Adhyaya 19

Verse 1

इति श्री ब्रहामाण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे नक्षत्रश्राद्धं नाम अष्टादशो ऽध्यायः // १८// शंयुरुवाच किं स्विद्दत्तं पितॄणां तु तृप्तिदं वदतां वर / किंस्वित्स्याच्चिररात्राय किं वानन्त्याय कल्पते

ఇట్లు శ్రీ బ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో వాయుప్రోక్త మధ్యభాగంలోని తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలోని శ్రాద్ధకల్పంలో ‘నక్షత్రశ్రాద్ధం’ అనే అష్టాదశో అధ్యాయము. శంయువు పలికెను—వాక్యశ్రేష్ఠా! పితృదేవతల తృప్తికి ఏ దానం శ్రేయస్కరం? ఏది దీర్ఘకాల ఫలదాయకం, ఏది అనంత ఫలప్రదమై నిలుస్తుంది?

Verse 2

बृहस्पतिरुवाच हवीषि श्राद्धकल्पे तु यानि श्राद्धविदो विदुः / तानि मे शृणु सर्वाणि फलं चैषां यथातथम्

బృహస్పతి పలికెను—శ్రాద్ధకల్పంలో శ్రాద్ధవిదులు తెలిసికొనిన హవిస్సులు (అర్పణీయ భోగాలు) ఏవైతే ఉన్నవో, అవన్నీ నన్ను వినుము; వాటి ఫలమును కూడా యథాతథంగా చెప్పుదును.

Verse 3

तिलैर्व्रीहियवैमाषैरद्भिर्मूलफलैस्तथा / दत्तेन मासं प्रीयन्ते श्राद्धेन हि पितामहाः

నువ్వులు, బియ్యం, యవలు, మాషాలు (ఉడుదు), జలం, అలాగే మూలఫలములతో శ్రాద్ధంలో దానం చేసినచో పితామహులు ఒక మాసం పాటు ప్రసన్నులై ఉంటారు.

Verse 4

मत्स्यैः प्रीणन्ति द्वौ मासौ त्रीन्मासान्हारिणेन तु / शाशेन चतुरो मासान्पञ्च प्रीणाति शाकुनैः

మత్స్యములతో వారు రెండు మాసాలు, హరిణమాంసముతో మూడు మాసాలు, శశ (కుందేలు) మాంసముతో నాలుగు మాసాలు, శాకున (పక్షి) మాంసముతో ఐదు మాసాలు ప్రసన్నులగుదురు.

Verse 5

वाराहेण तु षण्मासाञ्छागलं सप्तमासिकम् / अष्टमासिकमित्युक्तं यच्च पार्वतकं भवेत्

వరాహ మాంసంతో పితృదేవతలు ఆరు నెలలు తృప్తి చెందుతారు; మేక మాంసంతో ఏడు నెలలు। అలాగే పార్వతక (పర్వత ప్రాంత) మాంసం ఎనిమిది నెలల తృప్తిని ఇస్తుందని చెప్పబడింది।

Verse 6

रौरवेण तु प्रीयन्ते नव मासान्पितामहाः / गवयस्य तु मांसेन तृप्तिः स्याद्दशमासिकी

రౌరవ మాంసంతో పితామహులు తొమ్మిది నెలలు ప్రీతిచెందుతారు; గవయ మాంసంతో పది నెలల తృప్తి కలుగుతుంది।

Verse 7

औरभ्रेण च मांसेन मासानेकादशैव तु / श्राद्धे च तृप्तिदं गव्यं पयः संवत्सरं द्विजाः

ఔరభ్ర మాంసంతో పదకొండు నెలల తృప్తి కలుగుతుంది; ఓ ద్విజులారా, శ్రాద్ధంలో గోవు పాలు ఒక సంవత్సరం తృప్తిని ఇస్తాయి।

Verse 8

आनन्त्याय भवेत्तद्वत्खड्गमांसं पितृक्षये / पायसं मधुसर्पिर्भ्यां छायायां कुञ्जरस्य च

పితృక్షయ సమయంలో ఖడ్గ (గండమృగం) మాంసం కూడా అలాగే అనంత ఫలదాయకమవుతుంది। తేనె, నెయ్యితో చేసిన పాయసం, అలాగే ఏనుగు నీడలో (చేసిన శ్రాద్ధం) కూడా తృప్తిదాయకమని చెప్పబడింది।

Verse 9

कृष्णच्छागस्य मासेन तृप्तिर्भवति शाश्वती / अत्र गाथाः पितृगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः

కృష్ణ ఛాగ (నల్ల మేక) మాంసంతో శాశ్వత తృప్తి కలుగుతుంది। ఇక్కడ పితృగీతమైన గాథలను పురావిదులు కీర్తిస్తారు।

Verse 10

तास्ते ऽहं कीर्त्तयिष्यामि यथावत्सन्निबोध मे / अपि नः स कुले यायाद्यो नो दद्यात् त्रयोदशीम्

అవన్నీ నేను యథావిధిగా కీర్తిస్తాను; నా మాటను శ్రద్ధగా విను. మాకు త్రయోదశీ దానం ఇవ్వనివాడు మా కులంలో పుట్టకూడదు.

Verse 11

आजेन सर्वलोहेन वर्षासु च मघासु च / एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येको ऽपि गयां व्रजेत् / गौरीं वाप्युद्वहेद्भार्यां नालं वा वृषमुत्सृजेत्

మేకను, సర్వలోహ దానాన్ని, వర్షాకాలంలో మరియు మఘా నక్షత్రంలో చేయించి—అనేక కుమారులను కోరాలి; ఎందుకంటే వారిలో ఒక్కడైనా గయకు వెళ్తే చాలు. లేదా గౌరీస్వరూపిణి భార్యను వివాహం చేసుకోవాలి, లేక ‘నాలం’ అనే వృషభాన్ని విడిచిపెట్టాలి.

Verse 12

शंयुरुवाच गयादीनां फलं तात ब्रूहि मे परिपृच्छतः / दातॄणां चैव यत्पुण्यं निखिलेन प्रवीहि मे

శంయుడు అన్నాడు—తాతా! గయాది తీర్థాల ఫలాన్ని నేను అడుగుతున్నాను, నాకు చెప్పండి. అలాగే దాతల పుణ్యాన్ని కూడా సంపూర్ణంగా వివరించండి.

Verse 13

बृहस्पतिरुवाच गयायामक्षयं श्राद्धञ्जपहोमतपांसि च / पितृक्षये हि तत्पुत्र तस्मात्तत्राक्षयं स्मृतम्

బృహస్పతి అన్నాడు—పుత్రా! గయలో శ్రాద్ధం, జపం, హోమం, తపస్సు—ఇవి అన్నీ అక్షయ ఫలాన్ని ఇస్తాయి. అక్కడ పితృబాధ క్షయమవుతుంది గనుక, అది ‘అక్షయం’గా ప్రసిద్ధం.

Verse 14

पूर्णायामेकविंशं तु गौर्यामुत्पादितः सुतः / महामहांश्च जुहुयादिति तस्य फलं स्मृतम् / फलं वृषस्य वक्ष्यामि गदतो मे निबोधत

పూర్ణాలో పుట్టిన కుమారుడు ఇరవై ఒక తరాల వరకు, గౌరీలో పుట్టిన కుమారుడు ‘మహామహ’ మొదలైన పితృదేవతలకై హోమం చేయును—ఇదే దాని ఫలమని చెప్పబడింది. ఇప్పుడు వృషభదాన ఫలాన్ని చెబుతాను; నా మాటను శ్రద్ధగా వినండి.

Verse 15

वृषोत्स्रष्टा पुनात्येव दशातीतान्दशावरान्

వృషోత్సర్గం చేసే వాడు పది తరాలు పైకి, పది తరాలు కిందికి ఉన్నవారినీ పవిత్రం చేస్తాడు.

Verse 16

यत्किञ्चित्स्पृशते तोयमवतीर्णो नदीजले / वृषोत्सर्ग्गत्पितॄणां तु ह्यक्षयं समुदाहृतम्

నది జలంలో దిగిన వాడు ఏ నీటిని స్పర్శించినా, వృషోత్సర్గం వల్ల పితృదేవతలకు అది అక్షయ ఫలమని చెప్పబడింది.

Verse 17

येनयेन स्पृशेत्तोयं लाङ्गूलादिभिरङ्गशः / सर्वं तदक्षयं तस्य पितॄणां नात्र संशयः

తోక మొదలైన అవయవాలతో ఏ ఏ నీటిని స్పర్శిస్తాడో, అది అంతా అతని పితృదేవతలకు అక్షయమవుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 18

शृङ्गैः खुरैर्वा भूमिं यामुल्लिखत्यनिशं वृषः / मधुकुल्याः पितॄंस्तस्य ह्यक्षयाश्च भवन्ति वै

వృషభం కొమ్ములతో గానీ ఖురాలతో గానీ నిరంతరం ఏ భూమిని త్రవ్వుతుందో, అతని పితృదేవతలకు ‘మధుకుల్యా’ అనే అక్షయ తృప్తి కలుగుతుంది.

