Sukta 31
Sukta 2.31
Gṛtsamada (Bhārgava)
Mitra-Varuṇa (with collective invocation of Ādityas, Rudras, Vasus)
Triṣṭubh
இந்த ஸூக்தம் மித்ரன்–வருணனை, ஒழுங்கும் (ṛta) சரியான உறவுமுறையும் நிலைபெறச் செய்யும் சக்திகளாக அழைத்து, ஆதித்யர்கள், ருத்ரர்கள், வசுக்கள் ஆகியோருடன் சேர்ந்து யஜமானனின் பயணத்தின் “ரதத்தை”த் தாங்கி நிலைநிறுத்த வேண்டுமென வேண்டுகிறது. பின்னர் இது விரிந்த விஶ்வேதேவ (அனைத்துத் தேவர்கள்) அணிவகுப்பாகப் பரந்து—த்வஷ்ட்ரு, இளா, பக, த்யாவா-ரோதஸீ, பூஷன், புரந்தி, அஷ்வின்கள் ஆகியோரையும் அழைத்து—ஒவ்வொரு ஆதரவான பிரபஞ்சச் செயல்பாடும் யாகத்தில் தன் ஆசனத்தில் அமருமாறு செய்கிறது. இறுதியில் கவிஞன் தன் சொற்களை புதிதாகச் செய்யப்பட்ட புகழ்ச்சியின் வாகனமாக “வடிவமைத்து”, ஶ்ரவஸ் (புகழ்/ஊக்கமூட்டும் கேள்வி), வாஜ (வீரியம்-உற்சாகம்), த்யீதி (ஒளிவிடும் சிந்தனை) ஆகியவற்றை நாடுகிறான்.
Mantras
Mantra 1
अस्माकं मित्रावरुणावतं रथमादित्यै रुद्रैर्वसुभिः सचाभुवा । प्र यद्वयो न पप्तन्वस्मनस्परि श्रवस्यवो हृषीवन्तो वनर्षदः ॥
ஓ மித்ரா-வருணா! எங்களுக்காக இந்தப் பயணத்தின் ரதத்தைத் தாங்குங்கள்—ஆதித்யர்கள், ருத்ரர்கள், வசுக்கள் ஆகியோர் ஒரே இசைவில் இணைந்து நகர்வதுபோல். எங்கள் ஸ்ரவஸ்யு (புகழ் நாடும்) ஆற்றல்கள் தங்கள் கூடு-இல்லத்தைச் சுற்றி பறவைகள் போலத் தாவி முன்னே பாயும் போது, அவை பிராண-சக்திகளின் ஆனந்தத்தில் மகிழ்ந்து, விரிந்த வெளியில் தம் ஆசனத்தை ஏற்கட்டும்.
Mantra 2
अध स्मा न उदवता सजोषसो रथं देवासो अभि विक्षु वाजयुम् । यदाशवः पद्याभिस्तित्रतो रजः पृथिव्याः सानौ जङ्घनन्त पाणिभिः ॥
அப்பொழுது நிச்சயமாக, ஒரே மனத்தையுடைய தேவர்களே, எங்களுக்காக குலங்களின் (விக்ஷு) நடுவே வலச் செல்வம் (வாஜ) வெல்லும் அந்த ரதத்தை உயர்த்தி/முன்னே செலுத்துங்கள். வேகமிக்க சக்திகள் தங்கள் அடிகளால் பூமியின் மேட்டின் மீது எழும் தூசியை (ரஜஸ்) கடக்கும்போது, அவர்கள் தங்கள் கைகளால் முன்னே தள்ளி அடித்து—பயண வெற்றிக்கான பாதையைச் சீராக்குகின்றனர்.
Mantra 3
उत स्य न इन्द्रो विश्वचर्षणिर्दिवः शर्धेन मारुतेन सुक्रतुः । अनु नु स्थात्यवृकाभिरूतिभी रथं महे सनये वाजसातये ॥
மேலும் இந்திரனும்—அனைத்து மனிதர்களுக்காகச் செயல்படுபவன் (வిశ்வசர்ஷணி)—வானத்திலிருந்து வரும் மருத் படையுடன், ஒளிமிக்க உறுதி/சங்கல்பம் (ஸுக்ரது) உடன், இப்போது நம்மைத் தொடர்ந்து நிற்கிறான்; துரோகம் செய்யாத (அவ்ருக) காப்புகளுடன் (ஊதிபிஃ). மாபெரும் வெற்றிக்காக, வாஜப் பெறுதலுக்காக, அவன் ரதத்தை நிலைநிறுத்தி அமைக்கிறான்.
