Adhyaya 13

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे द्वादशो ऽध्यायः // १२// बृहस्पतिरुवाच सकृदभ्यर्चिताः प्रीता भवन्ति पितरो ऽव्ययाः / योगात्मानो महात्मानो विपाप्मानो महौजसः

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో వాయుప్రోక్త మధ్యభాగం తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలోని శ్రాద్ధకల్పంలో ద్వాదశోధ్యాయము. బృహస్పతి పలికెను—ఒక్కసారి కూడా విధివిధానంగా ఆరాధించబడితే అవ్యయమైన పితరులు ప్రసన్నులవుతారు; వారు యోగాత్ములు, మహాత్ములు, పాపరహితులు, మహాతేజస్సుగలవారు।

Verse 2

प्रेत्य च स्वर्गलोकाय कामैश्च बहुलं भुवि / येषु वाप्यनुगृह्णन्ति मोक्षप्राप्तिः क्रमेण तु

దేహత్యాగానంతరం వారు స్వర్గలోకప్రాప్తిని, భూమిపై అనేక కోరికల సిద్ధిని ప్రసాదిస్తారు; ఎవరి మీద వారు అనుగ్రహిస్తారో వారికి క్రమంగా మోక్షప్రాప్తి కలుగుతుంది।

Verse 3

तानि वक्ष्याम्यहं सौम्य सरांसि सरितस्तथा / तीर्थानि चैव पुण्यानि देशांश्छैलांस्तथाश्रमान्

ఓ సౌమ్యా! నేను ఆ సరస్సులు, నదులు, పుణ్య తీర్థాలు, దేశాలు, పర్వతాలు మరియు ఆశ్రమాలను వివరిస్తాను.

Verse 4

पुण्यो हि त्रिषु लोकेषु सदैवामरकण्टकः / पर्वतप्रवरः पुण्यः सिद्धयारणसेवितः

అమరకంటకము మూడు లోకాలలోనూ నిత్యంగా పుణ్యమైనది; అది పర్వతాలలో శ్రేష్ఠము, పుణ్యస్వరూపము, సిద్ధులు మరియు అరణ్యవాసులు సేవించేది.

Verse 5

यत्र वर्षसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च / तपः सुदुश्चरं तेपे भगवानङ्गिराः पुरा

అక్కడ పూర్వకాలంలో భగవాన్ అంగిరసుడు వేల సంవత్సరాలు, ప్రయుతాలు, అర్బుదాలు కాలం పాటు అత్యంత దుష్కరమైన తపస్సు చేశాడు.

Verse 6

यत्र मृत्योर्गतिर्न्नास्ति तथैवासुररक्षसाम् / न भयं नैव चालक्ष्मीर्यावद्भूमिर्द्धरिष्यति

అక్కడ మృత్యువుకు ప్రవేశం లేదు; అలాగే అసురులు, రాక్షసులకు కూడా గతి లేదు. భూమి నిలిచినంతకాలం అక్కడ భయం లేదు, అలక్ష్మీ కూడా లేదు.

Verse 7

तपसा तेजसा तस्य भ्रजते स नगोत्तमः / शृङ्गे माल्यवतो नित्यं वह्निः संवर्त्तको यथा

అతని తపస్సు, తేజస్సు వల్ల ఆ శ్రేష్ఠ పర్వతం ప్రకాశిస్తుంది; మాల్యవంత పర్వత శిఖరంపై సంవర్తక అగ్ని నిత్యం మండినట్లుగా.

Verse 8

मृदवस्तु सुगन्धाश्च हेमाभाः प्रियदर्शनाः / शान्ताःकुशा इति ख्याताः परिदक्षिणनर्मदाम्

అవి మృదువైనవి, సుగంధభరితమైనవి, స్వర్ణకాంతితో మెరిసేవి, చూడటానికి ప్రియమైనవి. అవి ‘శాంతకుశాలు’ అని ప్రసిద్ధి, నర్మదను ప్రదక్షిణ చేస్తాయి.

Verse 9

दृष्टवान्स्वर्गसोपानं भगवानङ्गिराः पुरा / अग्निहोत्रे महातेजाः प्रस्तारार्थं कुशोत्तमान्

పూర్వకాలంలో భగవాన్ అంగిరసుడు స్వర్గసోపానాన్ని దర్శించాడు. మహాతేజస్సుతో ఆయన అగ్నిహోత్రంలో ప్రస్తారార్థం ఉత్తమ కుశాలను స్వీకరించాడు.

Verse 10

तेषु दर्भेषु यः पिण्डान्मरकण्टटकपर्वते / दद्यात्सकृदपि प्राज्ञस्तस्य वक्ष्यामि यत्फलम्

ఆ దర్భలతో ఎవడు జ్ఞానవంతుడు మరకణ్టటక పర్వతంలో ఒక్కసారి అయినా పిండదానం చేస్తాడో, అతని ఫలాన్ని నేను చెప్పుదును.

Verse 11

तद्भवत्यक्षयं श्राद्धं पितॄणां प्रीतिवर्धनम् / अन्तर्द्धानं च गच्छन्ति क्षेत्रमासाद्य तत्सदा

అది అక్షయ శ్రాద్ధమై పితృదేవతల ప్రీతిని వృద్ధి చేస్తుంది. ఆ క్షేత్రాన్ని చేరి వారు సదా అంతర్ధానమునకు కూడా గమిస్తారు.

Verse 12

तत्र ज्वालासरः पुण्यं दृश्यते चापि पर्वसु / सशल्यानां च सत्त्वानां विशल्यकरणी नदी

అక్కడ పుణ్యమైన ‘జ్వాలాసర’ పర్వదినాలలో కూడా దర్శనమిస్తుంది. అలాగే ఆ నది శల్యమున్న జీవులను శల్యరహితులుగా చేసే శక్తి కలది.

Verse 13

प्राग्दक्षिणायतावर्त्ता वापी सा सुनगोत्तमे / कलिङ्गदेशपश्चार्द्धे शृङ्गे माल्यवतो विभोः

ఆ వాపి తూర్పు-దక్షిణ దిశగా వంగి ప్రవహించునట్లు సునగోత్తమ స్థలమున ఉంది; కలింగదేశ పశ్చిమార్ధమున, విభువు మాల్యవత పర్వత శృంగమున అది స్థితమై ఉంది.

Verse 14

सिद्धिक्षेत्रमृषिश्रेष्ठा यदुक्तं परमं भुवि / संमतं देवदैत्यानां श्लोकं चाप्युशना जगौ

ఓ ఋషిశ్రేష్ఠులారా! భూమిపై పరమమైన సిద్ధిక్షేత్రమని చెప్పబడినది దేవదైత్యులందరికీ సమ్మతమైనది; ఆ విషయమై ఉశనా ఋషి కూడా ఒక శ్లోకాన్ని పలికెను.

Verse 15

धन्यास्ते पुरुषा लोके ये प्राप्यामरकण्टकम् / पितॄन्संतर्पयिष्यन्तिश्राद्धे पितृपरायणाः

లోకమున ధన్యులు వారు—అమరకంటకమును చేరి, పితృపరాయణులై, శ్రాద్ధమున పితృదేవతలను తర్పణముచేసి తృప్తిపరచువారు.

Verse 16

अल्पेन तपसा सिद्धिं गमिष्यन्ति न संशयः / सकृदेवार्चितास्तत्र स्वर्गमामरकण्टके

అల్పమైన తపస్సుతోనే వారు సిద్ధిని పొందుదురు—సంశయము లేదు. అమరకంటకమున అక్కడ ఒక్కసారి దేవార్చన చేసినవారికి స్వర్గప్రాప్తి కలుగును.

Verse 17

महेन्द्रःपर्वतः पुण्यो रम्यः शक्रनिषेवितः / तत्रारुह्य भवेत्पूतः श्राद्धं चैव महाफलम्

మహేంద్ర పర్వతము పుణ్యమైనది, రమ్యమైనది, శక్రుడు సేవించునది. అక్కడికి ఎక్కినవాడు పావనుడగును; అక్కడ చేసిన శ్రాద్ధము మహాఫలమును ఇస్తుంది.

