Adhyaya 23

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे वसिष्ठसगरसंवादे अर्चुनोपाख्याने जामदग्न्यतपश्चरणं नाम द्वाविंशतितमो ऽध्यायः // २२// वसिष्ठ उवाच तपस्विनं तदा राममेकाग्रमनसं भवे / रहस्येकान्तनिरतं नियतं शंसितव्रतम्

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో వాయుప్రోక్త మధ్యభాగ తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలో వసిష్ఠ-సగర సంభాషణలో అర్చునోపాఖ్యానంలో ‘జామదగ్న్య తపశ్చరణం’ అనే ఇరవై రెండవ అధ్యాయం. వసిష్ఠుడు పలికెను—అప్పుడు తపస్వి రాముడు ఏకాగ్రమనస్సుతో, రహస్య ఏకాంతసాధనలో నిమగ్నుడై, నియమశీలుడుగా, ప్రశంసిత వ్రతధారిగా ఉన్నాడు।

Verse 2

श्रुत्वा तमृषयः सर्वे तपोनिर्धूतकल्मषाः / ज्ञानकर्मवयोवृद्धा महान्तः शंसितव्रताः

అది విని, తపస్సుతో పాపకల్మషాలను తొలగించుకున్న సమస్త ఋషులు—జ్ఞానం, కర్మ, వయస్సులో వృద్ధులు—మహానుభావులు, ప్రశంసిత వ్రతధారులు అయ్యారు।

Verse 3

दिदृक्षवः समाजग्मुः कुतूहलसमन्विताः / ख्यापयन्तस्तपः श्रेष्ठं तस्य राजन्महात्मनः

ఆయనను దర్శించాలనే కోరికతో, కుతూహలంతో కూడి వారు సమాగమించారు; ఓ రాజా, ఆ మహాత్ముని శ్రేష్ఠ తపస్సు మహిమను ప్రకటిస్తూ వచ్చారు।

Verse 4

भृग्वत्रिक्रतुजाबालिवामदेवमृकण्डवः / संभावयन्तस्ते रामं मुनयो वृद्धसंमताः

భృగు, వత్రి, క్రతు, జాబాలి, వామదేవ, మృకండుడు మొదలైన—వృద్ధులచే గౌరవింపబడిన ఆ మునులు రాముని సత్కరిస్తూ (వచ్చారు)।

Verse 5

आजग्मुराश्रमं तस्य रामस्य तपसस्तपः / दूरादेव महान्तस्ते पुण्यक्षेत्रनिवासिनः

పుణ్యక్షేత్రాలలో నివసించే ఆ మహానుభావులు, తపస్సుకూ తపస్సైన రాముని ఆశ్రమానికి దూరం నుంచే వచ్చారు।

Verse 6

गरीयः सर्वलोकेषु तपो ऽग्र्यं ज्ञानमेव च / प्रशस्य तस्य ते सर्वेप्रययुः स्वं स्वमाश्रमम्

సర్వలోకాలలో తపస్సే శ్రేష్ఠము, జ్ఞానమే పరమము; అతనిని ప్రశంసించి వారు అందరూ తమ తమ ఆశ్రమాలకు వెళ్లిపోయారు.

Verse 7

एवं प्रवर्त्ततस्तस्य रामस्य भगवाञ्छिवः / प्रसन्नचेता नितरां बभूव नृपसत्तम

ఓ నృపశ్రేష్ఠా! ఈ విధంగా రాముని ధర్మాచరణం కొనసాగుతుండగా భగవాన్ శివుడు అత్యంత ప్రసన్నచిత్తుడయ్యాడు.

Verse 8

जिज्ञासुस्तस्य भगवान् भक्तिमात्मनि शङ्करः / मृगव्याधवपुर्भूत्वा ययौ राजंस्तदन्तिकम्

ఓ రాజా! అతని భక్తిని తెలుసుకోవాలని భగవాన్ శంకరుడు మృగవ్యాధుని రూపం ధరించి అతని సమీపానికి వెళ్లాడు.

Verse 9

भिन्नाञ्जनचयप्रख्यो रक्तान्तायतलोचनः / शरचापधरः प्रांशुर्वज्रसंहननो युवा

అతడు విరిగిన అంజనపు గుట్టలవలె నల్లగా, ఎర్ర అంచులున్న పొడవైన కళ్లతో; బాణధనుస్సు ధరించి, పొడవుగా, వజ్రంలా దృఢదేహుడైన యువకుడు.

Verse 10

उत्तुङ्गहनुबाह्वंसः पिङ्गलश्मश्रुमूर्द्धजः / मांसविस्रवसागन्धी सर्वप्राणिविहिंसकः

అతనికి ఎత్తైన దవడ, బలమైన భుజాలు, విశాల భుజసంధులు; పింగళ వర్ణ మీసాలు, జుట్టు; మాంసం-రక్తం-కొవ్వు వాసనతో, సర్వ ప్రాణులను హింసించే వాడై ఉన్నాడు.

Verse 11

सकण्टकुलतास्पर्शक्षतारूषितविग्रहः / सामटक्संचर्वमाणश्च मांसखण्डमनेकशः

ముల్లులతల స్పర్శతో గాయపడి రోషించిన దేహముతో అతడు, పొదల్లో సంచరిస్తూ అనేక మాంసఖండాలను మోసుకొని పోయెను।

Verse 12

मांसभारद्वयालंबिविधानानतकन्धरः / आरुजंस्तरसा वृक्षानूरुवेगेन संघशः

ఇరువైపులా వేలాడే మాంసభారంతో అతని మెడ వంగిపోయెను; తొడల వేగంతో అతడు త్వరగా అనేక వృక్షాలను గుంపులుగా విరిచెను।

Verse 13

अभ्यवर्त्तत तं देशं पादचारीव पर्वतः / आसाद्य सरसस्तस्य तीरं कुसुमितद्रुमम्

అతడు ఆ దేశమునకు ముందుకు సాగెను, పాదాలతో నడిచే పర్వతంలా; ఆ సరస్సు పుష్పిత వృక్షాలున్న తీరం చేరెను।

Verse 14

न्यदधान्मासभारं च स मूले कस्यचित्तरोः / निषसाद क्षणन्तत्र तरुच्छायामुपाश्रितः

అతడు ఏదో ఒక వృక్షమూలమున మాంసభారాన్ని దించెను; ఆపై వృక్షఛాయను ఆశ్రయించి అక్కడ క్షణకాలం కూర్చుండెను।

Verse 15

तिष्ठन्तं सरसस्तीरे सो ऽपश्यद्भृगुनन्दनम् / ततः स शीघ्रमुत्थाय समीपमुपसृत्य च

సరస్సు తీరం వద్ద నిలిచిన భృగునందనుని అతడు చూచెను; వెంటనే అతడు త్వరగా లేచి సమీపమునకు చేరెను।

Verse 16

रामाय सेषुचापाभ्यां कराभ्यां विदधेंऽजलिम् / सजलांभोदसन्नादगंभीरेण स्वरेण च

రాముని ఎదుట నేను ధనుస్సుతో కూడిన రెండు చేతులతో అంజలి పెట్టి, జలభరిత మేఘగర్జనవంటి గంభీర స్వరంతో పలికాను।

Verse 17

जगाद भृगुशार्दूलं गुहान्तरविसर्पिणा / तोषप्रवर्षव्याधो ऽहं वसाम्यस्मिन्महावने

గుహలోనికి వ్యాపించే స్వరంతో అతడు అన్నాడు— “ఓ భృగుశార్దూలా! నేను తోషప్రవర్ష అనే వ్యాధను; ఈ మహావనంలోనే నివసిస్తున్నాను.”

Verse 18

ईशो ऽहमस्य देशस्य सप्राणितरुवीरुधः / चरामि समचित्तात्मा नानासत्त्वा मिषाशनः

ప్రాణమున్న చెట్లు, తీగలతో కూడిన ఈ దేశానికి నేను అధిపతిని. సమచిత్తంతో సంచరిస్తూ, నానా జీవుల మాంసం భక్షిస్తాను।

Verse 19

समश्च सर्वभूतेषु न च पित्रादयो ऽपि मे / अभक्ष्यागम्यपेयादिच्छन्दवस्तुषु कुत्रचित्

నేను సమస్త భూతాల పట్ల సమానుడను; నాకు తండ్రి మొదలైన బంధాలు కూడా లేవు. అభక్ష్య, అగమ్య, అపేయ మొదలైన నిషిద్ధ విషయాల్లోనూ నాకు ఎక్కడా సంకోచం లేదు।

Verse 20

कृत्याकृत्यविधौचैव न विशेषितधीरहम् / प्रपन्नो नाभिगमनं निवासमपि कस्यचित्

కర్తవ్య-అకర్తవ్య విధానంలో కూడా నా బుద్ధి భేదం చేయదు. నేను ఎవరికీ శరణు పొందినవాడను కాదు; ఎవరి దగ్గరకు వెళ్లను, ఎవరి వద్ద నివసించను।

Verse 21

शक्रस्यापि बलेनाहमनुमन्ये न संशयः / जानते तध्यथा सर्वे देशो ऽयं मदुपाश्रयः

ఇంద్రుని బలంతో కూడ నేను దీనిని అంగీకరిస్తున్నాను; సందేహం లేదు. అందరికీ తెలిసినట్లే, ఈ దేశం నా ఆశ్రయంలో ఉంది.

Verse 22

तस्मान्न कश्चिदायाति ममात्रानुमतिं विना / इत्येष मम वृत्तान्तः कार्त्स्न्येन कथितस्तव

అందువల్ల నా అనుమతి లేకుండా ఇక్కడ ఎవ్వరూ రారు. ఇదే నా వృత్తాంతం, సంపూర్ణంగా నీకు చెప్పాను.

Verse 23

त्वं च मे ब्रूहि तत्त्वेन निजवृत्तमशेषतः / कस्त्वं कस्मादिहायातः किमर्थमिह धिष्ठितः / उद्यतो ऽन्यत्र वा गन्तुं किं वा तव चिकीर्षितम्

నీవు కూడా నాకు సత్యంగా నీ వృత్తాంతాన్ని పూర్తిగా చెప్పు. నీవెవరు, ఎక్కడి నుంచి ఇక్కడికి వచ్చావు, ఏ కారణంగా ఇక్కడ నిలిచావు? మరెక్కడికైనా వెళ్లేందుకు సిద్ధమా, లేక నీ ఉద్దేశం ఏమిటి?

Verse 24

वसिष्ठ उवाच इत्येवमुक्तः प्रहसंस्तेन रामो महाद्युतिः / तूष्णीं क्षणमिव स्थित्वा दध्यौ किञ्चिदवाङ्मुखः

వసిష్ఠుడు పలికెను—ఇలా చెప్పబడినపుడు మహాతేజస్సు గల రాముడు నవ్వి, క్షణమంత మౌనంగా నిలిచి, కొద్దిగా తల వంచి ఆలోచించాడు.

Verse 25

को ऽयमेव दुराधर्षः सजलांभोदनिस्वनः / ब्रवीति च गिरो ऽत्यर्थं विस्पष्टार्थपदाक्षराः

ఇతడు ఎవరు—అజేయుడిలా, జలభరిత మేఘగర్జనలాంటి ధ్వనితో, అత్యంత స్పష్టార్థమైన పదాక్షరాలతో వాక్యాలను పలుకుతున్నాడు?

Verse 26

किं तु मे महतीं शङ्कां तनुरस्य तनोति वै / विजातिसंश्रयत्वेन रमणीया तथा शराः

కానీ నా మనస్సులో మహా సందేహం కలుగుతోంది; భిన్నజాతి ఆశ్రయంతో ఈ దేహమూ రమణీయంగా అనిపిస్తుంది, అలాగే బాణములూ।

Verse 27

एवं चिन्तयतस्तस्य निमित्तानि शुभानि वै / बभूवुर्भुवि देहे च स्वाभिप्रेतार्थदान्यलम्

అలా ఆలోచిస్తున్న అతనికి భూమిలోను దేహంలోను శుభ సూచకాలు కనబడ్డాయి; అవి అతని అభీష్టార్థాన్ని ప్రసాదించేవి.

Verse 28

ततो विमृश्य बहुशो मनसाभृगुपुङ्गवः / उवाच शनकैर्व्याधं वचनं सूनृताक्षरम्

అప్పుడు భృగువంశశ్రేష్ఠుడు మనసులో ఎన్నిసార్లు విచారించి, నెమ్మదిగా ఆ వ్యాధునితో మధురమైన సత్యవాక్యాలు పలికాడు.

Verse 29

जामदग्न्यो ऽस्मि भद्रं ते रामो नाम्ना तु भार्गवः / तपश्चर्तुमिहायातः सांप्रतं गुरुशासनात्

నేను జామదగ్న్యుడను; నీకు మంగళం కలుగుగాక. నేను భార్గవుడు, పేరుగా రాముడు; ఇప్పుడు గురువుల ఆజ్ఞతో ఇక్కడ తపస్సు చేయుటకు వచ్చాను.

