Home›Upanishads›Atma›Verse 26
←Previous Verse
Next Verse→

Atma Upanishad: Verse 26

अमुष्य ब्रह्मभूतत्त्वाद् ब्रह्मणः कुत उद्भवः । मायाक्लृप्तौ बन्धमोक्षौ न स्तः स्वात्मनि वस्तुतः ॥

यथा रज्जौ निष्क्रियायां सर्पाभासविनिर्गमौ । अवृतेः सदसत्त्वाभ्यां वक्तव्ये बन्धमोक्षणे ॥ २६–२७ ॥

अमुष्य । ब्रह्म-भूत-तत्त्वात् । ब्रह्मणः । कुतः । उद्भवः ।

माया-क्लृप्तौ । बन्ध-मोक्षौ । न । स्तः । स्व-आत्मनि । वस्तुतः ।

यथा । रज्जौ । निष्क्रियायाम् । सर्प-आभास-विनिर्गमौ ।

अ-वृतेः । सत्-असत्त्वाभ्याम् । वक्तव्ये । बन्ध-मोक्षणे ।

Recitation with translationAtma Upanishad 26

amuṣya brahmabhūtatattvād brahmaṇaḥ kuta udbhavaḥ | māyākḷptau bandhamokṣau na staḥ svātmani vastutaḥ ||

yathā rajjau niṣkriyāyāṃ sarpābhāsavinirgamau | avṛteḥ sadasattvābhyāṃ vaktavye bandhamokṣaṇe || 26–27 ||

अस्य ब्रह्मस्वरूपत्वात् ब्रह्मणः कुत उद्भवः। मायाकल्पितौ बन्धमोक्षौ स्वात्मनि वस्तुतो न स्तः॥ यथा निष्क्रियायां रज्जौ सर्पाभासस्योदयो लयोऽपि आवरणस्य सदसत्त्वाभ्यां कथ्यते, तथा बन्धमोक्षणेऽपि केवलं व्यवहारतः वक्तव्ये॥

From the fact that this (Self) is of the nature of Brahman, how could there be any origination for Brahman? Bondage and liberation, fabricated by māyā, do not truly exist in one’s own Self. As, in an inactive rope, the appearance and disappearance of a snake are spoken of due to the presence or absence of covering (ignorance), so too are bondage and liberation spoken of.

amuṣyaof that (one/thing)
amuṣya:
TypeNoun
Rootidam- (sarvanāma-prātipadika)
Formṣaṣṭhī vibhaktiḥ, ekavacanam, pumān/napuṃsakam (sarvanāma)
brahma-bhūta-tattvātfrom (its) Brahman-nature
brahma-bhūta-tattvāt:
TypeNoun
Roottattva- (prātipadika)
Formpañcamī vibhaktiḥ, ekavacanam, napuṃsakam; (brahma-bhūta-tattva) = brahmaṇi bhūtaṃ tattvam
brahmaṇaḥof Brahman
brahmaṇaḥ:
TypeNoun
Rootbrahman- (prātipadika)
Formṣaṣṭhī vibhaktiḥ, ekavacanam, napuṃsakam
kutaḥfrom where?/how possibly?
kutaḥ:
TypeIndeclinable
Rootkutas (avyaya)
Formavyaya (interrogative)
udbhavaḥorigination/arising
udbhavaḥ:
TypeNoun
Rootudbhava- (prātipadika)
Formprathamā vibhaktiḥ, ekavacanam, pumān
māyā-klṛptauin māyā’s fabrication
māyā-klṛptau:
TypeNoun
Rootklṛpti- (prātipadika)
Formsaptamī vibhaktiḥ, ekavacanam, strī; (māyayā klṛptau)
bandha-mokṣaubondage and liberation
bandha-mokṣau:
TypeNoun
Rootmokṣa- (prātipadika)
Formprathamā vibhaktiḥ, dvivacanam, pumān; itaretara-dvandva (bandhaś ca mokṣaś ca)
nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna (avyaya)
Formniṣedha-avyaya
staḥare (the two)
staḥ:
TypeVerb
Rootas (dhātu)
Formlaṭ (vartamāna), prathamaḥ puruṣaḥ, dvivacanam; parasmaipada; (√as → staḥ)
sva-ātmaniin the own Self
sva-ātmani:
TypeNoun
Rootātman- (prātipadika)
Formsaptamī vibhaktiḥ, ekavacanam, pumān; (sva + ātman)
vastutaḥin reality/essentially
vastutaḥ:
TypeIndeclinable
Rootvastutas (avyaya; from vastu-)
Formavyaya (tasil)
yathājust as
yathā:
TypeIndeclinable
Rootyathā (avyaya)
Formupamā-avyaya
rajjauin a rope
rajjau:
TypeNoun
Rootrajjū- (prātipadika)
Formsaptamī vibhaktiḥ, ekavacanam, strī
niṣkriyāyām(while) motionless/inactive
niṣkriyāyām:
TypeAdjective
Rootniṣkriyā- (prātipadika)
Formsaptamī vibhaktiḥ, ekavacanam, strī; viśeṣaṇa of rajjau
sarpa-ābhāsa-vinirgamauthe two emergences of a snake-appearance
sarpa-ābhāsa-vinirgamau:
TypeNoun
Rootvinirgama- (prātipadika)
Formprathamā vibhaktiḥ, dvivacanam, pumān; (sarpa-ābhāsa) + (vinirgama)
avṛteḥof non-veiling
avṛteḥ:
TypeNoun
Rootavṛti- (prātipadika)
Formṣaṣṭhī vibhaktiḥ, ekavacanam, strī
sat-asattvābhyāmby being and non-being
sat-asattvābhyām:
TypeNoun
Rootasattva- (prātipadika)
Formtṛtīyā vibhaktiḥ, dvivacanam, napuṃsakam; dvandva (sattvaṃ ca asattvaṃ ca)
vaktavyewhen it is to be spoken/expressed
vaktavye:
TypeAdjective
Rootvaktavya- (kṛdanta; √vac)
Formsaptamī vibhaktiḥ, ekavacanam, napuṃsakam; gerundive (tavya)
bandha-mokṣaṇein (the matter of) bondage and liberation
bandha-mokṣaṇe:
TypeNoun
Rootmokṣaṇa- (prātipadika)
Formsaptamī vibhaktiḥ, ekavacanam, napuṃsakam; dvandva-lakṣaṇa (bandhe ca mokṣe ca)
  • amuṣya brahmabhūtatattvād = amuṣya brahma-bhūta-tattvāt
  • kuta udbhavaḥ (no change)
  • māyākḷptau = māyā-klṛptau
  • svātmani = sva-ātmani
  • sarpābhāsavinirgamau = sarpa-ābhāsa-vinirgamau
  • sad-asattvābhyām = sat-asattvābhyām.
Māyā/avidyā as the basis of bandha–mokṣa; ajāti (non-origination) of Brahman; rope–snake adhyāsaMahavakya: Supports ‘Aham Brahmāsmi’ and ‘Tat Tvam Asi’ by asserting the Self’s Brahman-nature and denying real bondage in Ātman.AtharvaChandas: Anuṣṭubh (śloka-style)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Upanishads in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play