Mantra 4
उत स्य देवो भुवनस्य सक्षणिस्त्वष्टा ग्नाभिः सजोषा जूजुवद्रथम् । इळा भगो बृहद्दिवोत रोदसी पूषा पुरंधिरश्विनावधा पती ॥
மேலும் அந்த தேவன்—உலகத்தின் தாங்கி (ஸக்ஷணி) த்வஷ்டா—அறிவுடைய சக்திகளுடன் (க்னாபிஃ), ஒரே இசைவு/ஒரே மனம் (ஸஜோஷா) கொண்டு, ரதத்தை இயக்கி ஊக்குவிக்கிறான். இளா, பக, விரிந்த த்யௌ மற்றும் இரு ரோதஸீ, பூஷன், புரந்தி, மேலும் அந்த இரு அதிபதிகள்—அஷ்வின்கள்—இவர்கள் அனைவரும் எங்கள் ஒழுங்கான இயக்கத்தில் தத்தம் இடத்தைப் பெறுவார்களாக.
Mantra 5
उत त्ये देवी सुभगे मिथूदृशोषासानक्ता जगतामपीजुवा । स्तुषे यद्वां पृथिवि नव्यसा वचः स्थातुश्च वयस्त्रिवया उपस्तिरे ॥
மேலும் அந்த இரு தேவியர்—சுபாகை, ஒரே நோக்குடைய இணை—உஷா மற்றும் ராத்திரி, அசையும் அனைத்துலகையும் முன்னே செலுத்துவோர்; ஹே ப்ருதிவி, புதிய வாக்கால் நான் உங்களைப் புகழும் போது, நிலைத்த உயிரும், மும்மடங்கு வாழ்வின் சிறகுடைய சக்திகளும், உன் வளர்ச்சிக்காக உபஸ்திரம் (படுக்கைபோன்ற அடித்தளம்) ஆக விரிந்து படர்கின்றன.
Mantra 6
उत वः शंसमुशिजामिव श्मस्यहिर्बुध्न्योऽज एकपादुत । त्रित ऋभुक्षाः सविता चनो दधेऽपां नपादाशुहेमा धिया शमि ॥
மேலும் உஷிஜ் (அக்னி-எழுப்பும்) புரோகிதர்கள் போல நான் உங்கள் புகழை உரைக்கிறேன்—அஹி புத்ந்ய, அஜ (அஜன்மா) ஏகபாதனும்; மேலும் த்ரித, ருபுக்ஷன், சவித்ர் ஆகியோர் அதை எங்களுக்காக நிறுவுகின்றனர்; மேலும் அபாம் நபாத், ஆஷு-ஹேம (விரைவு-பொன்னொளி), தியா (சிந்தனை/உணர்வு) யில் ஷமி—அமைதியும் சரியான நிலைபெறுதலும்—அருள்கிறான்.
Mantra 7
एता वो वश्म्युद्यता यजत्रा अतक्षन्नायवो नव्यसे सम् । श्रवस्यवो वाजं चकानाः सप्तिर्न रथ्यो अह धीतिमश्याः ॥
இந்த வாக்குகளை நான் உங்களுக்காக வடித்து உயர்த்தி முன்வைக்கிறேன், ஹே யஜ்ய சக்திகளே; ரிஷிகள் இவற்றை புதியதாக இசை-ஒற்றுமையாய் அமைத்தனர். ஷ்ரவஸ் (புகழ்-ஊக்கமளிக்கும் அங்கீகாரம்) நாடி, வாஜ (வலிமை-நிறைவு) விரும்பி, நாம் அந்த தீதி (ஊக்கமூட்டும் சிந்தனை) யை அடைவோமாக—ரதத்திற்குத் தகுந்த, நன்கு இணைக்கப்பட்ட குதிரை போல—பயணப் பாதையில் விரைவாக.
Inside Sukta 31
How it unfolds
- Where it opens
A direct plea to Mitra–Varuṇa to uphold the sacrificer’s ‘chariot,’ immediately widening the circle to the Ādityas, Rudras, and Vasus acting in concord.
- Development
The hymn gathers an expanded assembly of divine functions—artisan power (Tvaṣṭṛ), nourishment and guidance (Pūṣan), allotment and fortune (Bhaga), the two worlds (Dyāvā-Rodasī), and swift helpers (Aśvins)—so the rite becomes a coordinated journey.
- Climax
The moment of full divine seating and mobilization: the chariot is set in motion by Tvaṣṭṛ and the cooperative host, implying an ordered, unstoppable progress of sacrifice and life-path under ṛta.
