Adhyaya 23

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वाविशो ऽध्यायः सूत उवाच क्रोष्टोरेको ऽभवत् पुत्रो वृजिनीवानिति श्रुतिः / तस्य पुत्रो महान् स्वातिरुशद्गुस्तत्सुतो ऽभवत्

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం, షట్సాహస్త్రీ సంహిత, పూర్వవిభాగంలోని ఇరవై రెండవ అధ్యాయం (సమాప్తి). సూతుడు పలికెను—శ్రుతి ప్రకారం క్రోష్టుకు ఒక్క కుమారుడే కలిగెను; అతని పేరు వృజినీవాన్. అతని కుమారుడు మహనీయుడు స్వాతి; స్వాతి కుమారుడు ఉశద్గు అయ్యెను.

Verse 2

उशद्गोरभवत् पुत्रो नाम्ना चित्ररथो बली / अथ चैत्ररथिर्लोके शशबिन्दुरिति स्मृतः

ఉశద్గు నుండి బలవంతుడైన ‘చిత్రరథ’ అనే కుమారుడు జన్మించాడు. ఆ వంశధరుడే లోకంలో ‘చైత్రరథి’ అని, అలాగే ‘శశబిందు’ అని స్మరించబడుతున్నాడు.

Verse 3

तस्य पुत्रः पृथुयशा राजाभूद् धर्मतत्परः / पृथुकर्मा च तत्पुत्रस्तस्मात् पृथुजयो ऽभवत्

అతని కుమారుడు ధర్మపరాయణుడైన రాజు పృథుయశా. అతని కుమారుడు పృథుకర్మా; అతనివలన పృథుజయుడు జన్మించాడు.

Verse 4

पृथुकीर्तिरभूत् तस्मात् पृथुदानस्ततो ऽभवत् / पृथुश्रवास्तस्य पुत्रस्तस्यासीत् पृथुसत्तमः

అతనివలన పృథుకీర్తి జన్మించాడు; పృథుకీర్తి నుండి పృథుదానుడు ఉద్భవించాడు. అతని కుమారుడు పృథుశ్రవా; పృథుశ్రవా నుండి పృథుసత్తముడు—పృథువంశంలో శ్రేష్ఠుడు—జన్మించాడు.

Verse 5

उशना तस्य पुत्रो ऽबूत् सितेषुस्तत्सुतो ऽभवत् / तस्याभूद् रुक्मकवचः परावृत् तस्य सत्तमाः

అతని కుమారుడు ఉశనా; ఉశనాకు కుమారుడు సితేషు. సితేషు నుండి రుక్మకవచుడు జన్మించాడు; రుక్మకవచుని నుండి శ్రేష్ఠుడైన పరావృతుడు పుట్టాడు.

Verse 6

परावृतः सुतो जज्ञे ज्यामघो लोकविश्रुतः / तस्माद् विदर्भः संजज्ञे विदर्भात् क्रथकैशिकौ

పరావృతునికి కుమారుడుగా జ్యామఘుడు జన్మించాడు; అతడు లోకమంతటా ప్రసిద్ధుడు. అతనివలన విదర్భుడు పుట్టాడు; విదర్భుని నుండి క్రథుడు మరియు కైశికుడు జన్మించారు.

Verse 7

रोमपादस्तृतीयस्तु बभ्रुस्तस्यात्मजो नृपः / धृतिस्तस्याभवत् पुत्रः संस्तस्तस्याप्यभूत् सुतः

ఆ వంశంలో మూడవవాడు రోమపాదుడు. అతని కుమారుడు రాజు బభ్రు. బభ్రునికి కుమారుడు ధృతి; ధృతికి కుమారుడు సంస్త జన్మించాడు.

Verse 8

संस्तस्य पुत्रो बलवान् नाम्ना विश्वसहस्तु सः / तस्य पुत्रो महावीर्यः प्रजावान् कौशिकस्ततः / अभूत् तस्य सुतो धीमान् सुमन्तुस्तत्सुतो ऽनलः

సంస్తునకు విశ్వసహ అనే బలవంతుడైన కుమారుడు జన్మించాడు. అతని కుమారుడు మహావీర్యుడు; తరువాత సంతానసంపన్నుడైన కౌశికుడు. కౌశికుని కుమారుడు ధీమంతుడైన సుమంతు, సుమంతుని కుమారుడు అనలుడు.

Verse 9

कैशिकस्य सुतश्चेदिश्चैद्यास्तस्याभवन् सुताः / तेषां प्रधानो ज्योतिष्मान् वपुष्मांस्तत्सुतो ऽभवत्

కైశికుని కుమారుడు చేది; అతనివలన చైద్య వంశం ఉద్భవించింది. వారి కుమారులలో జ్యోతిష్మాన్ ప్రధానుడు; జ్యోతిష్మానుని కుమారుడు వపుష్మాన్.

