राह्मणैर्यवसर्पिषी । तिलांश्च विष्णुदेवत्यैर्मंत्रैरेवानले हुनेत्

తర్వాత ఆ యోనిరూప అగ్నిముఖంలో బ్రాహ్మణులు యవాలు, నెయ్యి, అలాగే నువ్వులు కూడా—విష్ణుదేవతా మంత్రాలను జపిస్తూ—అగ్నిలో హవనం చేయాలి।

Verse 47

कृत्वा तु वैष्णवं सम्यग्यागं तत्र प्रकल्पयेत् । आज्यधारा मध्यमे तु कुंडे दद्यात्तु यत्नतः

అక్కడ సమ్యగ్విధిగా వైష్ణవ యాగాన్ని సన్నద్ధం చేసి నిర్వహించాలి; మరియు మధ్య కుండంలో యత్నంతో ఆజ్యధారను సమర్పించాలి।

Verse 48

क्षीरधारां देवदेवे वारिधारात्मनोपरि । निष्पावार्धप्रमाणां वै धारामाज्यस्य पातयेत्

తనపై జలధారను ప్రవహింపజేస్తూ దేవదేవునిపై క్షీరధారను అర్పించాలి; అలాగే నిష్పావ అర్ధప్రమాణమంత ఆజ్యధారను కూడా పోయాలి।

Verse 49

स्वेच्छया क्षीरजलयोरविच्छिन्नां च शर्वरीं । जलकुंभान्महावीर्य स्थापयित्वा त्रयोदश

హే మహావీర్యా! అతడు తన ఇష్టానుసారం క్షీరజలాలపై రాత్రిని అవిచ్ఛిన్నంగా చేసెను; ఆపై జలకుంభాలను తీసుకొని పదమూడు స్థాపించెను।

Verse 50

भक्ष्यैर्नानाविधैर्युक्तान्सितवस्त्रैरलंकृतान् । प्रतानौदुंबरैः पात्रैः पंचरत्नसमन्वितैः

అవి నానావిధ భక్ష్యాలతో సమృద్ధిగా, శ్వేత వస్త్రాలతో అలంకృతంగా, విస్తారమైన వితానాలతో కూడి, ఉదుంబర కాష్ఠ పాత్రలతో మరియు పంచరత్నాలతో శోభించెను।

Verse 51

चतुर्भिर्बह्वृचैर्होमः कार्यस्तत्र उदङ्मुखैः । रुद्रजाप्यश्चतुर्भिश्च यजुर्वेदपरायणैः

అక్కడ ఉత్తరముఖంగా నలుగురు బహ్వృచులు (ఋగ్వేద పాఠకులు) హోమాన్ని నిర్వహించాలి; అలాగే యజుర్వేదపరాయణులైన నలుగురు రుద్రజపాన్ని చేయాలి।

Verse 52

वैष्णवानि च सामानि चतुर्भिः सामवेदिभिः । एवं द्वादश वै विप्रान्वस्त्रमाल्यानुलेपनैः

నాలుగు సామవేద యాజకులు వైష్ణవమంత్రాలు మరియు సామగానాలను పఠించారు. ఈ విధంగా పన్నెండు బ్రాహ్మణులు వస్త్రాలు, మాలలు, సుగంధ లేపనాలతో సత్కరింపబడ్డారు।

Verse 53

पूजयेदंगुलीयैश्च कटकैर्हेमसूत्रकैः । वासोभिः शयनीयैश्च वित्तशाठ्यविवर्जितः

ధన విషయంలో మోసం లేకుండా, ఉంగరాలు, కంకణాలు, స్వర్ణసూత్రాలు, వస్త్రాలు మరియు శయనోపకరణాలు సమర్పించి పూజ చేయాలి।

Verse 54

एवं क्षपातिवाह्या वै गीतमङ्गलनिःस्वनैः । उपाध्यायस्य च पुनर्द्विगुणं सर्वमेव तु

ఇలా రాత్రి ప్రయాణంలో మంగళగీతాల నాదమధ్య జరిగే విధానం ప్రకారం; ఉపాధ్యాయునికి అయితే సమస్తం మరల రెండింతలు చేయవలెను।

Verse 55

ततः प्रभाते विमले समुत्थाय त्रयोदश । गावो देयाः कुरुश्रेष्ठ सौवर्णशृंगसंवृताः

తర్వాత నిర్మలమైన ప్రభాతంలో లేచి, ఓ కురుశ్రేష్ఠా, పదమూడు ఆవులను దానమివ్వాలి; వాటి కొమ్ములు బంగారంతో కప్పబడి ఉండాలి।

Verse 56

पयस्विन्यः शीलवत्यः कांस्यदोहसमन्विताः । रौप्यखुराः सवत्साश्च चंदनेनाभिभूषिताः

అవి పాలు ఇచ్చే, సద్గుణసంపన్నమైన ఆవులు; కాంస్య దోహనపాత్రాలతో కూడినవి; వెండి ఖురాలతో, దూడలతో సహా, చందన లేపనంతో అలంకరింపబడినవి।

Verse 57

तास्तु तेषां ततो दत्वा भक्ष्यभोज्येन तर्पितान् । कृत्वा वै ब्राह्मणान्सर्वान्छत्रैर्नानाविधैस्तथा

అనంతరం వారికి ఆ దానాలను ఇచ్చి, భక్ష్య‑భోజ్యాలతో తృప్తిపరచి, నానావిధమైన ఛత్రాలను సమర్పించి సమస్త బ్రాహ్మణులను యథావిధిగా సత్కరించాడు।

