Shloka 137
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
ध्यानं तीर्थं परं तस्माद्ब्रह्मतीर्थं सनातनम् / उपवासात्परं ध्यानमिन्द्रियाणां निवर्त्तनम्
Transliteration
dhyānaṃ tīrthaṃ paraṃ tasmādbrahmatīrthaṃ sanātanam / upavāsātparaṃ dhyānamindriyāṇāṃ nivarttanam
Translation
అందువల్ల ధ్యానమే పరమ తీర్థం—సనాతన బ్రహ్మతీర్థం. ఉపవాసం కంటే ధ్యానం శ్రేష్ఠం; అది ఇంద్రియాలను నివర్తింపజేస్తుంది.
Word by Word
ध्यानम्meditation
ध्यानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तीर्थम्a tīrtha (holy ford)
तीर्थम्:
Pradhana (प्रधान/विधेय)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (predicate nominative)
परम्supreme
परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th case/अपादान), एकवचन; ‘therefore/from that’
ब्रह्मतीर्थम्the Brahma-tīrtha
ब्रह्मतीर्थम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ब्रह्मणः तीर्थम्
सनातनम्eternal
सनातनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसनातन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
उपवासात्than fasting/from fasting
उपवासात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case/अपादान), एकवचन
परम्higher
परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
ध्यानम्meditation
ध्यानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इन्द्रियाणाम्of the senses
इन्द्रियाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case/सम्बन्ध), बहुवचन
निवर्त्तनम्withdrawal/restraint
निवर्त्तनम्:
Pradhana (प्रधान/विधेय)
TypeNoun
Rootनि-वृत् (धातु) + अन (प्रत्यय) → निवर्तन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाववाचक-नाम (action noun)