Adhyaya 22

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकविशो ऽध्यायः सूत उवाच जयध्वजस्य पुत्रो ऽभूत् तालाजङ्घ इति स्मृतः / शतपुत्रास्तु तस्यासन् तालजङ्घाः प्रकीर्तिताः

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్త్రీ సంహిత పూర్వవిభాగంలోని ఇరవై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది. సూతుడు పలికెను—జయధ్వజునికి తాలజఙ్ఘ అనే కుమారుడు జన్మించాడు; అతనికి వంద మంది కుమారులు, వారు తాలజఙ్ఘులని ప్రసిద్ధులు।

Verse 2

तेषां ज्येष्ठो महावीर्यो वीतिहोत्रो ऽभवन्नृपः / वृषप्रभृतयश्चान्ये यादवाः पुण्यकर्मिणः

వారిలో జ్యేష్ఠుడు మహావీర్యుడైన రాజు వీతిహోత్రుడు అయ్యెను. వృష మొదలైన ఇతరులూ పుణ్యకర్మలతో యాదవులుగా ప్రసిద్ధులు।

Verse 3

वृषो वंशकरस्तेषां तस्य पुत्रो ऽभवन्मधुः / मधोः पुत्रशतं त्वासीद् वृषणस्तस्य वंशभाक्

వారిలో వృషుడు వంశప్రవర్తకుడయ్యెను; అతని కుమారుడు మధువు. మధువుకు వంద మంది కుమారులు ఉండిరి; వారిలో వృషణుడు వంశాన్ని ధరించినవాడు।

Verse 4

वीतिहोत्रसुतश्चापि विश्रुतो ऽनन्त इत्युत / दुर्जयस्तस्य पुत्रो ऽबूत् सर्वशास्त्रविशारदः

వీతిహోత్రుని కుమారుడు అనంతుడు అని విశ్రుతుడయ్యెను. అతని కుమారుడు దుర్జయుడు; అతడు సమస్త శాస్త్రాలలో విశారదుడు।

Verse 5

तस्य भार्या रूपवती गुणैः सर्वैरलङ्कृता / पतिव्रतासीत् पतिना स्वधर्मपरिपालिका

ఆయన భార్య రూపవతియై సమస్త గుణాలతో అలంకృతురాలై ఉండెను। ఆమె పతివ్రతగా భర్తతో కలిసి స్వధర్మాన్ని యథావిధిగా పరిపాలించెను।

Verse 6

स कदाचिन्महाभागः कालिन्दीतीरसंस्थिताम् / अपश्यदुर्वशीं देवीं गायन्तीं मधुरस्वनाम्

ఒకసారి ఆ మహాభాగుడు కాలిందీ (యమునా) తీరమున నిలిచి, మధుర స్వరంతో గానము చేయుచున్న దేవి ఉర్వశిని చూచెను.

Verse 7

ततः कामाहतमनास्तत्समीपमुपेत्य वै / प्रोवाच सुचिरं कालं देवि रन्तुं मयार्ऽहसि

అప్పుడు కామవశమైన మనస్సుతో అతడు ఆమె సమీపమునకు వెళ్లి పలికెను—“దేవి, దీర్ఘకాలము నాతో కలిసి రమించుటకు అనుగ్రహించుము.”

Verse 8

सा देवी नृपतिं दृष्ट्वा रूपलावण्यसंयुतम् / रेमे तेन चिरं कालं कामदेवमिवापरम्

రూపలావణ్యసంపన్నుడైన ఆ నృపతిని చూచి ఆ దివ్యకన్య అతనితో దీర్ఘకాలము రమించెను; అతడు మరొక కామదేవుడివలె అనిపించెను.

Verse 9

कालात् प्रबुद्धो राजा तामुर्वशीं प्राह शोभनाम् / गमिष्यामि पुरीं रम्यां हसन्ती साब्रवीद् वचः

కాలము వచ్చినపుడు రాజు మేల్కొని ఆ శోభన ఉర్వశితో పలికెను—“నేను రమ్యపురికి వెళ్లుదును.” అప్పుడు ఆమె నవ్వుతూ ఈ వచనములు పలికెను.