Verse 30

तपसा सर्वलोकेशं भक्त्या च नियमेन च / आराधयितुमस्मिंस्तु चिरायाहं समुद्यतः

తపస్సుతో, భక్తితో, నియమంతో సర్వలోకేశ్వరుని ఆరాధించుటకు నేను దీర్ఘకాలంగా సిద్ధమై ఉన్నాను.

Verse 31

तस्मात्मर्वेश्वरं सर्वशरण्यमभयप्रदम् / त्रिनेत्रं पापदमनं शङ्करं भक्तवत्सलम्

కాబట్టి నేను సర్వేశ్వరుడు, సర్వశరణ్యుడు, అభయప్రదుడు, త్రినేత్రుడు, పాపదమనుడు, భక్తవత్సలుడు అయిన శంకరుని శరణు వేడుతున్నాను।

Verse 32

तपसा तोषयिष्यामि सर्वज्ञं त्रिपुरान्तकम् / आश्रमे ऽस्मिनसरस्तीरे नियमं समुपाश्रितः

తపస్సుతో సర్వజ్ఞుడైన త్రిపురాంతకుని తృప్తిపరచుదును; ఈ ఆశ్రమంలో సరస్సు తీరాన నియమాన్ని ఆశ్రయించి ఉంటాను।

Verse 33

भक्तानुकंपी भगवान्यावत्प्रत्यक्षतां हरः / उपैति तावदत्रैव स्थास्यामीति मतिर्मम

భక్తానుకంపి భగవాన్ హరుడు ప్రత్యక్షమయ్యే వరకు, అంతవరకు నేను ఇక్కడే నిలిచివుంటాను—ఇదే నా సంకల్పం।

Verse 34

तस्मादितस्त्वयाद्यैव गन्तुमन्यत्र युज्यते / न चेद्भवति मे हानिः स्वकृतेर्नियमस्य च

కాబట్టి నీవు ఈరోజే ఇక్కడి నుంచి మరొక చోటికి వెళ్లడం సముచితం; లేకపోతే నా స్వయంకృత నియమానికి భంగం కలిగి నాకు హాని జరుగుతుంది।

Verse 35

माननीयो ऽथ वाहं ते भक्त्या देशान्तरातिथिः / स्वनिवासमुपायातस्तपस्वी च तथा मुनिः

లేదా నేను నీకు భక్తితో వచ్చిన దేశాంతర అతిథిని, గౌరవనీయుణ్ని; స్వనివాసానికి వచ్చిన తపస్వి, మునిని కూడా.

Verse 36

त्वतसंनिधौ निवासो मे भवेत्पापाय केवलम् / तव चाप्यसुखोदर्कं मत्समीपनिषेवणम्

నీ సన్నిధిలో నా నివాసం కేవలం పాపానికి కారణమవుతుంది. అలాగే నా సమీపసేవ నీకూ దుఃఖఫలితాన్ని కలిగిస్తుంది.

Verse 37

स त्वंमदाश्रमोपान्ते परिचङ्क्रमणादिकम् / परित्यज्य सुखीभूया लोकयोरुभयोरपि

కాబట్టి నీవు నా ఆశ్రమ సమీపంలో తిరగడం మొదలైన వాటిని విడిచిపెట్టి, ఇహలోకములోను పరలోకములోను రెండింటిలోనూ సుఖిగా ఉండు.

Verse 38

वसिष्ठ उवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा स भूयो भृगुपुङ्गवम् / उवाच रोषताम्राक्षस्ताम्राक्षमिदमुत्तरम्

వసిష్ఠుడు అన్నాడు—అతని మాటలు విని, అతడు మళ్లీ భృగుశ్రేష్ఠునితో, కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో, ఈ ప్రత్యుత్తరాన్ని పలికాడు.

Verse 39

ब्रह्मन् किमिदमत्यर्थं समीपे वसतिं मम / परिगर्हयसे येन कृतघ्नस्येव कांप्रतम्

హే బ్రహ్మన్! నా సమీప నివాసాన్ని నీవు ఇంతగా ఎందుకు గర్హిస్తున్నావు, నేను కృతఘ్నుడినన్నట్లు?

Verse 40

किं मयापकृतं लोके भवतो ऽन्यस्य वा क्वचित् / अनागस्कारिणं दान्तं को ऽवमन्येत नामतः

నేను ఈ లోకంలో మీకు గానీ మరెవరికైనా గానీ ఎక్కడైనా ఏ అపకారం చేశాను? నిర్దోషుడైన, దమనశీలుడైన వానిని పేరెత్తి ఎవరు అవమానిస్తారు?