Verse 18

वैलाटशिखरे युक्त्वा दिव्यं चक्षुः प्रवर्तते / अधृष्यश्चैव भूतानां देववच्चरते महीम्

వైలాట శిఖరంపై స్థితుడై దివ్యదృష్టి ప్రవర్తిస్తుంది. అతడు భూతములకు అజేయుడై దేవునివలె భూమిపై సంచరిస్తాడు.

Verse 19

सप्तगोदावरे चैव गोकर्णे च तपोवने / अश्वमेधफलं स्नात्वा तत्र दत्त्वा भवेत्ततः

సప్తగోదావరి మరియు గోకర్ణ తపోవనంలో స్నానం చేస్తే అశ్వమేధ యజ్ఞఫలం లభిస్తుంది; అక్కడ దానం చేస్తే మరింత శ్రేష్ఠ ఫలం కలుగుతుంది.

Verse 20

धूतपापस्थलं प्राप्य पूतः स्नात्वा भवेन्नरः / रुद्रस्तत्र तपस्तेपे देवदेवो महेश्वरः

ధూతపాపస్థలానికి చేరి స్నానం చేస్తే మనిషి పవిత్రుడవుతాడు. అక్కడే దేవదేవుడు మహేశ్వరుడు రుద్రుడు తపస్సు చేశాడు.

Verse 21

गोकर्णे निहितं देवैर् नास्तिकानां निदर्शनम् / अब्राह्मणस्य सावित्रीं पठतस्तु प्रणश्यति

గోకర్ణంలో దేవతలు నాస్తికులకు హెచ్చరికగా ఒక నిదర్శనాన్ని ఉంచారు. అబ్రాహ్మణుడు సావిత్రి (గాయత్రి) పఠిస్తే అతడు నశిస్తాడు.

Verse 22

देवर्षिभवने शृङ्गे सिद्धचारणसेविते / आरुह्यतं निय मवांस्ततो याति त्रिविष्टपम्

సిద్ధచారణులు సేవించే దేవర్షిభవన శృంగంపై నియతాత్ముడై ఎక్కినవాడు అక్కడి నుండి త్రివిష్టపం (స్వర్గం) చేరుతాడు.

Verse 23

दिव्यैश्चन्दनवृक्षैश्च पादपैरुपशोभितम् / आपश्चन्दनसंयुक्ताः स्पन्देति सततं ततः

ఆ ప్రాంతం దివ్యమైన చందన వృక్షాలు మరియు ఇతర పాదపాలతో శోభిల్లుతుంది. అక్కడి జలాలు చందనసుగంధంతో యుక్తమై నిత్యం తరంగిస్తుంటాయి.

Verse 24

नदी प्रवर्तते ताभ्यस्ताम्रपर्णीति नामतः / या चन्दनमहाखण्डाद्दक्षिणं याति सागरम्

అక్కడి నుండి ‘తాంబ్రపర్ణీ’ అనే నది ప్రవహిస్తుంది; అది చందన మహాఖండం నుండి దక్షిణ దిశగా సాగి సముద్రంలో కలుస్తుంది.

Verse 25

नद्यास्तस्याश्च ताम्रायास्तूह्यमाना महोदधौ / शङ्खा भवन्ति शुक्त्यश्च जायते यासु मौक्तिकम्

ఆ తాంబ్రపర్ణీ నది మహాసముద్రంలో కలిసినప్పుడు శంఖాలు, శుక్తులు ఉద్భవిస్తాయి; వాటిలో ముత్యాలు పుడతాయి.

Verse 26

उदकानयनं कृत्वा शङ्खमौक्तिकसंयुतम् / आधिभिर्व्याधिभिश्चैव मुक्ता यान्त्यमरावतीम्

శంఖముత్యాలతో యుక్తమైన ఆ జలాన్ని తెచ్చినవారు, ఆది-వ్యాధుల నుండి విముక్తులై అమరావతిని చేరుతారు.

Verse 27

चन्दनेभ्यः प्रसूतानां शङ्खानां मौक्तिकस्य वा / पापकर्त्तॄनपि पितॄंस्तारयन्ति यथाश्रुति

శ్రుతి ప్రకారం, చందన ప్రాంతం నుండి పుట్టిన శంఖాలు లేదా ముత్యాల పుణ్యబలం పాపకారులైన పితృదేవతలనూ తరింపజేస్తుంది.

Verse 28

चन्द्रतीर्थे कुमार्यां च कावेरीप्रभवे क्षये / श्रीपर्वतस्य तीर्थेषु वैकृते च तथा गिरौ

చంద్రతీర్థంలో, కుమార్యాంలో (కన్యాకుమారిలో), కావేరీ ఉద్భవస్థాన సంగమక్షేత్రంలో, అలాగే శ్రీపర్వత తీర్థాలలోను వైకృత అనే గిరిశిఖరంలోను।

Verse 29

एकस्था यत्र दृश्यन्ते वृक्षाह्यौशीरपर्वते / पलाशाः खदिरा बिल्वाः प्लक्षाश्वत्थविकङ्कताः

ఔశీర పర్వతంలో ఒకే చోట పలాశ, ఖదిర, బిల్వ, ప్లక్ష, అశ్వత్థ, వికంకత వృక్షాలు కలిసి దర్శనమిస్తాయి.

Verse 30

एवं द्विमण्डलाविद्धं विज्ञेयं द्विजसत्तमाः / अस्मिंस्त्यक्त्वा जनोंऽगाति क्षिप्रं यात्यमरावतीम्

హే శ్రేష్ఠ ద్విజులారా! దీనిని ఈ విధంగా ‘ద్విమండలావిద్ధం’ అని తెలుసుకొనుడి; ఇక్కడ దేహాన్ని విడిచినవాడు త్వరగా అమరావతిని చేరుతాడు.

Verse 31

श्रीपर्वतस्य तीर्थे तु वैकृते च तथा गिरौ / कर्माणि तु प्रयुक्ता नि सिद्ध्यन्ति प्रभवाप्यये

శ్రీపర్వత తీర్థంలోను వైకృత గిరిలోను ఆచరించిన కర్మలు, ఉద్భవ-లయ స్థితులలో కూడా, నిశ్చయంగా సిద్ధిస్తాయి.

Verse 32

दुष्प्रयुक्ता हि पितृषु सुप्रयोगा भवन्त्युत / पितॄणां दुहिता पुण्या नर्मदा सरितां वरा

పితృదేవతల కోసం తప్పుగా చేయబడిన కర్మలు కూడా అక్కడ సుప్రయోగమవుతాయి; పితృుల పుణ్యవతి కుమార్తె నర్మదా నదులలో శ్రేష్ఠ.

Verse 33

यत्र श्राद्धानि दत्तांनि ह्यक्षयाणि भवन्त्युत / माठरस्य वने पुण्ये सिद्धचारणसेविते

ఎక్కడ శ్రాద్ధంలో ఇచ్చిన దానాలు నిశ్చయంగా అక్షయ ఫలములు కలిగిస్తాయో—సిద్ధచారణులు సేవించే మాఠరుని పుణ్యవనంలో.

Verse 34

अन्तर्द्धानेन गच्छन्ति युक्त्वा तस्मिन्महा गिरौ / विन्ध्ये चैव गिरौ पुण्ये धर्माधर्मनिदर्शनीम्

వారు ఆ మహాగిరిపై స్థితులై అంతర్ధానమై వెళ్లిపోతారు; అలాగే పుణ్యమైన వింధ్యగిరిలో ధర్మాధర్మాలను చూపించే సూచన (దృశ్యం) కనిపిస్తుంది।

Verse 35

धारां पापा न पश्यन्ति धारां पश्यन्ति साधवः / तत्र तद्दृश्यते पापं केषां चित्पापकर्मणाम्

పాపులు ఆ ధారను చూడరు; సాధువులు మాత్రం ఆ ధారను చూస్తారు. అక్కడ కొందరు పాపకర్ములు చేసిన పాపం ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తుంది।

Verse 36

कैलासे या मतङ्गस्य वापी पापनिषूदनी / स्नात्वा तस्या दिवं यान्ति कामचारा विहङ्गमाः

కైలాసంలో మతంగుని పాపనాశినీ వాపి ఉంది; అందులో స్నానం చేసి స్వేచ్ఛగా సంచరించే పక్షులు కూడా స్వర్గానికి చేరుతాయి।

Verse 37

शौर्पारके तथा तीर्थे पर्वते पालमञ्जरे / पाण्डुकूपे समुद्रान्ते पिण्डारकतटे तथा

శౌర్పారక తీర్థంలో, పాలమంజర పర్వతంలో; సముద్రాంతంలోని పాండుకూపంలో, అలాగే పిండారక తీరంలో కూడా.