Verse 10

वपुष्मतो बृहन्मेधा श्रीदेवस्तत्सुतो ऽभवत् / तस्य वीतरथो विप्रा रुद्रभक्तो महाबलः

వపుష్మానుని నుండి బృహన్మేధా జన్మించాడు; అతని కుమారుడు శ్రీదేవుడు. ఓ విప్రులారా, శ్రీదేవుని కుమారుడు వీతరథుడు—మహాబలవంతుడు, రుద్రభక్తుడు.

Verse 11

क्रथस्याप्यभवत् कुन्ती वृष्णी तस्याभवत् सुतः / वृष्णेर्निवृत्तिरुत्पन्नो दशार्हस्तस्य तु द्विजाः

క్రథుని నుండి కుంతీ జన్మించింది; ఆమె కుమారుడు వృష్ణి. వృష్ణి నుండి నివృత్తి పుట్టాడు; అతనివలన, ఓ ద్విజులారా, దశార్హుడు జన్మించాడు.

Verse 12

दशार्हपुत्रोप्यारोहो जीमूतस्तत्सुतो ऽभवत् / जैमूतिरभवद् वीरो विकृतिः परवीरहा

దశార్హుని కుమారుడు ఉప్యారోహ; అతనివలన జీమూతుడు జన్మించాడు. జీమూతుని కుమారుడు జైమూతి; అతనివలన వీరుడైన వికృతి పుట్టాడు, శత్రువీరులను సంహరించువాడు.

Verse 13

तस्य भीमरथः पुत्रः तस्मान्नवरथो ऽभवत् / दानधर्मरतो नित्यं सम्यक्शीलपरायणः

అతనికి భీమరథుడు అనే కుమారుడు; అతనివలన నవరథుడు జన్మించాడు. అతడు నిత్యం దానధర్మంలో నిమగ్నుడై, ధర్మనిష్ఠతో, సదాచారము మరియు శీలములో స్థిరుడై ఉండెను.

Verse 14

कदाचिन्मृगयां यातो दृष्ट्वा राक्षसमूर्जितम् / दुद्राव महातविष्टो भयेन मुनिपुङ्गवाः

ఒకసారి వేటకు వెళ్లిన ఆ మునిపుంగవుడు, మహాశక్తితో కూడిన రాక్షసుణ్ని చూచి, ఘోరభయంతో కలవరపడి, భయంతోనే విస్తారమైన అడవిలోకి పరుగెత్తి పారిపోయెను.

Verse 15

अन्वधावत संक्रुद्धो राक्षसस्तं महाबलः / दुर्योधनो ऽग्निसंकाशः शूलासक्तमहाकरः

అప్పుడు మహాబలుడైన రాక్షసుడు దుర్యోధనుడు కోపంతో అతని వెనుకాడెను—అగ్నివలె జ్వలిస్తూ, తన మహాహస్తంలో శూలాన్ని బిగిగా పట్టుకొని.

Verse 16

राजा नवरथो भीत्या नातिदूरादनुत्तमम् / अपश्यत् परमं स्थानं सरस्वत्या सुगोपितम्

భయంతో కదిలిన రాజు నవరథుడు, ఎక్కువ దూరం కాకుండానే, దేవి సరస్వతి సుగోపితంగా దాచిన అనుత్తమమైన పరమస్థానాన్ని చూచెను.

Verse 17

स तद्वेगेन महता संप्राप्य मतिमान् नृपः / ववन्दे शिरसा दृष्ट्वा साक्षाद् देवीं सरस्वतीम्

ఆ మహావేగంతో ప్రేరితుడైన వివేకవంత రాజు అక్కడికి చేరెను; ప్రత్యక్షంగా దేవి సరస్వతిని దర్శించి, శిరస్సు వంచి నమస్కరించెను.

Verse 18

तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिर्बद्धाञ्जलिरमित्रजित् / पपात दण्डवद् भूमौ त्वामहं शरणं गतः

అమిత్రజితుడు అంజలి బద్ధుడై ఇష్టమైన వాక్యాలతో ప్రభువును స్తుతించాడు; ఆపై దండవత్ భూమిపై పడి—“నేను నీ శరణం పొందితిని” అన్నాడు.

Verse 19

नमस्यामि महादेवीं साक्षाद् देवीं सरस्वतीम् / वाग्देवतामनाद्यन्तामीश्वरीं ब्रह्मचारिणीम्

నేను మహాదేవిని నమస్కరిస్తున్నాను—సాక్షాత్ దేవి సరస్వతిని; వాగ్దేవత, ఆది-అంతములేని, ఈశ్వరి, బ్రహ్మచారిణి.

Verse 20

नमस्ये जगतां योनिं योगिनीं परमां कलाम् / हिरण्यगर्भमहिषीं त्रिनेत्रां चन्द्रशेखराम्

జగత్తుల యోని, పరమ యోగినీ, అత్యున్నత కళా-శక్తిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను; హిరణ్యగర్భ మహిషి, త్రినేత్రి, చంద్రశేఖరిని వందిస్తున్నాను.

Verse 21

नमस्ये परमानन्दां चित्कलां ब्रह्मरूपिणीम् / पाहि मां परमेशानि भीतं शरणमागतम्

పరమానందస్వరూపిణి, చిత్కలారూపిణి, బ్రహ్మరూపిణిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను. ఓ పరమేశానీ! భయంతో నీ శరణం వచ్చిన నన్ను రక్షించుము.

Verse 22

एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो राजानं राक्षसेश्वरः / हन्तुं समागतः स्थानं यत्र देवी सरस्वती

ఇంతలో క్రోధించిన రాక్షసేశ్వరుడు రాజును హతమార్చుటకు, దేవి సరస్వతి ఉన్న ఆ స్థలానికే వచ్చెను.

Verse 23

समुद्यम्य तदा शूलं प्रवेष्टुं बलदर्पितः / त्रिलोकमातुस्तत्स्थानं शशाङ्कादित्यसंन्निभम्

అప్పుడు తన బలగర్వంతో మదించిన వాడు శూలాన్ని ఎత్తి, చంద్రసూర్యసమాన కాంతితో ప్రకాశించే త్రిలోకమాత ఆ ధామంలో బలవంతంగా ప్రవేశించుటకు యత్నించాడు।

Verse 24

तदन्तरे महद् भूतं युगान्तादित्यसन्निभम् / शूलेनोरसि निर्भिद्य पातयामास तं भुवि

అంతలో యుగాంతసూర్యసమాన కాంతిగల మహాభూతం ప్రత్యక్షమైంది; అతడు శూలంతో దాని వక్షస్థలాన్ని ఛేదించి దానిని భూమిపై పడవేశాడు।

Verse 25

गच्छेत्याह महाराज न स्थातव्यं त्वया पुनः / इदानीं निर्भयस्तूर्णं स्थाने ऽस्मिन् राक्षसो हतः

అతడు అన్నాడు—“వెళ్ళు, ఓ మహారాజా; నీవు ఇక ఇక్కడ నిలువకూడదు. ఇప్పుడు త్వరగా నిర్భయుడవు కా—ఈ స్థలంలోనే రాక్షసుడు హతుడయ్యాడు.”

Verse 26

ततः प्रणम्य हृष्टात्मा राजा नवरथः पराम् / पुरीं जगाम विप्रेन्द्राः पुरन्दरपुरोपमाम्

అప్పుడు హర్షభరిత హృదయంతో రాజు నవరథుడు నమస్కరించి, ఓ విప్రేంద్రులారా, పురందరపురి (ఇంద్రలోకం) సమానమైన తన ఉత్తమ రాజధానికి వెళ్లాడు।

Verse 27

स्थापयामास देवेशीं तत्र भक्तिसमन्वितः / ईजे च विविधैर्यज्ञैर्हेमैर्देवीं सरस्वतीम्

భక్తితో కూడి అతడు అక్కడ దేవేశీ (పరమ దేవి)ని స్థాపించాడు; మరియు స్వర్ణోపహారాలతో కూడిన వివిధ యజ్ఞకర్మల ద్వారా దేవి సరస్వతిని విధివిధానంగా ఆరాధించాడు।

Verse 28

तस्य चासीद् दशरथः पुत्रः परमधार्मिकः / देव्या भक्तो महातेजाः शकुनिस्तस्य चात्मजः

అతనినుండి పరమధార్మికుడైన దశరథుడు కుమారుడుగా జన్మించాడు. దేవీభక్తుడైన మహాతేజస్సు శకుని అతని కుమారుడు.

Verse 29

तस्मात् करम्भः संभूतो देवरातो ऽभवत् ततः / ईजे स चाश्वमेधेन देवक्षत्रश्च तत्सुतः

అతనినుండి కరంభుడు జన్మించాడు; కరంభుని నుండి దేవరాతుడు ఉద్భవించాడు. దేవరాతుడు అశ్వమేధ యజ్ఞం చేశాడు; అతని కుమారుడు దేవక్షత్రుడు.

Verse 30

मधुस्तस्य तु दायादस्तस्मात् कुरुवशो ऽभवत् / पुत्रद्वयमभूत् तस्य सुत्रामा चानुरेव च

అతని వారసుడు మధువు; మధువుని నుండి కురువశుడు జన్మించాడు. కురువశునికి ఇద్దరు కుమారులు—సుత్రామా మరియు అనువు.

Verse 31

अनोस्तु पुरुकुत्सो ऽभूदंशुस्तस्य च रिक्थभाक् / अथांशोः सत्त्वतो नाम विष्णुभक्तः प्रतापवान् / महात्मा दाननिरतो धनुर्वेदविदां वरः

అనువుని నుండి పురుకుత్సుడు జన్మించాడు; అతని వారసుడు అంశువు. తరువాత అంశువుని నుండి సత్త్వత అనే వాడు పుట్టాడు—విష్ణుభక్తుడు, ప్రతాపవంతుడు, మహాత్ముడు, దాననిరతుడు, ధనుర్వేదవిద్యలో అగ్రగణ్యుడు.