Verse 19

सहस्रनल्वमात्रेण तडागेन यथास्रुतिः / तृप्तिस्तु या पितॄणां वै सा वृषेणेह कल्पते

శ్రుతి ప్రకారం సహస్ర నల్వ పరిమాణం గల చెరువుతో పితృదేవతలకు కలిగే తృప్తి, ఇక్కడ వృషభం వల్ల కూడా కలుగుతుంది.

Verse 20

यो ददाति गुडोन्मिश्रतिलानि श्राद्धकर्मणि / मधु वामधुमिश्रं वा सर्वमेवाक्षयं भवेत्

శ్రాద్ధకర్మలో బెల్లం కలిపిన నువ్వులు, లేదా తేనె గాని తేనె కలిపిన ద్రవ్యముగాని దానం చేసే వాడికి ఆ దానం అంతటా అక్షయ ఫలమును ఇస్తుంది.

Verse 21

न ब्राह्मणं परिक्षेत सदा देयं हि मानवैः / दैवेकर्मणि पित्र्ये च श्रूयते वै परीक्षणम्

బ్రాహ్మణుని పరీక్షించకూడదు; మనుష్యులు ఎల్లప్పుడూ దానం చేయవలెను. దేవకర్మలోను పితృకర్మలోను మాత్రమే పరీక్ష అని శాస్త్రంలో వినబడుతుంది.

Verse 22

सर्ववेदव्रतस्नाताः पङ्क्तीनां पावना द्विजाः / ये च भाषाविदः केचिद्ये च व्याकरणे रताः

సర్వవేద వ్రతాలలో స్నాతులైన వారు పంక్తులను పవిత్రం చేసే ద్విజులు; కొందరు భాషావిదులు, కొందరు వ్యాకరణంలో నిమగ్నులు.

Verse 23

अधीयते पुराणं वै धर्मशास्त्रमथापि च / त्रिणाचिकेतः पञ्चाग्निः स सौपर्णः षडङ्गवित्

పురాణమును, ధర్మశాస్త్రమును కూడా అధ్యయనం చేసే వాడు; త్రిణాచికేతుడు, పంచాగ్ని, సౌపర్ణుడు, షడంగవిత్తు అయినవాడు.

Verse 24

ब्रह्मदेवसुतश्चैव च्छन्दोगो ज्येष्ठसामगः / पुण्येषु यश्च तीर्थेषु कृतस्नानः कृतव्रतः

బ్రహ్మదేవుని కుమారుడైనవాడు, ఛాందోగుడు, జ్యేష్ఠ సామగుడు; పుణ్య తీర్థాలలో స్నానం చేసి వ్రతాలు ఆచరించినవాడు.

Verse 25

मखेषु ये च सर्वेषु भवन्त्यवभृथाप्लुताः / ये च सत्यव्रता नित्यं स्वधर्मनिरताश्च ये

సర్వ యజ్ఞాలలో అవభృథస్నానం చేయువారు, నిత్యం సత్యవ్రతులు మరియు స్వధర్మనిరతులు అయినవారు।

Verse 26

अक्रोधना लोभपरास्ताञ्छ्राद्धेषु निमन्त्रयेत् / एतेभ्यो दत्तमक्षय्यमेते वै पङ्क्तिपावनाः

క్రోధరహితులు, లోభరహితులను శ్రాద్ధంలో ఆహ్వానించాలి; వారికి ఇచ్చిన దానం అక్షయమవుతుంది—వారే పంక్తిపావనులు.

Verse 27

श्राद्धीया ब्रह्मणा ये तु योगव्रतसुनिष्ठिताः / त्रयो ऽपि पूजितास्तेन ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

శ్రాద్ధానికి యోగ్యులైన బ్రాహ్మణులు యోగవ్రతంలో దృఢనిష్ఠ కలవారు; వారిని పూజిస్తే బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు ముగ్గురూ పూజింపబడినట్లే.

Verse 28

पितृभिः सह लोकाश्च यो ह्येतान्पूजयेन्नरः / पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम्

పితృదేవతలతో కూడిన ఈ లోకాలను ఎవడు పూజిస్తాడో, అతడు పవిత్రాలలో పరమ పవిత్రాన్ని, మంగళాలలో పరమ మంగళాన్ని పొందుతాడు.

