The Recitation of the Thousand Names of Rādhā and Kṛṣṇa (Yugala-Sahasranāma) and Śaraṇāgati-Dharma

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । किं त्वं नारद जानासि पूर्वजन्मनि यत्त्वया । प्राप्तं भगवतः साक्षाच्छूलिनो युगलात्मकम् ॥ १ ॥

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఓ నారదా, నీ పూర్వజన్మలో నీవు సాక్షాత్తు భగవాన్ శూలి (శివుడు) యొక్క యుగలస్వరూపం నుండి పొందిన దానిని తెలుసుకొని ఉన్నావా? ॥ ౧ ॥

Verse 2

कृष्णमंत्ररहस्यं च स्मर विस्मृतिमागतम् । सूत उवाच । इत्युक्तो नारदो विप्राः कुमारेण तु धीमता ॥ २ ॥

మరియు మరచిపోయిన కృష్ణమంత్ర రహస్యాన్ని స్మరించు. సూతుడు పలికెను—ఓ విప్రులారా, బుద్ధిమంతుడైన కుమారుడు ఇలా చెప్పగా నారదుడు… ॥ ౨ ॥

Verse 3

ध्याने विवेदाशु चिरं चरितं पूर्वजन्मनः । ततश्चिरं ध्यानपरो नारदो भगवत्प्रियः ॥ ३ ॥

ధ్యానముచేత అతడు పూర్వజన్మంలోని దీర్ఘ చరిత్రను త్వరగా పూర్తిగా గ్రహించాడు. ఆపై భగవంతునికి ప్రియుడైన నారదుడు దీర్ఘకాలం ధ్యాననిష్ఠుడై నిలిచెను. ॥ ౩ ॥

Verse 4

ज्ञात्वा सर्वं सुवृत्तांतं सुप्रसन्नाननोऽब्रवीत् । भगवन्सर्ववृत्तांतः पूर्वकल्पसमुद्बवः ॥ ४ ॥

సర్వ శుభవృత్తాంతాన్ని తెలిసికొని, అత్యంత ప్రసన్న ముఖంతో అతడు పలికెను—ఓ భగవన్, ఈ సమస్త వృత్తాంతం పూర్వకల్పమునుండి ఉద్భవించినది. ॥ ౪ ॥

Verse 5

मम स्मृतिमनुप्राप्तो विना युगललंभनम् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य महात्मनः ॥ ५ ॥

మహాత్ముడైన నారదుని వచనాన్ని వినగానే, మధ్యలో ఎలాంటి ప్రేరణ లేకుండానే అది నా స్మృతిలో స్వయంగా ఉదయించింది; నేను తగినట్లుగా ప్రతివచనం చెప్పాను।

Verse 6

सनत्कुमारो भगवान् व्याजहार यथातथम् । सनत्कुमार उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि यस्मिञ्जन्मनि शूलिनः ॥ ६ ॥

భగవాన్ సనత్కుమారుడు యథాతథంగా పలికెను। సనత్కుమారుడు అన్నాడు—“ఓ విప్రా, వినుము; శూలధారి (శివుడు) ఏ జన్మలో ప్రాదుర్భవించెనో నేను వివరిస్తాను।”

Verse 7

प्राप्तं कृष्णरहस्यं वै सावधानो भवाधुना । अस्मात्सारस्वतात्कल्पात्पूर्वस्मिन्पंचविंशके ॥ ७ ॥

నీవు నిజంగా కృష్ణరహస్యాన్ని పొందితివి; ఇక ఇప్పుడు జాగ్రత్తగా ఉండుము. ఇది సారస్వత కల్పంలోని పూర్వపు ఇరవై ఐదవ భాగం/చక్రానికి చెందినది।

Verse 8

कल्पे त्वं काश्यपो जातो नारदो नाम नामतः । तत्रैकदा त्वं कैलासं प्राप्तः कृष्णस्य योगिनः ॥ ८ ॥

ఒక కల్పంలో నీవు కాశ్యపుడిగా జన్మించి, పేరుగా ‘నారద’ అని ప్రసిద్ధుడవయ్యావు. అప్పుడు ఒకసారి పరమయోగి శ్రీకృష్ణుని కైలాసధామానికి నీవు చేరితివి।

Verse 9

संप्रष्टुं परमं तत्वं शिवं कैलासवासिनम् । त्वया पृष्टो महादेवो रहस्यं स्वप्रकाशितम् ॥ ९ ॥

పరమ తత్త్వాన్ని తెలుసుకోవాలనే ఆకాంక్షతో నీవు కైలాసవాసి శివుని ప్రశ్నించితివి. నీవు అడిగినందుకు మహాదేవుడు తన స్వప్రకాశ జ్ఞానంతో ఆ రహస్యాన్ని వెల్లడించెను।

Verse 10

कथयामास तत्वेन नित्यलीलानुगं हरेः । ततस्तदन्ते तु पुनस्त्वया विज्ञापितो हरः ॥ १० ॥

ఆయన తత్త్వానుసారంగా శ్రీహరి యొక్క నిత్యలీలను వివరించాడు; ఆ కథనం ముగిసిన తరువాత నీవు మరల హరుడు (శివుడు)ను ప్రార్థించి వినతిపెట్టావు.

Verse 11

नित्यां लीलां हरेर्द्रष्टुं ततः प्राह सदाशिवः । गोपीजनपदस्यांते वल्लभेति पदं ततः ॥ ११ ॥

అప్పుడు శ్రీహరి నిత్యలీలను దర్శించాలనే ఆకాంక్షతో సదాశివుడు ఇలా అన్నాడు—“‘గోపీ-జనపద’ అనే పదాంతంలో ‘వల్లభ’ అనే పదాన్ని చేర్చు.”

Verse 12

चरणाच्छरणं पश्चात्प्रपद्ये इति वै मनुः । मंत्रस्यास्य ऋषिः प्रोक्तो सुरभिश्छंद एव च ॥ १२ ॥

‘ఒక శరణం నుండి మరొక శరణానికి వెళ్లి, ఆపై నేను శరణాగతి చెందుతాను’—అని మనువు చెప్పాడు. ఈ మంత్రానికి ఋషి మనువు, ఛందస్సు సురభి అని ప్రకటించారు.

Verse 13

गायत्री देवता चास्य बल्लवीवल्लभो विभुः । प्रपन्नोऽस्मीति तद्भक्तौ विनियोग उदाहृतः ॥ १३ ॥

దీనికి ఛందస్సు గాయత్రీ; అధిదేవత సర్వవ్యాపి ప్రభువు—గోపికల వల్లభుడు. వినియోగం: ‘నేను శరణాగతుడను’ అని, ఆయన భక్తి కోసం చెప్పబడింది.

Verse 14

नास्य सिद्धादिकं विप्र शोधनं न्यासकल्पनम् । केवलं चिंतनं सद्यो नित्यलीलाप्रकाशकम् ॥ १४ ॥

ఓ విప్రా, దీనికి సిద్ధి మొదలైన ముందస్తు విధులు అవసరం లేదు; శోధనక్రియ లేదు; న్యాసకల్పన కూడా లేదు. కేవలం చింతన మాత్రమే వెంటనే నిత్యలీలను ప్రకాశింపజేస్తుంది.

Verse 15

आभ्यंतरस्य धर्मस्य साधनं वच्मि सांप्रतम् ॥ १५ ॥

ఇప్పుడు అంతర్గత ధర్మాన్ని పెంపొందించు సాధనాన్ని చెప్పుచున్నాను।

Verse 16

संगृह्य मन्त्रं गुरुभक्तियुक्तो विचिंत्य सर्वं मनसा तदीहितम् । कृपां तदीयां निजधर्मसंस्थो विभावयन्नात्मनि तोषयेद्गुरुम् ॥ १६ ॥

మంత్రాన్ని స్వీకరించి, గురుభక్తితో యుక్తుడై, గురువు కోరినదంతా మనసులో విచారించాలి; తన ధర్మంలో స్థిరుడై, గురుకృపను ఆత్మలో భావిస్తూ గురువును సంతోషింపజేయాలి।

Verse 17

सताः शिक्षेत वै धर्मांन्प्रपन्नानां भयापहान् । ऐहिकामुष्मिकीचिंताविधुरान् सिद्धिदायकान् ॥ १७ ॥

సత్పురుషుల వద్ద శరణాగతులకు భయాన్ని తొలగించే ధర్మాలను నేర్చుకోవాలి; అవి ఇహలోక-పరలోక చింతలను తొలగించి సిద్ధిని ప్రసాదిస్తాయి।

Verse 18

स्वेष्टदेवधिया नित्यं तोषयेद्वैष्णवांस्तथा । भर्त्सनादिकमेतेषां न कदाचिद्विचिंतयेत् ॥ १८ ॥

వారిని తన ఇష్టదేవునితో అనుబంధమున్నవారిగా భావించి, వైష్ణవులను నిత్యం సంతోషింపజేయాలి; వారి నిందా-తిరస్కారాది ఆలోచనను ఎప్పుడూ చేయకూడదు।

Verse 19

पूर्वकर्मवशाद्भव्यमैहिकं भोग्यमेव च । आयुष्यकं तथा कृष्णः स्वयमेव करिष्यति ॥ १९ ॥

పూర్వకర్మ వశంగా ఈ లోకంలో జరగవలసినది, అనుభవించవలసిన భోగ్యమూ, అలాగే ఆయుష్షుకు సంబంధించినదంతా—అది కృష్ణుడు స్వయంగా నెరవేర్చును।

Verse 20

श्रीकृष्णं नित्यलीलास्थं चिंतयेत्स्वधियानिशम् । श्रीमदर्चावतारेण कृष्णं परिचरेत्सदा ॥ २० ॥

స్వబుద్ధితో నిరంతరం నిత్యలీలాస్థుడైన శ్రీకృష్ణుని ధ్యానించాలి; అలాగే ఆయన శ్రీమద్ అర్చావతార (విగ్రహ) రూపంలో ఎల్లప్పుడూ కృష్ణసేవ చేయాలి।

Verse 21

अनन्यचिंतनीयोऽसौ प्रपन्नैः शरणार्थिभिः । स्थेयं च देहगेहादावुदासीनतया बुधैः ॥ २१ ॥

శరణాగతులై ఆశ్రయం కోరువారు ఆయననే అనన్యంగా ధ్యానించాలి; జ్ఞానులు దేహం, గృహం మొదలైన వాటిపట్ల ఉదాసీనతతో స్థిరంగా ఉండాలి।

Verse 22

गुरोरवज्ञां साधूनां निंदां भेदं हरे हरौ । वेदनिंदां हरेंर्नामबलात्पापसमीहनम् ॥ २२ ॥

గురువును అవమానించడం, సాధువులను నిందించడం, హరిభక్తుల మధ్య భేదం కలిగించడం, వేదాలను నిందించడం, అలాగే హరినామ బలంతో పాపం చేయాలని తలచడం—ఇవి మహాపరాధాలు।

Verse 23

अर्थवादं हरे र्नाम्नि पाषंडं नामसंग्रहे । अलसे नास्तिके चैव हरिनामोपदेशनम् ॥ २३ ॥

హరినామాన్ని అర్థవాదంగా (అతిశయోక్తిగా) భావించడం, నామసాధనలో ఉండి కూడా పాషండ దృష్టి కలిగి ఉండడం, మరియు ఆలస్యం చేసే వాడికి లేదా నాస్తికుడికి హరినామోపదేశం చేయడం—ఇవి నామాపరాధాలు, నివారించవలసినవి।

Verse 24

नामविस्मरणं चापि नाम्न्यनादरमेव च । संत्यजेद् दूरतो वत्स दोषानेतान्सुदारुणान् ॥ २४ ॥

నామాన్ని మరచిపోవడం, నామంపై అనాదరం చూపడం—ఓ వత్సా, ఈ అత్యంత భయంకరమైన దోషాలను దూరం నుంచే విడిచిపెట్టాలి।

Verse 25

प्रपन्नोऽस्मीति सततं चिंतयेद्धृद्गतं हरिम् । स एव पालनं नित्यं करिष्यति ममेति च ॥ २५ ॥

‘నేను శరణాగతుడను’ అనే భావంతో హృదయంలో నివసించే హరిని నిరంతరం ధ్యానించాలి. అలాగే ‘ఆయనే నిత్యం నన్ను కాపాడుతాడు’ అనే నిశ్చయం కలిగి ఉండాలి.

