Shloka 49
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
शरीरत्राणकारुण्यात्समीपं नोपसर्पसि / यथा त्वं कण्टकादीनामसहिष्णुतया व्यथाम्
Transliteration
śarīratrāṇakāruṇyātsamīpaṃ nopasarpasi / yathā tvaṃ kaṇṭakādīnāmasahiṣṇutayā vyathām
Translation
నీ శరీరాన్ని రక్షించుకోవాలనే దయతో, ముళ్ళు మొదలైన వాటి బాధను సహించలేక నీవు వాటి దగ్గరకు ఎలా వెళ్ళవో...
Word by Word
शरीरत्राणकारुण्यात्out of compassion for protecting (your) body
शरीरत्राणकारुण्यात्:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootशरीर + त्राण + कारुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), पञ्चमी (Abl. 5th), एकवचन (sg.); तत्पुरुषसमासः: ‘शरीरस्य त्राणे कारुण्यम्’ (compassion for protecting the body)
समीपम्near, proximity
समीपम्:
Karma (कर्म/Goal-object)
TypeNoun
Rootसमीप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2nd), एकवचन (sg.); गत्यर्थक्रियायाः कर्मवत् (as goal)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम्
उपसर्पसिyou approach, creep near
उपसर्पसि:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootउप + सृप् (धातु)
Formलट्-लकार (Pres.), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन (sg.); परस्मैपदम्
यथाjust as
यथा:
Upamāna (उपमान/Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपमान/प्रकारवाचकः (as/just as)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1st), एकवचन (sg.)
कण्टकादीनाम्of thorns and the like
कण्टकादीनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootकण्टक + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (Gen. 6th), बहुवचन (pl.); तत्पुरुषः: ‘कण्टकाः आदयः येषाम्’ (thorns etc.)
असहिष्णुतयाby intolerance / due to inability to bear
असहिष्णुतया:
Karaṇa (करण/Instrument or manner)
TypeNoun
Rootअ + सहिष्णुता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया (Instr. 3rd), एकवचन (sg.)
व्यथाम्pain, distress
व्यथाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootव्यथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Acc. 2nd), एकवचन (sg.)