Verse 10

न ह्यनेनोपभोगेन भवता राजसुन्दर / प्रीतिः संजायते मह्यं स्थातव्यं वत्सरं पुनः

ఓ రాజసుందరా! నీతో ఈ విధమైన భోగముచేత నా హృదయంలో నిజమైన ప్రీతి కలుగదు. అందువల్ల నీవు మరల ఒక సంవత్సరం వేరుగా ఉండవలెను.

Verse 11

तामब्रवीत् स मतिमान् गत्वा शीघ्रतरं पुरीम् / आगमिष्यामि भूयो ऽत्र तन्मे ऽनुज्ञातुमर्हसि

ఆ బుద్ధిమంతుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు—“నేను త్వరగా నగరానికి వెళ్లి మళ్లీ ఇక్కడికి వస్తాను; కాబట్టి నీవు నాకు అనుమతి ఇవ్వవలెను.”

Verse 12

तमब्रवीत् सा सुभगा तथा कुरु विशांपते / नान्ययाप्सरसा तावद् रन्तव्यं भवत् पुनः

ఆ సుభగ అప్సరస అతనితో ఇలా చెప్పింది—“అలాగే చేయి, ఓ ప్రజాధిపతీ; కానీ అంతవరకు నీవు మరే అప్సరసతోనూ మళ్లీ క్రీడించకూడదు.”

Verse 13

ओमित्युक्त्वा ययौ तूर्णं पुरीं परमशोभनाम् / गत्वा पतिव्रतां पत्नीं दृष्ट्वा बीतो ऽभवन्नृपः

“ఓం” అని పలికి అతడు త్వరగా అత్యంత శోభాయమాన నగరానికి వెళ్లాడు. అక్కడికి వెళ్లి పతివ్రత అయిన భార్యను చూసి రాజు భయపడెను.

Verse 14

संप्रेक्ष्य सा गुणवती भार्या तस्य पतिव्रता / भीतं प्रसन्नया प्राह वाचा पीनपयोधरा

ఆ గుణవతి పతివ్రత భార్య అతడు భయపడినట్లు చూసి, ప్రసన్నమైన శాంత వాణితో పలికింది; ఆమె సతి, గౌరవనీయ స్త్రీ.

Verse 15

स्वामिन् किमत्र भवतो भीतिरद्य प्रवर्तते / तद् ब्रूहि मे यथा तत्त्वं न राज्ञां कीर्तये त्विदम्

స్వామీ, నేడు ఇక్కడ మీ హృదయంలో భయం ఎందుకు కలిగింది? తత్త్వం యథాతథంగా నాకు చెప్పండి; రాజుల కీర్తి కోసం కాదు, తత్త్వబోధ కోసం నేను అడుగుతున్నాను।

Verse 16

स तस्या वाक्यमाकर्ण्य लज्जावनतचेतनः / नोवाच किञ्चिन्नृपतिर्ज्ञानदृष्ट्या विवेद सा

ఆమె మాటలు విని ఆ నృపతి లజ్జతో మనస్సు వంగి ఏమీ పలకలేదు; అయితే ఆమె జ్ఞానదృష్టితో అతని అంతర్భావాన్ని గ్రహించింది।

Verse 17

न भेतव्यं त्वया स्वामिन् कार्यं पापविशोधनम् / भीते त्वयि महाराज राष्ट्रं ते नाशमेष्यति

స్వామీ, మీరు భయపడకూడదు; ఇది పాపవిశోధన కార్యం. మహారాజా, మీరు భయపడితే మీ రాజ్యం నాశనమవుతుంది।

Verse 18

तदा स राजा द्युतिमान् निर्गत्य तु पुरात् ततः / गत्वा कण्वाश्रमं पुण्यं दृष्ट्वा तत्र महामुनिम्

అప్పుడు ఆ తేజోవంతుడైన రాజు నగరాన్ని విడిచి పుణ్యమైన కణ్వాశ్రమానికి వెళ్లి అక్కడ మహామునిని దర్శించాడు।

Verse 19

निशम्य कण्ववदनात् प्रायश्चित्तविधिं शुभम् / जगाम हिमवत्पृष्ठं समुद्दिश्य महाबलः

కణ్వుని ముఖం నుండి శుభమైన ప్రాయశ్చిత్త విధిని విని ఆ మహాబలుడు హిమవంతుని ఉన్నత పృష్ఠభాగం వైపు దిశగా బయలుదేరాడు।

Verse 20

सो ऽपश्यत् पथि राजेन्द्रो गन्धर्ववरमुत्तमम् / भ्राजमानं श्रिया व्योम्नि भूषितं दिव्यमालया

అప్పుడు రాజేంద్రుడు మార్గమున ఒక ఉత్తమ గంధర్వుని చూచెను; అతడు ఆకాశమందు శ్రీతో ప్రకాశించుచు, దివ్యమాలచే అలంకృతుడై యుండెను.

