Shloka 20
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
कृत्याकृत्यविधौचैव न विशेषितधीरहम् / प्रपन्नो नाभिगमनं निवासमपि कस्यचित्
Transliteration
kṛtyākṛtyavidhaucaiva na viśeṣitadhīraham / prapanno nābhigamanaṃ nivāsamapi kasyacit
Translation
కర్తవ్య-అకర్తవ్య విధానంలో కూడా నా బుద్ధి భేదం చేయదు. నేను ఎవరికీ శరణు పొందినవాడను కాదు; ఎవరి దగ్గరకు వెళ్లను, ఎవరి వద్ద నివసించను।
Word by Word
कृत्य-अकृत्य-विधौin the matter of duty and non-duty
कृत्य-अकृत्य-विधौ:
अधिकरण (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत्य + अकृत्य + विधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘in the rule regarding what should/should not be done’
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
अवधारण (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
नnot
न:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
विशेषित-धीःone with biased/discriminating judgment
विशेषित-धीः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविशेषित (कृदन्त; वि + शिष्/शास् caus./ppp) + धी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘one whose understanding is made partial/specified’; विशेषण (qualifying अहम्)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
प्रपन्नःhaving taken refuge / surrendered
प्रपन्नः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र + पद् (धातु) → प्रपन्न (कृदन्त; क्त/PPP)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) used predicatively
नnot
न:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
अभिगमनम्approach/visiting
अभिगमनम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअभि + गम् (धातु) → अभिगमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
निवासम्dwelling/residence
निवासम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनि + वस् (धातु) → निवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अपिeven/also
अपि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक अव्यय (also/even)
कस्यचित्of anyone
कस्यचित्:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक (प्रातिपदिक/सर्वनाम) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; अनिश्चित-सम्बन्ध (indefinite: ‘of anyone’)