Verse 41

सन्निधिः परिहर्त्तव्यो यदि मे विप्रपुङ्गव / दर्शनं सह संवासः संभाषणमथापि च

హే విప్రపుంగవా! నా మాట మన్నిస్తే నా సన్నిధిని విడిచిపెట్టు—దర్శనం, సహవాసం, సంభాషణ కూడా।

Verse 42

आयुष्मताधुनैवास्मादपसर्त्तव्यमाश्रमात् / स्वसंश्रयं परित्यज्य क्वाहं यास्ये बुभुक्षितः

హే ఆయుష్మంతుడా! ఇప్పుడే ఈ ఆశ్రమం నుంచి నేను తొలగిపోవాలి; నా ఆశ్రయాన్ని వదిలి, ఆకలితో నేను ఎక్కడికి వెళ్తాను?

Verse 43

स्वाधिवासं परित्यज्य भवता योदितः कथम् / इतो ऽन्यस्मिन् गामिष्यामि दूरे नाहं विशेषतः

నా స్వనివాసాన్ని వదిలేయమని మీరు ఎలా ఆజ్ఞాపిస్తారు? ఇక్కడి నుంచి నేను మరొక చోటికి దూరంగా వెళ్లలేను, ప్రత్యేకంగా కాదు।

Verse 44

गम्यतां भवतान्यत्र स्थीयतामत्र वेच्छया / नाहं चालयितुं शक्यः स्थानादस्मात्कथञ्चन

మీరు మరెక్కడికైనా వెళ్లండి, లేదా మీ ఇష్టంతో ఇక్కడే ఉండండి; కానీ నన్ను ఈ స్థానం నుంచి ఏ విధంగానూ కదిలించలేరు।

Verse 45

वसिष्ठ उवाच तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य किञ्चित्कोपसमन्वितः / तमुवाच पुनर्वाक्यमिदं राजन्भृगूद्वहः

వసిష్ఠుడు పలికెను—అతని మాటలు విని ఆయన కొంత కోపంతో నిండెను; అప్పుడు భృగువంశోత్తముడు, ఓ రాజా, అతనితో మళ్లీ ఈ మాట చెప్పెను।

Verse 46

व्याधजातिरियं क्रूरा सर्वसत्त्वभयावहा / खलकर्मरता नित्यं धिक्कृता सर्वजन्तुभिः

ఈ బోయ (వ్యాధ) జాతి క్రూరమైనది మరియు సకల ప్రాణులకు భయాన్ని కలిగించేది. ఇది ఎల్లప్పుడూ దుష్ట కార్యాలలో నిమగ్నమై, సమస్త జీవులచే నిందించబడుతుంది.

Verse 47

तस्यां जातो ऽसि पापीयान्सर्वप्राणिविहिंसकः / स कथं न परित्याज्यः सुजनैः स्यात्तु दुर्मते

నీవు ఆ పాపిష్టి కులంలో పుట్టావు మరియు సకల ప్రాణులను హింసించేవాడవు. ఓ దుర్बुद्धీ! సజ్జనులు నిన్ను ఎందుకు విడిచిపెట్టకూడదు?

Verse 48

तस्माद्विहीनजातीयं विदित्वात्मानमब्यथ / शीघ्रमस्माद्व्रजान्यत्र नात्र कार्या विचारणा

కాబట్టి, నిన్ను నీవు తక్కువ జాతివానిగా తెలుసుకొని, ఓ నిర్భయుడా! ఇక్కడి నుండి త్వరగా వేరే చోటికి వెళ్ళు; ఇక్కడ ఆలోచించవలసిన పని లేదు.

Verse 49

शरीरत्राणकारुण्यात्समीपं नोपसर्पसि / यथा त्वं कण्टकादीनामसहिष्णुतया व्यथाम्

నీ శరీరాన్ని రక్షించుకోవాలనే దయతో, ముళ్ళు మొదలైన వాటి బాధను సహించలేక నీవు వాటి దగ్గరకు ఎలా వెళ్ళవో...

Verse 50

तथावेहि समस्तानां प्रियाः प्राणाः शरीरिणाम् / व्यथा चाभिहतानां तु विद्यते भवतो ऽन्यथा

అలాగే సమస్త ప్రాణులకు తమ ప్రాణాలు ప్రియమైనవని తెలుసుకో. దెబ్బతిన్న వారికి కూడా నీకు కలిగేటటువంటి బాధే కలుగుతుంది.