Verse 21

वीक्ष्य मालाममित्रघ्नः सस्माराप्सरसां वराम् / उर्वशीं तां मनश्चक्रे तस्या एवेयमर्हति

మాలను చూచి శత్రుహంతుడు అప్సరసలలో శ్రేష్ఠురాలిని స్మరించెను. ఉర్వశీపై మనస్సు నిలిపి—“ఈ మాల ఆమెకే యోగ్యము” అని తలచెను.

Verse 22

सो ऽतीव कामुको राजा गन्धर्वेणाथ तेन हि / चकार सुमहद् युद्धं मालामादातुमुद्यतः

ఆ రాజు కామావేశముతో అత్యంత వ్యాకులుడై, ఆ గంధర్వునితో మహాయుద్ధము చేసెను; మాలను తీసికొనుటకు ఉత్సుకుడై యుండెను.

Verse 23

विजित्य समरे मालां गृहीत्वा दुर्जयो द्विजाः / जगाम तामप्सरसं कालिन्दीं द्रष्टुमादरात्

సమరమందు జయించి మాలను గ్రహించి, అజేయుడైన ద్విజుడు దుర్జయుడు ఆ అప్సరసి కాలిందీని దర్శించుటకు ఆదరముతో వెళ్లెను.

Verse 24

अदृष्ट्वाप्सरसं तत्र कामबाणाभिपीडितः / बभ्राम सकलां पृथ्वीं सप्तद्वीपसमन्विताम्

అక్కడ ఆ అప్సరసిని చూడక, కామబాణములచే బాధింపబడి, సప్తద్వీపసహితమైన సమస్త భూమండలమంతటా తిరుగుచుండెను.

Verse 25

आक्रम्य हिमवत्पार्श्वमुर्वशीदर्शनोत्सुकः / जगाम शैलप्रवरं हेमकूटमिति श्रुतम्

ఉర్వశీ దర్శనానికి ఉత్సుకుడై అతడు హిమవత్పార్శ్వాన్ని అధిగమించి, పర్వతశ్రేష్ఠమైన హేమకూటానికి వెళ్లెను—ఇట్లు పరంపరలో వినబడును।

Verse 26

तत्र तत्राप्सरोवर्या दृष्ट्वा तं सिंहविक्रमम् / कामं संदधिरे घोरं भूषितं चित्रमालया

అక్కడక్కడ అప్సరావర్యలు, సింహవిక్రముడై విచిత్రమాల్యంతో అలంకృతుడైన అతనిని చూచి, ఘోరమైన కామంతో మోహితులయ్యారు।

Verse 27

संस्मरन्नुर्वशीवाक्यं तस्यां संसक्तमानसः / न पश्यति स्मताः सर्वागिरिशृङ्गाणिजग्मिवान्

ఉర్వశీ వాక్యాలను స్మరిస్తూ, ఆమెయందే ఆసక్తమైన మనస్సుతో అతడు ఏదీ గమనించలేదు; పర్వతశిఖరాలనూ చూడకుండానే ముందుకు సాగెను।

Verse 28

तत्राप्यप्सरसं दिव्यामदृष्ट्वा कामपीडितः / देवलोकं महामेरुं ययौ देवपराक्रमः

అక్కడ కూడా దివ్య అప్సరసను చూడక, కామపీడితుడైన దేవపరాక్రముడు దేవలోకమునకు, మహామేరువైపు ప్రయాణమయ్యెను।

Verse 29

स तत्र मानसं नाम सरस्त्रैलोक्यविश्रुतम् / भेजे शृङ्गाण्यतिक्रम्य स्वबाहुबलभावितः

అక్కడ అతడు ‘మానస’ అనే సరస్సును చేరెను; అది త్రైలోక్యమంతట ప్రసిద్ధము. పర్వతశిఖరాలను అధిగమించి, తన భుజబలంపై ఆధారపడి అక్కడికి చేరాడు।