Verse 26

तवास्मि राधिकानाथ कर्मणा मनसा गिरा । कृष्णकांतेति चैवास्मि युवामेव गतिर्मम ॥ २६ ॥

ఓ రాధికానాథా! కర్మతో, మనసుతో, వాక్తో నేను నీదే. నేను ‘కృష్ణకాంత’నని కూడా; మీ ఇద్దరే నా శరణం, పరమగతి.

Verse 27

दासाः सखायः पितरः प्रेयस्यश्च हरेरिह । सर्वे नित्या मुनिश्रेष्ठ चिंतनीया महात्मभिः ॥ २७ ॥

ఓ మునిశ్రేష్ఠా! ఇక్కడ హరి యొక్క దాసులు, సఖులు, పితృసములు, ప్రేయసులు—అందరూ నిత్యులు; కాబట్టి మహాత్మ భక్తులు వారిని ఎల్లప్పుడూ స్మరించాలి.

Verse 28

गमनागमने नित्यकरोति वनगोष्टयोः । गोचारणं वयस्यैश्च विनासुरविघातनम् ॥ २८ ॥

ఆయన నిత్యం వనం మరియు గోష్ఠం మధ్య రాకపోకలు చేస్తాడు; స్నేహితులతో కలిసి గోచారణం చేస్తాడు, అడ్డుపడే అసురులను సంహరిస్తాడు.

Verse 29

सखायो द्वादशाख्याता हरेः श्रीदामपूर्वकाः । राधिकायाः सुशीलाद्याः सख्यो द्वात्रिंशदीरिताः ॥ २९ ॥

హరి యొక్క పన్నెండు సఖులు శ్రీదామ మొదలుగా పేర్కొనబడ్డారు. అలాగే రాధిక యొక్క ముప్పై రెండు సఖులు సుశీలా మొదలుగా ప్రకటించబడ్డారు.

Verse 30

आत्मानं चिंतयेद्वत्स तासां मध्ये मनोरमाम् । रूपयौवनसंपन्नां किशोरीं च स्वलंकृताम् ॥ ३० ॥

ఓ వత్సా, వారిలో నిన్ను నీవే అత్యంత మనోహరమైన, రూపయౌవనసంపన్నమైన, ఆభరణాలతో సుసజ్జితమైన కిశోరీగా ధ్యానించుము।

Verse 31

नानाशिल्पकलाभिज्ञां कृष्णभोगानुरूपिणीम् । तत्सेवनसुखाह्लादभावेनातिसुनिर्वृताम् ॥ ३१ ॥

ఆమె నానావిధ శిల్పకళల్లో నిపుణురాలు, శ్రీకృష్ణుని భోగాలకు అనురూపిణి, ఆయన సేవాసుఖానందభావంతో పరమ తృప్తిగా ఉంటుంది।

Verse 32

ब्राह्मं मुहूर्तमारभ्य यावदर्धनिशा भवेत् । तावत्परिचरेत्तौ तु यथाकालानुसेवया ॥ ३२ ॥

బ్రాహ్మముహూర్తం నుండి ప్రారంభించి అర్ధరాత్రి వరకు, యథాకాల విధానానుసారం ఆ దివ్యయుగలాన్ని పరిచర్య చేయాలి।

Verse 33

सहस्रं च तयोर्न्नाम्नां पठेन्नित्यं समाहितः । एतसाधनमुद्दिष्टं प्रपन्नानां मुनीश्वर ॥ ३३ ॥

ఓ మునీశ్వరా, ఏకాగ్రచిత్తంతో ప్రతిదినం ఆ ఇద్దరి సహస్రనామాలను పఠించాలి; శరణాగతులకు ఇదే సాధనమని ఉపదేశించబడింది।

Verse 34

नाख्येयं कस्यचित्तुभ्यं मया तत्त्वं प्रकाशितम् । सनत्कुमार उवाच । ततस्त्वं नारद पुनः पृष्टवान्वै सदाशिवम् ॥ ३४ ॥

సనత్కుమారుడు పలికెను—నేను నీకు ప్రకటించిన ఈ తత్త్వాన్ని ఎవరికైనా చెప్పకూడదు. అనంతరం, ఓ నారదా, నీవు మళ్లీ సదాశివుని ప్రశ్నించితివి।

Verse 35

नाम्नां सहस्रं तच्चापि प्रोक्तवां स्तच्छृणुष्व मे । ध्यात्वा वृंदावने रम्ये यमुनातीरसंगतम् ॥ ३५ ॥

ఆ సహస్ర నామములను నేనూ ప్రకటించితిని; ఇప్పుడు నా నుండి వినుము. ముందుగా రమ్యమైన వృందావనంలో యమునా తీరసంగతుడైన ప్రభువును ధ్యానించుము.

Verse 36

कल्पवृक्षं समाश्रित्य तिष्ठंतं राधिकायुतम् । पठेन्नामसहस्रं तु युगलाख्यं महामुने ॥ ३६ ॥

కల్పవృక్షాన్ని ఆశ్రయించి, రాధికతో కూడి అక్కడ నిలిచిన ప్రభువును ధ్యానిస్తూ—ఓ మహామునీ—‘యుగల’ అనే నామసహస్రాన్ని పఠించుము.

Verse 37

देवकीनंदनः शौरिर्वासुदेवो बलानुजः । गदाग्रजः कंसमोहः कंससेवकमोहनः ॥ ३७ ॥

ఆయన దేవకీనందనుడు, శౌరి, వాసుదేవుడు, బల (బలరామ) అనుజుడు, గదా అగ్రజుడు; కంసమోహకుడు, కంస సేవకులను కూడా మోహింపజేసేవాడు.

Verse 38

भिन्नर्गलः भिन्नलोहः पितृबाह्यः पितृस्तुतः । मातृस्तुतः शिवध्येयो यमुनाजलभेदनः ॥ ३८ ॥

ఆయన తాళాలు/అడుగులు విరిచేవాడు, ఇనుమును చీల్చేవాడు; పితృలకు అగోచరుడు అయినా పితృస్తుతుడు; మాతృస్తుతుడు; శివరూపంగా ధ్యేయుడు; యమునాజలాన్ని విభజించేవాడు.

Verse 39

व्रजवासी व्रजानंदी नंदबालो दयानिधिः । लीलाबालः पद्मनेत्रो गोकुलोत्सव ईश्वरः ॥ ३९ ॥

ఆయన వ్రజవాసి, వ్రజాన్ని ఆనందింపజేసేవాడు; నందుని ప్రియ బాలుడు, దయానిధి; లీలాబాలుడు, పద్మనేత్రుడు; గోకులోత్సవస్వరూపుడైన ఈశ్వరుడు.

Verse 40

गोपिकानंदनः कृष्णो गोपानंदः सतां गतिः । बकप्राणहरो विष्णुर्बकमुक्तिप्रदो हरिः ॥ ४० ॥

కృష్ణుడు గోపికల ఆనందస్వరూపుడు, గోపుల హర్షము, సజ్జనుల పరమాశ్రయము. విష్ణురూపంలో బకుని ప్రాణం హరించి, హరిగా అతనికే మోక్షం ప్రసాదించాడు.

Verse 41

बलदोलाशयशयः श्यामलः सर्वसुंदरः । पद्मनाभो हृषीकेशः क्रीडामनुजबालकः ॥ ४१ ॥

ఆయన బల (శేష) సర్పశయ్యపై శయనించువాడు; శ్యామవర్ణుడు, సర్వసుందరుడు—పద్మనాభుడు, హృషీకేశుడు—మనుష్యుల మధ్య బాలుడిలా క్రీడించుచున్నాడు.

Verse 42

लीलाविध्वस्तशकटो वेदमंत्राभिषेचितः । यशोदानंदनः कांतो मुनिकोटिनिषेवितः ॥ ४२ ॥

లీలగా శకట (అసురరథం)ను విధ్వంసం చేసినవాడు; వేదమంత్రాలతో అభిషిక్తుడైనవాడు; యశోదానందనుడు, మనోహరుడు—కోటికోట్ల మునులచే సేవింపబడి ఆరాధింపబడువాడు.

Verse 43

नित्यं मधुवनावासी वैकुंठः संभवः क्रतुः । रमापतिर्यदुपतिर्मुरारिर्मधुसूदनः ॥ ४३ ॥

ఆయన నిత్యం మధువనంలో నివసించువాడు; వైకుంఠుడు, సంభవుడు, క్రతువు. రమాపతి (లక్ష్మీపతి), యదుపతి, మురారి, మధుసూదనుడు ఆయనే.

Verse 44

माधवो मानहारी च श्रीपतिर्भूधरः प्रभुः । बृहद्वनमहालीलो नंदसूनुर्महासनः ॥ ४४ ॥

ఆయన మాధవుడు, మానము (అహంకారము) హరించువాడు; శ్రీపతి, భూధరుడు, ప్రభువు. బృహద్వనంలో మహాలీల ప్రసిద్ధుడైన నందసూనుడు, మహాసనంపై విరాజిల్లువాడు.

Verse 45

तृणावर्तप्राणहारी यशोदाविस्मयप्रदः । त्रैलोक्यवक्त्रः पद्माक्षः पद्महस्तः प्रियंकरः ॥ ४५ ॥

తృణావర్తుని ప్రాణహరించినవాడు, యశోదను ఆశ్చర్యపరిచినవాడు; తన ముఖములో త్రిలోకములను ధరించినవాడు; పద్మనేత్రుడు, పద్మహస్తుడు, ప్రియమును మంగళమును కలిగించువాడు।

Verse 46

ब्रह्मण्यो धर्मगोप्ता च भूपतिः श्रीधरः स्वराट् । अजाध्यक्षः शिवाध्यक्षो धर्माध्यक्षो महेश्वरः ॥ ४६ ॥

ఆయన బ్రాహ్మణులు, వేదముల పట్ల భక్తుడు; ధర్మరక్షకుడు; సార్వభౌమాధిపతి; శ్రీ (లక్ష్మీ)ధారి; స్వయంప్రభువు. అజ (బ్రహ్మ)కు అధ్యక్షుడు, శివాధ్యక్షుడు, ధర్మాధ్యక్షుడు, మహేశ్వరుడు।

Verse 47

वेदांतवेद्यो ब्रह्मस्थः प्रजापतिरमोघदृक् । गोपीकरावलंबी च गोपबालकसुप्रियः ॥ ४७ ॥

ఆయన వేదాంతములచే జ్ఞేయుడు, బ్రహ్మములో స్థితుడు, ప్రజాపతి; అమోఘదృష్టి గలవాడు. గోపికల చేతులను ఆశ్రయించువాడు, గోపబాలకులకు అత్యంత ప్రియుడు।

Verse 48

बालानुयीयी बलवान् श्रीदामप्रिय आत्मवान् । गोपीगृहांगणरतिर्भद्रः सुश्लोकमंगलः ॥ ४८ ॥

ఆయన బాలుల వెంట నడిచేవాడు, బలవంతుడు, శ్రీదామునకు ప్రియుడు, ఆత్మవంతుడు. గోపికల గృహాంగణములలో రమించువాడు—భద్రుడు, సుశ్లోకములచే మంగళప్రదుడు।

Verse 49

नवनीतहरो बालो नवनीतप्रियाशनः । बालवृन्दी मर्कवृंदी चकिताक्षः पलायितः ॥ ४९ ॥

ఆ బాలుడు నవనీతాన్ని దొంగిలించువాడు, నవనీతభోజనాన్ని ప్రేమించువాడు. బాలుల గుంపు, కోతుల దళములతో చుట్టుముట్టబడి, చకితనేత్రుడై పారిపోతాడు।

Verse 50

यशोदातर्जितः कंपी मायारुदितशोभनः । दामोदरोऽप्रमेयात्मा दयालुर्भक्तवत्सलः ॥ ५० ॥

యశోదా బెదిరింపుతో కంపించే, తన మాయారోదన లీలతో శోభించే—ఆ దామోదరుడు అప్రమేయాత్మ; కరుణామయుడు, భక్తవత్సలుడు।

Verse 51

सुबद्धोलूखले नम्रशिरा गोपीकदर्थितः । वृक्षभंगी शोकभंगी धनदात्मजमोक्षणः ॥ ५१ ॥

ఉలూఖలానికి బలంగా బంధింపబడి, వినయంగా తల వంచి, గోపికల చేత గద్దింపబడినవాడు—వృక్షభంగకుడు, శోకభంగకుడు, ధనద (కుబేర) కుమారులను విమోచించేవాడు।

Verse 52

देवर्षिवचनश्लाघी भक्तवात्सल्यसागरः । व्रजकोलाहलकरो व्रजानदविवर्द्धनः ॥ ५२ ॥

దేవర్షుల వచనాలలో ఆనందించే, భక్తవాత్సల్య సముద్రుడు; వ్రజంలో హర్షకోలాహలం కలిగించే, వ్రజానందాన్ని నిత్యం వృద్ధి చేసే వాడు।

Verse 53

गोपात्मा प्रेरकः साक्षी वृंदावननिवासकृत् । वत्सपालो वत्सपतिर्गोपदारकमंडनः ॥ ५३ ॥

గోపస్వరూపుడైనవాడు, అంతర్యామి ప్రేరకుడు, సర్వసాక్షి; వృందావన నివాసాన్ని ఏర్పరచినవాడు; దూడల పాలకుడు, దూడల ప్రభువు, గోపబాలకుల అలంకారం।

Verse 54

बालक्रीडो बालरतिर्बालकः कनकांगदी । पीताम्बरो हेममाली मणिमुक्ताविभूषणः ॥ ५४ ॥

బాలక్రీడల్లో ఆడుతూ, బాలసహజ ఆనందంలో రమించే; బాలరూపంలో కనకాంగదాలు ధరించినవాడు. పీతాంబరధారి, హేమమాలితో శోభించే, మణి ముత్యాల ఆభరణాలతో అలంకృతుడు।

Verse 55

किंकिणीकटकी सूत्री नूपुरी मुद्रि कान्वितः । वत्सासुरपतिध्वंसी बकासुरविनाशनः ॥ ५५ ॥

కింకిణీ మ్రోగే కటకాలు, యజ్ఞోపవీతం, నూపురాలు, ముద్రికలతో అలంకృతుడు; వత్సాసురాధిపతిని ధ్వంసించినవాడు, బకాసురవినాశకుడు ఆయన।

Verse 56

अघासुरविनाशी च विनिद्रीकृतबालकः । आद्य आत्मप्रदः संगी यमुनातीरभोजनः ॥ ५६ ॥

ఆయన అఘాసురవినాశకుడు; నిద్రించిన బాలకులను మేల్కొలిపినవాడు; ఆద్యపురుషుడు; ఆత్మప్రదుడు (మోక్షజ్ఞానదాత); భక్తులకు నిత్యసఖుడు; యమునాతీరంలో భోజనం చేసినవాడు।

Verse 57

गोपालमंडलीमध्यः सर्वगोपालभूषणः । कृतहस्ततलग्रासो व्यंजनाश्रितशाखिकः ॥ ५७ ॥

ఆయన గోపాలమండలి మధ్య నిలిచినవాడు, సమస్త గోపాలులకు అలంకారభూతుడు; చేతితలంలో గ్రాసం తీసుకొని భోజనం చేసి, వ్యంజనాలతో కలిసి చెట్టు నీడలో ఆశ్రయించేవాడు।

Verse 58

कृतबाहुश्रृंगयष्टिगुंजालंकृतकंठकः । मयूरपिच्छमुकुटो वनमालाविभूषितः ॥ ५८ ॥

ఆయన కంఠం గుంజా మాల మరియు శృంగాకార యష్టి అలంకారాలతో శోభిస్తుంది; మయూరపిచ్ఛ ముకుటం ధరించి, వనమాలాతో విభూషితుడై ఉన్నాడు।

Verse 59

गैरिकाचित्रितवपुर्नवमेघवपुः स्मरः । कोटिकंदर्पलावण्यो लसन्मकरकुंडलः ॥ ५९ ॥

ఆయన దేహం గైరిక (ఎర్ర గెరువు) వర్ణఛాయలతో చిత్రితమైనట్లు, నవమేఘంలా శ్యామవర్ణం; కోటి మన్మథుల లావణ్యంతో ప్రకాశించి, మెరిసే మకరకుండలాలు ధరించాడు।

Verse 60

आजानुबाहुर्भगवान्निद्रारहितलोचनः । कोटिसागरगाभीर्यः कालकालः सदाशिवः ॥ ६० ॥

మోకాళ్లవరకు చాపబడిన భుజములు గల భగవంతుడు, నిద్రలేని నేత్రములు గలవాడు; కోటి సముద్రాలంత గంభీరుడు, కాలానికీ కాలమైన సదాశివుడు।

Verse 61

विरंचिमोहनवपुर्गोपवत्सवपुर्द्धरः । ब्रह्मांडकोटिजनको ब्रह्ममोहविनाशकः ॥ ६१ ॥

విరంచి (బ్రహ్మ)కూడా మోహింపబడే రూపముగలవాడు; గోపుడిగా, దూడగా రూపం ధరించువాడు; కోటి బ్రహ్మాండాలకు జనకుడు, బ్రహ్మమోహాన్ని నశింపజేయువాడు।

Verse 62

ब्रह्मा ब्रह्मेडितः स्वामी शक्रदर्पादिनाशनः । गिरिपूजोपदेष्टा च धृतगोवर्द्धनाचलः ॥ ६२ ॥

ఆయనే బ్రహ్మ; బ్రహ్మచే స్తుతింపబడే స్వామి; శక్రుడు (ఇంద్రుడు) యొక్క దర్పాన్ని నశింపజేయు ప్రభువు. గిరిపూజను ఉపదేశించినవాడు, గోవర్ధనాచలాన్ని ఎత్తి ధరించినవాడు.

Verse 63

पुरंदरेडितः पूज्यः कामधेनुप्रपूजितः । सर्वतीर्थाभिषिक्तश्च गोविंदो गोपरक्षकः ॥ ६३ ॥

పురందరుడు (ఇంద్రుడు) స్తుతించిన పూజ్యుడు; కామధేనువిచే కూడా పరమపూజితుడు; సమస్త తీర్థజలాలతో అభిషిక్తుడు—ఆ గోవిందుడు గోవులకూ గోపులకూ రక్షకుడు.

Verse 64

कालियार्तिकरः क्रूरो नागपत्नीडितो विराट् । धेनुकारिः प्रलंबारिर्वृषासुरविमर्दनः ॥ ६४ ॥

కాలియను బాధించిన ఉగ్రుడు; నాగపత్నులచే స్తుతింపబడే విరాట్ ప్రభువు; ధేనుకాసుర సంహారకుడు; ప్రలంబునకు శత్రువు; వృషాసురుని మర్దించువాడు.

Verse 65

मायासुरात्मजध्वंसी केशिकंठविदारकः । गोपगोप्ता धेनुगोप्ता दावाग्निपरिशोषकः ॥ ६५ ॥

మాయాసురుని కుమారుని సంహరించినవాడు, కేశీ కంఠాన్ని చీల్చినవాడు; గోపులను కాపాడువాడు, ధేనువులను పరిరక్షించువాడు, దావాగ్నిని శోషించిన శ్రీకృష్ణుడు।

Verse 66

गोपकन्यावस्त्रहारी गोपकन्यावरप्रदः । यज्ञपत्न्यन्नभोजी च मुनिमानापहारकः ॥ ६६ ॥

గోపకన్యల వస్త్రాలను హరించినవాడు, గోపకన్యలకు వరం ప్రసాదించినవాడు; యజ్ఞపత్నుల అన్నాన్ని భుజించినవాడు, మునుల గర్వాన్ని హరించిన శ్రీకృష్ణుడు।

Verse 67

जलेशमानमथनो नन्दगोपालजीवनः । गन्धर्वशापमोक्ता च शंखचूडशिरोहरः ॥ ६७ ॥

జలేశ్వరుని గర్వాన్ని మథించినవాడు, నందగోపాలుల ప్రాణస్వరూపుడు; గంధర్వ శాపం నుండి విమోచకుడు, శంఖచూడుని శిరస్సు హరించిన శ్రీకృష్ణుడు।

Verse 68

वंशी वटी वेणुवादी गोपीचिन्तापहारकः । सर्वगोप्ता समाह्वानः सर्वगोपीमनोरथः ॥ ६८ ॥

వంశీధారి, వటీవనాధిపతి, వేణువాదకుడు; గోపికల చింతను హరించువాడు; సర్వరక్షకుడు, తన ఆహ్వానంతో అందరినీ సమాహరించువాడు, ప్రతి గోపిక మనోరథాన్ని తీర్చే శ్రీకృష్ణుడు।

Verse 69

व्यंगधर्मप्रवक्ता च गोपीमण्डलमोहनः । रासक्रीडारसास्वादी रसिको राधिकाधवः ॥ ६९ ॥

వ్యంగ్యంగా ధర్మాన్ని బోధించువాడు, గోపికామండలాన్ని మోహింపజేయువాడు; రాసక్రీడా రసాన్ని ఆస్వాదించువాడు, పరమ రసికుడు—రాధికామాధవుడు శ్రీకృష్ణుడు।

Verse 70

किशोरीप्राणनाथश्च वृषभानसुताप्रियः । सर्वगोपीजनानंदी गोपीजनविमोहनः ॥ ७० ॥

ఆయనే కిశోరీల ప్రాణనాథుడు, వృషభానునందినికి పరమ ప్రియుడు; సమస్త గోపికలకు ఆనందదాత, గోపీజనులను మోహింపజేసేవాడు।

Verse 71

गोपिकागीतचरितो गोपीनर्तनलालसः । गोपीस्कन्धाश्रितकरो गोपिकाचुंबनप्रियः ॥ ७१ ॥

గోపికల గీతాలలో గానమయ్యే లీలాచరితుడు; గోపికలతో నర్తించుటకు లాలసపడేవాడు; గోపికల భుజాలపై తన చేయి నిలిపేవాడు; గోపికల చుంబనాన్ని ప్రియంగా భావించేవాడు।

Verse 72

गोपिकामार्जितमुखो गोपीव्यंजनवीजितः । गोपिकाकेशसंस्कारी गोपिकापुष्पसंस्तरः ॥ ७२ ॥

గోపికలు తుడిచి శుభ్రపరిచిన ముఖముగలవాడు; గోపికలు వ్యజనాలతో వీచినవాడు; గోపికలు కేశాలను అలంకరించి సవరించినవాడు; గోపికలు పరచిన పుష్పశయ్యపై విశ్రమించేవాడు।

Verse 73

गोपिकाहृदयालंबी गोपीवहनतत्परः । गोपिकामदहारी च गोपिकापरमार्जितः ॥ ७३ ॥

గోపికల హృదయాలలో ఆధారంగా నిలిచేవాడు; గోపికలను మోసేందుకు ఎల్లప్పుడూ తత్పరుడు; గోపికల మద-మానాన్ని హరించేవాడు; మరియు గోపికలచే పరమంగా ఆరాధింపబడి గౌరవింపబడేవాడు।

Verse 74

गोपिकाकृतसंनीलो गोपिकासंस्मृतप्रियः । गोपिकावन्दितपदो गोपिकावशवर्तनः ॥ ७४ ॥

గోపికల అలంకారంతో మరింత ఘన నీలవర్ణుడయ్యేవాడు; గోపికలు స్మరించినప్పుడు మరింత ప్రియుడయ్యేవాడు; గోపికలచే వందింపబడే పాదములు గలవాడు; గోపికల ప్రేమవశంలో సంచరించేవాడు।

Verse 75

राधा पराजितः श्रीमान्निकुञ्जेसुविहारवान् । कुञ्जप्रियः कुञ्जवासी वृन्दावनविकासनः ॥ ७५ ॥

ఆ శ్రీమాన్ ప్రభువు రాధా ప్రేమచేత పరాజితుడై, నికుంజాలలో క్రీడా-విహారములు చేయువాడు. కుంజప్రియుడు, కుంజవాసి, వృందావనాన్ని దివ్య వైభవంతో వికసింపజేయువాడు.

