Adhyaya 13

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वादशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रियव्रतोत्तानपादौ मनोः स्वायंभुवस्य तु / धर्मज्ञौ सुमहावीर्यौ शतरूपा व्यजीजनत्

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్రీ సంహిత పూర్వవిభాగంలో ద్వాదశ అధ్యాయం సమాప్తమైంది. సూతుడు పలికెను—స్వాయంభువ మనువునుండి శతరూపా ప్రియవ్రతుడు మరియు ఉత్తానపాదుడిని కనెను; వారు ఇద్దరూ ధర్మజ్ఞులు, మహావీర్యవంతులు.

Verse 2

ततस्तूत्तानपादस्य ध्रुवो नाम सुतो ऽभवत् / भक्तो नारायणे देवे प्राप्तवान् स्थानमुत्तमम्

అనంతరం ఉత్తానపాదునికి ధ్రువుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు. నారాయణదేవుని భక్తుడై అతడు పరమోన్నత స్థానాన్ని పొందాడు.

Verse 3

ध्रुवात् श्लिष्टिञ्च भव्यं च भार्या शम्भुर्व्यजायत / श्लिष्टेराधत्त सुच्छाया पञ्च पुत्रानकल्पषान्

ధ్రువుని భార్య శంభు శ్లిష్టి మరియు భవ్య అనే ఇద్దరిని ప్రసవించింది. శ్లిష్టి ద్వారా సుచ్ఛాయా ఐదు కల్మషరహిత కుమారులను కనింది.

Verse 4

वसिष्ठवचनाद् देवी तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् / आराध्य पुरुषं विष्णुं शालग्रामे जनार्दनम्

వసిష్ఠుని ఆజ్ఞతో దేవి అత్యంత దుర్భరమైన తపస్సు చేసింది. శాలగ్రామంలో జనార్దనుడైన పరమపురుషుడు విష్ణువును ఆరాధించి ఆయనను ప్రసన్నం చేసింది.

Verse 5

रिपुं रिपुञ्जयं विप्रं वृकलं वृषतेजसम् / नारायणपरान् शुद्धान् स्वधर्मपरिपालकान्

అతడు శత్రువులను సంహరించువాడు, శత్రుసమూహాలను జయించు బ్రాహ్మణ-ఋషి; తోడేలువలె ఉగ్రుడు, వృషభసమాన తేజస్సుగలవాడు—అయినా అంతరంగంలో శుద్ధుడు, నారాయణపరాయణుడు, స్వధర్మాన్ని కాపాడువాడు.

Verse 6

रिपोराधत्त बृहती चक्षुषं सर्वतेजसम् / सो ऽजीजनत् पुष्करिण्यां वैरण्यां चाक्षुषं मनुम् / प्रजापतेरात्मजायां वीरणस्य महात्मनः

రిపు ద్వారా బృహతీ సర్వతేజస్సుగల చాక్షుషుని కనింది. అతడు పుష్కరిణీలో—ప్రజాపతి కుమార్తె, మహాత్ముడు వీరణుని కుమార్తె వైరణ్యా—ఆమె ద్వారా చాక్షుష మనువును జన్మింపజేశాడు.

Verse 7

मनोरजायन्त दश नड्वलायां महौजसः / कन्यायां सुमहावीर्या वैराजस्य प्रजापतेः

నడ్వలాయందు మహాతేజస్సుగల పది మంది కుమారులు జన్మించారు. అలాగే వైరాజ ప్రజాపతి కుమార్తె నుండి కూడా మహావీర్యసంపన్న సంతానం పుట్టింది.

Verse 8

ऊरुः पूरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक् शुचिः / अग्निष्टुदतिरात्रश्च सुद्युम्नश्चाभिमन्युकः

ఊరు, పూరు, శతద్యుమ్నుడు—తపస్వి, సత్యవాక్కు, శుచిగా ఉన్నవాడు—మరియు అగ్నిష్టుత్, అతిరాత్ర, సుద్యుమ్న, అభిమన్యు—ఇవన్నీ ఈ వంశంలో పేర్కొనబడ్డారు.