Verse 38

विमले च विपापे च संकल्पं प्राप्य चाक्षयम् / श्रीवृक्षे चित्रकूटे च जंबूमार्गे च नित्यशः

విమలమైన, పాపరహితమైన స్థలాలలో అక్షయ సంకల్పం లభిస్తుంది; శ్రీవృక్షంలో, చిత్రకూటంలో, జంబూమార్గంలో కూడా నిత్యమే.

Verse 39

असितस्य गिरौ पुण्ये योगाचार्यस्य धीमतः / तत्रापि श्राद्धमानन्त्यमसितायां च नित्यशः

ధీమంతుడైన యోగాచార్యుడు అసితుని పుణ్యగిరిలోను, అలాగే అసితా తీర్థంలోను, నిత్య శ్రాద్ధానికి అనంత ఫలం చెప్పబడింది।

Verse 40

पुष्करेष्वक्षयं श्राद्धं तपश्चैव महाफलमा / महोदधौ प्रभासे च तद्वदेव विनिर्दिशेत्

పుష్కరాలలో శ్రాద్ధం అక్షయమని, తపస్సు మహాఫలమని; మహాసముద్రతీరంలోని ప్రభాసంలో కూడా అలాగే నిర్దేశించాలి।

Verse 41

देविकायां वृषो नाम कूपः सिद्धनिषेवितः / समुत्पतन्ति तस्यापो गवां शब्देन नित्यशः

దేవికా ప్రాంతంలో ‘వృష’ అనే సిద్ధులు సేవించే బావి ఉంది; గోవుల శబ్దంతో దాని నీరు నిత్యం ఉప్పొంగి పైకి ఎగసిపడుతుంది।

Verse 42

योगेश्वरैः सदा जुष्टः सर्वपापबहिष्कृतः / दद्याच्छ्राद्धं तु यस्तस्मिंस्तस्य वक्ष्यामि यत्फलम्

ఆ స్థలం యోగేశ్వరులచే సదా సేవింపబడినది, సమస్త పాపాలను తొలగించేది; అక్కడ శ్రాద్ధం ఇచ్చినవానికి ఫలాన్ని నేను చెప్పుదును।

Verse 43

अक्षयं सर्वकामीयं श्राद्धं प्रीणाति वै पितॄन् / जातवेदः शिला तत्र साक्षादग्नेः सनातनात्

ఈ సర్వకామప్రదమైన అక్షయ శ్రాద్ధం నిజంగా పితృదేవతలను తృప్తిపరుస్తుంది. అక్కడి ‘జాతవేద’ శిల సనాతన అగ్నిదేవుని సాక్షాత్ స్వరూపమే.

Verse 44

श्राद्धानि चाग्निकार्यं च तत्र कुर्यात्सदा क्षयम् / यस्त्वग्निं प्रविशेत्तत्र नाकपृष्ठे स मोदते

అక్కడ శ్రాద్ధములు మరియు అగ్నికార్యమును ఎల్లప్పుడూ అక్షయ ఫలముగా చేయవలెను. అక్కడ అగ్నిలో ప్రవేశించువాడు స్వర్గలోకంలో ఆనందిస్తాడు.

Verse 45

अग्निशान्तः पुनर्जातस्तत्र दत्तं ततो ऽक्षयम् / दशाश्वमेधिके तीर्थे तीर्थे पञ्चाश्वमेधिके

అగ్నిచే శాంతుడై అతడు పునర్జన్మ పొందుతాడు; అందువల్ల అక్కడ ఇచ్చిన దానం అక్షయమవుతుంది. ఆ తీర్థం ‘దశాశ్వమేధిక’ మరియు ‘పంచాశ్వమేధిక’గా ప్రసిద్ధి.

Verse 46

यथोद्दिष्टफलं तेषां क्रतूनां नात्र संशयः / ख्यातं हयशिरो नाम तीर्थं सद्यो वरप्रदम्

ఆ క్రతువుల ఫలం యథోక్తంగా ఇక్కడ లభిస్తుంది—ఇందులో సందేహం లేదు. ‘హయశిరో’ అనే తీర్థం ప్రసిద్ధి, తక్షణమే వరప్రదం.

Verse 47

श्राद्धं तत्र सदाक्षय्यं दाता स्वर्गे च मोदते / श्राद्धं सुंदनिसुंदे च देयं पापनिषू दनम्

అక్కడ చేసిన శ్రాద్ధం ఎల్లప్పుడూ అక్షయమై ఉంటుంది; దాత స్వర్గంలో ఆనందిస్తాడు. సుంద-నిసుంద సంబంధిత స్థలంలో/ప్రసంగంలో కూడా శ్రాద్ధం ఇవ్వాలి; అది పాపనాశకం.

Verse 48

श्राद्धं तत्राक्षयं प्रोक्तं जपहोमतपांसि च / जतुङ्गे शुभे तीर्थे तर्पयेत्सततं पितॄन्

అక్కడ చేసిన శ్రాద్ధం అక్షయ ఫలదాయకమని చెప్పబడింది; జపం, హోమం, తపస్సు కూడా. జతుంగ అనే శుభ తీర్థంలో నిత్యం పితృదేవతలకు తర్పణం చేయాలి.

Verse 49

दृश्यते पर्वसु च्छाया यत्र नित्यं दिवौकसाम् / पृथिव्यामक्षयं दत्तं विरजा यत्र पादपः

పర్వదినాల్లో దేవలోకవాసుల ఛాయ నిత్యం కనిపించే చోట; భూమిపై ఇచ్చిన దానం అక్షయమయ్యే చోట; అలాగే ‘విరజా’ అనే వృక్షం ఉన్న చోట.

Verse 50

योगेश्वरैः सदा जुष्टः सर्वपापबहिष्कृतः / दद्याच्छ्राद्धं तु यस्तस्मिंस्तस्य वक्ष्यामि यत्फलम्

ఆ స్థలం యోగేశ్వరులచే సదా సేవింపబడినది, సమస్త పాపాలను తొలగించేది. అక్కడ శ్రాద్ధం చేసే వానికి కలిగే ఫలాన్ని నేను చెప్పుదును.

Verse 51

अर्चितास्तेन वै साक्षाद्भवन्ति पितरः सदा / अस्मिंल्लोके वशी च स्यात्प्रेत्य स्वर्गे मही यते

అతని చేత పితృదేవతలు సాక్షాత్తుగా సదా ఆరాధింపబడుతారు. అతడు ఈ లోకంలో ప్రభావశాలిగా ఉండి, మరణానంతరం స్వర్గంలో మహిమ పొందుతాడు.

Verse 52

प्रायशो मद्रवा पुण्या शिवो नाम ह्रदस्तथा / तत्र व्याससरः पुण्यं दिव्यो ब्रह्मह्रदस्तथा

అక్కడ సాధారణంగా ‘మద్రవా’ అనే పుణ్యస్థలం ఉంది; అలాగే ‘శివ’ అనే హ్రదం కూడా ఉంది. అక్కడ పుణ్యమైన ‘వ్యాససరస్సు’ మరియు దివ్యమైన ‘బ్రహ్మహ్రదం’ కూడా ఉన్నాయి.

Verse 53

ऊर्ज्जन्तः पर्वतः पुण्यो यत्र योगेश्वरालयः / अत्रैव चाश्रमः पुण्यो वसिष्ठस्य महात्मनः

ఊర్జ్జంత అనే ఈ పుణ్య పర్వతంలో యోగేశ్వరుని దివ్య ఆలయం ఉంది. ఇక్కడే మహాత్మ వశిష్ఠుని పవిత్ర ఆశ్రమం కూడా ఉంది.