Verse 76

यमुनाजलसिक्तांगो यमुनासौख्यदायकः । शशिसंस्तंभनः शूरः कामी कामविमोहनः ॥ ७६ ॥

యమునా జలంతో సిక్తమైన దేహముగలవాడు, యమునా సౌఖ్యాన్ని ప్రసాదించువాడు; చంద్రునికూడా స్థంభింపజేయువాడు. శూరుడు, కామనాథుడు, మరియు కామాన్నికూడా మోహింపజేసి వశపరచువాడు.

Verse 77

कामाद्याः कामनाथश्च काममानसभेदनः । कामदः कामरूपश्च कामिनीकामसंचयः ॥ ७७ ॥

ఆయనే కామానికి ఆదిస్రోతస్సు, కామనాథుడు; కామముచేత మనస్సును ఛేదించి కలవరపెట్టువాడు. కోరిన ఫలములను ప్రసాదించువాడు, ఇష్టానుసారంగా రూపములు ధరించువాడు, మరియు కామినుల హృదయాలలోని ఆకాంక్షల సమాహారస్వరూపుడు.

Verse 78

नित्यक्रीडो महालीलः सर्वः सर्वगतस्तथा । परमात्मा पराधीशः सर्वकारणकारणः ॥ ७८ ॥

ఆయన నిత్య క్రీడారతుడు, మహాలీలాధిపతి; ఆయనే సర్వము, సర్వవ్యాపి. ఆయన పరమాత్మ, పరాధీశుడు, మరియు సమస్త కారణాలకు కారణము.

Verse 79

गृहीतनारदवचा ह्यक्रूरपरिचिंतितः । अक्रूरवन्दितपदो गोपिकातोषकारकः ॥ ७९ ॥

నారదుని వచనములను స్వీకరించి ఆయన అక్రూరుని ధ్యానవిషయుడయ్యాడు. అక్రూరుడు వందించిన పాదములు గలవాడు; గోపికలకు తృప్తి ఆనందములను కలిగించువాడు.

Verse 80

अक्रूरवाक्यसंग्राही मथुरावासकारणः । अक्रूरतापशमनो रजकायुःप्रणाशनः ॥ ८० ॥

అక్రూరుని వాక్యాన్ని స్వీకరించినవాడు, మథురావాసానికి కారణమైనవాడు, అక్రూరుని తాపాన్ని శమింపజేసినవాడు, రజకుడు (ధోబి) యొక్క ప్రాణాన్ని నశింపజేసినవాడు।

Verse 81

मथुरानन्ददायी च कंसवस्त्रविलुण्ठनः । कंसवस्त्रपरीधानो गोपवस्त्रप्रदायकः ॥ ८१ ॥

మథురకు ఆనందాన్ని ప్రసాదించువాడు, కంసుని వస్త్రాలను లాక్కొనువాడు, కంసుని వస్త్రాలను ధరించువాడు, గోపులకు వస్త్రాలు ప్రసాదించువాడు।

Verse 82

सुदामगृहगामी च सुदामपरिपूजितः । तंतुवाय कसंप्रीतः कुब्जाचंदनलेपनः ॥ ८२ ॥

సుదాముని ఇంటికి వెళ్లినవాడు, సుదామునిచే భక్తితో పూజింపబడినవాడు; తంతువాయుడు (నేసవాడు)పై ప్రసన్నుడైనవాడు; కుబ్జా అర్పించిన చందనలేపనాన్ని స్వీకరించినవాడు।

Verse 83

कुब्जारूपप्रदो विज्ञो मुकुंदो विष्टरश्रवाः । सर्वज्ञो मथुरालोकी सर्वलोकाभिनंदनः ॥ ८३ ॥

కుబ్జాకు సూటి (సుందర) రూపాన్ని ప్రసాదించినవాడు; సర్వజ్ఞుడైన విజ్ఞుడు; ముకుందుడు—మోక్షదాత; విస్తారంగా వ్యాపించిన కీర్తిగలవాడు; మథురలో నివసించువాడు; సమస్త లోకములచే అభినందింపబడువాడు।

Verse 84

कृपाकटाक्षदर्शी च दैत्यारिर्देवपालकः । सर्वदुःखप्रशमनो धनुभर्ङ्गी महोत्सवः ॥ ८४ ॥

కృపాకటాక్షంతో దయను ప్రసాదించువాడు; దైత్యశత్రువు, దేవపాలకుడు; సమస్త దుఃఖాలను శమింపజేసేవాడు; ధనుస్సును భంగం చేసినవాడు; స్వయంగా మహోత్సవస్వరూపుడు।

Verse 85

कुवलयापीडहंता दंतस्कंधबलाग्रणीः । कल्परूपधरोधीरो दिव्यवस्त्रानुलेपनः ॥ ८५ ॥

కువలయాపీడను సంహరించినవాడు, దంత-స్కంధంపై భారాన్ని మోయుటలో బలాగ్రగణ్యుడు; ఇష్టానుసారంగా రూపం ధరించే ధీరుడు, దివ్య వస్త్రాలు దివ్య అనులేపనాలతో అలంకృతుడు।

Verse 86

मल्लरूपो महाकालः कामरूपी बलान्वितः । कंसत्रासकरो भीमो मुष्टिकांतश्च कंसहा ॥ ८६ ॥

మల్లరూపం ధరించి మహాకాలునివలె ప్రత్యక్షమయ్యాడు; ఇష్టానుసారంగా రూపం ధరించే, బలసంపన్నుడు—కంసుని భయపెట్టేవాడు, భీకరుడు; ముష్టికాంతకుడు మరియు కంసహంతకుడు।

Verse 87

चाणूरघ्नो भयहरः शलारिस्तोशलांतकः । वैकुंठवासी कंसारिः सर्वदुष्टनिषूदनः ॥ ८७ ॥

చాణూరుని సంహరించినవాడు, భయాన్ని తొలగించేవాడు; శలారికి శత్రువు, తోశలాంతకుడు। వైకుంఠవాసి, కంసారిగా, సమస్త దుష్టులను నశింపజేసేవాడు।

Verse 88

देवदुंदुभिनिर्घोषी पितृशोकनिवारणः । यादवेंद्रः सतांनाथो यादवारिप्रमर्द्दनः ॥ ८८ ॥

దేవదుందుభుల నినాదంలా యశస్సు గర్జించేవాడు; పితృశోకాన్ని నివారించేవాడు; యాదవేంద్రుడు; సత్పురుషుల నాథుడు; యాదవ శత్రువులను మర్దించేవాడు।

Verse 89

शौरिशोकविनाशी च देवकीतापनाशनः । उग्रसेनपरित्राता उग्रसेनाभिपूजितः ॥ ८९ ॥

శౌరి శోకాన్ని వినాశనం చేసేవాడు, దేవకీ తాపాన్ని తొలగించేవాడు; ఉగ్రసేనుని పరిరక్షించేవాడు, ఉగ్రసేనునిచే పూజింపబడే ప్రభువు।

Verse 90

उग्रसेनाभिषेकी च उग्रसेनदया परः । सर्वसात्वतसाक्षी च यदूनामभिनंदनः ॥ ९० ॥

ఉగ్రసేనుని అభిషేకించి సింహాసనంపై నిలిపినవాడు, ఉగ్రసేనునిపై పరమ దయగలవాడు; సమస్త సాత్వత భక్తులకు సాక్షి, యదువంశానికి ఆనందకరుడు।

Verse 91

सर्वमाथुरसंसेव्यः करुणो भक्तबांधवः । सर्वगोपालधनदो गोपीगोपाललालसः ॥ ९१ ॥

మథురావాసులందరూ ప్రేమతో సేవించదగినవాడు; కరుణామయుడు, భక్తులకు బంధువు మరియు ఆశ్రయుడు. సమస్త గోపాలులకు సంపదనిచ్చేవాడు, గోపీలు-గోపాలుల సాంగత్యాన్ని కోరేవాడు।

Verse 92

शौरिदत्तोपवीती च उग्रसेनदयाकरः । गुरुभक्तो ब्रह्मचारी निगमाध्ययने रतः ॥ ९२ ॥

శౌరి ప్రసాదించిన యజ్ఞోపవీతాన్ని ధరించినవాడు; ఉగ్రసేనునిపై దయగలవాడు; గురుభక్తుడు, బ్రహ్మచారి, నిత్యం వేద-నిగమాధ్యయనంలో నిమగ్నుడు।

Verse 93

संकर्षणसहाध्यायी सुदामसुहृदेव च । विद्यानिधिः कलाकोशो मृतपुत्रदस्तथा ॥ ९३ ॥

సంకర్షణుని సహాధ్యాయి, సుదాముని ఆత్మీయ సుహృదుడు; విద్యానిధి, కళాకోశము, అలాగే మృతపుత్రుడైనవానికి కుమారుని ప్రసాదించినవాడు।

Verse 94

चक्री पांचजनी चैव सर्वनारकिमोचनः । यमार्चितः परो देवो नामोच्चारवसो ऽच्युतः ॥ ९४ ॥

చక్రధారి, పాంచజన్య శంఖధారి; సమస్త నరకగత స్థితుల నుండి విమోచకుడు. యముడుకూడా ఆరాధించే పరమదేవుడు అచ్యుతుడు—కేవలం నామోచ్చారణతోనే సులభంగా లభ్యుడు।

Verse 95

कुब्जा विलासी सुभगो दीनबंधुरनूपमः । अक्रूरगृहगोप्ता च प्रतिज्ञापालकः शुभः ॥ ९५ ॥

ఆయనే కుబ్జను उद्धరించినవాడు, లీలావిలాసి, శుభసుందరుడు. దీనబంధువు, అనుపముడు; అక్రూరుని గృహరక్షకుడు, ప్రతిజ్ఞాపాలకుడు, మంగళకరుడు।

Verse 96

जरासंधजयी विद्वान् यवनांतो द्विजाश्रयः । मुचुकुंदप्रियकरोजरासंधपलायितः ॥ ९६ ॥

ఆయనే విద్యావంతుడైన జరాసంధజయి, యవనాంతకుడు, ద్విజాశ్రయుడు. ముచుకుందుని ప్రీతిపరచినవాడు; ఆయన ఎదుట జరాసంధుడు పారిపోయాడు।

Verse 97

द्वारकाजनको गूढो ब्रह्मण्यः सत्यसंगरः । लीलाधरः प्रियकरो विश्वकर्मा यशःप्रदः ॥ ९७ ॥

ఆయనే ద్వారకాజనకుడు, గూఢుడు, బ్రాహ్మణహితైషి, సత్యసంగ్రామంలో స్థిరుడు. లీలాధరుడు, ప్రియదాత, విశ్వకర్మాస్వరూపుడు, యశప్రదుడు।

Verse 98

रुक्मिणीप्रियसंदेशो रुक्मशोकविवर्द्धनः । चैद्यशोकालयः श्रेष्ठो दुष्टराजन्यनाशनः ॥ ९८ ॥

ఆయనే రుక్మిణికి ప్రియసందేశవాహకుడు, రుక్మీ శోకాన్ని వృద్ధి చేసినవాడు. చైద్య (శిశుపాల) శోకానికి ఆలయమైనవాడు, శ్రేష్ఠుడు, దుష్ట రాజవంశనాశకుడు।

Verse 99

रुक्मिवैरूप्यकरणो रुक्मिणीवचने रतः । बलभद्रवचोग्राही मुक्तरुक्मी जनार्दनः ॥ ९९ ॥

జనార్దనుడే రుక్మీకి వైరూప్యం కలిగించినవాడు, రుక్మిణీ వచనపాలనలో రతుడైనవాడు. బలభద్రుని మాటను స్వీకరించినవాడు, రుక్మీని విడుదల (క్షమ) చేసినవాడు।

Verse 100

रुक्मिणीप्राणनाथश्च सत्यभामापतिः स्वयम् । भक्तपक्षी भक्तिवश्यो ह्यक्रूरमणिदायकः ॥ १०० ॥

ఆయనే రుక్మిణీ ప్రాణనాథుడు, స్వయంగా సత్యభామ పతి. భక్తపక్షపాతి, భక్తికి వశుడై, అక్రూరునకు మణిని ప్రసాదించినవాడు।

Verse 101

शतधन्वाप्राणहारी ऋक्षराजसुताप्रियः । सत्राजित्तनयाकांतो मित्रविंदापहारकः ॥ १०१ ॥

ఆయనే శతధన్వ ప్రాణహారి; ఋక్షరాజ కుమార్తె (జాంబవతి)కి ప్రియుడు; సత్రాజిత్ కుమార్తె (సత్యభామ)కు కాంతుడు; మిత్రవిందను అపహరించినవాడు।

Verse 102

सत्यापतिर्लक्ष्मणाजित्पूज्यो भद्राप्रियंकरः । नरका सुरघातीं च लीलाकन्याहरो जयी ॥ १०२ ॥

ఆయనే సత్యాధిపతి; లక్ష్మణకూ అజేయుడు, పూజ్యుడు; భద్రకు ప్రియమును కలిగించువాడు; నరకాసుర సంహారకుడు, దేవశత్రుఘాతకుడు; లీలగా లీలా కన్యను అపహరించి జయించినవాడు।

Verse 103

मुरारिर्मदनेशोऽपि धरित्रीदुःखनाशनः । वैनतेयी स्वर्गगामी अदित्य कुंडलप्रदः ॥ १०३ ॥

ఆయనే మురారి, కామేశ్వరుడుకూడా; భూమి దుఃఖాలను నశింపజేయువాడు. వైనతేయ (గరుడ) రూపంలో భక్తులను స్వర్గగాములుగా చేయువాడు; ఆదిత్యరూపంలో కుండలాలను ప్రసాదించువాడు।

Verse 104

इंद्रार्चितो रमाकांतो वज्रिभार्याप्रपूजितः । पारिजातापहारी च शक्रमानापहारकः ॥ १०४ ॥

ఆయనే ఇంద్రార్చితుడు, రమా (లక్ష్మీ) కాంతుడు, వజ్రధారి భార్య (శచీ)చే అత్యంత పూజితుడు. పారిజాతాన్ని అపహరించినవాడు, శక్రుని మానాన్ని హరించినవాడు।

Verse 105

प्रद्युम्नजनकः सांबतातो बहुसुतो विधुः । गर्गाचार्यः सत्यगतिर्धर्माधारो धारधरः ॥ १०५ ॥

ఆయనే ప్రద్యుమ్నునకు జనకుడు, సాంబునకు తండ్రి, అనేక పుత్రులతో చంద్రసముడు; గర్గాచార్యరూపుడు, సత్యగతి, ధర్మాధారం, భూధరుడు।

Verse 106

द्वारकामंडनः श्लोक्यः सुश्लोको निगमालयः । पौंड्रकप्राणहारी च काशीराजशिरोहरः ॥ १०६ ॥

ఆయనే ద్వారకకు అలంకారం, శ్లోకాలలో స్తుత్యుడు, శుభశ్లోకస్వరూపుడు, వేదాల ఆలయం; పౌండ్రకుని ప్రాణహారి, కాశీరాజ శిరోహరుడు।

Verse 107

अवैष्णवविप्रदाही सुदक्षिणभयाबहः । जरासंधविदारीं च धर्मनन्दनयज्ञकृत् ॥ १०७ ॥

ఆయనే అవైష్ణవ బ్రాహ్మణుని పాపాన్ని దహించువాడు, యథోచిత దక్షిణ ఇచ్చువానికి భయహరుడు; జరాసంధుని చీల్చినవాడు, ధర్మనందన యజ్ఞాన్ని నిర్వహించినవాడు।

Verse 108

शिशुपालशिररश्चेदी दंतवक्रविनाशनः । विदूरथांसकः श्रीशः श्रीदो द्विविदनाशनः ॥ १०८ ॥

ఆయనే శిశుపాల శిరఛ్ఛేదకుడు, దంతవక్ర వినాశకుడు, విదూరథ సంహారకుడు; శ్రీనాథుడు, శ్రీదాత, ద్వివిద నాశకుడు।

Verse 109

रुक्मिणीमानहारी च रुक्मिणीमानवर्द्धनः । देवर्षिशापहर्ता च द्रौपदीवाक्यपालकः ॥ १०९ ॥

ఆయనే రుక్మిణీ మానహారి, అలాగే రుక్మిణీ మానాన్ని వర్ధింపజేసి కాపాడువాడు; దేవర్షుల శాపహర్త, ద్రౌపది వాక్యపాలకుడు।

Verse 110

दुर्वासो भयहाति व पांचालीस्मरणागतः । पार्थदूतः पार्थमन्त्री पार्थदुःखौधनाशनः ॥ ११० ॥

దుర్వాసుని వల్ల కలిగిన భయాన్ని హరించువాడు, పాంచాలీ స్మరించగానే ప్రత్యక్షమగువాడు; పార్థుని దూతగా, పార్థుని మంత్రిగా నిలిచి, పార్థుని దుఃఖప్రవాహాన్ని నశింపజేయువాడు।

Verse 111

पार्थमानापहारी च पार्थजीवनदायकः । पांचाली वस्त्रदाता च विश्वपालकपालकः ॥ १११ ॥

పార్థుని అవమానాన్ని తొలగించువాడు, పార్థునికి జీవనదాత; పాంచాలీకి వస్త్రదాత, మరియు లోకరక్షకులను కూడా రక్షించువాడు।

Verse 112

श्वेताश्वसारथिः सत्यः सत्यसाध्यो भयापहः । सत्यसंधः सत्यरतिः सत्यप्रिय उदारधीः ॥ ११२ ॥

శ్వేతాశ్వాల సారథి అయినవాడు; స్వయంగా సత్యం, సత్యముచేతనే సాధ్యుడు, భయాపహారి. సత్యసంకల్పుడు, సత్యరతి, సత్యప్రియుడు, ఉదారబుద్ధి గలవాడు।

Verse 113

महासेनजयी चैव शिवसैन्यविनाशननः । बाणासुरभुजच्छेत्ता बाणबाहुवरप्रदः ॥ ११३ ॥

మహాసేనను జయించువాడు, శివసేనను వినాశించువాడు; బాణాసురుని భుజాలను ఛేదించువాడు, మరియు కృపతో వరమిచ్చి బాణునికి భుజాలను మళ్లీ ప్రసాదించువాడు।

Verse 114

तार्क्ष्यमानापहारी च तार्क्ष्यतेजोविवर्द्धनः । रामस्वरूपधारी च सत्यभामामुदावहः ॥ ११४ ॥

తార్క్ష్యుడు (గరుడుడు) యొక్క మానాన్ని తొలగించి అతని తేజస్సును వర్ధింపజేయువాడు; రామస్వరూపధారి, మరియు సత్యభామను సహధర్మిణిగా కలిగిన మహోన్నత ప్రభువు।

Verse 115

रत्नाकरजलक्रीडो व्रजलीलाप्रदर्शकः । स्वप्रतिज्ञापरिध्वंसी भीष्माज्ञापरिपालकः ॥ ११५ ॥

రత్నాకర జలాలలో క్రీడించువాడు, వ్రజలీలలను ప్రదర్శించువాడు; తన ప్రతిజ్ఞను కూడ చెదిపివేసి, భీష్ముని ఆజ్ఞను పరిపాలించువాడు—ఆ ప్రభువును స్మరించి కీర్తించాలి।

Verse 116

वीरायुधहरः कालः कालिकेशो महाबलः । वर्वरीषशिरोहारी वर्वरीषशिरःप्रदः ॥ ११६ ॥

ఆయుధాలను వీరుల నుండి హరించువాడు—ఆయనే కాలుడు; కాలికేశుడు, మహాబలుడు—వర్వరీషుని శిరస్సును తీసుకున్నవాడు, వర్వరీషుని శిరస్సును ప్రసాదించినవాడును ఆయనే।

Verse 117

धर्मपुत्रजयी शूरदुर्योधनमदांतकः । गोपिकाप्रीतिनिर्बंधनित्यक्रीडो व्रजेश्वरः ॥ ११७ ॥

ధర్మపుత్రుడు (యుధిష్ఠిరుడు)ను జయించినవాడు, శూరుడైన దుర్యోధనుని గర్వాన్ని సంహరించినవాడు; గోపికల ప్రీతిలో నిత్యం బద్ధుడై, నిత్యలీలలో క్రీడించువాడు—ఆయనే వ్రజేశ్వరుడు।

Verse 118

राधाकुंडरतिर्धन्यः सदांदोलसमाश्रितः । सदामधुवनानन्दी सदावृंदावनप्रियः ॥ ११८ ॥

రాధాకుండలో రతి కలిగిన భక్తుడు ధన్యుడు; ఎల్లప్పుడూ ఆందోళ (ఊయల-ఉత్సవ) ఆశ్రయించువాడు, ఎల్లప్పుడూ మధువనంలో ఆనందించువాడు, ఎల్లప్పుడూ వృందావనాన్ని ప్రియంగా భావించువాడు।

Verse 119

अशोकवनसन्नद्धः सदातिलकसंगतः । सदागोवर्द्धनरतिः सदा गोकुलवल्लभः ॥ ११९ ॥

అశోకవనంతో సదా సుసన్నద్ధుడై, శుభ తిలకంతో సదా విభూషితుడై; గోవర్ధనంలో సదా రతి కలిగి, గోకులానికి సదా వల్లభుడైన ఆ ప్రభువు।

Verse 120

भांडीरवटसंवासी नित्यं वंशीवटस्थितः । नन्दग्रामकृतावासो वृषभानुग्रहप्रियः ॥ १२० ॥

ఆయన భాండీరవటంలో నివసించి, నిత్యం వంశీవటంలో స్థితుడై ఉంటాడు; నందగ్రామాన్ని తన నివాసంగా చేసుకొని వృషభాను-కుటుంబంపై అనుగ్రహం చూపుటలో ఆనందిస్తాడు।

Verse 121

गृहीतकामिनीरूपो नित्यं रासिविलासकृत् । वल्लवीजनसंगोप्ता वल्लवीजनवल्लभः ॥ १२१ ॥

ఆయన ప్రియ కామినీ రూపాన్ని ధరించి నిత్యం రాసవిలాసం చేస్తాడు; గోపికా సమూహానికి రక్షకుడు, గోపికలకే పరమ ప్రియ వల్లభుడు।

Verse 122

देवशर्मकृपाकर्ता कल्पपादपसंस्थितः । शिलानुगन्धनिलयः पादचारी घनच्छविः ॥ १२२ ॥

ఆయన దేవశర్మకు కరుణను ప్రసాదించినవాడు, కల్పవృక్షం క్రింద స్థితుడై ఉంటాడు; సుగంధ శిలల మధ్య నివసిస్తూ, పాదచారిగా సంచరిస్తూ, ఘనశ్యామ కాంతితో ప్రకాశిస్తాడు।

Verse 123

अतसीकुसुमप्रख्यः सदा लक्ष्मीकृपाकरः । त्रिपुरारिप्रियकरो ह्युग्रधन्वापराजितः ॥ १२३ ॥

ఆయన అతసీ పుష్పంలా ప్రకాశవంతుడు, సదా లక్ష్మీ కృపను ప్రసాదించువాడు; త్రిపురారి (శివ)కు ప్రియుడు, ఉగ్రధన్వా రూపంలో అపరాజితుడు।

Verse 124

षड्धुरध्वंसकर्ता च निकुंभप्राणहारकः । वज्रनाभपुरध्वंसी पौंड्रकप्राणहारकः ॥ १२४ ॥

ఆయన షడ్ధురను సంహరించినవాడు, నికుంభుని ప్రాణహరుడు; వజ్రనాభపురాన్ని ధ్వంసం చేసినవాడు, పౌండ్రకుని ప్రాణం తీసినవాడు।

Verse 125

बहुलाश्वप्रीतिकर्ता द्विजवर्यप्रियंकरः । शिवसंकटहारी च वृकासुरविनाशनः ॥ १२५ ॥

బహులాశ్వుని ఆనందింపజేసేవాడు, శ్రేష్ఠ ద్విజులకు ప్రీతికరుడు, శివుని సంకటాన్ని హరించేవాడు, వృకాసురుని సంహరించినవాడు।