Verse 58

भुक्त्वा चाक्षारलवणमात्मना च विसर्जयेत् । अनुगम्य पदान्यष्टौ पुत्रभार्यासमन्वितः

క్షార‑లవణాన్ని భుజించి, తన సంకల్పంతోనే దేహాన్ని విసర్జించాలి; కుమారుడు, భార్యతో కలిసి ఎనిమిది అడుగులు ముందుకు సాగి అనుగమించాలి।

Verse 59

प्रीयतामत्र देवेशः केशवः क्लेशनाशनः । एवं गुर्वाज्ञया कुंभान्गाश्चैव शयनानि च

ఇక్కడ దేవేశుడు, క్లేశనాశకుడు అయిన కేశవుడు ప్రసన్నుడగుగాక. ఈ విధంగా గురువాజ్ఞ ప్రకారం కుంభాలు, గోవులు, శయనాలు కూడా (సిద్ధం చేయబడినవి)।

Verse 60

वासांसि चैव सर्वेषां गृहाणि प्रापयेद्बुधः । अभावे बहुशय्यानामेकामपि सुसंस्कृताम्

బుద్ధిమంతుడు అందరికీ వస్త్రాలు, నివాసాలు సమకూర్చాలి. అనేక శయనాలు లేనిచో కనీసం ఒక సుసంస్కృతమైన, సుసज्जితమైన శయనాన్ని ఇవ్వాలి।

Verse 61

शय्यां दद्याद्गृही भीम सर्वोपस्करसंयुताम् । इतिहासपुराणानि वाचयित्वा तु वाहयेत्

హే భీమా! గృహస్థుడు సమస్త ఉపకరణాలతో కూడిన శయనాన్ని దానం చేయాలి; అలాగే ఇతిహాస‑పురాణాలను పఠింపజేసి వాటిని గౌరవంగా వహింపజేయాలి/ప్రసారం చేయాలి।

Verse 62

तद्दिनं कुरुशार्दूल य इच्छेद्विपुलां श्रियम् । तस्मात्त्वं सत्त्वमालंब्य भीमसेन विमत्सरः

హే కురుశార్దూలా! విస్తారమైన శ్రీ-సంపద కోరువాడు ఆ దినాన్ని విధిగా ఆచరించాలి. కనుక హే భీమసేన, సత్త్వాన్ని ఆశ్రయించి అసూయరహితుడవు కావు।

Verse 63

कुरु व्रतमिदं सम्यक्स्नेहाद्गुह्यं मयोदितम् । त्वया कृतमिदं वीर त्वन्नाम्ना च भविष्यति

స్నేహంతో నేను చెప్పిన ఈ గుహ్య వ్రతాన్ని నీవు సమ్యకంగా ఆచరించు. హే వీరా, నీవు దీనిని చేసిన తరువాత ఇది నీ నామంతో కూడ ప్రసిద్ధి చెందును।

Verse 64

सा भीमद्वादशी ह्येषा सर्वपापहरा शुभा । या तु कल्याणिनी नाम पुरा कल्पेषु पठ्यते

ఇదే ‘భీమద్వాదశి’—శుభకరమైనది, సర్వపాపహరమైనది. ప్రాచీన కల్పాలలో ఇది ‘కల్యాణిని’ అనే నామంతో కూడ పఠింపబడుతుంది।

Verse 65

त्वं चादिकर्ता भव सौकरेस्मिन्कल्पे महावीर वरप्रधान । यस्याः स्मृतेः कीर्तनतोप्यशेषं पापं प्रणष्टं त्रिदशाधिपस्य

మరియు హే మహావీరా, వరప్రదాతా! ఈ సౌకర కల్పంలో నీవు ఆదికర్తవు కావు. ఆమెను స్మరించడంవల్ల, ఆమె నామకీర్తనమాత్రంతోనే దేవాధిపతికైనా సమస్త పాపం నశిస్తుంది।

Verse 66

दृष्ट्वा च तामप्सरसामभीष्टां वेश्याकृतामन्यभवांतरेषु । जाताथ सा वैश्यकुलोद्भवापि पुलोमकन्या पुरुहूतपत्नी

ఆ ప్రియమైన అప్సరసను చూచి—ఆమె ఇతర జన్మాంతరాలలో వేశ్యగా చేయబడినదై—ఆమె అప్పుడు వైశ్యకులంలోనూ జన్మించింది; పులోమా కుమార్తెగా పుట్టి పురుహూత (ఇంద్రుడు) భార్య అయింది।

Verse 67

तत्रापि तस्याः परिचारिकेयं मम प्रिया संप्रति सत्यभामा । कृतं पुरा मंगलमेतदेव द्विजात्मजा वेदवती बभूव

అక్కడ కూడా ఆమెదే ఆ పరిచారిక ఇప్పుడు నా ప్రియమైన సత్యభామ. ఇదే మంగళమయి పూర్వం బ్రాహ్మణుని కుమార్తె వేదవతిగా జన్మించింది.

Verse 68

अस्यां च कल्याणतिथौ विवस्वान्सहस्रधारेण सहस्ररश्मिः । स्नातः पुरा मंडलमेत्य तद्वत्तेजोमयं खेटपतिर्बभूव

ఈ కల్యాణతిథినాడు సహస్రకిరణధారి వివస్వాన్ సూర్యుడు పూర్వం సహస్రధారలో స్నానం చేసి, తరువాత తన మండలానికి తిరిగి వచ్చి తేజోమయుడై ఖగాధిపతిగా నిలిచాడు.