Verse 30

स तस्य तीरे सुभगां चरन्तीमतिलालसाम् / दृष्टवाननवद्याङ्गीं तस्यै मालां ददौ पुनः

అతడు ఆ నది/సరోవర తీరంలో అత్యంత ఆకాంక్షతో సంచరిస్తున్న ఒక సుందరిని చూచెను. నిర్దోషాంగిని ఆమెను దర్శించి, మరల ఆమెకు పుష్పమాల సమర్పించెను.

Verse 31

स मालया तदा देवीं भूषितां प्रेक्ष्य मोहितः / रेमे कृतार्थमात्मानं जानानः सुचिरं तया

అప్పుడు పుష్పమాలతో అలంకృతమైన దేవిని చూచి అతడు మోహితుడయ్యెను. ఆమెతో అతడు దీర్ఘకాలం రమించెను; తాను కృతార్థుడను, కృతకృత్యుడనని భావించెను.

Verse 32

अथोर्वशी राजवर्यं रतान्ते वाक्यमब्रवीत् / किं कृतं भवता पूर्वं पुरीं गत्वा वृथा नृप

అనంతరం రతిక్రీడాంతంలో ఉర్వశీ ఆ రాజశ్రేష్ఠునితో పలికెను— “హే నృపా! నీవు ముందుగా నగరానికి వెళ్లి వ్యర్థంగా ఏమి చేసితివి?”

Verse 33

स तस्यै सर्वमाचष्ट पत्न्या यत् समुदीरितम् / कण्वस्य दर्शनं चैव मालापहरणं तथा

అతడు భార్య చెప్పిన సమస్త విషయమును ఆమెకు వివరించెను— కణ్వముని దర్శనమును కూడా, మాలా అపహరణ సంఘటనను కూడా.

Verse 34

श्रुत्वैतद् व्याहृतं तेन गच्छेत्याह हितैषिणी / शापं दास्यति ते कण्वो ममापि भवतः प्रिया

అతడు చెప్పిన మాటలు విని హితైషిణి అయిన ఆమె “వెళ్ళు” అని చెప్పెను. మరల “కణ్వుడు నీకు శాపమిచ్చును; అయినా నేనూ నీకు ప్రియనే” అని పలికెను.

Verse 35

तयासकृन्महाराजः प्रोक्तो ऽपि मदमोहितः / न तत्यजाथ तत्पार्श्वं तत्र संन्यस्तमानसः

ఆమె ఎన్నిసార్లు బోధించినా, మదమోహంతో మోహితుడైన మహారాజు ఆమె పక్కను విడువలేదు; అతని మనస్సు అక్కడే పూర్తిగా నిలిచిపోయింది.

Verse 36

ततोर्वशी कामरूपा राज्ञे स्वं रूपमुत्कटम् / सुरोमशं पिङ्गलाक्षं दर्शयामास सर्वदा

అప్పుడు కామరూపిణి ఉర్వశి రాజుకు తన అతి విశేషమైన రూపాన్ని ఎల్లప్పుడూ చూపించింది—రోమాంచిత దేహంతో, పింగళ (పసుపు-గోధుమ) నేత్రాలతో.

Verse 37

तस्यां विरक्तचेतस्कः स्मृत्वा कण्वाभिभाषितम् / धिङ्मामिति विनिश्चित्यतपः कर्तुं समारभत्

అక్కడ అతని మనస్సు విరక్తమైంది; కణ్వముని పలుకులు స్మరించి ‘నాకు ధిక్కారం!’ అని నిర్ణయించి తపస్సు చేయుటకు ఆరంభించాడు.

Verse 38

संवत्सरद्वादशकं कन्दमूलफलाशनः / भूय एव द्वादशकं वायुभक्षो ऽभवन्नृपः

పన్నెండు సంవత్సరాలు ఆ రాజు కందమూలఫలాలను భుజించాడు; మరల ఇంకొన్ని పన్నెండు సంవత్సరాలు కేవలం వాయువే ఆహారంగా జీవించాడు.