Verse 126

भृगुसत्कारकारी च शिवसात्त्विकताप्रदः । गोकर्णपूजकः सांबकुष्ठविध्वंसकारणः ॥ १२६ ॥

భృగుమునికి సత్కారాన్ని కలిగించేవాడు, శివసమమైన సాత్త్విక పవిత్రతను ప్రసాదించేవాడు, గోకర్ణాన్ని పూజించేవాడు, సాంబ కృపచే కుష్ఠనాశానికి కారణమైనవాడు।

Verse 127

वेदस्तुतो वेदवेत्ता यदुवंशविवर्द्धनः । यदुवंशविनाशी च उद्धवोद्धारकारकः ॥ १२७ ॥

వేదములచే స్తుతింపబడినవాడు, వేదముల నిజ జ్ఞాత, యదువంశాన్ని వృద్ధి చేసేవాడు మరియు దానిని లయింపజేసేవాడు, ఉద్ధవుని उद्धారానికి కారణమైనవాడు।

Verse 128

राधा च राधिका चैव आनंदा वृषभानुजा । वृन्दावनेश्वरी पुण्या कृष्णमानसहारिणी ॥ १२८ ॥

ఆమె రాధ, రాధిక; ఆనందస్వరూపిణి, వృషభానుని కుమార్తె; వృందావనేశ్వరి, పుణ్యమయి, కృష్ణమనస్సును హరించేది।

Verse 129

प्रगल्भा चतुरा कामा कामिनी हरिमोहिनी । ललिता मधुरा माध्वी किशोरी कनकप्रभा ॥ १२९ ॥

ఆమె ప్రగల్భ, చతుర, కామస్వరూపిణి మరియు కామిని; హరినికూడా మోహింపజేసేది. ఆమె లలిత, మధుర, మాధ్వీ, కిశోరి, కనకప్రభతో దీప్తిమంతి।

Verse 130

जितचंद्रा जितमृगा जितसिंहा जितद्विपा । जितरंभा जितपिका गोविंदहृदयोद्भवा ॥ १३० ॥

చంద్రుని మించినది, మృగాన్ని మించినది, సింహం మరియు గజాన్ని మించినది; రంభను, కోకిలను కూడా మించినది—ఆ దేవి గోవిందుని హృదయమునుండి ఉద్భవించినది।

Verse 131

जितबिंबा जितशुका जितपद्मा कुमारिका । श्रीकृष्णाकर्षणा देवी नित्यं युग्मस्वरूपिणी ॥ १३१ ॥

బింబఫలపు ఎరుపును, శుకుని ఆకర్షణను, పద్మసౌందర్యాన్ని మించినది—ఆమె నిత్య కుమారిక; శ్రీకృష్ణుని ఆకర్షించే దేవి, నిత్యం యుగ్మస్వరూపిణి।

Verse 132

नित्यं विहारिणी कांता रसिका कृष्णवल्लभा । आमोदिनी मोदवती नंदनंदनभूषिता ॥ १३२ ॥

ఆమె నిత్య విహారిణి, ప్రియకాంత, దివ్యరసిక, కృష్ణవల్లభ; ఆనందసౌరభమయి, మోదవతి, నందనందనునిచే భూషిత.

Verse 133

दिव्यांबरा दिव्यहारा मुक्तामणिविभूषिता । कुञ्जप्रिया कुञ्जवासा कुञ्जनायकनायिका ॥ १३३ ॥

ఆమె దివ్యాంబరధారిణి, దివ్యహారధారిణి, ముత్యమణులతో విభూషిత; కుంజప్రియ, కుంజవాసిని, కుంజనాయకుని నాయిక.

Verse 134

चारुरूपा चारुवक्त्रा चारुहेमांगदा शुभा । श्रीकृष्णवेणुसंगीता मुरलीहारिणी शिवा ॥ १३४ ॥

ఆమె చారురూపిణి, చారుముఖి, శుభమయి, మనోహర స్వర్ణాంగదాలతో అలంకృత; శ్రీకృష్ణుని వేణునాదానికి తాళమై, మురళితో హృదయాన్ని హరించే మంగళస్వరూపిణి (శివా)।

Verse 135

भद्रा भगवती शांता कुमुदा सुन्दरी प्रिया । कृष्णरतिः श्रीकृष्णसहचारिणी ॥ १३५ ॥

ఆమె భద్రా, భగవతీ, శాంతా, కుముదా, సుందరీ, ప్రియా; శ్రీకృష్ణరతియై నిత్యం శ్రీకృష్ణ సహచారిణి।

Verse 136

वंशीवटप्रियस्थाना युग्मायुग्मस्वरूपिणी । भांडीरवासिनी शुभ्रा गोपीनाथप्रिया सखी ॥ १३६ ॥

ఆమె వంశీవట ప్రియస్థానాన్ని ప్రేమించేది, యుగ్మమూ అయుగ్మమూ అయిన స్వరూపిణి; భాండీరవాసిని, శుభ్ర-ప్రకాశమయి—గోపీనాథుడు (శ్రీకృష్ణుడు) యొక్క ప్రియా సఖి.

Verse 137

श्रुतिनिःश्वसिता दिव्या गोविंदरसदायिनी । श्रीकृष्णप्रार्थनीशाना महानन्दप्रदायिनी ॥ १३७ ॥

ఆమె శ్రుతి (వేద) యొక్క దివ్య నిశ్వాసస్వరూపిణి, గోవిందరసాన్ని దయచేసేది; శ్రీకృష్ణప్రార్థనకు ఈశానశక్తిగా, మహానందాన్ని ప్రసాదించేది.

Verse 138

वैकुंठजनसंसेव्या कोटिलक्ष्मी सुखावहा । कोटिकंदर्पलावण्या रतिकोटिरतिप्रदा ॥ १३८ ॥

ఆమె వైకుంఠజనులచే సేవింపబడేది, కోటి లక్ష్ముల సుఖాన్ని కలిగించేది; కోటి కందర్పులకన్నా అధిక లావణ్యమయి, కోటి-కోటి రతులకన్నా మించిన రతిని ప్రసాదించేది.

Verse 139

भक्तिग्राह्या भक्तिरूपा लावण्यसरसी उमा । ब्रह्मरुद्रादिसंराध्या नित्यं कौतूहलान्विता ॥ १३९ ॥

ఉమా భక్తిచేతనే గ్రాహ్యము; ఆమె భక్తిస్వరూపిణి, లావణ్యసరోవరిణి. బ్రహ్మ, రుద్రాది దేవులచే నిత్య ఆరాధింపబడుతూ, సదా కౌతూహలంతో యుక్తమై ఉంటుంది.

Verse 140

नित्यलीला नित्यकामा नित्यश्रृंगारभूषिता । नित्यवृन्दावनरसा नन्दनन्दनसंयुता ॥ १४० ॥

ఆమె నిత్య దివ్యలీలలో రమించే, నిత్య ప్రేమకామనతో యుక్తమైనది; సదా పవిత్ర శృంగార-భూషణాలతో అలంకృతమైనది. ఆమె నిత్యం వృందావన-రసాన్ని ఆస్వాదిస్తూ నందనందన శ్రీకృష్ణునితో అవిచ్ఛిన్నంగా ఏకమై ఉంటుంది.

Verse 141

गोपगिकामण्डलीयुक्ता नित्यं गोपालसंगता । गोरसक्षेपणी शूरा सानन्दानन्ददायिनी ॥ १४१ ॥

ఆమె గోపికల మండలితో యుక్తమై నిత్యం గోపాల-ప్రభువుతో సంగమంగా ఉంటుంది. ఆమె గోరసాన్ని పోయడంలో ధైర్యశాలిని; ఆనందం మరియు పరమానందాన్ని ప్రసాదించేది.

Verse 142

महालीला प्रकृष्टा च नागरी नगचारिणी । नित्यमाघूर्णिता पूर्णा कस्तूरीतिलकान्विता ॥ १४२ ॥

ఆమె మహాలీలతో యుక్తమై అత్యుత్తమమైనది; నగరీ అయినప్పటికీ పర్వతాలలో సంచరించేది. ఆమె నిత్యం ఆనందంలో మత్తుగా తిరుగుతూ, సర్వాంగసంపూర్ణగా, నుదుట కస్తూరి తిలకంతో అలంకృతమై ఉంటుంది.

Verse 143

पद्मा श्यामा मृगाक्षी च सिद्धिरूपा रसावहा । कोटिचन्द्रानना गौरी कोटिकोकिलसुस्वरा ॥ १४३ ॥

ఆమె పద్మా, శ్యామా, మృగాక్షి; సిద్ధిరూపిణి మరియు రసావహిణి. ఆమె ముఖము కోటి చంద్రులవలె ప్రకాశిస్తుంది; ఆమె గౌరీరూపిణి, ఆమె స్వరం కోటి కోకిలలకన్నా మధురం.

Verse 144

शीलसौंदर्यनिलया नन्दनन्दनलालिता । अशोकवनसंवासा भांडीरवनसङ्गता ॥ १४४ ॥

ఆమె శీల-సౌందర్యాలకు నిలయము; నందనందనునికి లలితగా ప్రియమైనది. ఆమె అశోకవనంలో నివసించేది, భాండీరవనంతో అనుబంధమై ఉన్నది.

Verse 145

कल्पद्रुमतलाविष्टा कृष्णा विश्वा हरिप्रिया । अजागम्या भवागम्या गोवर्द्धनकृतालया ॥ १४५ ॥

ఆమె కల్పద్రుమ తలమున నివసించేది, శ్యామవర్ణా, సర్వవ్యాపిని, హరిప్రియా. అజన్ములకు (సాధారణులకు) అగమ్యమైనా, భవబంధనంలో ఉన్న జీవులకు గమ్యము; గోవర్ధనమందు కృతాలయముగలది।

Verse 146

यमुनातीरनिलया शश्वद्गोविंदजल्पिनी । शश्वन्मानवती स्निग्धा श्रीकृष्णपरिवन्दिता ॥ १४६ ॥

ఆమె యమునా తీరమున నివసించేది, నిత్యం గోవింద నామజపం చేసేది. ఆమె సదా మనుష్యులపై కరుణగలది, స్నిగ్ధ స్నేహమయి; శ్రీకృష్ణునిచే పరివందిత.

Verse 147

कृष्णस्तुता कृष्णवृता श्रीकृष्णहृदयालया । देवद्रुमफला सेव्या वृन्दावनरसालया ॥ १४७ ॥

ఆమె కృష్ణునిచే స్తుతింపబడినది, కృష్ణునిచే ఆవరించబడినది, శ్రీకృష్ణ హృదయమున నివసించేది. దేవద్రుమ ఫలమువలె సేవింపదగినది; వృందావన రసామృతానికి ఆలయమై ఉన్నది।

Verse 148

कोटितीर्थमयी सत्या कोटितीर्थफलप्रदा । कोटियोगसुदुष्प्राप्या कोटियज्ञदुराश्रया ॥ १४८ ॥

సత్యము కోటి తీర్థముల సారరూపము, కోటి తీర్థఫలములను ప్రసాదించేది. అది కోటి యోగములకన్నా దుర్లభప్రాప్యము; కోటి యజ్ఞములకన్నా దురాశ్రయము (అత్యంత దుర్లభ ఆశ్రయం).

Verse 149

मनसा शशिलेखा च श्रीकोटिसुभगाऽनघा । कोटिमुक्तसुखा सौम्या लक्ष्मीकोटिविलासिनी ॥ १४९ ॥

మనసులో ఆమె శశిలేఖ—నిర్మల, కోటి శ్రీలకన్నా అధిక సుభగ. ఆమె సౌమ్య, కోటి ముక్తుల సుఖాన్ని ప్రసాదించేది; కోటి లక్ష్మీల వైభవంలో విహరించేది।

Verse 150

तिलोत्तमा त्रिकालस्था त्रिकालज्ञाप्यधीश्वरी । त्रिवेदज्ञा त्रिलोकज्ञा तुरीयांतनिवासिनी ॥ १५० ॥

ఆమె తిలోత్తమా; త్రికాలములందు స్థితురాలు, త్రికాలజ్ఞా మరియు పరమాధీశ్వరి. ఆమె త్రివేదజ్ఞా, త్రిలోకజ్ఞా; తురీయ అంతఃసత్త్వమందు నివసించునది.