Verse 51

अहिंसा सर्वभूतानामिति धर्मः सनातनः / एतद्विरुद्धाचरणान्नित्यं सद्भिर्विगर्हितः

సర్వభూతాల పట్ల అహింసే సనాతన ధర్మము; దానికి విరుద్ధమైన ఆచరణను సద్జనులు నిత్యం గర్హిస్తారు।

Verse 52

आत्मप्राणाभिरक्षार्थं त्वमशेषशरीरिणः / हनिष्यसि कथं सत्सुनाप्नोषि वचनीयताम्

నీ ప్రాణరక్షణ కోసం నీవు సమస్త శరీరధారులను ఎలా హతమార్చగలవు? సద్జనుల మధ్య నీవు ఎలా గౌరవార్హుడవుతావు?

Verse 53

तस्माच्छीघ्रं तु भोगच्छ त्वमेव पुरुषाधम / त्वया मे कृत्यदोषस्य हानिश्च न भविष्यति

కాబట్టి, ఓ పురుషాధమా, నీవే త్వరగా భోగఫలాన్ని అనుభవించు; నీ వల్ల నా కర్తవ్యదోషం తొలగదు।

Verse 54

न चत्स्वयमितो गच्छेश्ततस्तव बलादपि / अपसर्पणताबुद्धिमहमुत्पादये स्फुटम्

నీవు స్వయంగా ఇక్కడి నుంచి వెళ్లకపోతే, నీ బలం ఉన్నప్పటికీ నేను స్పష్టంగా నీలో పారిపోవాలనే బుద్ధిని కలిగిస్తాను।

Verse 55

क्षणार्द्धमपि ते पाप श्रेयसी नेह संस्थितिः / विरुद्धाचरणो नित्यं धर्मद्रिष् को लभेच्च शाम्

ఓ పాపీ, నీకు ఇక్కడ క్షణార్ధమూ నిలవడం శ్రేయస్కరం కాదు; నిత్యం ధర్మవిరుద్ధంగా నడిచేవాడు ధర్మదృష్టితో శాంతిని ఎలా పొందగలడు?

Verse 56

वसिष्ठ उवाच रामस्य वचनं श्रुत्वा प्रीतो ऽपि तमिदं वचः / उवाच संक्रुद्ध इव व्याधरूपी पिनाकधृक्

వసిష్ఠుడు పలికెను—రాముని మాట విని, సంతోషించినప్పటికీ, పినాకధారి (శివుడు) వ్యాధరూపంలో కోపించినవాడివలె అతనితో ఈ మాటలు పలికెను।

Verse 57

सर्वमेतदहं मन्यं व्यर्थं व्यवसितं तव / कुतस्त्वं प्रथमो ज्ञानी कुतः शंभुः कुतस्तपः

ఇదంతా నీ ప్రయత్నం వ్యర్థమేనని నేను భావిస్తున్నాను। నీవెక్కడి ‘ప్రథమ జ్ఞాని’? శంభువు ఎక్కడ? తపస్సు ఎక్కడ?

Verse 58

कुतस्त्वं क्लिश्यसे मूढ तपसा तेन ते ऽधुना / घ्रुवं मिथ्याप्रवृत्तस्य न हि तुष्यति शङ्करः

ఓ మూఢుడా! ఈ తపస్సుతో నీవెందుకు కష్టపడుతున్నావు? అసత్య మార్గంలో నడిచేవానిపై శంకరుడు నిశ్చయంగా సంతుష్టి చెందడు।

Verse 59

विरुद्धलोकाचरणः शंभुस्तस्य वितुष्टये / प्रतपत्यबुधो मर्त्त्यस्त्वां विना कः मुदुर्मते

శంభువు లోకాచారానికి విరుద్ధంగా నడిచేవాడు; ఆయనను తృప్తిపరచడానికి, ఓ మందబుద్ధీ, నిన్ను తప్ప ఇంకెవడు అజ్ఞ మానవుడు తపస్సుతో తపించును?

Verse 60

अथ वा च गतं मे ऽद्य युक्तमेतदसंशयम् / संपूज्य पूजकविद्धौ शंभोस्तव च संगमः

లేదా నేడు నాకు స్పష్టమైంది—సందేహం లేకుండా ఇది యుక్తమే: పూజకవిధి ప్రకారం సంపూర్ణ పూజ చేసిన తరువాత శంభువు నీతో సంగమించాడు।

Verse 61

त्वया पूजयितुं युक्तः स एव भुवने रतः / संपूजको ऽपि तस्य त्वं योग्यो नात्र विचारणा

లోకమునందు ఆనందించు ఆ దేవుడే నీచే పూజింపబడుటకు అర్హుడు. నీవు కూడా ఆయనను పూజించుటకు తగినవాడవు, ఇందుకు సందేహము లేదు.