Verse 29

प्रथमः सर्वधर्माणां योगधर्मो निगद्यते / अपाङ्क्तेयान्प्रवक्ष्यमि गदतो मे निबोधत

సర్వధర్మాలలో మొదటిగా యోగధర్మమే చెప్పబడింది; ఇప్పుడు అపాంక్తేయులు (అయోగ్యులు) ఎవరో నేను వివరిస్తాను—నా మాటలను శ్రద్ధగా వినండి.

Verse 30

कितवो मद्यपो यश्च पशुपालो निराकृतः / ग्रामप्रेष्यो वार्धुषिको ह्यापणो वणिजस्तथा

జూదరి, మద్యపుడు, తృణీకృత పశుపాలకుడు, గ్రామదూత, వడ్డీ వ్యాపారి, దుకాణదారు మరియు వ్యాపారিও।

Verse 31

अगार दाही गरदो वृषलो ग्रामयाजकः / काण्डपृष्ठो ऽथ कुण्डाशी मधुपः सोमविक्रयी

ఇల్లు కాల్చేవాడు, విషమిచ్చేవాడు, నీచుడు, గ్రామయాజకుడు, వెన్నుపై గాయం ఉన్నవాడు, కుండలో తినేవాడు, మధుపుడు, సోమం అమ్మేవాడు।

Verse 32

समुद्रान्तरितो भृत्यः पिशुनः कूटसाक्षिकः / पित्रा विवदमानश्च यस्य चोपपतिर्गृहे

సముద్రపార నివసించే సేవకుడు, చాడీ చెప్పేవాడు, అబద్ధ సాక్షి, తండ్రితో వాదించే వాడు, మరియు ఇంట్లో పరపురుషుడు (ఉపపతి) ఉన్నవాడు।

Verse 33

अभिशस्तस्तथा स्तेनः शिल्पं यश्चोपजीवति / स्तवकः सूपकारश्च यश्च मित्राणि निन्दति

అభిశప్తుడు/దోషారోపితుడు, దొంగ, శిల్పవృత్తితో జీవించే వాడు, చాటుకారి, వంటవాడు, మరియు మిత్రులను నిందించే వాడు।

Verse 34

काणश्च खञ्जकश्चैव नास्तिको वेदवर्जितः / उन्मत्तो ऽप्यथ षण्ढश्च भ्रूणहा गुरुतल्पगः

కన్ను లేని వాడు, లంగడు, వేదాన్ని వదిలిన నాస్తికుడు, ఉన్మత్తుడు, షణ్ఢుడు, భ్రూణహంతకుడు, గురుపత్నీగామి।

Verse 35

भिषग्जीवी प्राशनिकः परस्त्रीं यश्च सेवते / विक्रीणाति च यो ब्रह्मव्रतानि नियमांस्तथा

వైద్యవృత్తితో జీవించే వాడు, పరాన్నం భుజించే వాడు, పరస్త్రీ సేవించే వాడు; అలాగే బ్రహ్మవ్రతాలు, నియమాలను అమ్మేవాడు పాపభాగి అవుతాడు.

Verse 36

नष्टं स्यान्नास्तिके दत्तं व्रतघ्ने चापवर्जितम् / यच्चवाणिजके दत्तं नेह नामुत्र संभवेत्

నాస్తికునికి ఇచ్చిన దానం నశిస్తుంది; వ్రతభంగం చేసే వానికి ఇచ్చినదీ ఫలించదు. వ్యాపారబుద్ధి గలవానికి ఇచ్చిన దానం ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ ఫలించదు.

Verse 37

निक्षेपहारके चैव कृतघ्ने विदवर्जिते / तथा पाणविके वै च कारुके धर्मवर्जिते

నిక్షేపాన్ని అపహరించే వాడు, కృతఘ్నుడు, విద్యా-ధర్మరహితుడు; అలాగే జూదగాడు మరియు ధర్మం లేని కార్మికుడికి (ఇచ్చిన దానం ఫలించదు).

Verse 38

क्रीणाति यो ह्यपण्यानि विक्रीणाति प्रशंसति / अन्यत्रास्य समाधानं न वणिकूछ्राद्धमर्हति

అపాత్రమైన వస్తువులను కొనుగోలు చేసి, అమ్మి, వాటిని పొగిడే వానికి—ఇతర ప్రాయశ్చిత్తం ఉండవచ్చు; కానీ వాణిజ్యవర్గానికి తగిన శ్రాద్ధానికి అతడు అర్హుడు కాడు.

Verse 39

भस्मनीव हुतं हव्यं दत्तं पौनर्भवे द्विजः / षष्टिं काणः शतं षण्ढः श्वित्री पञ्चशतान्यपि

హే ద్విజా! పౌనర్భవుడు (పునర్వివాహితుడు)కు ఇచ్చిన దానం భస్మంలో హవ్యం హోమం చేసినట్లే. కాణుడు అరవై, షణ్ఢుడు వంద, శ్విత్రి ఐదువందల (పాళ్ల) ఫలాన్ని నశింపజేస్తాడు.

Verse 40

पापरोगी सहस्रं वै दातुर्नाशयते फलम् / भ्रश्येद्धि स फलात्तस्मात्प्रदाता यस्तु बालिशः

వెయ్యి పాపరోగులు దాత యొక్క పుణ్యఫలాన్ని నశింపజేస్తారు; అందుచేత దానంలో మూర్ఖుడైన దాత ఆ ఫలమునుండి పడిపోతాడు.

Verse 41

यद्विष्टितशिरा भुङ्क्ते यद्भुङ्क्ते दक्षिणामुखः / सोपानत्कश्च यद्भुङ्क्ते यच्च दत्तमसत्कृतम्

తల కప్పుకొని తినేవాడు, దక్షిణముఖంగా తినేవాడు, చెప్పులు వేసుకొని తినేవాడు, అలాగే అవమానంతో ఇచ్చిన దానం—ఇవి అన్నీ దోషకరమని చెప్పబడింది.

Verse 42

सर्वं तदसुरेद्राय ब्रह्मा भागमकल्पयत् / श्वा चैव ब्रह्महा चैव नावेक्षेत कथञ्चन

ఆ సమస్తానికి బ్రహ్మ అసురేంద్రునికి భాగాన్ని నియమించాడు; కుక్కను గానీ బ్రహ్మహంతకుని గానీ ఏ విధంగానూ చూడకూడదు.

Verse 43

तस्मात्परिवृतैर्दद्यात्तिलैश्चान्नं विकीर्य च / राक्षसानां तिलाः प्रोक्ताः शुनां परिवृतास्तथा

కాబట్టి చుట్టుముట్టి దానం చేయాలి, అలాగే తిలలతో అన్నాన్ని చల్లాలి; తిలలు రాక్షసులకు అన్నట్లు, చుట్టుముట్టినది కుక్కలకు అన్నట్లు చెప్పబడింది.

Verse 44

दर्शनात्सूकरो हन्ति पक्षवातेन कुक्कुटः / रजस्वलायाः स्पर्शेन क्रुद्धोयश्च प्रयच्छति

పంది దర్శనమాత్రంతో (పుణ్యాన్ని) హరిస్తుంది, కోడి రెక్కల గాలితో; రజస్వల స్పర్శతో, అలాగే కోపంతో దానం చేసే వాడూ (ఫలాన్ని) నశింపజేస్తాడు.

Verse 45

नदीतीरेषु रम्येषु सरित्सु च सरस्सु च / विविक्तेषु च प्रीयन्ते दत्तेनेह पितामहाः

రమ్యమైన నదీ తీరాలలో, నదులలోను సరస్సులలోను, అలాగే ఏకాంత ప్రదేశాలలో—ఇక్కడ ఇచ్చిన దానంతో పితామహులు (పితృదేవతలు) సంతోషిస్తారు।

Verse 46

नासव्यंपातयेज्जानु न युक्तो वाचमीरयेत् / तस्मात्परिवृतेनेह विधिवद्दर्भपाणिना

ఎడమ మోకాలి్ని నేలకేసి పడేయకూడదు, అనుచిత స్థితిలో మాట పలకకూడదు; అందుకే ఇక్కడ విధివిధానంగా దర్భను చేతిలో పట్టుకొని ఆవరించుకొని కర్మ చేయాలి।

Verse 47

पित्रोराराधनं कार्यमेवं प्रीणयते पितॄन् / अनुमान्य द्विजान्पूर्वमर्गौं कुर्याद्यथाविधि

పితృదేవతల ఆరాధన చేయాలి; అలా చేస్తే పితృలు తృప్తి చెందుతారు. ముందుగా ద్విజులను సత్కరించి, తరువాత విధివిధానంగా అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి।