Verse 69

इदमेवकृतं महेंद्रमुख्यैर्बहुभिर्देवसुरारिकोटिभिश्च । फलमस्येह न शक्यते हि वक्तुं यदि जिह्वायुतकोटयो मुखे स्युः

ఈ కార్యాన్ని మహేంద్రుడు మొదలైన ప్రధాన దేవతలు, అలాగే దేవశత్రువుల కోట్లు కూడా చేశారు. అయినా దీని ఫలాన్ని ఇక్కడ చెప్పలేం; నోటిలో కోటి కోటి నాలుకలు ఉన్నా సరే.

Verse 70

कलिकलुषविदारिणीमनंतामपि कथयिष्यति यादवेंद्रसूनुः । अथ नरकगतान्पितॄनथैषा ह्यलमुद्धर्तुमिहैव यः करोति

యాదవేంద్రుని కుమారుడు (శ్రీకృష్ణుడు) కలి కలుషాన్ని చీల్చివేసే అనంత ప్రభువు మహిమను కూడా ప్రకటిస్తాడు. దీన్ని ఆచరించేవాడు ఇక్కడే నరకగత పితృదేవతలను उद्धరించగలడు.

Verse 71

इदमनघशृणोति वक्ति भक्त्या परिपठतीह परोपकारहेतोः । इह पंकजनाभभक्तिमान्भवेदथ शक्रस्य सपूज्यतामुपैति

హే అనఘా! ఇక్కడ దీనిని భక్తితో విని, పలికి, లేదా పరహితార్థంగా పఠించేవాడు ఈ లోకంలోనే పద్మనాభ విష్ణుభక్తుడవుతాడు; తరువాత శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ఉన్న లోకంలో కూడా పూజ్య గౌరవాన్ని పొందుతాడు.

Verse 72

कल्याणिनी नाम पुरा विसर्गे या द्वादशी माघसितेभिपूज्या । सा पांडुपुत्रेण कृता भविष्यत्यंनतपुण्यानघभीमपूर्वा

ప్రాచీన సృష్టి-విసర్గకాలంలో ‘కల్యాణినీ’ అనే వ్రతం ఉండెను—మాఘ కృష్ణపక్ష ద్వాదశి, పూజ్యమైనది. అది పాండుపుత్రునిచే స్థాపింపబడును; అనంత పుణ్యప్రదం, ముందుగా నిర్దోషి భీముడు ఆచరించినది।

Verse 73

ब्रह्मोवाच । वर्णाश्रमाणां प्रभवः पुराणेषु मया श्रुतः । सदाचारश्च भगवान्धर्मशास्त्रांगविस्तरैः

బ్రహ్ముడు పలికెను—పురాణాలలో వర్ణాశ్రమాల ఉద్భవాన్ని నేను విన్నాను; అలాగే ధర్మశాస్త్రంలోని విస్తృత అంగాలతో కూడిన భగవద్రూప సదాచారాన్ని ఆచరించవలెనని కూడా విన్నాను।

Verse 74

पण्यस्त्रीणां समाचारं श्रोतुमिच्छामि तत्वतः । ईश्वर उवाच । तस्मिन्नेव पुरे ब्रह्मन्सहस्राणि तु षोडश

“గణికల ఆచార-వ్యవహారాన్ని నిజంగా వినదలచితిని.” ఈశ్వరుడు పలికెను—“ఓ బ్రాహ్మణా, ఆ నగరంలోనే పదహారు వేల (స్త్రీలు) ఉండిరి…”

Verse 75

वासुदेवस्य नारीणां भविष्यंत्यंबुजोद्भव । ताभिर्वसंतसमये कोकिलालिकुलाकुले

ఓ అంబుజోద్భవా! వాసుదేవపరాయణులైన స్త్రీలు కలుగుదురు; వసంతకాలంలో కోకిలల కూయుట, తేనెటీగల గుంపుల గుంజనతో కళకళలాడే చోట వారు నివసించుదురు/వచ్చెదరు।

Verse 76

पुष्पितोपवने फुल्लकल्हारसरसस्तटे । निर्भरं सहपत्नीभिः प्रशस्ताभिरलंकृतः

పుష్పాలు వికసించిన ఉపవనంలో, పూసిన కల్హారాలతో శోభించే సరస్సు తీరాన, అతడు ఉత్తమగుణసంపన్నమైన ప్రశస్త భార్యలతో కలిసి నిశ్చింతగా నిలిచెను—వారిచే అలంకృతుడై మరింత శోభించెను।

Verse 77

रमयिष्यति विश्वात्मा कृष्णो यदुकुलोद्वहः । कुरंगनयनः श्रीमान्मालतीकृतशेखरः

విశ్వాత్ముడైన, యదుకుల-శ్రేష్ఠుడైన శ్రీకృష్ణుడు ఆమెను ఆనందింపజేస్తాడు—కురంగనయనుడు, శ్రీమంతుడు, మాలతీ పుష్పాలతో శిఖరాన్ని అలంకరించినవాడు।

Verse 78

गच्छन्समीपमार्गेण सांबो जांबवतीसुतः । साक्षात्कंदर्परूपेण सर्वाभरणभूषितः

సమీప మార్గం గుండా సాగుతూ జాంబవతీ సుతుడైన సాంబుడు ముందుకు వెళ్లాడు—సాక్షాత్తు కందర్పరూపుడిలా, సమస్త ఆభరణాలతో భూషితుడై।

Verse 79

अनंगशरतप्ताभिः साभिलाषमवेक्षितः । प्रबुद्धो मन्मथस्तासां भविष्यति यदात्मनि

అనంగుని బాణాలతో దగ్ధమైన వారు అతనిని కోరికతో తిలకించినప్పుడు, వారి అంతరాత్మలో మन्मథుడు మేల్కొంటాడు।

Verse 80

तदवेक्ष्य जगन्नाथस्सर्वज्ञो ध्यानचक्षुषा । स्वयंप्रभुर्वक्ष्यति ता वो हरिष्यंति दस्यवः