Verse 54

ऋग्यजुः सामशिरसः कपोताः पुष्पसाह्वयाः / आख्यान पञ्चमा वेदाः सृष्टा ह्येते स्वयंभुवा

ఋగ్, యజుః, సామ—వీటి శిరోభాగం నుండి ‘కపోత’ మరియు ‘పుష్ప’ అనే శ్రుతిశాఖలు పుట్టాయి; ఆఖ్యానాన్ని ఐదవ వేదంగా చేసి, ఇవన్నీ స్వయంభువు సృష్టించాడు.

Verse 55

गत्वैतान्मुच्यते पापद्द्विजो वह्निं समाश्रयन् / श्राद्धं चानन्त्यमेतेषु जपहोमतपांसि च

ఈ తీర్థాలకు వెళ్లి అగ్నిని ఆశ్రయించిన ద్విజుడు పాపం నుండి విముక్తి పొందుతాడు. ఇక్కడ శ్రాద్ధఫలం అనంతం; జపం, హోమం, తపస్సు కూడా ఫలిస్తాయి.

Verse 56

पुण्डरीके महातीर्थे पुण्डरीकसमं फलम् / ब्रह्मतीर्थे महाप्राज्ञ सर्वयज्ञसमं फलम्

పుణ్డరీక మహాతీర్థంలో పుణ్డరీక సమానమైన ఫలం లభిస్తుంది. ఓ మహాప్రాజ్ఞా! బ్రహ్మతీర్థంలో సమస్త యజ్ఞాల సమాన ఫలం పొందబడుతుంది.

Verse 57

सिंधुसागरसंभेदे तथा पञ्चनदे क्षयम् / विरजायां तथा पुण्यं मद्रवायां च पर्वते

సింధు–సాగర సంగమస్థలంలో, అలాగే పంచనదంలో స్నానం చేస్తే పాపక్షయం కలుగుతుంది. విరజా నదిలో కూడా అంతే పుణ్యం, మద్రవా పర్వతంలో కూడా అలాగే.

Verse 58

देयं सप्तनदे श्राद्धं मानसे वा विशेषतः / महाकूटे ह्यनन्ते च गिरौ त्रिककुदे तथा

సప్తనదిలో, విశేషంగా మానసంలో, శ్రాద్ధం ఇవ్వవలెను; మహాకూట, అనంత మరియు త్రికకుద గిరిలో కూడా అలాగే.

Verse 59

संध्यायां च महानद्यां दृश्यते महादद्भुतम् / अश्रद्दधानं नाभ्येति सा चाभ्येति धृतव्रतम्

సంధ్యాసమయంలో మహానదిలో మహాద్భుతం కనిపిస్తుంది—అశ్రద్ధగలవాడి వద్దకు అది రాదు; ధృతవ్రతుడి వద్దకు మాత్రం వస్తుంది.

Verse 60

संश्रयित्वैकमेकेन सायाह्नं प्रति नित्यशः / तस्मिन्देयं सदा श्राद्धं पितॄणामक्षयार्थिनाम्

ఒక్కొక్కడిని ఆశ్రయించి వారు నిత్యం సాయంకాల దిశగా సాగుతారు; కాబట్టి పితృులకు అక్షయ ఫలాన్ని కోరువారు అక్కడ ఎల్లప్పుడూ శ్రాద్ధం ఇవ్వాలి.

Verse 61

कृतात्मा वाकृतात्मा च यत्र विज्ञायते नरः / स्वर्गमार्गप्रदं नाम तीर्थं सद्यो वरप्रदम्

ఎక్కడ మనిషి కృతాత్ముడా అకృతాత్ముడా అని తెలిసిపోతాడో, ఆ తీర్థం ‘స్వర్గమార్గప్రద’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి, తక్షణమే వరప్రదం.

Verse 62

चीराण्युत्सृज्य यस्मिंस्तु दिवं सप्तर्षयो गाताः / अद्यापि तानि दृश्यन्ते चीराण्यंभोगतानि तु

ఏ స్థలంలో సప్తర్షులు తమ చీరలను విడిచి దివ్యలోకానికి వెళ్లారో, ఆ చీరలు నేటికీ నీటిలో ఉన్నట్లుగా కనిపిస్తాయి.

Verse 63

स्नात्वा स्वर्गमवाप्नोति तस्मिंस्तीर्थेत्तमे नरः / ख्यातमायतनं तत्र नन्दिनः सिद्धसेवितम्

ఆ ఉత్తమ తీర్థంలో స్నానం చేసిన నరుడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు. అక్కడ సిద్ధులు సేవించే నందీ యొక్క ప్రసిద్ధ ఆలయం ఉంది.

Verse 64

नन्दीश्वरस्य सा मूर्त्तिर्निराचारैर्नदृश्यते / दृश्यन्ते काञ्चना युपास्त्वर्चिषो भास्करोदये

నందీశ్వరుని ఆ మూర్తి ఆచారరహితులకు దర్శనమివ్వదు. అయితే సూర్యోదయంలో స్వర్ణయూపాలు మరియు వాటి ప్రకాశ కాంతులు కనిపిస్తాయి.

Verse 65

कृत्वा प्रदक्षिणं तांस्तु गच्छन्त्यानन्दिता दिवम् / सर्वतश्च कुरुक्षेत्रं सुतीर्थं तु विशेषतः

వాటికి ప్రదక్షిణ చేసి భక్తులు ఆనందంతో స్వర్గానికి వెళ్తారు. సమస్త కురుక్షేత్రమే సుతీర్థం, అయితే ఇది విశేషంగా.

Verse 66

पुण्यं सनत्कुमारस्य योगेशस्य महात्मनः / कीर्त्यते च तिलान्दत्त्वा पितृभ्योवै सदाक्षयम्

మహాత్ముడైన యోగేశుడు సనత్కుమారుని పుణ్యం ఇలా కీర్తించబడుతుంది—పితృదేవతలకు నువ్వులు దానం చేస్తే సదా అక్షయ ఫలం లభిస్తుంది.

Verse 67

उक्तमेवाक्षयं श्राद्धं धर्मराजनिषेवितम् / श्राद्धं दत्तममावास्यां विधिना च यथाक्रमम्

ధర్మరాజుడు సేవించినదే అక్షయ శ్రాద్ధమని చెప్పబడింది—అమావాస్యనాడు విధిగా, క్రమానుసారం సమర్పించిన శ్రాద్ధం.

Verse 68

पुंसः सन्निहितायां तु कुरूक्षेत्रे विशेषतः / अर्चयित्वा पितॄंस्तत्र स पुत्रस्त्वनृणो भवेत्

కురుక్షేత్రంలో విశేషంగా సమీపించి అక్కడ పితృదేవతలను అర్చించిన పుత్రుడు పితృఋణం నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 69

सरस्वत्यां विनशने प्लक्षप्रश्रवणे तथा / व्यासतीर्थे दृषद्वत्यां त्रिप्लक्षे च विशेषतः

సరస్వతీ నదిలోని వినశన, ప్లక్షప్రశ్రవణ, దృషద్వతీ తీరంలోని వ్యాసతీర్థం, అలాగే త్రిప్లక్ష—ఇవి విశేష పుణ్యతీర్థాలు.

Verse 70

देयमोङ्कारपवने श्राद्धमक्षयमिच्छता / शक्रावतारे गङ्गायां मैनाके च नगोत्तमे

అక్షయ ఫలమిచ్చే శ్రాద్ధాన్ని కోరువాడు ఓంకారపవనంలో శ్రాద్ధం సమర్పించాలి; అలాగే గంగలోని శక్రావతార తీర్థంలో, శ్రేష్ఠమైన మైనాక పర్వతంలో కూడా।

Verse 71

यमुनाप्रभवे चैव सर्वपापैः प्रमुच्यते / अत्युष्णाश्चातिशीताश्च आपस्तस्मिन्निदर्शनम्

యమునా ఉద్గమస్థానంలో (స్నానాదులతో) సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది; అక్కడి జలాలు కొన్నిసార్లు అత్యంత వేడిగా, కొన్నిసార్లు అత్యంత చల్లగా ఉండటం దాని సూచన।

Verse 72

यमस्य भगिनी पुष्या मार्त्तण्डदुहिता शुभा / तत्राक्षयं सदा श्राद्धं पितृभिः पूर्वकीर्त्तितम्

యముని సోదరి, శుభమైన మార్తండ కుమార్తె పుష్యా—ఆ స్థలంలో శ్రాద్ధం ఎల్లప్పుడూ అక్షయ ఫలమని పితృదేవతలు పూర్వమే ప్రకటించారు.

Verse 73

ब्रह्मतुण्डह्रदे स्नात्वा सद्दयो भवति ब्राह्मणः / तस्मिंस्तु श्राद्धमानन्त्यं जपहोमतपांसि च

బ్రహ్మతుణ్డ హ్రదంలో స్నానం చేసిన బ్రాహ్మణుడు తక్షణమే పవిత్రుడవుతాడు. ఆ తీర్థంలో చేసిన శ్రాద్ధం అనంత ఫలాన్ని ఇస్తుంది; జపం, హోమం, తపస్సు కూడా ఫలప్రదమవుతాయి.

Verse 74

स्थाणुभूतो ऽचरत्तत्र वसिष्टो वै महातपाः / अद्यापि तत्र दृश्यन्ते पादपा मणिबर्हणाः

మహాతపస్వి వసిష్ఠుడు అక్కడ స్థాణువలె అచలంగా నివసించాడు. నేటికీ అక్కడ మణివంటి బర్హణాలు కలిగిన వృక్షాలు దర్శనమిస్తాయి.

Verse 75

तुला तु दृश्यते तत्र धर्मान्धर्मनिधर्शिनी / यथा वै तोलितं विप्रैस्तीर्थानां फलमुत्तमम्

అక్కడ ధర్మాధర్మాలను పరీక్షించే తులా దర్శనమిస్తుంది. విప్రులు తూచినట్లుగా తీర్థాల ఉత్తమ ఫలం అక్కడ వెల్లడవుతుంది.

Verse 76

पितॄणां दुहिता योगा गन्धकालीति विश्रुता / चतुर्थो ब्रह्मणस्त्वंशः पराशरकुलोद्भवः

పితృదేవతల కుమార్తె ‘యోగా’ గంధకాళీ అని ప్రసిద్ధి. పరాశర వంశంలో జన్మించిన ఆమె బ్రహ్ముని నాలుగవ అంసమని చెప్పబడుతుంది.

Verse 77

व्यसिष्यति चतुर्द्धा वै वेदं धीमान्महामुनिः / महायोगं महात्मानं या व्यासं जनयिष्यति

బుద్ధిమంతుడైన మహాముని వేదాన్ని నాలుగు భాగాలుగా విభజిస్తాడు. మహాయోగి, మహాత్ముడైన వ్యాసుని జన్మింపజేసేది ఆమెనే.

Verse 78

अच्छोदकं नामसरस्तत्राच्छोदासमुद्भवः / मत्स्ययोनौ पुनर्जाता नियोगात्कारणेन तु

అక్కడ ‘అచ్చోదక’ అనే సరస్సు ఉంది; అక్కడినుంచే అచ్చోదా ఉద్భవించింది. నియోగ కారణముచేత ఆమె మత్స్యయోనిలో మళ్లీ జన్మించింది.

Verse 79

तस्यास्त्वाद्याश्रमे पुण्ये पुण्यकृद्भिर्निषेविते / दत्तं सकृदपि श्राद्धमक्षयं समुदाहृतम्

ఆమె ఆద్య పుణ్యాశ్రమంలో, పుణ్యకర్ములు సేవించే ఆ స్థలంలో, ఒక్కసారి చేసిన శ్రాద్ధమూ ‘అక్షయ’ ఫలమని చెప్పబడింది.

Verse 80

नद्यां योगसमाधानं दत्तं युगपदुद्भवेत् / कुबेरतुङ्गे पापघ्नं व्यासतीर्थेतथैव च

నదిలో యోగసమాధానంతో ఇచ్చిన దానం తక్షణమే ఫలిస్తుంది. కుబేరతుంగలోను, వ్యాసతీర్థంలోను అది పాపనాశకమని చెప్పబడింది.

Verse 81

पुण्यायां ब्रह्मणो वेद्यां श्राद्धमानन्त्यमिष्यते / सिद्धैस्तु सेविता नित्यं दृश्यते तु कृतात्मभिः

పుణ్యమయమైన బ్రహ్మవేదిలో చేసిన శ్రాద్ధం అనంత ఫలమని భావిస్తారు. సిద్ధులు దానిని నిత్యం సేవిస్తారు; కృతాత్ములు దానిని దర్శిస్తారు.

Verse 82

अनिवर्तनं तु नन्दायां वेद्याः प्रागुत्तरदिशि / सिद्धिक्षेत्रं सुरैर्जुष्टं यत्प्राप्य न निवर्त्तते

వేదికి ఈశాన్య దిశలో నందా వద్ద ‘అనివర్తన’ అనే సిద్ధిక్షేత్రం ఉంది; దేవతలు దానిని సేవిస్తారు. దానిని పొందినవాడు మళ్లీ తిరిగి రాడు.

Verse 83

महालये पदं न्यस्तं महादेवेन धीमता / भूतानामनुकंपार्थं नास्तिकानां निदर्शनम्

మహాలయంలో ధీమంతుడైన మహాదేవుడు తన పాదచిహ్నాన్ని స్థాపించాడు—భూతులపై కరుణార్థం, నాస్తికులకు బోధక నిదర్శనంగా।

Verse 84

विरजे त्वक्षयं श्राद्धं पूर्वमेव महालये / नन्दायां विरजे चैव तथैव च महालये

విరజలోను మహాలయంలోను పూర్వమే అక్షయ శ్రాద్ధం జరుగుతుంది; నందాలో, విరజలో, అలాగే మహాలయంలో కూడా।

Verse 85

आत्मानं तारयन्तीह दशपूर्वान्दशापरान् / काकह्रदे जातिस्मर्यं सुवर्णममितौजसम्

ఇక్కడ వారు తమను తాము రక్షించుకొని, పది పూర్వికులను పది పరవారసులను కూడా తరింపజేస్తారు; కాకహ్రదంలో జన్మస్మృతి ప్రసాదించే, స్వర్ణవర్ణంగా ప్రకాశించే, అపార తేజస్సు గల ఫలం లభిస్తుంది।

Verse 86

कौमारं च सरः पुण्यं नागभोगाभिरक्षितम् / कुमारतीर्थे स्नात्वा तु त्रिदिवं याति मानवः

కౌమారమనే పుణ్యసరోవరం నాగభోగాలతో రక్షింపబడింది; కుమారతీర్థంలో స్నానం చేసిన మనిషి త్రిదివం (స్వర్గం) చేరుతాడు।

Verse 87

देवालये तपस्तस्वा एकपादेन दुश्चरम् / निराहारो युगं दिव्यमुमातुङ्गो स्थितो ज्वलन्

దేవాలయంలో అతడు ఒక పాదంపై దుష్కర తపస్సు చేశాడు; నిరాహారుడై దివ్య యుగకాలం ఉమాతుంగుడు (ఉమాప్రియుడు) జ్వలిస్తూ నిలిచెను।

Verse 88

उमातुङ्गे भृगोस्तुङ्गे ब्रह्मतुङ्गे महालये / तत्र श्राद्धानि देयानि नित्यमक्षयमिच्छता

ఉమాతుంగ, భృగోతుంగ, బ్రహ్మతుంగ, మహాలయంలో నిత్య అక్షయ ఫలాన్ని కోరువాడు అక్కడ శ్రాద్ధాలను ఎల్లప్పుడూ సమర్పించాలి।

Verse 89

अक्षयं तु सदा श्राद्धं शालग्रामे समन्ततः / दुष्कृतं दृश्यते तत्र प्रत्यक्षमकृतात्मनाम्