Verse 48

पितॄणां निर्वपेद्भूमौ सूर्ये वा दर्भसंस्तरे / शुक्लपक्षे च पूर्वाङ्णे श्राद्धं कुर्याद्यथाविधि

పితృల కోసం భూమిపై గానీ, సూర్యుని సమక్షంలో గానీ దర్భ పరుపుపై పిండనిర్వాపణ చేయాలి; అలాగే శుక్లపక్షంలో పూర్వాహ్నం విధివిధానంగా శ్రాద్ధం చేయాలి।

Verse 49

कृष्णपक्षे ऽपरङ्णे तु रौहिणं वै न लङ्घयेत् / एवमेते महात्मानो महायोगा महौजसः

కృష్ణపక్షంలో అపరాహ్న సమయంలో ‘రౌహిణ’ (నక్షత్ర/కాలం)ను అతిక్రమించకూడదు; ఈ విధంగా వారు మహాత్ములు, మహాయోగులు, మహౌజస్సులు।

Verse 50

सदा वै पितरः पूज्याः सं प्राप्तौ देशकालयोः / पितृभक्त्यैव तु नरो योगं प्राप्नोति दुर्ल्लभम्

దేశకాలాలు అనుకూలంగా వచ్చినప్పుడు పితృదేవతలు సదా పూజ్యులు; పితృభక్తితోనే మనిషి దుర్లభమైన యోగాన్ని పొందుతాడు।

Verse 51

ध्यानेन मोक्षं गच्छेद्धि हित्वा कर्म शुभाशुभम् / यज्ञहेतोस्तदुद्धृत्य मोहयित्वा जगत्तथा

ధ్యానంతోనే శుభాశుభ కర్మలను విడిచి మోక్షాన్ని పొందుతాడు; యజ్ఞహేతువుగా దానిని పైకి తీసి, అలాగే జగత్తును మోహింపజేస్తాడు।

Verse 52

गुहायां निहितं ब्रह्म कश्यपेन महात्मना / अमृतं गुह्यमुद्धृत्य योगे योगविदां वराः

మహాత్మ కశ్యపుడు గుహలో బ్రహ్మను నిధిగా ఉంచెను; యోగవిదులలో శ్రేష్ఠులు ఆ గుప్త అమృతాన్ని వెలికితీసి యోగంలో స్థిరపడ్డారు।

Verse 53

प्रोक्तः सनत्कुमारेण महातो ब्रह्मणः पदम् / देवानां परमं गुह्यमृषीणां च परायणम्

సనత్కుమారుడు మహా బ్రహ్ముని ఆ పదాన్ని ఉపదేశించాడు—అది దేవతల పరమ రహస్యం, ఋషుల పరమాశ్రయం।

Verse 54

पितृभक्त्या प्रयत्नेन प्राप्य ते तन्मनीषिभिः / पितृभक्तः समासेन पितृपूर्वपरश्च यः

ఆ (పదం) పితృభక్తి మరియు ప్రయత్నంతో మేధావులు పొందగలరు; సంక్షేపంగా పితృభక్తుడు అనగా పితృల పూర్వాపరాలను గౌరవించువాడు।

Verse 55

अयत्नात्प्राप्नुयादेव सर्वमेतन्न संशयः

అయత్నంగానే ఇవన్నీ పొందగలడు—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 56

बृहस्पतिरुवाच यस्मैश्राद्धानि देयानि यच्च दत्तं महत्फलम् / येषु चाप्यक्षयं श्राद्धं तीर्थेषु च गुहासु च

బృహస్పతి పలికెను—ఎవరికీ శ్రాద్ధాలు ఇవ్వవలెనో, ఎక్కడ ఇచ్చిన దానం మహాఫలమిచ్చునో; అలాగే ఏ తీర్థాలలో, గుహలలో చేసిన శ్రాద్ధం అక్షయమగునో.

Verse 57

येषु स्वर्गमवाप्नोति तत्ते प्रोक्तं ससंग्रहम् / श्रुत्वेमं श्राद्धकल्पं च न कुर्याद्यस्तु मानवः

ఏ వాటివలన స్వర్గప్రాప్తి కలుగునో, అది నీకు సంగ్రహంగా చెప్పితిని; ఈ శ్రాద్ధవిధానాన్ని విని కూడా చేయని మనిషి.

Verse 58

स मज्जेन्नरके घोरे नास्तिकस्तमसावृते / परिवादो न कर्त्तव्यो योगिनां तु विशेषतः

ఆ నాస్తికుడు తమసుతో కప్పబడిన ఘోర నరకంలో మునుగును; ముఖ్యంగా యోగులపై నింద చేయరాదు.