Verse 62

पितामहस्य लोकानां ब्रह्मणः परमेष्ठिनः / शिरश्छित्त्वा पुनः शंभुर्ब्रह्महत्यामवाप्तवान्

సమస్త లోకాలకు పితామహుడైన పరమేష్ఠి బ్రహ్మదేవుని శిరస్సును ఖండించి, శంభుడు మరల బ్రహ్మహత్యా పాతకాన్ని పొందాడు.

Verse 63

ब्रह्महत्याभिभूतेन प्रायस्त्वं शंभुना द्विज / उपदिष्टो ऽसि तत्कर्तुं नोचेदेवं कथं कृथाः

ఓ ద్విజుడా! బ్రహ్మహత్యా పాతకంతో పీడితుడైన శంభుడు బహుశా నీకు ఈ పని చేయమని ఉపదేశించి ఉంటాడు; లేకపోతే నీవు ఇటువంటి పనిని ఎలా చేసి ఉంటావు?

Verse 64

तादात्म्यगुणसंयोगान्मन्यं रुद्रस्य ते ऽधुना / तपः सिद्धिरनुप्राप्ता कोलेनाल्पीयसा मुने

ఓ మునీ! రుద్రుని గుణములతో తాదాత్మ్యము చెందుట వలన, నీకు అత్యల్ప కాలములోనే తపఃసిద్ధి లభించిందని నేను భావిస్తున్నాను.

Verse 65

प्रायो ऽद्य मातरं हत्वा सर्वैलोङ्कैर्निराकृतः / तपोव्याजेन गहने निर्जने संप्रवर्त्तसे

బహుశా ఈనాడు మాతృహత్య చేసి, సకల లోకాలచే తిరస్కరింపబడిన వాడవై, తపస్సు అనే నెపంతో ఈ నిర్జన అరణ్యములో సంచరిస్తున్నావు.

Verse 66

गुरुस्त्रीब्रह्महत्योत्थपातकक्षपणाय च / तपश्चरसि नानेन तपसा तत्प्रणश्यति

గురుపత్ని మరియు బ్రహ్మహత్య వలన కలిగిన పాపాన్ని పోగొట్టుకోవడానికి నీవు తపస్సు చేస్తున్నావు, కానీ ఈ తపస్సుతో అది నశించదు.

Verse 67

पातकानां किलान्येषां प्रायश्चित्तानि संत्यपि / मातृद्रुहामवेहि त्वं न क्वचित्किल निष्कृतिः

ఇతర పాపాలకు ప్రాయశ్చిత్తాలు ఉన్నాయి, కానీ తల్లికి ద్రోహం చేసేవారికి ఎక్కడా విముక్తి లేదని తెలుసుకో.

Verse 68

अहिंसालक्षणो धर्मो लोकेषु यदि ते मतः / स्वहस्तेन कथं राम मातरं कृत्तवानसि

లోకంలో ధర్మానికి లక్షణం అహింస అని నీవు భావిస్తే, ఓ రామా! నీవు స్వহస్తాలతో తల్లిని ఎలా చంపావు?

Verse 69

कृत्वा मातृवधं घोरं सर्वलोकविगर्हितम् / त्वं पुनर्धार्मिको भूत्वा कामतो ऽन्यान्विनिन्दसि

సమస్త లోకాలచే నిందించబడే ఘోరమైన మాతృహత్యను చేసి, నీవు మళ్ళీ ధార్మికుడిగా నటిస్తూ ఇష్టానుసారం ఇతరులను నిందిస్తున్నావు.

Verse 70

पश्यता हसतामोघं आत्मदोषमजानता / अपर्याप्तमहं नन्यं परं दोषविमर्शनाम्

నీ స్వంత దోషాన్ని తెలుసుకోకుండా వ్యర్థంగా చూస్తూ నవ్వుతున్న నీవు, ఇతరుల దోషాలను విమర్శించడానికి తగినవాడవు కావు.

