Shloka 41
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
सन्निधिः परिहर्त्तव्यो यदि मे विप्रपुङ्गव / दर्शनं सह संवासः संभाषणमथापि च
Transliteration
sannidhiḥ pariharttavyo yadi me viprapuṅgava / darśanaṃ saha saṃvāsaḥ saṃbhāṣaṇamathāpi ca
Translation
హే విప్రపుంగవా! నా మాట మన్నిస్తే నా సన్నిధిని విడిచిపెట్టు—దర్శనం, సహవాసం, సంభాషణ కూడా।
Word by Word
सन्निधिःpresence, proximity
सन्निधिः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसन्निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
परिहर्तव्यःto be avoided
परिहर्तव्यः:
Vidheyavisheshana (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि-हृ (धातु) + तव्यत् (कृत्प्रत्यय)
Formतव्यत्-कृदन्त (gerundive/obligatory), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध/हेतु-शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (conditional particle)
मेmy
मे:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
विप्रपुङ्गवO best of brahmins
विप्रपुङ्गव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन, पुंलिङ्ग; षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः ‘विप्राणां पुङ्गवः’ (best among brahmins)
दर्शनम्seeing, meeting
दर्शनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समुच्चित-विषय (coordinated item)
सहwith
सह:
Sahakaraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहकारक-अव्यय (with/along with)
संवासःliving together, cohabitation
संवासः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समुच्चित-विषय
संभाषणम्conversation
संभाषणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंभाषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समुच्चित-विषय
अथand also/then
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formसमुच्चय/अनन्तरबोधक-अव्यय (and/then)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारक (also/even)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)