Verse 32

स नारदस्य वचनाद् वासुदेवार्चनान्वितम् / शास्त्रं प्रवर्तयामास कुण्डगोलादिभिः श्रुतम्

నారదుని ఉపదేశం ప్రకారం అతడు వాసుదేవార్చనతో యుక్తమైన ఆ శాస్త్రాన్ని ప్రవర్తింపజేశాడు; అది కుండగోల మొదలైన గురువుల నుండి వినినది.

Verse 33

तस्य नाम्ना तु विख्यातं सात्त्वतं नाम शोभनम् / प्रवर्तते महाशास्त्रं कुण्डादीनां हितावहम्

ఆయన నామముచేతనే ప్రసిద్ధమైన ‘సాత్త్వత’ అనే శోభన సిద్ధాంతము ప్రవహించెను—కుండాది కర్మలు, అనుష్ఠానములకు హితకరమైన మహాశాస్త్రము।

Verse 34

सात्त्वतस्तस्य पुत्रो ऽभूत् सर्वशास्त्रविशारदः / पुण्यश्लोको महाराजस्तेन वै तत्प्रवर्तितम्

ఆ సాత్త్వతునికి ఒక కుమారుడు జన్మించెను; అతడు సమస్త శాస్త్రాలలో విశారదుడు. పుణ్యకీర్తిగల మహారాజు అతడే ఆ పరంపరను స్థాపించి ప్రవర్తింపజేసెను.

Verse 35

सात्त्वतः सत्त्वसंपन्नः कौशल्यां सुषुवे सुतान् / अन्धकं वै महाभोजं वृष्णिं देवावृधं नृपम् / ज्येष्ठं च भजमानाख्यं धनुर्वेदविदां वरम्

సాత్త్వతుడు సత్త్వసంపన్నుడై కౌశల్యా గర్భమున కుమారులను కనెను—అంధకుడు (మహాభోజుడు), వృష్ణి, రాజు దేవావృధుడు, మరియు జ్యేష్ఠుడు భజమాననాముడు, ధనుర్వేదవిదులలో శ్రేష్ఠుడు.

Verse 36

तेषां देवावृधो राजा चचार परमं तपः / पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति प्रभुः

వారిలో రాజు దేవావృధుడు, పరాక్రమశాలి ప్రభువు, పరమ తపస్సు ఆచరించెను—“నాకు సర్వగుణసంపన్నుడైన కుమారుడు కలుగుగాక” అని కోరుచు.

Verse 37

तस्य बभ्रुरिति ख्यातः पुण्यश्लोको ऽभवन्नृपः / धार्मिको रूपसंपन्नस्तत्त्वज्ञानरतः सदा

అతనివలన బభ్రు అనే నామముతో ప్రసిద్ధుడైన రాజు జన్మించెను—పుణ్యకీర్తిగలవాడు, ధార్మికుడు, రూపసంపన్నుడు, సదా తత్త్వజ్ఞానమున రతుడు.

Verse 38

भजमानस्य सृञ्जय्यां भजमाना विजज्ञिरे / तेषां प्रधानौ विख्यातौ निमिः कृकण एव च

భజమానుని సృంజయ వంశంలో భజమానా అనే స్త్రీకి కుమారులు జన్మించారు. వారిలో ఇద్దరు ప్రధానులు, ప్రసిద్ధులు—నిమి మరియు కృకణుడు.

Verse 39

महाभोजकुले जाता भोजा वैमार्तिकास्तथा / वृष्णेः सुमित्रो बलवाननमित्रः शिनस्तथा

మహాభోజ వంశంలో భోజులు మరియు వైమార్తికులు జన్మించారు. వృష్ణి నుండి సుమిత్రుడు, బలశాలి బలవాన్, అనమిత్రుడు మరియు అలాగే శినుడు జన్మించారు.

Verse 40

अनमित्रादभून्निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः / प्रसेनस्तु महाभागः सत्राजिन्नाम चोत्तमः

అనమిత్రుని నుండి నిఘ్నుడు జన్మించాడు. నిఘ్నునికి ఇద్దరు కుమారులు—మహాభాగ్యశాలి ప్రసేనుడు మరియు ఉత్తముడు సత్రాజిత్ అనే వాడు.

Verse 41

अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे कनिष्ठाद् वृष्णिनन्दनात् / सत्यवान् सत्यसंपन्नः सत्यकस्तत्सुतो ऽभवत्

అనమిత్రుని నుండి శిని జన్మించాడు. కనిష్ఠుడు, వృష్ణుల ఆనందకరుడు, నుండి సత్యవాన్ జన్మించాడు—సత్యసంపన్నుడు; అతని కుమారుడు సత్యకుడు అయ్యాడు.