Verse 9

ऊरोरजनयत् पुत्रान् षडाग्नेयी महाबलान् / अङ्गं सुमनसं स्वातिं क्रतुमङ्गिरसं शिवम्

ఊరు నుండి అగ్నేయీ ఆరు మహాబలవంతులైన కుమారులను ప్రసవించింది—అంగ, సుమనస్, స్వాతి, క్రతు, అంగిరస, శివ.

Verse 10

अङ्गाद् वेनो ऽभवत् पश्चाद् बैन्यो वेनादजायत / यो ऽसौ पृथुरिति ख्यातः प्रजापालो महाबलः

అంగ నుండి తరువాత వేనుడు పుట్టాడు; వేనుని నుండి బైన్యుడు జన్మించాడు. అతడే ‘పృథు’ అని ప్రసిద్ధి పొందిన మహాబలవంతుడైన ప్రజాపాలకుడు.

Verse 11

येन दुग्धा मही पूर्वं प्राजानां हितकारणात् / नियोगाद् ब्रह्मणः सार्धं देवेन्द्रेण महौजसा

ప్రజల హితార్థంగా పూర్వకాలంలో ఆయన భూమిని ‘దోహనం’ చేశాడు—బ్రహ్మ ఆజ్ఞచే—మరియు మహాతేజస్సుగల దేవేంద్ర ఇంద్రునితో కలిసి.

Verse 12

वेनपुत्रस्य वितते पुरा पैतामहे मखे / सूतः पौराणिको जज्ञे मायारूपः स्वयं हरिः

వేనపుత్రుడు పూర్వం పైతామహ యజ్ఞాన్ని విస్తరింపగా, స్వయంగా హరి మాయారూపం ధరించి పౌరాణిక సూతుడిగా జన్మించాడు।

Verse 13

प्रवक्ता सर्वशास्त्राणां धर्मज्ञो गुणवत्सलः / तं मां नित्त मुनिश्रेष्ठाः पूर्वोद्भूतं सनातनम्

నేను సమస్త శాస్త్రాల ప్రవక్తను, ధర్మజ్ఞుడను, గుణప్రియుడను. ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, సృష్టికి పూర్వం నుండే ఉన్న ఆద్య సనాతనుడిగా నన్ను నిత్యం తెలుసుకోండి।

Verse 14

अस्मिन् मन्वन्तरे व्यासः कृष्णद्वैपायनः स्वयम् / श्रावयामास मां प्रीत्या पुराणं पुरुषो हरिः

ఈ మన్వంతరంలో స్వయంగా కృష్ణద్వైపాయన వ్యాసుడు ప్రేమతో నాకు ఈ పురాణాన్ని వినిపించాడు; హరి పరమపురుషుడే కదా।

Verse 15

मदन्वये तु ये सूताः संभूता वेदवर्जिताः / तेषां पुराणवक्तृत्वं वृत्तिरासीदजाज्ञया

నా వంశంలో పుట్టిన సూతులు వేదాధ్యయనానికి వర్జితులై ఉండగా, అజుడు (బ్రహ్మ) ఆజ్ఞచేత పురాణవచనం వారి జీవికగా ఏర్పడింది।

Verse 16

स तु वैन्यः पृथुर्धोमान् सत्यसंधो जितेन्द्रियः / सार्वभौमो महातेजाः स्वधर्मपरिपालकः

ఆ వైన్యుడు పృథువు విస్తారమైన కీర్తి-వైభవాలతో ప్రకాశించి, సత్యనిష్ఠుడై, ఇంద్రియజయుడై ఉన్నాడు; మహాతేజస్సుతో కూడిన సార్వభౌముడు, స్వధర్మాన్ని పరిరక్షించేవాడు।

Verse 17

तस्य बाल्यात् प्रभृत्येव भक्तिर्नारायणे ऽभवत् / गोवर्धनगिरिं प्राप्य तपस्तेपे जितेन्द्रियः

అతనికి బాల్యమునుండియే నారాయణునందు అచల భక్తి కలిగెను. గోవర్ధనగిరిని చేరి, ఇంద్రియజయుడై తపస్సు చేసెను.