Verse 71

स्वधर्मं यद्यहं त्यक्त्वा वर्त्तेयमकुलोभयम् / तर्हि गर्हय मां कामं निरुप्य मनसा स्वयम्

నేను నా స్వధర్మాన్ని విడిచిపెట్టి, వంశానికి, కులానికి భయం కలిగించే విధంగా ప్రవర్తిస్తే, అప్పుడు నీవు స్వయంగా ఆలోచించి నన్ను నిందించవచ్చు.

Verse 72

मातापितृसुतादीनां भरणायैव केवलम् / क्रियते प्राणिहननं निजधर्मतया मया

కేవలం తల్లి, తండ్రి, పిల్లలు మొదలైన వారి పోషణ కోసమే, నా స్వధర్మంగా భావించి నేను ప్రాణులను వధిస్తున్నాను.

Verse 73

स्वधर्मादामिषेणाहं सकुटुम्बो दिनेदिने / वर्त्तामि सापि मे वृत्तिर्विधात्रा विहिता पुरा

నా స్వధర్మం ద్వారా లభించిన మాంసంతో నేను నా కుటుంబంతో సహా ప్రతిరోజూ జీవిస్తున్నాను; ఈ వృత్తిని సృష్టికర్త పూర్వమే నాకు నిర్ణయించాడు.

Verse 74

मांसेन यावता मे स्यान्नित्यं पित्रादि पोषणम् / हनिष्ये चेत्तदधिकं तर्हि युज्येयमेनसा

తల్లిదండ్రుల నిత్య పోషణకు ఎంత మాంసం అవసరమో, అంతకంటే ఎక్కువ నేను వధిస్తే, అప్పుడు నేను పాపంతో కూడుకున్నవాడనవుతాను.

Verse 75

यावत्पोषणघातेन न वयं स्याम निन्दिताः / तदेतत्संप्रधार्य त्वं निन्दवा मां प्रशंस वा

కేవలం పోషణ కోసం వధించడం వల్ల మేము నిందార్హులం కాము, కాబట్టి దీనిని బాగా ఆలోచించి, నీవు నన్ను నిందించు లేదా ప్రశంసించు.

Verse 76

साधु वासाधु वा कर्म यस्य यद्विहितं पुरा / तदेव तेन कर्त्तव्यमापद्यपि कथञ्चन

యావనికి పూర్వం ఏ కార్యం—సద్గానీ అసద్గానీ—విధించబడిందో, ఆపదలోనూ ఏ విధంగానైనా అదే అతడు చేయవలెను।

Verse 77

निरूपय स्वभुद्ध्या त्वमात्मनो मम चान्तरम् / अहं तु सर्वभावेन मित्रादिभरणे रतः

నీ స్వబుద్ధితో నీకూ నాకూ మధ్యనున్న అంతరాన్ని నిర్ణయించు; నేను మాత్రం సర్వభావంతో మిత్రాదుల భరణపోషణలో రతుడను।

Verse 78

संत्यज्य पितरं वृद्धं विनिहत्य च मातरम् / भूत्वा तु धार्मिकस्त्वं तु तपश्चर्तुमिहागतः

వృద్ధుడైన తండ్రిని విడిచి, తల్లిని హతమార్చి, అయినా ధార్మికుడనని భావించి ఇక్కడ తపస్సు చేయుటకు వచ్చితివి।

Verse 79

ये तु मूलविदस्तेषां विस्पष्टं यत्र दर्शनम् / यथाजिह्वं भवेन्नात्र वचसापि समीहितुम्

మూలతత్త్వాన్ని తెలిసినవారికి అక్కడ దర్శనం అత్యంత స్పష్టమై ఉంటుంది; అక్కడ మాటలతో కూడా చెప్పాలని ప్రయత్నించడం అసాధ్యం—జిహ్వలేనివాడిలా.

Verse 80

अहं तु सम्यग्जानामि तव वृत्तमशेषतः / तस्मादलं ते तपसा निष्फलेन भृगूद्वह

హే భృగువర! నీ వృత్తాంతమంతా నేను సమ్యగ్గా తెలుసుకున్నాను; కాబట్టి నీకు ఈ నిష్ఫల తపస్సు చాలును—ఇక మానుము।

Verse 81

सुखमिच्छसि चेत्त्यक्त्वा कायक्लेशकरं तपः / याहि राम त्वमन्यत्र यत्र वा न विदुर्जनाः

నీవు సుఖాన్ని కోరితే, దేహాన్ని క్షోభపెట్టే తపస్సును విడిచి, ఓ రామా, ఇతరత్రా వెళ్లు—ఎక్కడ జనులు నిన్ను ఎరుగరు.