అది గమనించిన జగన్నాథుడు—సర్వజ్ఞుడు, ధ్యానచక్షువుతో—స్వయంప్రభువు ఇలా పలుకుతాడు: “దస్యులు వాటిని మీ నుండి హరించుకుంటారు।”

Verse 81

अपरोक्षं यतस्त्वेवं स्निग्धमेतद्विचिंतितम् । ततः प्रसादितो देव इदं वक्ष्यति शार्ङ्गभृत्

నీవు దీనిని ప్రత్యక్షంగా, స్నిగ్ధభావంతో విచారించినందున; ప్రసన్నుడైన దేవుడు—శార్ఙ్గధారి—ఈ మాటలను పలుకుతాడు।

Verse 82

ताभिः शापाभितप्ताभिर्भगवान्भूतभावनः । उत्तराश्रितदाशानामुद्धर्ता ब्राह्मणप्रियः

ఆ శాపాలచే దగ్ధుడైనప్పటికీ, భూతభావనుడైన భగవాన్ ఉత్తరదేశంలో ఆశ్రయించిన దాశుల (మత్స్యకారుల) उद्धారకుడయ్యాడు; ఎందుకంటే ఆయన బ్రాహ్మణులకు నిత్యప్రియుడు।

Verse 83

उपदेक्ष्यत्यनंतात्मा भावि कल्याणकारकम् । भवतीनामृषिर्दाल्भ्यो यद्व्रतं कथयिष्यति

అనంతాత్ముడైన భగవాన్ రాబోయే కాలానికి మంగళకరమైన ఉపదేశాన్ని మీకు బోధిస్తాడు; అలాగే దాల్భ్య ఋషి మీకు సంబంధించిన వ్రతాన్ని వివరిస్తాడు।

Verse 84

इत्युक्त्वा ताः परित्यज्य गतोन्तर्धानमीश्वरः । ततः कालेन महता भारावतरणे कृते

ఇట్లు చెప్పి, ఈశ్వరుడు వారిని అక్కడే విడిచి అంతర్ధానమయ్యాడు. తరువాత ఎంతో కాలం గడిచినపై, భూభారావతరణ కార్యం పూర్తైనప్పుడు,

Verse 85

निवृत्ते मौसले तद्वत्केशवे दिवमागते । शून्ये यदुकुले सर्वे चोरैरपि जितेर्जुने

మౌసల సంహారం ముగిసిన తరువాత, అలాగే కేశవుడు స్వర్గానికి వెళ్లినప్పుడు, యదుకులం శూన్యమైంది; అర్జునుడుకూడా దొంగల చేతిలోనూ ఓడిపోయాడు।

Verse 86

हृतासु कृष्णपत्नीषु दाशभोग्यासु चार्बुदे । तिष्ठंतीषु च दौर्गत्यसंतप्तासु चतुर्मुख

ఓ చతుర్ముఖ బ్రహ్మా! కృష్ణుని భార్యలు అపహరింపబడి, అర్బుదలో దాశుల భోగ్యులుగా ఉంచబడినప్పుడు, వారు అక్కడే దుర్దశచే దగ్ధులై నిలిచిరి।

Verse 87

आगमिष्यति योगात्मा दाल्भ्योनाम महातपाः । तास्तमर्घ्येण संपूज्य प्रणिपत्य पुनःपुनः

యోగనిష్ఠుడైన మహాతపస్వి దాల్భ్యనామ ముని వచ్చును. వారికి అర్ఘ్యమర్పించి పూజించి, మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించాలి।

Verse 88

लालप्यमाना बहुशो वाष्पपर्याकुलेक्षणाः । स्मरंत्यो विविधान्भोगान्दिव्यमाल्यानुलेपनान्

వారు పదేపదే విలపిస్తూ, కన్నీళ్లతో మబ్బుపట్టిన కళ్లతో; దివ్యమాల్యాలు, సుగంధ అనులేపనాలతో కూడిన నానావిధ భోగాలను స్మరించిరి।

Verse 89

भर्त्तारं जगतामीशमनंतमपराजितम् । दिव्यानुभावां च पुरींनानारत्नगृहाणि च

ఆమె తన భర్త—జగదీశ్వరుడు, అనంతుడు, అపరాజితుడు—ను దర్శించింది; అలాగే దివ్యప్రభావమయ నగరాన్ని, నానారత్నగృహాలను కూడా చూచింది।

Verse 90

द्वारकावासिनः सर्वान्देवरूपान्कुमारकान् । प्रश्नमेतं करिष्यंति मुनेरभिमुखंस्थिताः

ద్వారకావాసులందరూ, దేవస్వరూపులైన కుమారులతో కూడి, ముని ఎదుట నిలిచి ఈ ప్రశ్నను అడుగుదురు।

Verse 91

दस्युमिर्भगवन्सर्वाः परिभुक्ता वयं बलात् । स्वधर्मश्च्यावितोस्माकमस्मिन्नः शरणं भवान्

హే భగవన్! దస్యులు బలవంతంగా మమ్మల్ని అందరినీ అవమానించి హింసించారు. మా స్వధర్మం నుండి మమ్మల్ని చ్యుతం చేశారు; ఈ వేళ మీరు మాత్రమే మా శరణు.

Verse 92

आदिष्टोसि पुरा ब्रह्मन्केशवेन च धीमता । कस्मादीशेन संयोगं प्राप्य वेश्यात्वमागताः

హే బ్రాహ్మణా! పూర్వం ధీమంతుడైన కేశవుడు నిన్ను ఉపదేశించాడు. ఈశునితో సంయోగం పొందిన తరువాత నీవు ఎందుకు వేశ్యావస్థకు వచ్చితివి?