Verse 59

परिवादात्क्रिमिर्भूत्वा तत्रैव परिवर्त्तते / योगान्परिवदेद्यस्तु ध्यानिनो मोक्षकाङ्क्षिणः

నిందచేత కీటకమై అక్కడే తిరుగుచుండును; ధ్యానులు, మోక్షాకాంక్షులు అయిన యోగులను నిందించువాడు.

Verse 60

स गच्छेन्नरकं घोरं श्रोताप्यस्य न संशयः / आवृतं तमसः सर्वं नरकं घोरदर्शनम् / योगीश्वरपरीवादान्न स्वर्गं याति मानवः

యోగీశ్వరులను నిందించువాడు మరియు ఆ నిందను వినువాడు నిస్సందేహముగా ఘోరమైన నరకమునకు వెళ్ళుదురు. ఆ నరకము చీకటితో నిండి భయంకరముగా ఉండును. యోగులను నిందించుట వలన మానవుడు స్వర్గమునకు వెళ్ళలేడు.

Verse 61

योगेश्वराणामा क्रोशं शृणुयाद्यो यतात्मनाम् / सहि कालं चिरं मज्जेन्नरके नात्र संशयः / कुंभीपाकेषु पच्यन्ते जिह्वाच्छेदे पुनः पुनः

జితేంద్రియులైన యోగీశ్వరుల నిందను వినువాడు నిస్సందేహముగా చిరకాలము నరకమున మునిగియుండును. వారు కుంభీపాక నరకమున పచించబడుదురు మరియు వారి నాలుకలు మాటిమాటికి కోయబడును.

Verse 62

समुद्रे च यथा लोषटस्तद्बत्सीदन्ति ते नराः / मनसा कर्मणा वाचा द्वेषं योगेषु वर्जयेत् / प्रोत्यानन्तं फलं भुङ्क्त इह वापि न संशयः

సముద్రములో మట్టిగడ్డ మునిగిపోవునట్లు, ఆ మానవులు అధోగతి పాలగుదురు. మనసా, వాచా, కర్మణా యోగుల పట్ల ద్వేషమును విడనాడవలెను. వారిని ప్రసన్నము చేసుకొనుట ద్వారా ఇహపరలోకములందు అనంతమైన ఫలమును పొందుదురు, ఇందులో సందేహము లేదు.

Verse 63

न पारगो विन्दति परमात्मनस्त्रिलोकमध्ये चरति स्वकर्ममिः / ऋचो यजुः साम तदङ्गपारगे ऽविकारमेतं ह्यनवाप्य सीदति

కేవలము శాస్త్రములను ఔపోసన పట్టిన పండితుడు పరమాత్మను పొందలేడు; అతడు తన కర్మలను అనుసరించి మూడు లోకములలో సంచరించును. ఋగ్వేదము, యజుర్వేదము, సామవేదము మరియు వాటి అంగములలో పారంగతుడైనను, ఆ నిర్వికార స్థితిని పొందలేక దుఃఖించును.

Verse 64

विकारपारं प्रकृतेश्च पारगस्त्रयीगुणाना त्रिगुणस्य पारगः / यः स्याच्चतुर्विशतितत्त्वपारगः स पारगो नाध्ययनस्य पारगः

వికారములకు, ప్రకృతికి మరియు త్రిగుణములకు అతీతుడైనవాడు, మరియు ఇరవై నాలుగు తత్త్వములను దాటినవాడు ఎవరో, అతడే నిజమైన పారగుడు (జ్ఞాని), కేవలము చదువులో పారగుడు కాదు.

Verse 65

कृत्स्नं यथावत्समुपैति तत्परस्तथैव भूयः प्रलयत्वमात्मनः / प्रत्याहरेद्योगपथं न यो द्विजो न सर्वपार क्रमपारगोचरः

తత్పరుడైన ద్విజుడు సమస్తాన్ని యథావిధిగా పొందినట్లే, మళ్లీ తన ఆత్మకు ప్రళయభావాన్ని కూడా పొందుతాడు. యోగమార్గంలో ప్రత్యాహారాన్ని చేయని వాడు సర్వపారమూ క్రమపారమూ గమ్యాన్ని చేరడు.