- Where it settles
The poet seals the act by presenting the hymn itself as newly fashioned workmanship and prays to attain śravas, vāja, and dhīti—swift, well-yoked, and fit for the road.
The deity: Mitra–Varuṇa
- In the VedaMitra and Varuṇa are paired sovereign Ādityas: Mitra upholds concord, contracts, and social harmony; Varuṇa upholds ṛta through vast oversight, binding transgression and releasing the truthful. They are approached as protectors and guides who can “uphold the chariot” of the worshipper, while allied divine hosts (Ādityas, Rudras, Vasus) and artisan/support deities (e.g., Tvaṣṭṛ, Pūṣan, Aśvins) are summoned to cooperate.
- Cosmic functionGuardians of ṛta (cosmic order) and satya (truth), ensuring lawful movement of worlds, seasons, and human society; they coordinate the divine powers so the sacrifice proceeds without obstruction and yields prosperity, safe passage, and right-mindedness.
- Inner significanceMitra symbolizes inner harmony, trust, and right relation; Varuṇa symbolizes conscience, moral clarity, and the encompassing awareness that corrects disorder. Together they represent disciplined alignment—social and psychological—so the ‘journey’ of life and practice moves straight, protected, and fruitful.
The seer
- Gṛtsamada (Bhārgava)Bhṛgu/Bhārgava lineage (Gṛtsamada family of Mandala 2) · Principal seer of much of Rig Veda Mandala 2, known for forceful, well-crafted stotras that yoke multiple deities into a single ritual movement, with a characteristic motif of the hymn/rite as a chariot.
Famous verses
अस्माकं मित्रावरुणावतं रथमादित्यै रुद्रैर्वसुभिः सचाभुवा । प्र यद्वयो न पप्तन्वस्मनस्परि श्रवस्यवो हृषीवन्तो वनर्षदः ॥उत स्य देवो भुवनस्य सक्षणिस्त्वष्टा ग्नाभिः सजोषा जूजुवद्रथम् । इळा भगो बृहद्दिवोत रोदसी पूषा पुरंधिरश्विनावधा पती ॥एता वो वश्म्युद्यता यजत्रा अतक्षन्नायवो नव्यसे सम् । श्रवस्यवो वाजं चकानाः सप्तिर्न रथ्यो अह धीतिमश्याः ॥Attributes of the deity
- Ṛta-protecting sovereignty
- Truthfulness and moral oversight
- Harmony, friendship, and covenant (Mitra)
- Binding/releasing power and vastness (Varuṇa)
- Protective guidance for travel and ritual ‘journey’
- Collective coordination of divine functions (viśvedeva integration)
Also by this seer
- Many hymns of Rig Veda Mandala 2 are attributed to Gṛtsamada (especially the Gṛtsamadasūkta corpus).
- Noted for hymns to Agni and Indra in Mandala 2 that emphasize correct praise (stoma) and ritual efficacy (yajña).
The rite, step by step
- Ācamana and saṅkalpa: establish intention for ṛta-aligned worship and safe progress.
- Agni-kindling (or reaffirming the āhavanīya fire) and preliminary invocations.
- Primary stotra/japa of the sukta to Mitra–Varuṇa, explicitly inviting the Ādityas, Rudras, and Vasus to ‘uphold the chariot.’
- Secondary inclusive invocation (viśvedeva-style): mentally ‘seat’ Tvaṣṭṛ, Iḷā, Bhaga, Dyāvā-Rodasī, Pūṣan, Purandhi, and the Aśvins in the rite as cooperating powers.
- Offer oblations with each verse or at key pauses, concluding with a request for vāja (strength) and dhīti (illumined understanding).
- Śānti and completion: dedicate merit, reaffirm truthfulness and right conduct as the human counterpart of ṛta.
Offerings
- Ghee (ājya) into Agni
- Soma (where applicable) or substitute libations
- Havis such as puroḍāśa/anna offerings (context-dependent)
- Kuśa water libation and concluding oblations (svāhā)
Frequently Asked Questions
The primary deities are Mitra and Varuṇa. The hymn also calls in allied groups—Ādityas, Rudras, and Vasus—and names other supportive powers like Tvaṣṭṛ, Pūṣan, Bhaga, Dyāvā-Rodasī, and the Aśvins.
The chariot is a ritual and life-journey symbol: the sacrifice must move forward in a straight, protected, well-yoked way. Asking the gods to uphold or set the chariot in motion means asking for orderly progress, safety, and successful completion.
It asks for śravas (renown/inspired hearing), vāja (vigor and winning strength), and dhīti (clear, illumined thought). The closing verse presents the hymn itself as carefully crafted so these attainments can be reached.
Ask anything about Sukta 31 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