శాలగ్రామంలో చుట్టూ చేయబడిన శ్రాద్ధం ఎల్లప్పుడూ అక్షయమే; అక్కడ అసంయములైన వారి దుష్కృతం ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తుంది।

Verse 90

प्रत्यदेशो ह्यशिष्टानां शिष्टानां च विशेषतः / तत्र देवह्रदः पुण्यो ब्रह्मणो नागराट् शुचिः

ఆ ప్రాంతం అశిష్టులకు శిక్షాస్థలమై, శిష్టులకు విశేష మంగళదాయకమై ఉంటుంది; అక్కడ బ్రహ్ముని పుణ్యమైన దేవహ్రదం, శుచియైన నాగరాట్ ఉంది।

Verse 91

पिण्डं गृह्णति हि सतां न गृह्णात्यसतां सदा / अतिप्रदीप्तैर्भुजगैर्भोक्तुमन्नं न शक्यते

సత్పురుషుల పిండాన్ని అక్కడ స్వీకరిస్తారు, అసత్పురుషులదాన్ని ఎప్పుడూ కాదు; అతి దహించే సర్పాల మధ్య అన్నం భుజించడం ఎలా అసాధ్యమో అలా।

Verse 92

प्रत्यक्षं दृश्यते धर्मस्तीर्थयोर्नतयोर्द्वयोः / कारवत्यां च शाण्डिल्यां गुहायां वामनस्य च

‘నత’ అనే రెండు తీర్థాలలో ధర్మం ప్రత్యక్షంగా దర్శనమిస్తుంది; అలాగే కారవతి, శాండిల్యా మరియు వామనుని గుహలో కూడా।

Verse 93

गत्वा चैतानि पूतःस्याच्छ्रदद्धमक्षयमेव च / जपो होमस्तपो ध्यानं यत्किञ्चित्सुकृतं भवेत्

ఈ తీర్థాలకు వెళ్లినవాడు పవిత్రుడవుతాడు; అతని శ్రద్ధ అక్షయమవుతుంది. జపం, హోమం, తపస్సు, ధ్యానం మరియు ఏ చిన్న పుణ్యకర్మ అయినా ఫలప్రదమవుతుంది.

Verse 94

ब्रह्मचर्यं च यौ धत्ते गुरुभक्तिं शतं समाः / एवमाद्यास्सरिच्छ्रेष्ठा यत्स्नानादघमोक्षणम् / कुमारधारा तत्रैव दृष्टा पापं प्रणश्यति

బ్రహ్మచర్యాన్ని ధరించి వంద సంవత్సరాలు గురుభక్తిని ఆచరించువాడు—అటువంటి ఆద్య శ్రేష్ఠ నదులు, వాటిలో స్నానం చేస్తే పాపమోచనం కలుగుతుంది. అక్కడ కుమారధార దర్శనమాత్రంతోనే పాపం నశిస్తుంది.

Verse 95

ध्यानासनं तु तत्रैव व्यासस्याद्यापि दृश्यते / शैलः कान्तिपुराभ्याशे प्रागुदीच्यां दिशि स्थितः

అక్కడే వ్యాసుని ధ్యానాసనం ఇప్పటికీ దర్శనమిస్తుంది. కాంతిపురానికి సమీపంలో ఈశాన్య దిశలో ఆ శైలం నిలిచి ఉంది.

Verse 96

पुण्य पुष्करिणी तत्र किरातगणरक्षिता / यस्यां स्नात्वा सकृद्विप्रः कामानाप्नोति शाश्वतान्

అక్కడ కిరాతగణులు కాపాడే పుణ్య పుష్కరిణి ఉంది. అందులో ఒక్కసారి స్నానం చేసిన బ్రాహ్మణుడు శాశ్వతమైన ఇష్టఫలాలను పొందుతాడు.

Verse 97

अदृश्यः सर्वभूतानां देववच्चरते महीम्

అతడు సమస్త భూతాలకు అదృశ్యుడై దేవునివలె భూమిపై సంచరిస్తాడు.

Verse 98

काश्यपस्य महातीर्थं कालसर्पिरिति श्रुतम् / तत्र श्राद्धानि देयानि नित्यमक्षयमिच्छता

కాశ్యపుని మహాతీర్థం ‘కాలసర్పి’ అని ప్రసిద్ధం. నిత్య అక్షయ ఫలము కోరువాడు అక్కడ శ్రాద్ధములు నిత్యం దేయము.

Verse 99

देवदारुवने वापि धारायास्तु निदर्शनम् / निर्धूतानि तु पापानि दृश्यन्ते सुकृतात्मनाम्

దేవదారువనంలో కూడా ధార యొక్క ఇదే నిదర్శనం—సుకృతాత్ముల పాపములు అక్కడ కడిగి తొలగినట్లు కనబడుతాయి.

Verse 100

भागीरथ्यां प्रयागे तु नित्यमक्षयमुच्यते / कालञ्जरे दशार्णायां नैमिषे कुरुजाङ्गले

భాగీరథీ నదీ సంగమమైన ప్రయాగంలో నిత్య అక్షయ ఫలమని చెప్పబడింది; అలాగే కాలంజర, దశార్ణా, నైమిష, కురుజాంగలలో కూడా.

Verse 101

वाराणस्यां नगर्यां च देयं श्राद्धं प्रयत्नतः / तत्र योगेश्वरो नित्यं तस्यां दत्तमथाक्षयम्

వారణాసీ నగరంలో కూడా శ్రద్ధతో శ్రాద్ధం దేయము. అక్కడ యోగేశ్వరుడు నిత్యం నివసించుచున్నాడు; అందువల్ల అక్కడ ఇచ్చినది అక్షయమగును.

Verse 102

गत्वा चैतानि पूर्तः स्याच्छ्राद्धमक्षय्यमेव च / जबो होमस्तथा ध्यानं यत्किञ्चित्सुकृतं भवेत्

ఈ తీర్థాలకు వెళ్లినవాడు పూర్తపుణ్యముతో యుక్తుడగును; శ్రాద్ధమూ అక్షయమగును. జపం, హోమం, ధ్యానం—ఏ సుకృతకర్మ చేసినా ఫలప్రదమగును.

Verse 103

लौहित्ये वैतरण्यां चस्वर्गवेद्यां तथैव च / सा तु देवी समुद्रान्ते दृश्यते चैव नामभिः

లౌహిత్య, వైతరణీ, స్వర్గవేదీ అనే స్థలాలలో కూడా ఆ దేవి సముద్రతీరంలో అనేక నామాలతో దర్శనమిస్తుంది.

Verse 104

गयायां धर्मवृष्ठे तु सरसि ब्रह्मणस्तथा / गयां गृध्रवटे चैव श्राद्धं दत्तं महाफलम्

గయాలో ధర్మవృష్ట అనే సరస్సులో, అలాగే బ్రహ్మసరస్సులో, గయా గృధ్రవటంలో ఇచ్చిన శ్రాద్ధం మహాఫలప్రదం.

Verse 105

हिमं च पतते तत्र समन्तात्पञ्चयो जनम् / भरतस्याश्रमे पुण्ये ऽरण्यं पुण्यतमं स्मृतम्

అక్కడ చుట్టూ ఐదు యోజనాల వరకు హిమపాతం జరుగుతుంది; భరతుని పుణ్యాశ్రమంలోని ఆ అరణ్యం అత్యంత పుణ్యమైనదిగా స్మరించబడుతుంది.

Verse 106

मतङ्गस्य वनं तत्र दृश्यते सर्वमानुषैः / स्थापितं धर्मसर्वस्वं लोकस्यास्य निदर्शनम्

అక్కడ మతంగ ఋషి వనం అందరు మనుష్యులకు దర్శనమిస్తుంది; అది ఈ లోకానికి ధర్మసర్వస్వాన్ని స్థాపించిన నిదర్శనం.

Verse 107

यद्दण्डकवनं पुण्यं पुण्यकृद्भिर्निषेवितम् / यस्मिन्प्राहुर्विशल्येति तीर्थं सद्यो निदर्शनम्

పుణ్యకార్యులు సేవించే ఆ పుణ్య దండకవనంలో ‘విశల్యా’ అనే తీర్థం తక్షణమే దర్శనమిస్తుంది.

Verse 108

तुलामानैस्तथा चापि शास्त्रैश्च विविधैस्तथा / उन्मच्चन्ति तथा लग्न ये वै पापकृतो जनाः

తులామానాలు, నానా శాస్త్రాలలో మునిగిపోయిన పాపకర్ములు ఆసక్తితో ఉన్మత్తులవలె ప్రవర్తిస్తారు।

Verse 109

तृतीयायां तथा पादे निराधायां तु मण्डले / महाह्रदे च कौशिक्यां दत्तं श्राद्धं महाफलम्

తృతీయా తిథి పాదంలో, నిరాధా మండలంలో, కౌశికీ మహాహ్రదంలో ఇచ్చిన శ్రాద్ధం మహాఫలప్రదం।

Verse 110

मुण्डपृष्टे पदं न्यस्तं महादेवेन धीमता / बहुदेवयुगांस्तप्त्वा तपस्तीव्रं सुदश्चरम्

ముండపృష్టంపై ధీమంతుడైన మహాదేవుడు పాదం నిలిపెను; అనేక దేవయుగాలపాటు అతడు తీవ్రమైన, అత్యంత దుష్కర తపస్సు చేసెను।

Verse 111

अल्पेनाप्यत्र कालेन नरो धर्मपरायणः / पाप्मानमुत्सृजत्याशु जीर्णां त्वचमिवोरगः

ఇక్కడ కొద్దికాలంలోనే ధర్మపరాయణుడు పాపాన్ని త్వరగా విడిచిపెడతాడు; పాము పాత చర్మాన్ని వదిలినట్లుగా।

Verse 112

सिद्धानां प्रीतिजननं पपानां च भयङ्करम् / लेलिहानैर्महाघोरै रक्ष्यते सुमहोरगैः

ఇది సిద్ధులకు ప్రీతికరం, పాపులకు భయంకరం; నాలుక లేలిహానమాడే మహాఘోర మహోరగాలు దీనిని కాపాడుతాయి।

Verse 113

नाम्ना कनकनन्दीति तीर्थं जगति विश्रुतम् / उदीच्यां मुण्डपृष्टस्य ब्रह्मर्षिगणसेवितम्

‘కనకనందీ’ అనే పేరుగల ఈ తీర్థం లోకంలో ప్రసిద్ధి పొందింది. ఇది ముండపృష్టానికి ఉత్తర దిశలో ఉండి బ్రహ్మర్షిగణుల సేవతో పావనమైంది.

Verse 114

तत्र स्नात्वा दिवंयान्ति स्वशरीरेण मानवाः / दत्तं वापि सदा श्राद्धमक्षय्यं समुदाहृतम्

అక్కడ స్నానం చేసిన మనుష్యులు తమ శరీరంతోనే స్వర్గానికి వెళ్తారు. అక్కడ సమర్పించిన శ్రాద్ధం కూడా నిత్యంగా అక్షయ ఫలదాయకమని చెప్పబడింది.

Verse 115

ऋणैस्त्रिभिस्ततः स्नात्वा निष्क्रीणाति नरस्तनुम् / मानसे सरसि स्नात्वा श्राद्धंनिर्वर्त्तयेत्ततः

అక్కడ స్నానం చేసి మనిషి మూడు ఋణాల నుండి విముక్తుడై తన దేహాన్ని శుద్ధి చేసుకుంటాడు. తరువాత మానస సరస్సులో స్నానం చేసి శ్రాద్ధాన్ని నిర్వహించాలి.

Verse 116

तीरे तु सरसस्तस्य देवस्या यतनं महत् / आरुह्य तु जपंस्तत्र सिद्धो याति दिवं ततः

ఆ సరస్సు తీరంలో ఆ దేవుని మహత్తర ఆలయం ఉంది. అక్కడ ఎక్కి జపం చేసే వాడు సిద్ధుడై అక్కడి నుండి స్వర్గానికి వెళ్తాడు.

Verse 117

उत्तरं मानसं गत्वासिद्धिं प्राप्नोत्यनुत्तमाम् / स्नात्वा तस्मिन्सरश्रेष्ठे दृश्यते महादद्भुतम्

ఉత్తర మానసానికి వెళ్లినవాడు అనుత్తమమైన సిద్ధిని పొందుతాడు. ఆ శ్రేష్ఠ సరస్సులో స్నానం చేసినప్పుడు మహా అద్భుత దర్శనం కనిపిస్తుంది.

Verse 118

दिवश्च्युता महाभागा ह्यन्तरिक्षे विराजते / गङ्गा त्रिपथगा देवी विष्णुपादाच्च्युता सती

దివ్యలోకమునుండి అవతరించిన మహాభాగ్య గంగా అంతరిక్షంలో విరాజిల్లుతుంది. ఆమె త్రిపథగా దేవి, విష్ణుపాదమునుండి ఉద్భవించిన పవిత్ర సతి.

Verse 119

आकाशे दृश्यते तत्र तोरणं सूर्यसन्निभम् / जांबूनदमयं पुण्यं स्वगद्वारमिवायतम्

అక్కడ ఆకాశంలో సూర్యసమాన కాంతితో ఒక తోరణం దర్శనమిస్తుంది. అది పుణ్యమైన జాంబూనద స్వర్ణమయము, విస్తారమైన స్వర్గద్వారంలా ఉంది.

Verse 120

ततः प्रवर्त्तते भूयः सर्वसागरमण्डिका / पावनी सर्वभूतानां धर्मज्ञानां विशेषतः

ఆపై ఆమె మరల ప్రవహించి సమస్త సముద్రాల మండలమువలె విస్తరిస్తుంది. ఆమె సమస్త జీవులను పవిత్రం చేస్తుంది, ముఖ్యంగా ధర్మజ్ఞులను.

Verse 121

चन्द्रभागा च सिद्धुश्च शुभे मानससंभवे / सागरं पश्चिमं यातो दिव्यः सिंधुनदो वरः

శుభమైన మానససరోవరంలో పుట్టిన చంద్రభాగా మరియు సిద్ధు—ఈ దివ్య శ్రేష్ఠ సింధునది పశ్చిమ సముద్రాన్ని చేరుతుంది.

Verse 122

पर्वतो हिमवान्नाम नानाधातुविभूषितः / आयतो वै सहस्राणि योजनानां बहुनि तु

హిమవాన్ అనే పర్వతం నానావిధ ధాతువులతో అలంకరించబడి ఉంది. దాని విస్తీర్ణం అనేక సహస్ర యోజనాల వరకు వ్యాపించింది.

Verse 123

सिद्धचारणसंकीर्णा देवर्षिगणसेविता / तत्र पुष्करिणी रम्या सुषुम्णा नाम नामतः

అక్కడ సిద్ధచారణులతో నిండినది, దేవర్షిగణములు సేవించు ఒక రమ్యమైన పుష్కరిణి ఉంది; పేరుగా దాని నామము ‘సుషుమ్ణా’ అని ప్రసిద్ధి.

Verse 124

दशवर्षसहस्राणि तस्यां स्नातस्तु जीवति / श्राद्धं भवति चानन्तं तत्र दत्तं महोदयम्

ఆ పుష్కరిణిలో స్నానం చేసినవాడు పది వేల సంవత్సరాలు జీవిస్తాడు; అక్కడ అర్పించిన శ్రాద్ధము అనంత ఫలప్రదమై మహాపుణ్యోదయాన్ని కలిగిస్తుంది.

Verse 125

तारयेच्च सदा श्राद्धे दशपूर्वान्दशापरान् / सर्वत्र हिमवान्पुण्यो गङ्गा पुण्या समन्ततः

శ్రాద్ధంలో అతడు ఎల్లప్పుడూ పది పూర్వికులను, పది పరవారిని తరింపజేస్తాడు; హిమవంతుడు సర్వత్ర పుణ్యమయుడు, గంగ సమంతతః పవిత్రం.

