Shloka 49
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
कृष्णपक्षे ऽपरङ्णे तु रौहिणं वै न लङ्घयेत् / एवमेते महात्मानो महायोगा महौजसः
Transliteration
kṛṣṇapakṣe 'paraṅṇe tu rauhiṇaṃ vai na laṅghayet / evamete mahātmāno mahāyogā mahaujasaḥ
Translation
కృష్ణపక్షంలో అపరాహ్న సమయంలో ‘రౌహిణ’ (నక్షత్ర/కాలం)ను అతిక్రమించకూడదు; ఈ విధంగా వారు మహాత్ములు, మహాయోగులు, మహౌజస్సులు।
Word by Word
कृष्ण-पक्षेin the dark fortnight
कृष्ण-पक्षे:
अधिकरण (Time/Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + पक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (कृष्णः पक्षः)
अपर-अह्णेin the afternoon
अपर-अह्णे:
अधिकरण (Time/Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootअपर (प्रातिपदिक) + अह्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (अपरम् अह्नः/अह्नि)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)
रौहिणम्(the nakṣatra) Rohiṇī
रौहिणम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootरौहिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (नक्षत्रविशेषः)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
लङ्घयेत्should not transgress/omit
लङ्घयेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootलङ्घ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय
एतेthese
एते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
महात्मानःgreat-souled
महात्मानः:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
महायोगाःgreat in yoga / great yogins
महायोगाः:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (महान् योगः यस्य/ये)
महौजसःof great vigor/splendor
महौजसः:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + ओजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (महत् ओजः येषाम्)