Shloka 15
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
तिष्ठन्तं सरसस्तीरे सो ऽपश्यद्भृगुनन्दनम् / ततः स शीघ्रमुत्थाय समीपमुपसृत्य च
Transliteration
tiṣṭhantaṃ sarasastīre so 'paśyadbhṛgunandanam / tataḥ sa śīghramutthāya samīpamupasṛtya ca
Translation
సరస్సు తీరం వద్ద నిలిచిన భృగునందనుని అతడు చూచెను; వెంటనే అతడు త్వరగా లేచి సమీపమునకు చేరెను।
Word by Word
तिष्ठन्तम्standing
तिष्ठन्तम्:
कर्म-विशेषणम् (Qualifier of object)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु) (वर्तमानकृदन्त)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; वर्तमानकृदन्त (शतृ-प्रत्यय)
सरसःof the lake
सरसः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे षष्ठी एकवचनम्
तीरेon the bank
तीरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative) एकवचनम्
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
भृगु-नन्दनम्the son of Bhṛgu
भृगु-नन्दनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (भृगोः नन्दनः)
ततःthen
ततः:
क्रियाविशेषणम् (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; तदनन्तर-कालवाचक (then/thereupon)
सhe
स:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
क्रियाविशेषणम् (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootउद्-√स्था (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)
समीपम्near; to the vicinity
समीपम्:
देशाधिकरण/गति (Goal/Direction)
TypeIndeclinable
Rootसमीप (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत्; गत्यर्थे (towards/near)
उपसृत्यhaving approached
उपसृत्य:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootउप-√सृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)