Verse 126

समुद्रगाः समुद्राश्च सर्वे पुण्याः समन्ततः / एवमादिषु चान्येषु श्राद्धं निर्वर्तयेद्बुधः

సముద్రంలో కలిసే నదులు మరియు సముద్రాలు—అన్నీ సమంతతః పుణ్యమయములు; ఇలాగే ఇతర తీర్థస్థలాలలోనూ బుద్ధిమంతుడు శ్రాద్ధాన్ని నిర్వహించాలి.

Verse 127

पुतो भवति वै स्नात्वा हुत्वा दत्त्वा तथैव च / शेलसानुषु शृङ्गेषु कन्दरेषु गुहासु च

స్నానం చేసి, హోమం చేసి, దానం ఇచ్చినవాడు నిశ్చయంగా పవిత్రుడవుతాడు—పర్వతాల ఒడుదుడుకులలో, శిఖరాలలో, కందరాలలో, గుహలలో కూడా.

Verse 128

उपह्वरनितंबेषु तथा प्रस्रवणेषु च / पुलिनेष्वापगानां च तथैव प्रभवेषु च

ఉపహ్వర నితంబాలలో, అలాగే ప్రస్రవణాలలో; నదుల పులినాలలో మరియు వాటి ఉద్భవస్థానాలలో కూడా।

Verse 129

महोदधौ गवां गोष्टे संगमेषु वनेषु च / सुसंमृष्टोपलिप्तेषु त्दृद्येषु सुरभिष्वथ

మహాసముద్ర తీరంలో, గోవుల గోశాలలో, సంగమస్థలాల్లో మరియు వనాల్లో; బాగా మృదువుగా లేపి, దృఢంగా, సువాసనగా ఉన్న చోట్ల।

Verse 130

गोमयेनोपलिप्तेषु विविक्तेषु गृहेषु च / कुर्याच्छ्राद्धमथैतेषु नित्यमेव यथाविधि

గోమయంతో లేపబడిన, ఏకాంత గృహాలలో కూడా; ఈ స్థలాలలో విధిపూర్వకంగా నిత్యం శ్రాద్ధం చేయవలెను।

Verse 131

प्राग्दक्षिणां दिशं गत्वा सर्वकामचिकीर्षया / एवमेतेषु सर्वेषु श्राद्धं कुर्यादतन्द्रितः

ప్రాగ్దక్షిణ దిశకు వెళ్లి, సమస్త కోరికల సాధనార్థం; ఇదే విధంగా ఈ అన్ని చోట్ల అలసట లేక శ్రాద్ధం చేయాలి।

Verse 132

एतेष्वेव तु मेधावी ब्राह्मीं सिद्धिमवाप्नुयात् / त्रैवर्णविहितैः स्थाने धर्मे वर्णाश्रमे रतैः

ఈ స్థలాలలోనే మేధావి బ్రాహ్మీ సిద్ధిని పొందును; త్రైవర్ణులు విధించిన, ధర్మంలో మరియు వర్ణాశ్రమాచారంలో రతమైన స్థలాలలో।

Verse 133

कौपस्थानं च संत्यागात्प्राप्यते पितृपूजनम् / तीर्थान्यनुसरन्वीरः श्रद्दधानः समाहितः

కౌపస్థానాన్ని త్యజించుటవలన పితృపూజ ఫలము లభిస్తుంది. శ్రద్ధతో సమాధానచిత్తుడైన వీరుడు తీర్థాలను అనుసరిస్తాడు.

Verse 134

कृतपापो ऽपि शुध्येत किं पुनः शुभकर्मकृत् / तिर्यग्योनिं न गच्छेच्च कुदेशे च न जायते

పాపం చేసినవాడైనా శుద్ధి పొందగలడు; మరి శుభకర్మచేసేవాడు ఎంత ఎక్కువగా! అతడు తిర్యగ్యోనికి పోడు, కుదేశంలో జన్మించడు.

Verse 135

स्वर्गी भवति विप्रो वै मोक्षोपायं च विन्दति / अश्रद्दधानः पापायुर्नास्तिको ऽच्छिन्नसंशयः

విప్రుడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు, మోక్షోపాయమును కూడా కనుగొంటాడు. కానీ శ్రద్ధలేని, పాపాయుష్కుడైన నాస్తికుని సందేహం తరుగదు.

Verse 136

हेतुनिष्ठश्च पञ्चैते न तीर्थे फलभागिनः / गुरुतीर्थे परा सिद्धिस्तीर्थानां परमं पदम्

హేతువాదంలో నిలిచిన ఈ ఐదుగురు తీర్థఫలానికి పాత్రులు కారు. గురుతీర్థంలో పరమసిద్ధి ఉంది; అదే తీర్థాల పరమపదం.

Verse 137

ध्यानं तीर्थं परं तस्माद्ब्रह्मतीर्थं सनातनम् / उपवासात्परं ध्यानमिन्द्रियाणां निवर्त्तनम्

అందువల్ల ధ్యానమే పరమ తీర్థం—సనాతన బ్రహ్మతీర్థం. ఉపవాసం కంటే ధ్యానం శ్రేష్ఠం; అది ఇంద్రియాలను నివర్తింపజేస్తుంది.

Verse 138

उपवासनिबद्धैर्हि प्राणैरेव पुनः पुनः / प्राणापानौ वशे कृत्वा वशगानीन्दियाणि च

ఉపవాసంతో నియమితమైన ప్రాణాలతో మళ్లీ మళ్లీ ప్రాణాపానాలను వశపరచి, ఇంద్రియాలనూ వశగాములుగా చేయాలి।

Verse 139

बुद्धिं मनसि संयम्य सर्वेषां तु निवर्त्तनम् / प्रत्याहारं कृतं विद्धि मोक्षोपायमसंशयम्

బుద్ధిని మనస్సులో నియమించి, సమస్త విషయాల నుండి ఉపసంహరించుటనే ‘ప్రత్యాహారం’ అని తెలుసుకో; అది నిస్సందేహంగా మోక్షోపాయం।

Verse 140

इन्द्रियाणां मनो घोरं बुद्ध्यादीनां विवर्त्तनम् / अना हारो क्षयं याति विद्यादनशनं तपः

ఇంద్రియాల మనస్సు ఘోరమైనది; అది బుద్ధి మొదలైనవాటిని కూడా తిప్పివేస్తుంది. కాని అనాహారం క్షీణిస్తుంది; కాబట్టి అనశనాన్ని తపస్సుగా తెలుసుకో।

Verse 141

निग्रहे बुद्धिमन्सोरन्यबुद्धिर्न जायते / क्षीणेषु सर्वदोषेषु क्षीणेष्वेवेन्द्रियेषु च

బుద్ధి-మనస్సుల నియంత్రణలో ఇతర బుద్ధి పుట్టదు; సమస్త దోషాలు క్షీణించినప్పుడు, ఇంద్రియాలూ క్షీణించినప్పుడు.

Verse 142

परिनिर्वाति शुद्धात्मा यथा वह्निरनिधनः / कारणेभ्यो गुणेभ्यश्च व्यक्ताव्यक्ताच्च कुत्स्नशः

శుద్ధాత్ముడు అంతం లేని అగ్నిలా సంపూర్ణ శాంతిలో లీనమవుతాడు; కారణాలు, గుణాలు, వ్యక్త-అవ్యక్తముల నుండి సమగ్రంగా అతీతుడవుతాడు।

Verse 143

नियोजयति क्षेत्रज्ञं तेभ्योयोगेन योगवित् / तस्य नास्ति गतिः स्थानं व्यक्ताव्यक्ते च सर्वशः / न सन्नासन्न सदसन्नैव किञ्चिदवस्थितः

యోగవిత్తు యోగముచే ఆ తత్త్వాలలో క్షేత్రజ్ఞుని నియోజింపజేస్తాడు. అతనికి వ్యక్త-అవ్యక్తములందు ఎక్కడా గతి లేదు, స్థానం లేదు. అతడు న సత్, న అసత్; సదసత్ కూడా కాదు—ఏ స్థితిలోనూ నిలువడు.