Verse 18

तपसा भगवान् प्रीतः शङ्खचक्रगदाधरः / आगत्य देवो राजानं प्राह दामोदरः स्वयम्

రాజుని తపస్సుతో ప్రసన్నుడైన శంఖచక్రగదాధర భగవానుడు స్వయంగా వచ్చెను; ఆ దివ్య దామోదరుడు రాజుతో పలికెను.

Verse 19

ध्रमिकौ रूपसंपन्नौ सर्वशस्त्रभृतां वरौ / मत्प्रसादादसंदिग्धं पुत्रौ तव भविष्यतः / एकमुक्त्वा हृषीकेशः स्वकीयां प्रकृतिं गतः

“నా ప్రసాదముచేత నీకు నిస్సందేహంగా ఇద్దరు కుమారులు కలుగుదురు—ధార్మికులు, రూపసంపన్నులు, శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠులు.” అని చెప్పి హృషీకేశుడు తన ధామమునకు వెళ్లెను.

Verse 20

वैन्यो ऽपि वेदविधिना निश्चलां भक्तिमुद्वहन् / अपालयत् स्वकं राज्यं न्यायेन मधुसूदने

హే మధుసూదన! వైన్య రాజు కూడా వేదవిధి ప్రకారం అచల భక్తిని ధరించి, న్యాయముతో తన రాజ్యాన్ని పరిరక్షించెను.

Verse 21

अचिरादेव तन्वङ्गो भार्या तस्य सुचिस्मिता / खिखण्डनं हविर्धानमन्तर्धाना व्यजायत

కొద్ది కాలములోనే తన్వంగుని భార్య సుచిస్మితా (మధురహాస్యముగలది) ఖిఖండన, హవిర్ధాన అనే కుమారులను మరియు అంతర్ధానా అనే కుమార్తెను ప్రసవించెను.

Verse 22

शिखण्डनो ऽभवत् पुत्रः सुशील इति विश्रुतः / धार्मिको रूपसंपन्नो वेदवेदाङ्गपारगः

అతనికి శిఖండనుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు; ‘సుశీలుడు’ అని ప్రసిద్ధి. అతడు ధర్మనిష్ఠుడు, సుందరరూపుడు, వేదవేదాంగాలలో పారంగతుడు.

Verse 23

सो ऽधीत्य विधिवद् वेदान् धर्मेण तपसि स्थितः / मतिं चक्रे भाग्ययोगात् संन्यां प्रति धर्मवित्

విధివిధానంగా వేదాలను అధ్యయనం చేసి, ధర్మం మరియు తపస్సులో స్థిరంగా ఉన్న ఆ ధర్మవేత్త, భాగ్యయోగం వల్ల సన్యాసం వైపు మనస్సు మళ్లించాడు.

Verse 24

स कृत्वा तीर्थसंसेवां स्वाध्याये तपसि स्थितः / जगाम हिमवत्पृष्ठं कदाचित् सिद्धसेवितम्

తీర్థసేవ చేసి, స్వాధ్యాయం మరియు తపస్సులో స్థిరంగా ఉండి, ఒకసారి సిద్ధులు సేవించే హిమవంతుని శిఖరప్రాంతానికి వెళ్లాడు.

Verse 25

तत्र धर्मपदं नाम धर्मसिद्धिप्रदं वनम् / अपश्यद् योगिनां गम्यमगम्यं ब्रह्मविद्विषाम्

అక్కడ అతడు ‘ధర్మపదం’ అనే వనాన్ని చూశాడు; అది ధర్మసిద్ధిని ప్రసాదించేది—యోగులకు గమ్యం, బ్రహ్మవిద్వేషులకు అగమ్యం.

Verse 26

तत्र मन्दाकिनी नाम सुपुण्या विमला नदी / पद्मोत्पलवनोपेता सिद्धाश्रमविभूषिता

అక్కడ ‘మందాకిని’ అనే అత్యంత పుణ్యప్రదమైన నిర్మల నది ఉంది; పద్మ-ఉత్పల వనాలతో అలంకృతమై, సిద్ధాశ్రమాలతో శోభిల్లుతుంది.