Verse 42

सात्यकिर्युयुधानस्तु तस्यासङ्गो ऽभवत् सुतः / कुणिस्तस्य सुतो धीमांस्तस्य पुत्रो युगन्धरः

సాత్యకి (యుయుధానుడు) కుమారుడు అసంగుడు. అసంగుని కుమారుడు ధీమంతుడు కుణి; కుణి కుమారుడు యుగంధరుడు.

Verse 43

माद्रया वृष्णेः सुतो जज्ञे पृश्निर्वै यदुनन्दनः / जज्ञाते तनयौ पृश्नेः श्वफल्कश्चित्रकश्च ह

మాద్రా ద్వారా వృష్ణికి పృశ్ని అనే కుమారుడు జన్మించాడు; అతడు యదువులకు ఆనందకరుడు. పృశ్నికి ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు—శ్వఫల్కుడు మరియు చిత్రకుడు।

Verse 44

श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्यामविन्दत / तस्यामजनयत् पुत्रमक्रूरं नाम धार्मिकम् / उपमङ्गुस्तथा मङ्गुरन्ये च बहवः सुताः

శ్వఫల్కుడు కాశీరాజుని కుమార్తెను భార్యగా పొందాడు. ఆమె ద్వారా ధర్మప్రసిద్ధుడైన ‘అక్రూరుడు’ అనే కుమారుడు జన్మించాడు; అలాగే ఉపమంగు, మంగు మరియు మరెన్నో కుమారులు పుట్టారు।

Verse 45

अक्रूरस्य स्मृतः पुत्रो देववानिति विश्रुतः / उपदेवश्च पुण्यात्मा तयोर्विश्वप्रमाथिनौ

అక్రూరునికి ‘దేవవాన్’ అని ప్రసిద్ధుడైన కుమారుడు ఉన్నాడని స్మరించబడుతుంది. అలాగే పుణ్యాత్ముడైన ‘ఉపదేవ’ అనే కుమారుడూ ఉన్నాడు; ఆ ఇద్దరూ లోకంలోని విఘ్నాలను అణచువారిగా చెప్పబడారు।

Verse 46

चित्रकस्याभवत् पुत्रः पृथुर्विपृथुरेव च / अश्वग्रीवः सुबाहुश्च सुपार्श्वकगवेषणौ

చిత్రకునికి పృథు, విపృథు అనే కుమారులు; అలాగే అశ్వగ్రీవుడు, సుబాహుడు, సుపార్శ్వకుడు, గవేషణుడు కూడా పుట్టారు।

Verse 47

अन्धकात् काश्यदुहिता लेभे च चतुरः सुतान् / कुकुरं भजमानं च शुचिं कम्बलबर्हिषम्

అంధకుని ద్వారా కశ్యపుని కుమార్తెకు నాలుగు కుమారులు జన్మించారు—కుకురుడు, భజమానుడు, శుచి, మరియు కంబలబర్హిషుడు।

Verse 48

कुकुरस्य सुतो वृष्णिर्वृष्णेस्तु तनयो ऽभवत् / कपोतरोमा विपुलस्तस्य पुत्रो विलोमकः

కుకురుని కుమారుడు వృష్ణి; వృష్ణికి మరొక కుమారుడు జన్మించాడు. అతడు కపోతరోమా; అతనివలన విపులుడు పుట్టెను, విపులుని కుమారుడు విలోమకుడు.

Verse 49

तस्यासीत् तुम्बुरुसखा विद्वान् पुत्रो नलः किल / ख्यायते तस्य नामानुरनोरानकदुन्दुभिः

అతనికి నలుడు అనే పండిత కుమారుడు ఉండెను; అతడు తుంబురుని సఖుడు. అతని నామయశస్సు సర్వత్ర ప్రకటించబడుచున్నది, ఆనక-దుందుభుల ఘనధ్వనిలా ప్రతిధ్వనించుచు.

Verse 50

स गोवर्धनमासाद्य तताप विपुलं तपः / वरं तस्मै ददौ देवो ब्रह्मा लोकमहेश्वरः

అతడు గోవర్ధనాన్ని చేరి విస్తారమైన తపస్సు చేసెను. అప్పుడు లోకమహేశ్వరుడైన దేవుడు బ్రహ్మ అతనికి వరం ప్రసాదించెను.

Verse 51

वंशस्य चाक्षयां कीर्ति गानयोगमनुत्तमम् / गुरोरभ्यधिकं विप्राः कामरूपित्वमेव च

అతని వంశానికి అక్షయ కీర్తి, పవిత్ర గానమూ యోగసమాధియూ గల అనుత్తమ సాధన; మరియు ఓ విప్రులారా, గురువును మించిన సామర్థ్యములు—ఇష్టరూపధారణ సిద్ధి కూడ (లభించును).