Verse 66

वेदस्य वेदितव्यं च वेद्यं विन्दति योगवित् / तं वै वेदविदः प्राहुस्तमाहुर्वेदपारगम्

యోగవేత్త వేదంలోని ‘తెలుసుకోవలసినది’ మరియు ‘తెలుసుకోవలసిన తత్త్వం’ రెండింటినీ పొందుతాడు. అతనినే వేదవిదులు ‘వేదవిత్’ అంటారు; అతనినే ‘వేదపారగుడు’ అని చెబుతారు.

Verse 67

वेदं च वेदितव्यं च विदित्वा वै यथास्थितः / एवं वेदविदः प्राहुरन्यं वै वेदपारगम्

వేదమును మరియు వేదితవ్యమును రెండింటినీ తెలుసుకొని తన స్వరూపంలో స్థిరంగా ఉండేవానిని, వేదవిదులు ఈ విధంగా ‘వేదపారగుడు’కి భిన్నమైన మరొకుడని కూడా అంటారు.

Verse 68

यज्ञान्वेदांस्तथा कामांस्तपांसि विविधानि च / प्राप्नोत्यायुः प्रजाश्चैव पितृभक्तो न सशयः

యజ్ఞాలు, వేదాలు, కోరికలు, నానావిధ తపస్సులు—ఇవన్నీ ఫలాలను పితృభక్తుడు పొందుతాడు; ఆయుష్షును, సంతానాన్ని కూడా పొందుతాడు—సందేహం లేదు.

Verse 69

श्रद्धया श्राद्धकल्पं तु यस्त्विमं नियतः पठेत् / सर्वाण्येतानि वाप्नोति तीर्थदानफलानि च

నియమంతో, శ్రద్ధతో ఈ శ్రాద్ధకల్పాన్ని పఠించే వాడు ఇవన్నీ, అలాగే తీర్థదాన ఫలాలను కూడా పొందుతాడు.

Verse 70

स पङ्क्तिपावनश्चैव द्विजानामग्रभुग्भवेत् / आश्राव्य च द्विजान्सो ऽथ सर्वकामानवाप्नुयात्

అతడు పంక్తిని పవిత్రం చేసేవాడై, ద్విజులలో అగ్రభాగ భోజనానికి అర్హుడవుతాడు. ద్విజులకు ఇది శ్రావ్యముగా చేయించి, అనంతరం సర్వకామాలను పొందుతాడు.

Verse 71

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यम न्यांश्च श्रावयेद्द्विजः / अनसूयुर्जितक्रोधो लोभमोहविवर्जितः

ఎవడు ఈ వచనాన్ని నిత్యం శ్రవణం చేస్తాడో, మరియు ఇతర ద్విజులకు కూడా శ్రావ్యముగా చేయిస్తాడో—అతడు అసూయలేని వాడు, క్రోధాన్ని జయించిన వాడు, లోభమోహరహితుడు.

Verse 72

तीर्थादीनां फलं प्राप्य दानादीनां च सर्वशः / मोक्षोपायं लभेच्छ्रेष्ठं स्वर्गोपायं न संशयः / इह चापि परा पुष्ठिस्तस्मात्कुर्वीत नित्यशः

అతడు తీర్థసేవనాది ఫలమును, దానాదుల సమస్త ఫలమును పొందుతాడు. మోక్షానికి శ్రేష్ఠమైన ఉపాయమును, స్వర్గానికి ఉపాయమును కూడా నిస్సందేహంగా పొందుతాడు. ఈ లోకంలోనూ పరమ పుష్టి కలుగుతుంది; అందుకే దీనిని నిత్యం చేయవలెను.

Verse 73

इमं विधिं यो हि पठेदतन्द्रितः समाहितः संसदि पर्वसंधिषु / अपत्यभागी च परेण तेजसा दिवौकसां स व्रजते सलोकताम्

ఎవడు ఈ విధిని ఆలస్యములేక, సమాహితచిత్తంతో, సభలో మరియు పర్వసంధులలో పఠిస్తాడో—అతడు పరమ తేజస్సుతో ప్రకాశించి సంతానభాగ్యాన్ని పొందుతాడు; దేవలోకవాసులతో సమలోకత్వాన్ని చేరుతాడు.

Verse 74

येन प्रोक्तस्त्वयं कल्पो नमस्तस्मै स्वयंभुवे / महायोगेश्वरेभ्यश्च सदा च प्रणतो ऽस्म्यहम्

ఈ కల్పాన్ని ఎవరు ఉపదేశించారో ఆ స్వయంభువుకు నమస్కారం. మహాయోగేశ్వరులకు కూడా నేను ఎల్లప్పుడూ ప్రణమిల్లుతున్నాను.