Verse 27

स तस्या दक्षिणे तीरे मुनीन्द्रैर्योगिभिर्वृतम् / सुपुण्यमाश्रमं रम्यमपश्यत् प्रीतिसंयुतः

అప్పుడు అతడు ఆ నది దక్షిణ తీరంలో, మునీంద్రులు యోగులు చుట్టుముట్టిన, అత్యంత పుణ్యమయమైన రమ్య ఆశ్రమాన్ని ఆనందంతో దర్శించాడు।

Verse 28

मन्दाकिनीजले स्त्रात्वा संतर्प्य पितृदेवताः / अर्चयित्वा महादेवं पुष्पैः पद्मोत्पलादिभिः

మందాకినీ జలంలో స్నానం చేసి, పితృదేవతలకు తర్పణం సమర్పించి, అనంతరం పద్మం, నీలపద్మం మొదలైన పుష్పాలతో మహాదేవుని అర్చించాలి।

Verse 29

ध्यात्वार्कंसंस्थमीशानं शिरस्याधाय चाञ्जलिम् / संप्रेक्षमाणो भास्वन्तं तुष्टाव परमेश्वरम्

సూర్యమండలంలో స్థితుడైన ఈశానుని ధ్యానించి, అంజలిని శిరస్సుపై ఉంచి, ఆ ప్రకాశవంతుని తిలకిస్తూ పరమేశ్వరుని స్తుతించాడు।

Verse 30

रुद्राध्यायेन गिरिशं रुद्रस्य चरितेन च / अन्यैश्च विविधैः स्तोत्रैः शांभवैर्वेदसंभवैः

అతడు రుద్రాధ్యాయాన్ని జపిస్తూ, రుద్రుని చరిత్రను కీర్తిస్తూ, అలాగే వేదసంభవమైన అనేక శాంభవ స్తోత్రాలతో గిరీశుడైన శివుని ఉపాసించాడు।

Verse 31

अथास्मिन्नन्तरे ऽपश्यत् तमायान्तं महामुनिम् / श्वेताश्वतरनामानं महापाशुपतोत्तमम्

అంతలో అతడు ఒక మహాముని సమీపించుచున్నదాన్ని చూశాడు—శ్వేతాశ్వతర అనే నామముగలవాడు—మహాపాశుపతులలో ఉత్తముడు।

Verse 32

भस्मसंदिग्धसवाङ्गं कौपीनाच्छादनान्वितम् / तपसा कर्षितात्मानं शुक्लयज्ञोपवीतिनम्

ఆయన సర్వాంగమూ పవిత్ర భస్మంతో లేపబడినది; కేవలం కౌపీనమే ఆవరణగా ధరించాడు; తపస్సుతో ఆత్మ శుద్ధమై కృశమైంది; నిర్మలమైన తెల్ల యజ్ఞోపవీతాన్ని ధరించాడు।

Verse 33

समाप्य संस्तवं शंभोरानन्दास्त्राविलेक्षणः / ववन्दे शिरसा पादौ प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

శంభువుని స్తోత్రం ముగించిన తరువాత, ఆనందాశ్రువులతో కళ్లు మసకబారగా, ఆయన ప్రభువు పాదాలకు శిరస్సు వంచి నమస్కరించాడు; ఆపై అంజలి పెట్టి ఈ మాటలు పలికాడు।

Verse 34

धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि यन्मे साक्षान्मुनीश्वरः / योगीश्वरो ऽद्य भगवान् दृष्टो योगविदां वरः

నేను ధన్యుడను, నేను అనుగ్రహింపబడ్డాను—ఎందుకంటే నేడు నేను సాక్షాత్తుగా మునీశ్వరుడైన, యోగీశ్వరుడైన, యోగవిదులలో శ్రేష్ఠుడైన భగవంతుని దర్శించాను।

Verse 35

अहो मे सुमहद्भाग्यं तपांसि सफलानि मे / किं करिष्यामि शिष्यो ऽहं तव मां पालयानघ

అహో! నా మహాభాగ్యం—నా తపస్సులు ఫలించాయి. ఇక నేను ఏమి చేయాలి? నేను మీ శిష్యుడను; హే నిర్దోషుడా, నన్ను కాపాడండి।