Verse 52

स लब्ध्वा वरमव्यग्रो वरेण्यं वृषवाहनम् / पूजयामास गानेन स्थाणुं त्रिदशपूजितम्

వరాన్ని పొందిన తరువాత అతడు నిశ్చలమనస్కుడై, వృషవాహనుడైన వरेణ్యుడూ త్రిదశపూజితుడైన స్థాణు (శివ)ను స్తోత్రగానములతో పూజించెను.

Verse 53

तस्य गानरतस्याथ भगवानम्बिकापतिः / कन्यारत्नं ददौ देवो दुर्लभं त्रिदशैरपि

అప్పుడు పవిత్ర గానంలో లీనమైన అతనికి భగవాన్ అంబికాపతి దేవుడు కన్యారత్నాన్ని ప్రసాదించాడు—త్రిదశులకు కూడా దుర్లభమైన దివ్యకన్యను।

Verse 54

तया स सङ्गतो राजा गानयोगमनुत्तमम् / अशिक्षयदमित्रघ्नः प्रियां तां भ्रान्तलोचनाम्

ఆమెతో ఏకమై, శత్రుహంతకుడైన ఆ రాజు భ్రాంతనేత్రాలైన తన ప్రియకు గానయోగమనే అనుత్తమ సాధనను బోధించాడు।

Verse 55

तस्यामुत्पादयामास सुभुजं नाम शोभनम् / रूपलावण्यसंपन्नां ह्रीमतीमपि कन्यकाम्

ఆమె ద్వారా అతడు ‘సుభుజ’ అనే అందమైన కుమారుణ్ని పొందాడు; అలాగే రూపలావణ్యసంపన్నమైన ‘హ్రీమతి’ అనే కుమార్తె కూడా జన్మించింది।

Verse 56

ततस्तं जननी पुत्रं बाल्ये वयसि शोभनम् / शिक्षयामास विधिवद् गानविद्यां च कन्यकाम्

తర్వాత తల్లి సంప్రదాయానుసారం బాల్యవయసులోనే ఆ అందమైన కుమారుణ్ని శిక్షించింది; అలాగే కుమార్తెకు కూడా గానవిద్యను విధివిధానంగా బోధించింది।

Verse 57

कृतोपनयनो वेदानधीत्य विधिवद् गुरोः / उद्ववाहात्मजां कन्यां गन्धर्वाणां तु मानसीम्

ఉపనయన సంస్కారం చేసి, గురువు సన్నిధిలో విధివిధానంగా వేదాలను అధ్యయనం చేసి, అతడు గంధర్వుల ‘మానసీ’—మనోజాత—కన్యను వివాహం చేసుకున్నాడు।

Verse 58

तस्यामुत्पादयामास पञ्च पुत्राननुत्तमान् / वीणावादनतत्त्वज्ञान् गानशास्त्रविशारदान्

ఆమెలో ఆయన ఐదుగురు అనుత్తమ కుమారులను జన్మింపజేశాడు—వీణావాద్య తత్త్వాన్ని తెలిసినవారు, గానశాస్త్రంలో విశారదులు।

Verse 59

पुत्रैः पौत्रैः सपत्नीको राजा गानविशारदः / पूजयामास गानेन देवं त्रिपुरनाशनम्

కుమారులు, మనవళ్లు మరియు రాణితో కూడి, గానంలో విశారదుడైన రాజు భక్తిగానంతో త్రిపురనాశక దేవుని పూజించాడు।

Verse 60

ह्रीमती चापि या कन्या श्रीरिवायतलोचना / सुबाहुर्नाम गन्धर्वस्तामादाय ययौ पुरीम्

శ్రీ (లక్ష్మీ) వలె దీర్ఘనేత్రాలైన హ్రీమతి అనే ఆ కన్యను, సుబాహు అనే గంధర్వుడు తీసుకొని తన నగరానికి వెళ్లిపోయాడు।

Verse 61

तस्यामप्यभवन् पुत्रा गन्धर्वस्य सुतेजसः / सुषेणवीरसुग्रीवसुभोजनरवाहनाः

ఆమె నుండీ ఆ తేజోవంతుడైన గంధర్వునికి కుమారులు పుట్టారు—సుషేణ, వీర, సుగ్రీవ, సుభోజన, రవాహన।

Verse 62

अथासीदभिजित् पुत्रो वीरस्त्वानकदुन्दुभेः / पुनर्वसुश्चाभिजितः संबभूवाहुकः सुतः

అనంతరం ఆనకదుందుభికి అభిజిత్ అనే వీర కుమారుడు కలిగాడు; అభిజిత్ నుండి పునర్వసు జన్మించాడు, అతని కుమారుడు ఆహుక।

Verse 63

आहुकस्योग्रसेनश्च देवकश्च द्विजोत्तमाः / देवकस्य सुता वीरा जज्ञिरे त्रिदशोपमाः

హే ద్విజోత్తమా, ఆహుకుని నుండి ఉగ్రసేనుడు మరియు దేవకుడు జన్మించారు; దేవకునికి వీర కుమార్తెలు దేవతలవలె గుణసంపన్నులై పుట్టారు।