Verse 93

वेश्यानामपि यो धर्मस्तं नो ब्रूहि तपोधन । कथयिष्ये वदत्तासां यद्दाल्भ्यश्चैकितायनः

హే తపోధనా! వేశ్యలకు కూడా వర్తించే ధర్మాచారాన్ని మాకు చెప్పుము. వారి విషయమై దాల్భ్యుడు మరియు చైకితాయనుడు చెప్పినదాన్ని నేను వివరించెదను.

Verse 94

दाल्भ्य उवाच । जलक्रीडाविहारेषु पुरा सरसि मानसे । भवतीनां सगर्वाणां नारदोभ्याशमागतः

దాల్భ్యుడు పలికెను— పూర్వకాలంలో మానస సరోవరంలో జలక్రీడా విహారాలు చేస్తూ మీరు గర్వంతో నిండియుండగా, నారద ముని మీ సమీపానికి వచ్చెను.

Verse 95

हुताशनसुताः सर्वा भवत्योप्सरसः पुरा । अप्रणम्यावलेपेन परिपृष्टः स योगवित्

పూర్వం మీరు అందరు అప్సరసలు హుతాశనుడు (అగ్ని) యొక్క కుమార్తెలు. అయితే అహంకారంతో నమస్కరించక, ఆ యోగవేత్తను మీరు ప్రశ్నించితిరి.

Verse 96

कथं नारायणोस्माकं भर्त्ता स्यादित्युपादिश । तस्माद्वरप्रदानं च शापश्चायमभूत्पुरा

“నారాయణుడు మా భర్త ఎలా అవుతాడు? దయచేసి ఉపదేశించుము.” అందువల్ల పూర్వకాలంలో వరప్రదానం మరియు ఈ శాపం—రెండూ సంభవించాయి.

Verse 97

शय्याद्वयप्रदानेन मधुमाधवमासयोः । सुवर्णोपस्करोत्संगं द्वादश्यां शुक्लपक्षतः

మధు, మాధవ మాసాలలో శయ్యాద్వయాన్ని దానం చేసి, శుక్లపక్ష ద్వాదశినాడు స్వర్ణోపస్కరాలతో కూడిన శయ్యా-సామగ్రిని కూడా సమర్పించవలెను।

Verse 98

भर्ता नारायणो नूनं भविष्यत्यन्यजन्मनि । यदकृत्वा प्रणामं मे रूपसौभाग्यमत्सरात्

నిశ్చయంగా మరొక జన్మలో నారాయణుడే నా భర్త అవుతాడు; నా రూపసౌభాగ్యంపై అసూయతో నీవు నాకు ప్రణామం చేయలేదు కదా।

Verse 99

परिपृष्टोस्मि तेनाशु वियोगो वो भविष्यति । चोरैरपहृताः सर्वा वेश्यात्वं समवाप्स्यथ

అతడు నన్ను ప్రశ్నించినందున, మీకు త్వరలో వియోగం కలుగును; దొంగలచే అపహరింపబడి మీరందరూ వేశ్యావస్థను పొందుదురు।

Verse 100

एवं नारदशापेन केशवस्य च शापतः । वेश्यात्वमागताः सर्वा भवत्यः काममोहिताः

ఇలా నారదుని శాపముచేతను, కేశవుని శాపముచేతను, కామమోహితులైన మీరందరూ వేశ్యావస్థకు వచ్చితిరి।

Verse 101

इदानीमपि यद्वक्ष्ये तच्छ्रणुध्वं वरांगनाः । पुरा दैवासुरे युद्धे हतेषु शतशः सुरैः

ఇప్పటికీ, ఓ వరాంగనలారా, నేను చెప్పబోయేదాన్ని వినుడి; పూర్వం దేవాసుర యుద్ధంలో దేవతలు వందల మందిని సంహరించినప్పుడు।

Verse 102

दानवासुरदैत्येषु राक्षसेषु ततस्ततः । तेषां दारसहस्राणि शतशोथ सहस्रशः

దానవులు, అసురులు, దైత్యులు, రాక్షసులలో అక్కడక్కడ వారి భార్యలు వేల సంఖ్యలో ఉండేవి; వందలుగా, వేలుగా కూడా ఉండేవి।

Verse 103

परिणीतानि यानि स्युर्बलाद्भुक्तानि यानि वै । तानि सर्वाणि देवेशः प्रोवाच वदतां वरः

విధివిధానాలతో వివాహితులైన స్త్రీలైనా, బలవంతంగా భోగింపబడినవారైనా—అటువంటి అన్ని విషయాలపై దేవేశుడు, వక్తలలో శ్రేష్ఠుడు, తీర్పు ప్రకటించాడు।

Verse 104

वेश्याधर्मेण वर्तध्वमधुना नृपमंदिरे । भक्तिमत्यो वरारोहास्तथा देवकुलेषु च

ఇప్పుడు రాజమందిరంలో వేశ్యాధర్మం ప్రకారం ప్రవర్తించండి; ఓ శ్రేష్ఠ స్త్రీలారా, దేవాలయాలలో కూడా భక్తితో నిలిచి ఉండండి।

Verse 105

राजतः स्वामिनश्चापि जीविकां च प्रलप्स्यथ । भविष्यति च सौभाग्यं सर्वासामपि शक्तितः

రాజుని నుండీ, మీ స్వామి నుండీ కూడా మీరు జీవికను పొందుతారు; ఈ శక్తి ప్రభావంతో మీ అందరికీ సౌభాగ్యం కలుగుతుంది।