Verse 36

सो ऽनुगृह्याथ राजानं सुशीलं शीलसंयुतम् / शिष्यत्वे परिजग्राह तपसा क्षीणकल्पषम्

అప్పుడు ఆయన అనుగ్రహించి, సుశీలుడూ శీలసంపన్నుడూ అయిన ఆ రాజును—తపస్సుతో పాపాలు క్షీణించినవాడిని—శిష్యుడిగా స్వీకరించాడు।

Verse 37

सांन्यासिकं विधिं कृत्स्नं कारयित्वा विचक्षणः / ददौ तदैश्वरं ज्ञानं स्वशाखाविहितं व्रतम्

విచక్షణుడు సంపూర్ణ సన్న్యాసవిధిని విధివిధానంగా నిర్వహింపజేసి, అనంతరం ఐశ్వరజ్ఞానమును మరియు తన శాఖలో విధించబడిన వ్రతమును ప్రసాదించాడు।

Verse 38

अशेषवेदसारं तत् पशुपाशविमोचनम् / अन्त्याश्रममिति ख्यातं ब्रह्मादिभिरनुष्ठितम्

ఆ విధానం సమస్త వేదసారము; బద్ధజీవుని పాశముల నుండి విమోచనమిచ్చేది. అది ‘అంత్యాశ్రమం’ అని ప్రసిద్ధి, బ్రహ్మాది దేవతలచే కూడా ఆచరించబడింది।

Verse 39

उवाच शिष्यान् संप्रेक्ष्य ये तदाश्रमवासिनः / ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् ब्रह्मचर्यपरायणान्

ఆ ఆశ్రమంలో నివసించే, బ్రహ్మచర్యవ్రతపరులైన బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య శిష్యులను పరిశీలించి ఆయన వారితో ఇలా పలికాడు।

Verse 40

मया प्रवर्तितां शाखामधीत्यैवेह योगिनः / समासते महादेवं ध्यायन्तो निष्कलं शिवम्

నా చేత ప్రవర్తింపబడిన ఈ శాస్త్రశాఖను ఇక్కడే అధ్యయనం చేసి యోగులు మహాదేవుని ఆశ్రయించి, నిర్గుణ-నిష్కల శివుని ధ్యానిస్తూ నివసిస్తారు।

Verse 41

इह देवो महादेवो रममाणः सहोमया / अध्यास्ते भगवानीशो भक्तानामनुकम्पया

ఇక్కడ దేవుడు మహాదేవుడు ఉమాతో కలిసి ఆనందిస్తూ విరాజిల్లుతున్నాడు; భక్తులపై అనుకంపతో భగవాన్ ఈశుడు ఇక్కడే అధిష్ఠానమై ఉన్నాడు।

Verse 42

इहाशेषजगद्धाता पुरा नारायणः स्वयम् / आराधयन्महादेवं लोकानां हितकाम्यया

ఇక్కడ ప్రాచీనకాలంలో సమస్త జగద్ధాత స్వయంగా నారాయణుడు, లోకాల హితాన్ని కోరుతూ మహాదేవుని ఆరాధించాడు।

Verse 43

इहैव देवमीशानं देवानामपि दैवतम् / आराध्य महतीं सिद्धिं लेभिरे देवदानवाः

ఇదే లోకంలో దేవులకూ దైవమైన ఈశానేశ్వరుని ఆరాధించి దేవులు మరియు దానవులు మహాసిద్ధిని పొందారు।

Verse 44

इहैव मुनयः पूर्वं मरीच्याद्या महेश्वरम् / दृष्ट्वा तपोबलाज्ज्ञानं लेभिरे सार्वकालिकम्

ఇక్కడే పూర్వకాలంలో మరిచి మొదలైన మునులు మహేశ్వరుని దర్శించి, తపోబలంతో సర్వకాలిక జ్ఞానాన్ని పొందారు।

Verse 45

तस्मात् त्वमपि राजेन्द्र तपोयोगसमन्वितः / तिष्ठ नित्यं मया सार्धं ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

కాబట్టి, ఓ రాజేంద్రా! తపస్సు మరియు యోగంతో సమన్వితుడై, నిత్యం నాతో కలిసి నిలిచివుండు; అప్పుడు నీవు సిద్ధిని పొందుతావు।