Verse 64

देववानुपदेवश्च सुदेवो देवरक्षितः / तेषां स्वसारः सप्तासन् वसुदेवाय ता ददौ

దేవవాన్, ఉపదేవ, సుదేవ, దేవరక్షితులు జన్మించారు. వారికి ఏడు సోదరీమణులు ఉండగా, వాటిని వసుదేవుడు వివాహార్థం ఇచ్చాడు।

Verse 65

वृकदेवोपदेवा च तथान्या देवरक्षिता / श्रीदेवा शान्तिदेवा च सहदेवा सहदेवा च सुव्रता / देवकी चापि तासां तु वरिष्ठाभूत् सुमध्यमा

వృకదేవోపదేవా మరియు మరొక దేవరక్షితా; శ్రీదేవా, శాంతిదేవా, సహదేవా, మళ్లీ సహదేవా, సువ్రతా—ఇవే. వీరిలో సుమధ్యమయైన దేవకీ అత్యుత్తమురాలైంది।

Verse 66

अग्रसेनस्य पुत्रो ऽभून्न्यग्रोधः कंस एव च / सुभूमी राष्ट्रपालश्च तुष्टिमाञ्छङ्कुरेव च

అగ్రసేనునికి కుమారులు—న్యగ్రోధుడు, కంసుడు; అలాగే సుభూమి, రాష్ట్రపాలుడు, తుష్టిమాన్, శంకువు కూడా జన్మించారు।

Verse 67

भजमानादबूत् पुत्रः प्रख्यातो ऽसौ विदूरथः / तस्य शूरः शमिस्तस्मात् प्रतिक्षत्रस्ततो ऽभवत्

భజమానుని నుండి ప్రసిద్ధుడైన కుమారుడు విదూరథుడు జన్మించాడు. అతనినుండి శూరుడు, శూరుని నుండి శమి, శమి నుండి తరువాత ప్రతిక్షత్రుడు పుట్టాడు।

Verse 68

स्वयंभोजस्ततस्तस्माद् हृदिकः शत्रुतापनः / कृतवर्माथ तत्पुत्रो देवरस्तत्सुतः स्मृतः / स शूरस्तत्सुतो धीमान् वसुदेवो ऽथ तत्सुतः

స్వయంభోజుని నుండి శత్రుతాపనుడైన హృదికుడు జన్మించాడు. అతనివలన కృతవర్ముడు; అతని కుమారుడు దేవరుడని స్మరించబడెను. దేవరుని కుమారుడు వీరుడూ ధీమంతుడూ అయిన శూరుడు; శూరుని నుండి వసుదేవుడు, ఆపై అతని కుమారుడును జన్మించెను.

Verse 69

वसुदेवावन्महाबाहुर्वासुदेवो जगद्गुरुः / बभूव देवकीपुत्रो देवैरभ्यर्थितो हरिः

వసుదేవ వంశంలో మహాబాహువైన హరి—వాసుదేవుడు, జగద్గురువు—దేవతల ప్రార్థనచేత అవతరించి దేవకీ పుత్రుడై జన్మించెను.

Verse 70

रोहिणी च महाभागा वसुदेवस्य शोभना / असूत पत्नी संकर्षं रामं ज्येष्ठं हलायुधम्

వసుదేవుని శోభనమైన మహాభాగ్యవతి భార్య రోహిణి సంకర్షణుని—జ్యేష్ఠుడైన రాముని, హలాయుధధారిని—ప్రసవించెను.

Verse 71

स एव परमात्मासौ वासुदेवो जगन्मयः / हलायुधः स्वयं साक्षाच्छेषः संकर्षणः प्रभुः

ఆయనే పరమాత్మ వాసుదేవుడు, సమస్త జగత్తును వ్యాపించినవాడు. ఆయనే హలాయుధధారి; సాక్షాత్తుగా శేషుడే—సంకర్షణ ప్రభువు—స్వయంగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

Verse 72

भृगुशापच्छलेनैव मानयन् मानुषीं तनुम् / बभूत तस्यां देवक्यां रोहिण्यामपि माधवः

భృగు శాపం అనే నెపంతో, మానవ దేహధారణను గౌరవిస్తూ, మాధవుడు దేవకీలోనూ రోహిణీలోనూ ప్రकटించెను.