Verse 151

दुर्गाराध्या रमाराध्या विश्वाराध्या चिदात्मिका । देवाराध्या पराराध्या ब्रह्माराध्या परात्मिका ॥ १५१ ॥

ఆమె దుర్గారూపేణ ఆరాధ్య, రమా (లక్ష్మీ) రూపేణ కూడా ఆరాధ్య. ఆమె విశ్వరూపంగా పూజ్య, చిదాత్మిక. దేవతలచే ఆరాధింపబడే, పరమారాధ్య; బ్రహ్మరూపేణ ఆరాధ్య, పరాత్మిక.

Verse 152

शिवाराध्या प्रेमसाध्या भक्ताराध्या रसात्मिका । कृष्णप्राणार्पिणी भामा शुद्धप्रेमविलासिनी ॥ १५२ ॥

భామ శివునికీ ఆరాధ్య; ప్రేమద్వారా సాధ్య, భక్తులచే పూజ్య, భక్తిరసాత్మిక. ఆమె కృష్ణునికి ప్రాణమర్పించే, శుద్ధప్రేమలీలలో విహరించునది.

Verse 153

कृष्णाराध्या भक्तिसाध्या भक्तवृन्दनिषेविता । विश्वाधारा कृपाधारा जीवधारातिनायिका ॥ १५३ ॥

ఆమె కృష్ణసంబంధంగా ఆరాధ్య; భక్తిద్వారా సాధ్య; భక్తవృందములచే సేవింపబడునది. ఆమె విశ్వాధార, కృపాధార, జీవుల ప్రాణధారణకు పరమ నాయకురాలు.

Verse 154

शुद्धप्रेममयी लज्जा नित्यसिद्धा शिरोमणिः । दिव्यरूपा दिव्यभोगा दिव्यवेषा मुदान्विता ॥ १५४ ॥

శుద్ధప్రేమమయమైన లజ్జ నిత్యసిద్ధా, శిరోమణి. ఆమె దివ్యరూపా, దివ్యభోగా, దివ్యవేషా, మరియు ముదాన్వితా.

Verse 155

दिव्यांगनावृन्दसारा नित्यनूतनयौवना । परब्रह्मावृता ध्येया महारूपा महोज्ज्वला ॥ १५५ ॥

ఆమె దివ్య అప్సరావృందసారము, నిత్యనూతన యౌవనముతో యుక్త. పరబ్రహ్మావృతగా ధ్యేయురాలు—మహారూపిణి, మహోజ్జ్వల.

Verse 156

कोटिसूर्यप्रभा कोटिचन्द्रबिंबाधिकच्छविः । कोमलामृतवागाद्या वेदाद्या वेददुर्लभा ॥ १५६ ॥

ఆమె ప్రభ కోటి సూర్యులవలె, ఆమె కాంతి కోటి పూర్ణచంద్రబింబాలకన్నా అధికము. ఆమె వాక్కు కోమలమై అమృతసమం; ఆమె ఆద్య, వేదమూల—కానీ వేదములకైనా దుర్లభ.

Verse 157

कृष्णासक्ता कृष्णभक्ता चन्द्रावलिनिषेविता । कलाषोडशसंपूर्णा कृष्णदेहार्द्धधारिणी ॥ १५७ ॥

ఆమె కృష్ణాసక్త, కృష్ణభక్త; చంద్రావలిచే సేవింపబడుతుంది. షోడశకళలతో సంపూర్ణ, కృష్ణదేహార్ధాన్ని ధరించువది.

Verse 158

कृष्णबुद्धिः कृष्णसाराकृष्णरूपविहारिणी । कृष्णकान्ता कृष्णधना कृष्णमोहनकारिणी ॥ १५८ ॥

ఆమె బుద్ధి కృష్ణనందే స్థితి; ఆమె సారం కృష్ణనే; కృష్ణరూపంలో విహరించేది. ఆమె కృష్ణకాంత, కృష్ణమే ఆమె ధనం, కృష్ణద్వారా మోహింపజేసేది.

Verse 159

कृष्णदृष्टिः कृष्णगोत्री कृष्णदेवी कुलोद्वहा । सर्वभूतस्थितावात्मा सर्वलोकनमस्कृता ॥ १५९ ॥

ఆమె దృష్టి కృష్ణనందే; ఆమె కృష్ణగోత్రిణి, కృష్ణదేవి, కులోద్ధారిణి. ఆమె ఆత్మస్వరూపం సర్వభూతములలో స్థితి, సర్వలోకములు ఆమెకు నమస్కరిస్తాయి.

Verse 160

कृष्णदात्री प्रेमधात्री स्वर्णगात्री मनोरमा । नगधात्री यशोठात्री महादेवी शुभंकरी ॥ १६० ॥

కృష్ణదాత్రి, ప్రేమాన్ని పోషించునది, స్వర్ణదేహి మనోహరి; పర్వతధారిణి, యశోధారిణి—ఆ మహాదేవి శుభమును కలిగించునది।

Verse 161

श्रीशेषदेवजननी अवतारगणप्रसूः । उत्पलांकारविंदांका प्रसादांका द्वितीयका ॥ १६१ ॥

శ్రీ—శేషదేవ జనని, అవతారగణములకు ప్రసూతి; ఉత్పలాంకా, అరవిందాంకా, ప్రసాదాంకా అని కూడా ప్రసిద్ధి—ఈ లెక్కలో రెండవది।

Verse 162

रथांका कुंजरांका च कुंडलांकपदस्थिता । छत्रांका विद्युदंका च पुष्पमालांकितापि च ॥ १६२ ॥

రథచిహ్నముతో, కుంజరచిహ్నముతో గుర్తింపబడినది; కుండలచిహ్నమున్న పాదముద్రపై నిలిచినది; ఛత్రచిహ్నముతో, విద్యుత్చిహ్నముతో, పుష్పమాలలతో అలంకృతమైనది।

Verse 163

दंडांका मुकुटांका च पूर्णचन्द्रा शुकांकिता । कृष्णात्रहारपाका च वृन्दाकुंजविहारिणी ॥ १६३ ॥

దండచిహ్నం, ముకుటచిహ్నం కలిగినది; పూర్ణచంద్రచిహ్నిత, శుకచిహ్నిత; కృష్ణవస్త్రధారిణి, తారకహారధారిణి, వృందాకుంజాలలో విహరించునది।

Verse 164

कृष्णप्रबोधनकरी कृष्णशेषान्नभोजिनी । पद्मकेसरमध्यस्था संगीतागमवेदिनी ॥ १६४ ॥

కృష్ణప్రబోధనకారిణి; కృష్ణశేషాన్నభోజిని; పద్మకేశరమధ్యస్థ; సంగీతాగమవేదిని।

Verse 165

कोटिकल्पांतभ्रूभंगा अप्राप्तप्रलयाच्युता । सर्वसत्त्वनिधिः पद्मशंखादिनिधिसेविता ॥ १६५ ॥

కోటికల్పాంతములలోనూ ఆమె భ్రూభంగము కలుగదు; ప్రళయము ఇంకా రాకపోయినా ఆమె అచ్యుతగా, అచలంగా నిలిచియుంటుంది. ఆమె సమస్త సత్త్వముల నిధి; పద్మ-శంఖాది దివ్యనిధులచే సేవింపబడుతుంది।

Verse 166

अणिमादिगुणैश्वर्या देववृन्दविमोहिनी । सस्वानन्दप्रदा सर्वा सुवर्णलतिकाकृतिः ॥ १६६ ॥

అణిమాది గుణైశ్వర్యములతో యుక్తయై ఆమె దేవవృందమునకూడా మోహము కలిగిస్తుంది. ఆమె తన స్వానందమును అందరికీ ప్రసాదిస్తుంది; ఆమె రూపము స్వర్ణలత వలె ఉంటుంది.

Verse 167

कृष्णाभिसारसंकेता मालिनी नृत्यपंडिता । गोपीसिंधुसकाशाह्वां गोपमंडपशोभिनी ॥ १६७ ॥

కృష్ణుని కలుసుకొనుటకు సంకేతము కలిగినది; మాలిని—నృత్యపండిత. ‘గోపీ-సింధు-సకాశా’ అని ప్రసిద్ధి; గోపమండపమును శోభింపజేయునది.

Verse 168

श्रीकृष्णप्रीतिदा भीता प्रत्यंगपुलकांचिता । श्रीकृष्णालिंगनरता गोविंदविरहाक्षमा ॥ १६८ ॥

శ్రీకృష్ణునకు ప్రీతిని కలిగించునది; భయముతో వణికుచు, ప్రతి అంగమున రోమాంచముతో అలంకృత. శ్రీకృష్ణ ఆలింగనమునకు నిత్యరత; గోవింద విరహమును సహించలేనిది.

Verse 169

अनंतगुणसंपन्ना कृष्णकीर्तनलालसा । बीजत्रयमयी मूर्तिः कृष्णानुग्रहवांछिता ॥ १६९ ॥

అనంత గుణసంపన్నయై ఆమె కృష్ణకీర్తనకు లాలసపడుతుంది. ఆమె త్రిబీజమయీ మూర్తి; కృష్ణానుగ్రహమును కోరుకొనునది.

Verse 170

विमलादिनिषेव्या च ललिताद्यार्चिता सती । पद्मवृन्दस्थिता हृष्टा त्रिपुरापरिसेविता ॥ १७० ॥

విమలా మొదలైన దేవతలు ఆమెను సేవిస్తారు; లలితా మొదలైనవారు ఆ సతీదేవిని ఆరాధిస్తారు. కమలవృందమధ్య నివసిస్తూ ఆమె హర్షితగా ఉంటుంది; త్రిపురా నిత్యం ఆమెను పరిచర్య చేస్తుంది.

Verse 171

वृन्तावत्यर्चिता श्रद्धा दुर्ज्ञेया भक्तवल्लभा । दुर्लभा सांद्रसौख्यात्मा श्रेयोहेतुः सुभोगदा ॥ १७१ ॥

వృంతావతీలో ఆరాధింపబడే ఆ శ్రద్ధ దుర్జ్ఞేయము, భక్తులకు ప్రియము, దుర్లభము. ఆమె స్వరూపం ఘనానందమయం; పరమ శ్రేయస్సుకు హేతువై శుభభోగాలను ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 172

सारंगा शारदा बोधा सद्वृंदावनचारिणी । ब्रह्मानन्दा चिदानन्दा ध्यानान्दार्द्धमात्रिका ॥ १७२ ॥

ఆమె సారంగా, ఆమె శారదా, ఆమె బోధారూపిణి; సద్వృందావనంలో విహరించేది. ఆమె బ్రహ్మానందం, చిదానందం; ధ్యానానందానికి అర్ధమాత్రాస్వరూపిణి.

Verse 173

गंधर्वा सुरतज्ञा च गोविंदप्राणसंगमा । कृष्णांगभूषणा रत्नभूषणा स्वर्णभूषिता ॥ १७३ ॥

ఆమె గంధర్వీ, సురతకళలో నిపుణురాలు; ఆమె ప్రాణం గోవిందునితో ఏకమై ఉంటుంది. ఆమె కృష్ణుని అంగాలను అలంకరిస్తుంది; రత్నాలతో, స్వర్ణాభరణాలతో శోభిస్తుంది.

Verse 174

श्रीकृष्णहृदयावासमुक्ताकनकनालि का । सद्रत्नकंकणयुता श्रीमन्नीलगिरिस्थिता ॥ १७४ ॥

శ్రీకృష్ణుని హృదయంలో నివసించేది, ముత్యాలు-స్వర్ణమాలితో అలంకృతురాలు; శ్రేష్ఠ రత్నఖచిత కంకణాలు ధరించి, శ్రీమన్నీలగిరిపై విరాజిల్లుతుంది.