Verse 46

एवमाभाष्य विप्रेन्द्रो देवं ध्यात्वा पिनाकिनम् / आचचक्षे महामन्त्रं यथावत् स्वार्थसिद्धये

ఇలా పలికి విప్రేంద్రుడు పినాకధారి దేవుని ధ్యానించి, తన ఉద్దేశ్యసిద్ధికై యథావిధిగా మహామంత్రాన్ని ఉపదేశించాడు।

Verse 47

सर्वपापोपशमनं वेदसारं विमुक्तिदम् / अग्निरित्यादिकं पुण्यमृषिभिः संप्रवर्तितम्

‘అగ్ని…’ అని ప్రారంభమయ్యే ఈ పవిత్ర జపము/పఠనం ఋషులచే ప్రవర్తింపబడినది; ఇది సర్వపాపశమనకరం, వేదసారభూతం, మోక్షప్రదం.

Verse 48

सो ऽपि तद्वचनाद् राजा सुशीलः श्रद्धयान्वितः / साक्षात् पाशुपतो भूत्वा वेदाभ्यासरतो ऽभवत्

ఆ వచనాలను విని ఆ సుశీల రాజు శ్రద్ధతో నిండెను; సాక్షాత్ పాశుపతుడై (శివభక్తుడై) అనంతరం వేదాభ్యాసంలో నిమగ్నుడయ్యెను.

Verse 49

भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गः कन्दमूलफलाशनः / शान्तो दान्तो जितक्रोधः संन्यासविधिमाश्रितः

అతని సర్వాంగము విభూతితో ధూళివలె కప్పబడెను; కందమూలఫలములను భుజించుచు, శాంతుడై, దాంతుడై, క్రోధాన్ని జయించి సన్న్యాసవిధిని ఆశ్రయించెను.

Verse 50

हविर्धानस्तथाग्नेय्यां जनयामास सत्सुतम् / प्राचीनबर्हिषं नाम्ना धनुर्वेदस्य पारगम्

హవిర్ధానుడు కూడా అగ్నేయీ గర్భమున ఒక సత్సుతుని కనెను; అతడు ‘ప్రాచీనబర్హిష్’ అను నామముతో ధనుర్వేదపారగామి అయ్యెను.

Verse 51

प्राचीनबर्हिर्भागवान् सर्वशस्त्रभृतां वरः / समुद्रतनयायां वै दश पुत्रानजीजनत्

భాగ్యశాలియైన ప్రాచీనబర్హిష్—సర్వశస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడు—సముద్రకన్య గర్భమున పది కుమారులను జనింపజేసెను.

Verse 52

प्रचेतसस्ते विख्याता राजानः प्रथितैजसः / अधीतवन्तः स्वं वेदं नारायणपरायणाः

ఆ ప్రచేతసులు ప్రసిద్ధ రాజులు, తేజస్సుతో విఖ్యాతులు. తమ తమ వేదాన్ని యథావిధిగా అధ్యయనం చేసి, నారాయణునే పరమగతిగా ఆశ్రయించారు.

Verse 53

दशभ्यस्तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां प्रजापतिः / दक्षो जज्ञे महाभागो यः पूर्वं ब्रह्मणः सुतः

పది ప్రచేతసుల నుండి, మారిషా ద్వారా, ప్రజాపతి దక్షుడు జన్మించాడు—మహాభాగ్యవంతుడు—అతడు పూర్వం బ్రహ్ముని కుమారుడే.

Verse 54

स तु दक्षो महेशेन रुद्रेण सह धीमता / कृत्वा विवादं रुद्रेण शप्तः प्राचेतसो ऽभवत्

కానీ ఆ దక్షుడు ధీమంతుడైన మహేశ్వరుడు రుద్రునితో వివాదం చేశాడు; రుద్రుని శాపంతో తరువాత ‘ప్రాచేతస’గా అయ్యాడు.

Verse 55

समायान्तं महादेवो दक्षं देव्या गृहं हरः / दृष्ट्वा यथोचितां पूजां दक्षाय प्रददौ स्वयम्

దక్షుడు దేవి గృహానికి వచ్చినప్పుడు, మహాదేవుడు హరుడు యథోచిత పూజ జరుగుతున్నదాన్ని చూసి, స్వయంగా దక్షునికి తగిన గౌరవం ఇచ్చాడు.

Verse 56

तदा वै तमसाविष्टः सो ऽदिकां ब्रह्मणः सुतः / पूजामनर्हामन्विच्छन् जगाम कुपितो गृहम्

అప్పుడు తమస్సుతో ఆవరించబడిన ఆ బ్రహ్ముని కుమారుడు, తనకు అనర్హమైన పూజను కోరుతూ, కోపంతో తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.

Verse 57

कदाचित् स्वगृहं प्राप्तां सतीं दक्षः सुदुर्मनाः / भर्त्रा सह विनिन्द्यैनां भर्त्सयामसा वै रुषा

ఒకసారి సతీ పితృగృహానికి వచ్చినప్పుడు, అత్యంత దుఃఖితుడైన దక్షుడు కోపంతో ఆమెను భర్తతో కూడ నిందించి కఠినంగా దూషించాడు।

Verse 58

अन्ये जामातरः श्रेष्ठा भर्तुस्तव पिनाकिनः / त्वमप्यसत्सुतास्माकं गृहाद् गच्छ यथागतम्

‘ఇతర అల్లుళ్లు మరింత శ్రేష్ఠులు; నీ భర్త అయితే స్వయంగా పినాకి (శివుడు). నీవు కూడా మా వంశానికి అపకీర్తికర కుమార్తె—ఈ ఇంటి నుంచి వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లు.’

Verse 59

तस्य तद्वाक्यमाकर्ण्य सा देवी शङ्करप्रिया / विनिन्द्य पितरं दक्षं ददाहात्मानमात्मना

ఆ మాటలు విని శంకరప్రియ దేవి తండ్రి దక్షుణ్ని గర్హించి, తన అంతఃశక్తితో తన దేహాన్ని దహించుకుంది।

Verse 60

प्रणम्य पशुभर्तारं भर्तारं कृत्तिवाससम् / हिमवद्दुहिता साभूत् तपसा तस्य तोषिता

పశుపతి, కృత్తివాసధారి ప్రభువు శివునికి నమస్కరించి, హిమవంతుని కుమార్తె (పార్వతి) తపస్సుతో ఆయనను తృప్తిపరచి ఆయన భార్య అయింది।

Verse 61

ज्ञात्वा तद्भागवान् रुद्रः प्रपन्नार्तिहरो हरः / शशाप दक्षं कुपितः समागत्याथ तद्गृहम्

ఇది తెలిసిన శరణాగతార్తిహరుడైన భగవాన్ రుద్రుడు (హరుడు) కోపంతో దక్షుని ఇంటికి వచ్చి దక్షుణ్ని శపించాడు।

Verse 62

त्यक्त्वा देहमिमं ब्रह्मन् क्षत्रियाणां कुलोद्भवः / स्वस्यां सुतायां मूढात्मा पुत्रमुत्पादयिष्यसि

హే బ్రాహ్మణా! ఈ దేహాన్ని విడిచిన తరువాత, క్షత్రియ వంశంలో పుట్టినవాడవైనా, మోహగ్రస్త మనస్సుతో నీవు నీ స్వకన్యలోనే కుమారుణ్ని జనింపజేస్తావు।

Verse 63

एवमुक्त्वा महादेवो ययौ कालासपर्वतम् / स्वायंभुवो ऽपि कालेन दक्षः प्राचेतसो ऽभवत्

ఇలా పలికి మహాదేవుడు కైలాస పర్వతానికి వెళ్లెను। కాలక్రమంలో స్వాయంభువుడైన దక్షుడు ప్రాచేతస రూపంగా మళ్లీ ప్రదర్శితుడయ్యెను।

Verse 64

एतद् वः कथितं सर्वं मनोः स्वायंभुवस्य तु / विसर्गं दक्षपर्यन्तं शृण्वतां पापनाशनम्

స్వాయంభువ మనువుతో సంబంధించిన సృష్టి విస్తారాన్ని—దక్షుని వరకు—ఇదంతా మీకు చెప్పితిని; దీన్ని వినువారికి పాపనాశనం కలుగును।