Verse 73

उमादेहसमुद्भूता योगनिद्रा च कौशीकी / नियोगाद् वासुदेवस्य यशोदातनया ह्यभूत्

ఉమాదేహమునుండి జన్మించిన ఆ యోగనిద్ర—కౌశికీ—వాసుదేవుని ఆజ్ఞచేత నిశ్చయంగా యశోద కుమార్తె అయింది।

Verse 74

ये चान्ये वसुदेवस्य वासुदेवाग्रजाः सुताः / प्रागेव कंसस्तान् सर्वान् जघान मुनिपुङ्गवाः

మరియు వసుదేవుని ఇతర కుమారులు, వాసుదేవుడు (కృష్ణుడు) కంటే పెద్ద అన్నలైన వారు—ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా! కంసుడు వారందరినీ ముందే సంహరించాడు।

Verse 75

सुषेणश्च तथोदायी भद्रसेनो महाबलः / ऋजुदासो भद्रदासः कीर्तिमानपि पूर्वजः

సుషేణుడు, అలాగే ఉదాయీ; మహాబలుడు భద్రసేనుడు; ఋజుదాసుడు, భద్రదాసుడు; మరియు పూర్వకాల ప్రసిద్ధుడైన కీర్తిమాన్ కూడా (ఉన్నారు)।

Verse 76

हतेष्वेतेषु सर्वेषु रोहिणी वसुदेवतः / असूत रामं लोकेशं बलभद्रं हलायुधम्

వారందరూ హతులైన తరువాత రోహిణి వసుదేవుని ద్వారా రాముని ప్రసవించింది—లోకేశ్వరుడైన బలభద్రుడు, హలాయుధధారి।

Verse 77

जाते ऽथ रामे देवानामादिमात्मानमच्युतम् / असूत देवकी कृष्णं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम्

ఆపై రాముడు జన్మించిన తరువాత దేవకీ కృష్ణుని ప్రసవించింది—దేవతల ఆద్యాత్మ అయిన అచ్యుతుని, ఆయన వక్షస్థలంపై శ్రీవత్స చిహ్నం ఉన్నవాడిని।

Verse 78

रेवती नाम रामस्य भार्यासीत् सुगुणान्विता / तस्यामुत्पादयामास पुत्रौ द्वौ निशठोल्मुकौ

రాముని భార్య రేవతీ అనే పేరుగలది, సద్గుణసంపన్నురాలు. ఆమె ద్వారా అతనికి ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు—నిశఠుడు మరియు ఓల్ముకుడు.

Verse 79

षोडशस्त्रीसहस्त्राणि कृष्णस्याक्लिष्टकर्मणः / बभूवुरात्मजास्तासु शतशो ऽथ सहस्त्रशः

అక్లిష్టకర్ముడైన శ్రీకృష్ణునికి పదహారు వేల మంది భార్యలు ఉన్నారు. వారిలో ఆయనకు కుమారులు వందలుగా, ఇంకా వేలలుగా జన్మించారు.

Verse 80

चारुदेष्णः सुचारुश्च चारुवेषो यशोधरः / चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः शङ्ख एव च

చారుదేష్ణుడు, సుచారుడు, చారువేషుడు, యశోధరుడు, చారుశ్రవుడు, చారుయశుడు, ప్రద్యుమ్నుడు మరియు శంఖుడు—ఇవే (ఆయన) నామాలు.

Verse 81

रुक्मिण्य वासुदेवस्यां महाबलपराक्रमाः / विशिष्टाः सर्वपुत्राणां संबभूवुरिम् सुताः

రుక్మిణీ మరియు వాసుదేవుని ద్వారా ఈ కుమారులు జన్మించారు; వారు మహాబలపరాక్రమాలతో యుక్తులు, సమస్త కుమారులలో విశిష్టులు.

Verse 82

तान् दृष्ट्वा तनयान् वीरान् रौक्मिणेयाञ्जनार्दनम् / जाम्बवत्यब्रवीत् कृष्णं भार्या तस्य शुचिस्मिता

ఆ వీర కుమారులను—రుక్మిణీ కుమారుడిని మరియు జనార్దనుని—చూసి, పవిత్రస్మిత గల జాంబవతి, ఆయన భార్య, కృష్ణునితో పలికింది.

Verse 83

मम त्वं पुण्डरीकाक्ष विशिष्टं गुणवत्तमम् / सुरेशसदृशं पुत्रं देहि दानवसूदन

హే పుండరీకాక్షా, హే దానవసూదనా! నాకు విశిష్టుడైన, పరమ గుణవంతుడైన, సురేశునితో సమానమైన కుమారుని ప్రసాదించు।

Verse 84

जात्बवत्या वचः श्रुत्वा जगन्नाथः स्वयं हरिः / समारेभे तपः कर्तुं तपोनिधिररिन्दमः

జాత్బవతీ వచనాలు విని జగన్నాథుడు స్వయంగా హరి—తపస్సుల నిధి, శత్రుదమనుడు—తపస్సు చేయుటకు ఆరంభించాడు।

Verse 85

तच्छृणुध्वं मुनिश्रेष्ठा यथासौ देवकीसुतः / दृष्ट्वा लेभे सुतं रुद्रं तप्त्वा तीव्रं महत् तपः

హే మునిశ్రేష్ఠులారా, వినుడి—దేవకీ సుతుడు తీవ్రమైన మహత్తపస్సు చేసి రుద్రుని దర్శించి ఆయననే కుమారునిగా పొందెను।