Verse 175

स्वर्णनूपुरसंपन्ना स्वर्णकिंकिणिमंडिता । अशेषरासकुतुका रंभोरूस्तनुमध्यमा ॥ १७५ ॥

సువర్ణ నూపురాలతో సమృద్ధిగా, సువర్ణ కింకిణీలతో అలంకృతమై; ఆమె సమస్త రాసక్రీడల పట్ల ఉత్సుకురాలై, రంభవంటి తొడలతో, సన్నని నడుముతో వెలిగింది।

Verse 176

पराकृतिः पररानन्दा परस्वर्गविहारिणी । प्रसूनकबरी चित्रा महासिंदूरसुन्दरी ॥ १७६ ॥

ఆమె పరాత్పర స్వభావముగలది, పరమానందంలో రమించేది, పరమ స్వర్గంలో విహరించేది. పుష్పాలతో అలంకరించిన ఆమె కబరి చిత్రవిచిత్రంగా మెరుస్తుంది; మహా సిందూరంతో అత్యంత సుందరీగా ప్రకాశిస్తుంది।

Verse 177

कैशोरवयसा बाला प्रमदाकुलशेखरा । कृष्णाधरसुधा स्वादा श्यामप्रेमविनोदिनी ॥ १७७ ॥

కైశోరవయసు గల బాల, ప్రేమాతుర స్త్రీలలో శిరోమణి; కృష్ణాధర సుధవలె మధురమైనది, ఆమె శ్యామసుందరుని ప్రేమలో వినోదిస్తుంది।

Verse 178

शिखिपिच्छलसच्चूडा स्वर्णचंपकभूषिता । कुंकुमालक्तकस्तूरीमंडिता चापराजिता ॥ १७८ ॥

నెమలి పింఛాల సుందర శిరోభూషణంతో, సువర్ణ చంపక ఆభరణాలతో అలంకృతమై; కుంకుమ, ఆలక్తక, కస్తూరితో మండితమై—ఆమె అపరాజితగా, అజేయంగా ప్రకాశించింది।

Verse 179

हेमहरान्वितापुष्पा हाराढ्या रसवत्यपि । माधुर्य्यमधुरा पद्मा पद्महस्ता सुविश्रुता ॥ १७९ ॥

ఆమె హేమహారాలు, పుష్పాలంకారాలతో యుక్తురాలు; హారసంపదతో సమృద్ధిగా, రససంపన్నగా ఉంది. మాధుర్యంలోనూ మాధుర్యస్వరూపిణి—ఆమె పద్మా, పద్మహస్తా, సర్వత్ర సుప్రసిద్ధ.

Verse 180

भ्रूभंगाभंगकोदंडकटाक्षशरसंधिनी । शेषदेवाशिरस्था च नित्यस्थलविहारिणी ॥ १८० ॥

భ్రూభంగాభంగమాత్రముతో అఖండ కోదండమున కటాక్షశరములను సంధించునది; శేషదేవుని శిరస్సులపై విరాజిల్లునది; తన నిత్యధామమున నిత్యము విహరించునది.

Verse 181

कारुण्यजलमध्यस्था नित्यमत्ताधिरोहिणी । अष्टभाषवती चाष्टनायिका लक्षणान्विता ॥ १८१ ॥

కరుణాజలమధ్యమున నివసించునది; భావవ్యక్తి అనే మత్తగజమున నిత్యము అధిరోహించునది; అష్టభాషలతో యుక్తమై, అష్టనాయికా లక్షణములతో అలంకృతమై యున్నది.

Verse 182

सुनूतिज्ञा श्रुतिज्ञा च सर्वज्ञा दुःखहारिणी । रजोगुणेश्वरी चैव जरच्चंद्रनिभानना ॥ १८२ ॥

సునీతి-ధర్మజ్ఞ, శ్రుతి-వేదజ్ఞ, సర్వజ్ఞ, దుఃఖహారిణి. ఆమె రజోగుణాధీశ్వరి; ఆమె ముఖము జరచంద్రునివలె ప్రకాశించును.

Verse 183

केतकीकुसुमाभासा सदा सिंधुवनस्थिता । हेमपुष्पाधिककरा पञ्चशक्तिमयी हिता ॥ १८३ ॥

కేతకీ పుష్పమువలె ప్రకాశించునది, సదా సింధువనమున నివసించునది. ఆమె చేతులు హేమపుష్పాలతో అలంకృతమై, హితకారిణిగా పంచశక్తిమయిగా యున్నది.

Verse 184

स्तनकुभी नराढ्या च क्षीणापुण्या यशस्वनी । वैराजसूयजननी श्रीशा भुवनमोहिनी ॥ १८४ ॥

స్తనకుంభములతో శోభించునది, నరసమూహముచే అలంకృతమగునది; పుణ్యము క్షీణించినను యశస్వినీ. ఆమె వైరాజ-సూయ నృపుల జనని, శ్రీయొక్క అధీశ్వరి, భువనమోహిని.

Verse 185

महाशोभा महामाया महाकांतिर्महास्मृतिः । महामोहा महाविद्या महाकीर्तिंर्महारतिः ॥ १८५ ॥

ఆమె మహాశోభ, మహామాయ, మహాకాంతి, మహాస్మృతి. ఆమె మహామోహ, మహావిద్య, మహాకీర్తి మరియు మహారతి (భక్తి-ఆనంద) స్వరూపిణి.

Verse 186

महाधैर्या महावीर्या महाशक्तिर्महाद्युतिः । महागौरी महासंपन्महाभोगविलासिनी ॥ १८६ ॥

ఆమె మహాధైర్య, మహావీర్య సంపన్నురాలు; మహాశక్తి, మహాద్యుతి కలది. ఆమె మహాగౌరీ, మహాసంపన్న, మహాభోగవిలాసిని.

Verse 187

समया भक्तिदाशोका वात्सल्यरसदायिनी । सुहृद्भक्तिप्रदा स्वच्छा माधुर्यरसवर्षिणी ॥ १८७ ॥

ఆమె సమయా (సముచితకాలానుగ్రహిణి), భక్తిదాత్రి, శోకహారిణి. ఆమె వాత్సల్యరసం ప్రసాదించి, సుహృద్భక్తిని ఇస్తూ, స్వచ్ఛగా ఉండి, మాధుర్యరసాన్ని వర్షింపజేస్తుంది.

Verse 188

भावभक्तिप्रदा शुद्धप्रेमभक्तिविधायिनी । गोपरामाभिरामा च क्रीडारामा परेश्वरी ॥ १८८ ॥

ఆమె భావభక్తిని ప్రసాదించి, శుద్ధ ప్రేమభక్తిని స్థాపిస్తుంది. ఆమె గోపికలలో అత్యంత మనోహర, రామప్రియా, క్రీడారామా అయిన పరేశ్వరి.

Verse 189

नित्यरामा चात्मरामा कृष्णरामा रमेश्वरी । एकानैकजगद्व्याप्ता विश्वलीलाप्रकाशिनी ॥ १८९ ॥

ఆమె నిత్యరామా, ఆత్మరామా; ఆమె కృష్ణరామా మరియు రమేశ్వరి (శ్రీకి అధీశ్వరి). ఆమె ఏకైకగా ఉండి కూడా అనేక జగత్తులలో వ్యాపించి, సమస్త విశ్వలీలను ప్రకాశింపజేస్తుంది.

Verse 190

सरस्वतीशा दुर्गेशा जगदीशा जगद्विधिः । विष्णुवंशनिवासा च विष्णुवंशसमुद्भवा ॥ १९० ॥

ఆమె సరస్వతీశ్వరీ, దుర్గాధీశ్వరీ, జగదీశ్వరీ మరియు జగద్విధాత్రి; ఆమె విష్ణువంశంలో నివసించుచు, విష్ణువంశమునుండే ఉద్భవించింది।

Verse 191

विष्णुवंशस्तुता कर्त्री विष्णुवंशावनी सदा । आरामस्था वनस्था च सूर्य्यपुत्र्यवगाहिनी ॥ १९१ ॥

ఆమె విష్ణువంశాన్ని స్తుతించే స్తోత్రాల కర్త, నిత్యం విష్ణువంశ రక్షకురాలు. ఆమె ఉద్యానాలలోను అరణ్యాలలోను నివసించుచు, సూర్యపుత్రి అవగాహన చేసినదని ప్రసిద్ధమైన పవిత్ర ప్రవాహమై ఉంది।

Verse 192

प्रीतिस्था नित्ययंत्रस्था गोलोकस्था विभूतिदा । स्वानुभूतिस्थिता व्यक्ता सर्वलोकनिवासिनी ॥ १९२ ॥

ఆమె ప్రీతిలో స్థిత, నిత్యయంత్రంలో (శాశ్వత నియమంలో) ప్రతిష్ఠిత, గోలోకవాసిని, విభూతి ప్రసాదిని. స్వానుభూతిలో నిలిచి ఆమె వ్యక్తమై, సమస్త లోకాలలో నివసిస్తుంది।

Verse 193

अमृता ह्यद्भुता श्रीमन्नारायणसमीडिता । अक्षरापि च कूटस्था महापुरुषसंभवा ॥ १९३ ॥

ఆమె అమృతమయి, అద్భుతమయి; శ్రీమన్నారాయణునిచే స్తుతింపబడినది. ఆమె అక్షరా, కూటస్థా (అచల) కూడా; మహాపురుషుని నుండి సంభవించినది।

Verse 194

औदार्यभावसाध्या च स्थूलसूक्ष्मातिरूपिणी । शिरीषपुष्पमृदुला गांगेयमुकुरप्रभा ॥ १९४ ॥

ఆమె ఔదార్యభావముచే సాధ్యమగును; స్థూల, సూక్ష్మ, అతిరూపములుగా ప్రకాశించును. ఆమె శిరీషపుష్పమువలె మృదువైనది, గంగాజన్య ముకురప్రభవలె కాంతిమంతమైనది।

Verse 195

नीलोत्पलजिताक्षी च सद्रत्नकवरान्विता । प्रेमपर्यकनिलया तेजोमंडलमध्यगा ॥ १९५ ॥

ఆమె కన్నులు నీలకమలాన్నికూడా మించినవి; ఆమె శ్రేష్ఠ రత్నాభరణాలతో అలంకృతురాలు. ప్రేమపర్యంకంపై విశ్రాంతిగా ఉండి, తేజోమండల మధ్యలో విరాజిల్లింది।

Verse 196

कृष्णांगगोपनाऽभेदा लीलावरणनायिका । सुधासिंधुसमुल्लासामृतास्यंदविधायिनी ॥ १९६ ॥

ఆమె కృష్ణస్వరూపాన్ని గోప్యంగా ఉంచే శక్తితో అభేదము; లీలావరణానికి నాయకురాలు. ఆమె సుధాసముద్రాన్ని ఉప్పొంగించి, అమృతధారలను ప్రవహింపజేస్తుంది।

Verse 197

कृष्णचित्ता रासचित्ता प्रेमचित्ता हरिप्रिया । अचिंतनगुणग्रामा कृष्णलीला मलापहा ॥ १९७ ॥

ఆమె చిత్తం కృష్ణునిలో నిలిచింది, రాసలీలలో లీనమైంది, ప్రేమంతో నిండింది—ఆమె హరికి అత్యంత ప్రియురాలు. ఆమె అచింత్య గుణసమూహ నిధి; కృష్ణలీల మలినాన్ని తొలగిస్తుంది।

Verse 198

राससिंधुशशांका च रासमंडलमंडीनी । नतव्रता सिंहरीच्छा सुमीर्तिः सुखंदिता ॥ १९८ ॥

ఆమె నామాలు—రాససింధుశశాంకా, రాసమండలమండిని, నతవ్రతా, సింహరీచ్ఛా, సుమీర్తి, సుఖందితా।

Verse 199

गोपीचूडामणिर्गोपीगणेड्या विरजाधिका । गोपप्रेष्ठा गोपकन्या गोपनारी सुगोपिका ॥ १९९ ॥

ఆమె గోపికలలో శిరోమణి, గోపికాగణముచే ఆరాధ్య, విరజకన్నా అధిక నిర్మలురాలు. ఆమె గోపులకు అత్యంత ప్రియ—గోపకన్య, గోపనారి, మరియు శ్రేష్ఠ సుగోపిక।

Verse 200

गोपधामा सुदामांबा गोपाली गोपमोहिनी । गोपभूषा कृष्णभूषा श्रीवृन्दावनचंद्रिका ॥ २०० ॥

ఆమె గోపుల కాంతిమయ ధామము; సుదాముని పూజ్య మాత; గోపాలీ—గోపసమాజాన్ని మోహింపజేసేది. ఆమె గోపుల అలంకారము, శ్రీకృష్ణుని స్వయమలంకారము; శ్రీ వృందావనపు మంగళ చంద్రిక.