Shloka 45
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
नदीतीरेषु रम्येषु सरित्सु च सरस्सु च / विविक्तेषु च प्रीयन्ते दत्तेनेह पितामहाः
Transliteration
nadītīreṣu ramyeṣu saritsu ca sarassu ca / vivikteṣu ca prīyante datteneha pitāmahāḥ
Translation
రమ్యమైన నదీ తీరాలలో, నదులలోను సరస్సులలోను, అలాగే ఏకాంత ప్రదేశాలలో—ఇక్కడ ఇచ్చిన దానంతో పితామహులు (పితృదేవతలు) సంతోషిస్తారు।
Word by Word
नदी-तीरेषुon river-banks
नदी-तीरेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक) + तीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नद्याः तीरम्)
रम्येषुin pleasant (places)
रम्येषु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifier)
सरित्सुin rivers/streams
सरित्सु:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सरस्सुin lakes/ponds
सरस्सु:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
विविक्तेषुin secluded (places)
विविक्तेषु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविविक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
प्रीयन्तेare pleased
प्रीयन्ते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्री (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
दत्तेनby the gift/with what is given
दत्तेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootदत्त (कृदन्त; √दा धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; भूतकृत्-प्रत्यय (past passive participle) प्रयुक्तं साधनार्थे
इहhere
इह:
देशाधिकरण (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
पितामहाःthe forefathers/ancestors
पितामहाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन