Shloka 6
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
गरीयः सर्वलोकेषु तपो ऽग्र्यं ज्ञानमेव च / प्रशस्य तस्य ते सर्वेप्रययुः स्वं स्वमाश्रमम्
Transliteration
garīyaḥ sarvalokeṣu tapo 'gryaṃ jñānameva ca / praśasya tasya te sarveprayayuḥ svaṃ svamāśramam
Translation
సర్వలోకాలలో తపస్సే శ్రేష్ఠము, జ్ఞానమే పరమము; అతనిని ప్రశంసించి వారు అందరూ తమ తమ ఆశ్రమాలకు వెళ్లిపోయారు.
Word by Word
गरीयःmore weighty/superior
गरीयः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगरियस् (प्रातिपदिक; गुरु-तुल्यस्य तुलनात्मक/तमतम-प्रत्ययान्तः)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तुलनात्मक-रूप (comparative)
सर्वलोकेषुin all worlds
सर्वलोकेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व-लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; समासः कर्मधारयः (सर्वे लोका इति)
तपःausterity
तपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; रूपम्: तपः
अग्र्यम्foremost
अग्र्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअग्र्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक-निपात (particle of emphasis)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
प्रशस्यhaving praised
प्रशस्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; पूर्वकालिक)
TypeVerb
Rootप्र-शंस् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव/तुमुन्-न; here: ल्यप्/क्त्वान्त (absolutive/gerund) from √शंस् with उपसर्ग प्र; अर्थः: ‘प्रशंस्य’ = having praised
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
प्रययुःwent forth/departed
प्रययुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद; √या with उपसर्ग प्र
स्वम्one's own
स्वम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘स्व’ = own
स्वम्his own (respective)
स्वम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; पुनरुक्ति (each his own)
आश्रमम्hermitage/abode
आश्रमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन