Shloka 46
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
नासव्यंपातयेज्जानु न युक्तो वाचमीरयेत् / तस्मात्परिवृतेनेह विधिवद्दर्भपाणिना
Transliteration
nāsavyaṃpātayejjānu na yukto vācamīrayet / tasmātparivṛteneha vidhivaddarbhapāṇinā
Translation
ఎడమ మోకాలి్ని నేలకేసి పడేయకూడదు, అనుచిత స్థితిలో మాట పలకకూడదు; అందుకే ఇక్కడ విధివిధానంగా దర్భను చేతిలో పట్టుకొని ఆవరించుకొని కర్మ చేయాలి।
Word by Word
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (particle of negation)
असव्यम्improperly / to the left (wrong side)
असव्यम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial qualifier)
TypeAdjective
Rootअसव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbially: ‘improperly/leftward’)
पातयेत्should let fall / should drop
पातयेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootपत् (धातु) [causative: पातय-]
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रत्यय (causative)
जानुknee
जानु:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजानु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
युक्तःbeing engaged/occupied (in rite)
युक्तः:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootयुक्त (कृदन्त; √युज् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृत् (PPP)
वाचम्speech/words
वाचम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ईरयेत्should utter/raise
ईरयेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootईर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तस्मात्therefore
तस्मात्:
हेतु (Reason)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनरूपेण निबद्धम्; हेत्वर्थे अव्ययीभाववत् (ablative used adverbially: ‘therefore/from that’)
परिवृतेनwith (one) turned around/with circumambulation
परिवृतेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootपरिवृत (कृदन्त; √वृत् धातु)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृत् (PPP)
इहhere
इह:
देशाधिकरण (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
विधिवत्according to rule
विधिवत्:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeIndeclinable
Rootविधिवत् (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (manner adverb: ‘according to rule’)
दर्भ-पाणिनाwith a hand holding darbha-grass
दर्भ-पाणिना:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootदर्भ (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दर्भस्य पाणिः)