Shloka 39
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
भस्मनीव हुतं हव्यं दत्तं पौनर्भवे द्विजः / षष्टिं काणः शतं षण्ढः श्वित्री पञ्चशतान्यपि
Transliteration
bhasmanīva hutaṃ havyaṃ dattaṃ paunarbhave dvijaḥ / ṣaṣṭiṃ kāṇaḥ śataṃ ṣaṇḍhaḥ śvitrī pañcaśatānyapi
Translation
హే ద్విజా! పౌనర్భవుడు (పునర్వివాహితుడు)కు ఇచ్చిన దానం భస్మంలో హవ్యం హోమం చేసినట్లే. కాణుడు అరవై, షణ్ఢుడు వంద, శ్విత్రి ఐదువందల (పాళ్ల) ఫలాన్ని నశింపజేస్తాడు.
Word by Word
भस्मनिin ashes
भस्मनि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
इवlike/as if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparison)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
हुतम्offered (in fire)
हुतम्:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeAdjective
Rootहु (धातु) → हुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विधेय-विशेषण
हव्यम्oblation
हव्यम्:
Karma (कर्म/Object/Topic)
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
दत्तम्given (as gift)
दत्तम्:
Karma (कर्म/Object/Topic)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) → दत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (दानं) दत्तम्
पौनर्भवेin/for a remarried man (paunarbhava)
पौनर्भवे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootपौनर्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
द्विजःa twice-born (Brahmin)
द्विजः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
षष्टिम्sixty
षष्टिम्:
Karma (कर्म/Measure)
TypeNoun
Rootषष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; संख्या (numeral)
काणःa one-eyed man
काणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
शतम्a hundred
शतम्:
Karma (कर्म/Measure)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; संख्या (numeral)
षण्ढःa eunuch/impotent man
षण्ढः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootषण्ढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
श्वित्रीa woman with white-leprosy/vitiligo
श्वित्री:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootश्वित्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पञ्चशतानिfive hundreds (five hundred units)
पञ्चशतानि:
Karma (कर्म/Measure)
TypeNoun
Rootपञ्च + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; द्विगु-समासः (पञ्च शतानि) संख्या-समाहार
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle; inclusion)