Verse 39

गत्वा कण्वाश्रमं भीत्या तस्मै सर्वं न्यवेदयत् / वासमप्सरसा भूयस्तपोयोगमनुत्तमम्

తర్వాత భయంతో అతడు కణ్వాశ్రమానికి వెళ్లి అన్నిటినీ నివేదించాడు—అప్సర మళ్లీ అక్కడ నివసించడానికి వచ్చిందని, తన అనుత్తమ తపోయోగ నియమం పరీక్షకు లోనవుతోందని.

Verse 40

वीक्ष्य तं राजशार्दूलं प्रसन्नो भगवानृषिः / कर्तुकामो हि निर्बोजं तस्याघमिदमब्रवीत्

ఆ రాజశార్దూలుని చూచి భగవాన ఋషి ప్రసన్నుడయ్యాడు. రాజుని పాపాన్ని నిర్బీజం చేయదలచి అతనితో ఈ వాక్యములు పలికెను.

Verse 41

गच्छ वाराणसीं दिव्यामीश्वराध्युषितां पुरीम् / आस्ते मोचयितुं लोकं तत्र देवो महेश्वरः

దివ్యమైన వారాణసీకి వెళ్ళుము—ఈశ్వరుడు అధిష్ఠించిన ఆ పురికి. అక్కడ దేవుడు మహేశ్వరుడు లోకాన్ని విమోచించుటకు నివసించుచున్నాడు.

Verse 42

स्नात्वा संतर्प्य विधिवद् गङ्गायान्देवताः पितॄन् / दृष्ट्वा विश्वेश्वरं लिङ्गङ्किल्बिषान्मोक्ष्यसे ऽखिलात्

గంగలో స్నానము చేసి, విధివిధానముగా దేవతలకును పితృదేవతలకును తర్పణమిచ్చి, తరువాత విశ్వేశ్వర లింగ దర్శనముచేసినచో నీవు సమస్త పాపములనుండి పూర్తిగా విముక్తుడవగుదువు.

Verse 43

प्रणम्य शिरसा कण्वमनुज्ञाप्य च दुर्जयः / वाराणस्यां हरं दृष्ट्वा पापान्मुक्तो ऽभवत् ततः

దుర్జయుడు శిరసు వంచి కణ్వ ఋషికి ప్రణామము చేసి అనుమతి పొందెను. తరువాత వారాణసీలో హరుడు (శివుడు) దర్శనముచేసి పాపములనుండి విముక్తుడయ్యెను.

Verse 44

जगाम स्वपुरीं शुभ्रां पालयामास मेदिनीम् / याजयामास तं कण्वो याचितो घृणया मुनिः

అతడు తన శుభ్రమైన రాజధానికీ తిరిగి వెళ్లి భూమిని పాలించెను. తరువాత ప్రార్థింపబడినపుడు కరుణతో ముని కణ్వుడు అతనికి పురోహితుడై యజ్ఞకర్మలను నిర్వహించెను.

Verse 45

तस्य पुत्रो ऽथ मतिमान् सुप्रतीक इति श्रुतः / बभूव जातमात्रं तं राजानमुपतस्थिरे

అప్పుడు అతని బుద్ధిమంతుడైన కుమారుడు ‘సుప్రతీక’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. జన్మించిన వెంటనే అందరూ అతనిని రాజుగా భావించి సమీపించి సేవలో నిలిచారు.

Verse 46

उर्वश्यां च महावीर्याः सप्त देवसुतोपमाः / कन्या जगृहिरे सर्वा जन्धर्वदयिता द्विजाः

మరియు ఉర్వశిలో మహాతేజస్సు గల ఏడు కన్యలు జన్మించాయి; అవి దేవపుత్రుల వలె ఉన్నవి. గంధర్వులకు ప్రియమైన ఆ అందరినీ ద్విజ ఋషులు వివాహంగా స్వీకరించారు.

Verse 47

एष व कथितः सम्यक् सहस्त्रजित उत्तमः / वंशः पापहरो नृणां क्रोष्टोरपि निबोधत

ఇలా ఉత్తముడైన సహస్రజితుని సమ్యకంగా వర్ణించాము. ఇప్పుడు క్రోష్టు వంశమును కూడా గ్రహించండి—ఈ వంశం మనుషుల పాపాలను హరించేదని చెప్పబడింది.