Verse 106

यः कश्चिच्छुल्कमादाय गृहमेष्यति वः सदा । निश्छद्मनैवोपचर्यः प्रीतिभावैरदांभिकैः

ఎవడైనా ఫీజు/నైవేద్యం స్వీకరించి మీ ఇంటికి వచ్చినప్పుడు, అతనిని ఎల్లప్పుడూ మోసం లేకుండా—నిష్కపట ప్రేమభావంతో, అహంకారరహితంగా—సేవించాలి।

Verse 107

देवतानां पितॄणां च पुण्येह्नि समुपस्थिते । गोभूहिरण्यधान्यानि प्रदेयानि च शक्तितः

దేవతలకును పితృదేవతలకును పుణ్యతిథి వచ్చినప్పుడు, తన శక్తి మేరకు గోవులు, భూమి, స్వర్ణం, ధాన్యము దానమివ్వవలెను।

Verse 108

यद्व्रतं चोपदेक्ष्यामि तत्कुरुध्वं च सर्वशः । संसारोत्तारणायालमेतद्वेदविदो विदुः

నేను ఉపదేశించబోయే వ్రతాన్ని మీరు అన్ని విధాలా ఆచరించండి; సంసారాన్ని దాటించుటకు ఇది చాలునని వేదవిదులు తెలుసుకొనుచున్నారు।

Verse 109

यदा सूर्यदिने हस्तः पुष्यो वाथ पुनर्वसुः । भवेत्सर्वौषधिस्नानं सम्यक्नारी समाचरेत्

ఆదివారము నాడు హస్త, పుష్య లేదా పునర్వసు నక్షత్రం ఉన్నప్పుడు, స్త్రీ సమ్యకంగా సర్వౌషధి-స్నానం ఆచరించవలెను।

Verse 110

तदा पंचशरात्मा तु हरिस्सन्निधिमेष्यति । अर्चयेत्पुंडरीकाक्षमनंगस्यानुकीर्तनैः

అప్పుడు పంచశరాత్ముడైన హరి సన్నిధికి వచ్చును; అనంగుని (కామదేవుని) కీర్తనలతో పుండరీకాక్షుని ఆరాధించవలెను।

Verse 111

कामाय पादौ संपूज्य जंघे वै मोहकारिणे । मेढ्रं कंदर्पनिधये कटिं प्रीतिमते नमः

కామార్థం పాదములను సమ్యకంగా పూజించి, మోహకారిణి జంఘలను (పూజించాలి); కందర్పనిధియైన మేఢ్రమునకు, ప్రీతిస్థానమైన కటికి నమస్కారం।

Verse 112

नाभिं सौख्यसमुद्राय वामनाय तथोदरम् । हृदयं हृदयेशाय स्तनावाह्लादकारिणे

సుఖసముద్రస్వరూపమైన నాభికి నమస్కారం; వామనస్వరూపునికి, అలాగే ఆయన ఉదరానికి నమస్కారం. హృదయేశ్వరుని హృదయానికి నమస్కారం; ఆనందం ప్రసాదించే స్తనయుగ్మానికి నమస్కారం.

Verse 113

उत्कंठायेति वै कंठमास्यमानंदकारिणे । वामांसं पुष्पचापाय पुष्पबाणाय दक्षिणम्

“ఉత్కంఠకై” అని చెప్పి ఆమె ఆయన కంఠాన్ని ఆలింగనం చేసింది—అది ఆనందాన్ని కలిగించేది. తరువాత పుష్పచాపధారి (కాముడు)కు ఎడమ భుజాన్ని, పుష్పబాణధారికి కుడి భుజాన్ని అర్పించింది.

Verse 114

मानसायेति वै मालि विलोलायेति मूर्द्धजम् । सर्वात्मने शिरस्तद्वद्देवदेवस्य पूजयेत्

హే మాలాధారీ! పుష్పార్పణ సమయంలో “మానసాయ” అని పలకాలి; కేశార్పణ సమయంలో “విలోలాయ” అని పలకాలి. అలాగే శిరస్సు అర్పిస్తూ “సర్వాత్మా”గా దేవదేవుని పూజించాలి.

Verse 115

नमः शिवाय शांताय पाशांकुशधराय च । गदिने पीतवस्त्राय शंखचक्रधराय च

శాంతస్వరూపుడైన శివునికి నమస్కారం; పాశాంకుశధారికి నమస్కారం. గదాధారి, పీతవస్త్రధారికి నమస్కారం; శంఖచక్రధారికి నమస్కారం.

Verse 116

नमो नारायणायेति कामदेवात्मने नमः । नमः शांत्यै नमः प्रीत्यै नमारेत्यै नमः श्रियै

“నమో నారాయణాయ” అని ఉచ్చరించి నమస్కారం; కామదేవాత్మస్వరూపుడైన ప్రభువుకు నమస్కారం. శాంతికి నమస్కారం, ప్రీతికి నమస్కారం, రతికి (ఆనందానికి) నమస్కారం, శ్రీకి (సంపదకు) నమస్కారం.

Verse 117

नमः पुष्ट्यै नमस्तुष्ट्यै नमः सर्वार्थसंपदे । एवं संपूज्य गोविंदमनंगात्मकमीश्वरम्

పుష్టికి నమస్కారం, తుష్టికి నమస్కారం, సమస్త పురుషార్థ-సంపదలను ప్రసాదించువానికి నమస్కారం. ఈ విధంగా అనంగ-స్వరూపుడైన ఈశ్వరుడు గోవిందుని సమ్యక్‌గా పూజించి (అగ్రసరించును)।

Verse 118

गंधमाल्यैस्तथा धूपैर्नैवेद्येन च भामिनी । तत आहूय धर्मज्ञं ब्राह्मणं वेदपारगम्

సుగంధ ద్రవ్యాలు, మాలలు, ధూపం, నైవేద్యంతో (పూజ చేసి) ఆ కాంతిమతి స్త్రీ తరువాత ధర్మజ్ఞుడూ వేదపారంగతుడైన బ్రాహ్మణుని ఆహ్వానించింది।

Verse 119

अव्यंगमथ संपूज्य गंधपुष्पार्चनादिभिः । शालेयतंडुलप्रस्थं घृतपात्रेण संयुतम्

తరువాత ఏ లోపమూ లేకుండా చందనం, పుష్పార్చన మొదలైనవాటితో సమ్యక్ పూజ చేసి, శాలి బియ్యపు ఒక ప్రస్థమును మరియు నెయ్యి పాత్రను (అర్పించాలి)।

Verse 120

तस्मै विप्राय वै दद्यान्माधवः प्रीयतामिति । यथेष्टाहारसंभुक्तमेनं द्विजमनुत्तमम्

ఆ బ్రాహ్మణునికి ‘మాధవుడు ప్రసన్నుడగుగాక’ అని చెప్పి దానం ఇవ్వాలి. ఇష్టమొచ్చినంత భోజనం చేసిన తరువాత ఆ ఉత్తమ ద్విజుని యథోచితంగా సత్కరించాలి।

Verse 121

रत्यर्थं कामदेवोयमिति चित्ते च धारयेत् । यद्यदिच्छति विप्रेंद्रस्तत्तत्कुर्याद्विलासिनी

మనస్సులో ‘ఇది రతి-ఆనందార్థం కామదేవుడే’ అని ధారణ చేయాలి; మరియు ఆ విలాసిని స్త్రీ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు ఏది ఏది కోరుతాడో అది అది చేయాలి।

Verse 122

सर्वभावेन चात्मानमर्पयेत्स्मितभाषिणी । एवमादित्यवारेण सर्वमेतत्समाचरेत्

స్మితముగా మృదువుగా పలికే ఆ స్త్రీ సర్వభావముతో తనను తాను సమర్పించాలి. ఈ విధంగా ఆదిత్యవారమున ఈ సమస్త విధులను ఆచరించాలి.

Verse 123

तंडुलप्रस्थदानं च यावन्मासास्त्रयोदश । ततस्त्रयोदशे मासि संप्राप्ते चास्य भामिनी

పదమూడు నెలల వరకు ఒక ప్రస్థ బియ్యం దానం చేయాలి. ఆపై పదమూడవ నెల వచ్చినప్పుడు అతని ప్రియురాలు భామినీ కూడా అక్కడికి చేరింది.

Verse 124

विप्रस्योपस्करैर्युक्तां शय्यां दद्याद्विचक्षणा । सोपधानां सविन्यासां स्वास्तरावरणां शुभाम्

విచక్షణుడు బ్రాహ్మణునికి ఉపకరణాలతో కూడిన శయ్యను దానం చేయాలి—దిండుతో సహా, సక్రమంగా అమర్చినది, శుభమైన పరుపు-ఆవరణాలతో కప్పబడినది.

Verse 125

दीपिकोपानहच्छत्र पादुकासनसंयुताम् । सपत्नीकमलंकृत्य हेमसूत्रांगुलीयकैः

దీపిక, పాదరక్షలు, ఛత్రం, పాదుకలు మరియు ఆసనంతో దానిని సముపేతం చేయాలి; అలాగే భార్యతో కూడి స్వర్ణసూత్రాలు, ఉంగరాలతో అలంకరించాలి.

Verse 126

सूक्ष्मवस्त्रैः सकटकैर्धूपमाल्यानुलेपनैः । कामदेवं सपत्नीकं गुडकुंभोपरिस्थितम्

సూక్ష్మ వస్త్రాలు, చిన్న రథాలతో పాటు ధూపం, మాల్యాలు, సుగంధ లేపనాలతో—బెల్లం నిండిన కుంభం మీద స్థాపితుడైన, భార్యతో కూడిన కామదేవుని పూజించారు.

Verse 127

ताम्रपात्रासनगतं हेमनेत्रपटावृतम् । सुकांस्यभाजनोपेतमिक्षुदंडसमन्वितम्

తామ్రపాత్రాసనంపై ఆసీనుడై, హేమనేత్రచిహ్నాలతో అలంకృతమైన వస్త్రంతో ఆవృతుడై, సుకాంస్యభాజనంతో కూడి, ఇక్షుదండం (చెరకు దండం) కలిగినవాడై।

Verse 128

दद्यादनेन मंत्रेण तथैकां गां पयस्विनीम् । यथांतरं न पश्यामि कामकेशवयोः सदा

ఈ మంత్రంతో పాటు ఒక పయస్విని (పాలు ఇచ్చే) ఆవును కూడా దానం చేయాలి. నేను ఎల్లప్పుడూ, ఏ కాలంలోనూ, కాముడు మరియు కేశవుడి మధ్య భేదాన్ని చూడకూడదు।

Verse 129

तथैव सर्वकामाप्तिरस्तु विप्र सदा मम । तथा च कांचनं देवं प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः

అదేవిధంగా, ఓ విప్రా, నాకు సదా సర్వకామప్రాప్తి కలుగుగాక. ఆపై ఉత్తమ ద్విజుడు ఆ స్వర్ణమయ దేవప్రతిమను స్వీకరించి…

Verse 130

कोदात्कामोदादिति वैदिकं मंत्रमुदीरयेत् । ततः प्रदक्षिणीकृत्य विसृज्य द्विजपुंगवम्

‘కో దాత్? కామోదాత్’ అనే వైదిక మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి. అనంతరం ప్రదక్షిణ చేసి ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుని గౌరవంతో వీడ్కోలు ఇవ్వాలి.

