Shloka 81
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
सुखमिच्छसि चेत्त्यक्त्वा कायक्लेशकरं तपः / याहि राम त्वमन्यत्र यत्र वा न विदुर्जनाः
Transliteration
sukhamicchasi cettyaktvā kāyakleśakaraṃ tapaḥ / yāhi rāma tvamanyatra yatra vā na vidurjanāḥ
Translation
నీవు సుఖాన్ని కోరితే, దేహాన్ని క్షోభపెట్టే తపస్సును విడిచి, ఓ రామా, ఇతరత్రా వెళ్లు—ఎక్కడ జనులు నిన్ను ఎరుగరు.
Word by Word
सुखम्happiness
सुखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; object of desire
इच्छसिyou desire
इच्छसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चेत्if
चेत्:
Sambandha (सम्बन्ध/condition)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle)
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
Kriya (क्रिया; पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), ‘having abandoned’
काय-क्लेश-करम्causing bodily hardship
काय-क्लेश-करम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाय (प्रातिपदिक) + क्लेश (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कायक्लेशं करोति इति); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तपः-विशेषण
तपःausterity
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; object of ‘abandoning’
याहिgo
याहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
रामO Rama
राम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तम? (actually 2nd person pronoun); प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (relative adverb: where)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
विदुःknow
विदुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
जनाःpeople
जनाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; subject of ‘know’