Verse 131

शय्यासनादिकं सर्वं ब्राह्मणस्य गृहं नयेत् । ततः प्रभृति योऽन्योपि रत्यर्थं गेहमागतः

శయ్య, ఆసనం మొదలైన సమస్త సామగ్రిని బ్రాహ్మణుని ఇంటికి తీసుకెళ్లాలి. ఆ తరువాత నుండి, రతిహేతువుగా ఎవడైనా ఇతరుడు ఇంటికి వచ్చినచో…

Verse 132

सम्मान्य सूर्यवारेण स संपूज्यो भवेत्सदा । एवं त्रयोदशं यावन्मासमेकं द्विजोत्तमम्

ఆదివారంలో ఆయనను సత్కరించి నిత్యం సమ్యక్‌గా పూజించవలెను. ఓ ద్విజోత్తమా, ఈ విధంగా ఒక మాసం వరకు పదమూడు సార్లు ఆచరించవలెను.

Verse 133

तर्पयित्वा यथाकामं प्रेषयेच्चैव मंदिरम् । तदनुज्ञया रूपवंतं यावदस्यागमो भवेत्

ఆయన కోరిక ప్రకారం తృప్తిపరచి తరువాత ఆయనను తన నివాసానికి పంపవలెను. అలాగే ఆయన అనుమతితో, ఆయన తిరిగి వచ్చేవరకు ఆ మనోహర రూపాన్ని అక్షుణ్ణంగా నిలుపవలెను.

Verse 134

आत्मनोपि यदा विघ्नं गर्भसूतकराजकम् । दैवं वा मानुषं वा स्यादुपरागेण वा ततः

మరియు తనకే గర్భధారణ, సూతకము లేదా రాజకార్యముతో సంబంధమైన విఘ్నం కలిగినప్పుడు—అది దైవమైయినా మానుషమైయినా, లేదా గ్రహణమువలన ఉద్భవించినదైనా—అప్పుడు (తదనుగుణంగా చేయవలెను).

Verse 135

सावारा नष्टपंचाशद्यथाशक्ति समर्पयेत् । एतद्धि कथितं सम्यग्भवतीनां विशेषतः

తన శక్తి మేరకు ‘సావారా’ మరియు ‘నష్టపంచాశత్’ (నిర్దిష్ట దక్షిణ/దానం) సమర్పించవలెను. ఇది ముఖ్యంగా మీకు (స్త్రీలకు) సమ్యక్‌గా వివరించబడింది.

Verse 136

स्वधर्मोयं यतो भाव्यो वेश्यानामिह सर्वदा । शय्यया त्यज्यते देव न कदाचिद्यथा भवान्

ఇదే ఇక్కడ వేశ్యలు ఎల్లప్పుడూ ఆచరించవలసిన స్వధర్మము. ఓ దేవా, శయ్యపై వారిని ఎప్పటికీ విడిచిపెట్టకూడదు—మీరు ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టనట్లే.

Verse 137

शय्या ममाप्यशून्येयं तथास्तु मधुसूदन । गीतवादित्रनिर्घोषं देवदेवस्य कारयेत्

హే మధుసూదన! నా శయ్య కూడా శూన్యంగా ఉండకూడదు—తథాస్తు. దేవదేవునికి గీత-వాద్యాల ఘోషను చేయించాలి.

Verse 138

एतद्वः कथितं सर्वं वेश्याधर्ममशेषतः । पुरुहूतेन यत्प्रोक्तं दानवीषु पुरा मया

మీకు వేశ్యాధర్మం అంతటినీ, ఏదీ మిగలకుండా, చెప్పబడింది. పూర్వం పురుహూతుడు (ఇంద్రుడు) దానవీ స్త్రీల మధ్య చెప్పినదే నేను మళ్లీ వివరించాను.

Verse 139

तदिदं सांप्रतं सर्वं भवतीष्वपि युज्यते । सर्वपापप्रशमनमनंतफलदायकम्

కాబట్టి ప్రస్తుతం ఇది అంతా మీకూ అన్వయిస్తుంది. ఇది సమస్త పాపాలను శమింపజేసి, అనంత ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 140

कल्याणिनीनां कथितं तदेतद्दुश्चरं व्रतम् । करोति याऽशेषमुदग्रमेतत्कल्याणिनी माधवलोकसंस्था

కల్యాణినీ స్త్రీల కోసం ఈ దుష్కర వ్రతం వర్ణించబడింది. ఎవరు ఈ ఉద్గ్ర వ్రతాన్ని సంపూర్ణంగా ఆచరిస్తారో, వారు నిజంగా ‘కల్యాణినీ’ అయి మాధవ (విష్ణు) లోకంలో నివసిస్తారు.

Verse 141

सा पूजिता देवगणैरशेषैरानंदकृत्स्थानमुपैति विष्णोः । तपोधनः सोप्यभिधाय चैतदनंगदानव्रतमंगनानाम्

సర్వ దేవగణాలచే పూజింపబడి ఆమె విష్ణువు యొక్క ఆనందప్రద ధామాన్ని పొందుతుంది. తపోధన ముని కూడా ఇది చెప్పి, స్త్రీల కోసం అనంగ (కామదేవ) దానానికి సంబంధించిన ‘అనంగదాన-వ్రతం’ను ప్రకటించాడు.

Verse 142

स्वस्थानमेष्यंति समस्तमित्थं व्रतं करिष्यंति च देवयोने

ఇలా వారందరూ తమ తమ నివాసాలకు తిరిగి వెళ్తారు; ఓ దేవయోని, వారు ఈ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారు।