Rig Veda 8.8.23: Mandala 8, Sukta 8, Mantra 23
Sukta 8.8
Rishi: Kāṇva lineage
Devata: Aśvinau
Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
त्रीणि पदान्यश्विनोराविः सान्ति गुहा परः । कवी ऋतस्य पत्मभिरर्वाग्जीवेभ्यस्परि ॥
Transliteration
trī́ṇi padā́ny aśvinór āvís sánti gúhā paráḥ | kavī́ r̥tásya pátmabhir arvā́g jīvébhya áspári ||
Translation
अश्विनोस्त्रीणि पदानि सन्ति—आविः सन्ति, गुहा परोऽपि निहितानि। तौ कवी ऋतस्य पत्मभिरर्वाग् जीवेभ्यः समायातौ—अनवरोधौ परितश्च व्याप्नुतः।
Word by Word
त्रीणिthree
त्रीणि:
विशेषण (कर्म/कर्तृ-सम्बन्धः) — ‘पदानि’ इति विशेषयति
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि- (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रि/त्रय
पदानिsteps; tracks; footprints
पदानि:
कर्म (सन्ति इत्यस्य) / विषयः
TypeNoun
Rootपद- (प्रातिपदिक)
अश्विनोःof the Aśvins
अश्विनोः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘पदानि’ इत्यस्य
TypeNoun (proper, dual deity)
Rootअश्विन्- (प्रातिपदिक; द्विवचन-देवता)
आविःopenly; manifestly
आविः:
क्रियाविशेषण (सन्ति) — प्रकाशे/प्रत्यक्षे
TypeIndeclinable
Rootआविस्/आविः (अव्यय-प्रातिपदिक)
सन्तिare
सन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
गुहाin concealment; secretly
गुहा:
अधिकारण (स्थान) — ‘सन्ति’
TypeIndeclinable (locative sense)
Rootगुहा (अव्यय; ‘गुह्’/‘गुह’ भावे) अथवा ‘गुहा’ (स्त्री. प्रातिपदिक) — वेदेषु प्रायः अव्ययवत्
परःfar away; beyond
परः:
क्रियाविशेषण/अधिकारण-भावः — ‘गुहा’ इत्यस्य सह
TypeAdjective
Rootपर- (प्रातिपदिक)
कवीthe two sages/poets (the Aśvins)
कवी:
कर्तृ (सन्ति/आ (गच्छतः) इत्यर्थे) — अश्विनौ
TypeNoun
Rootकवि- (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘पत्मभिः’ इत्यस्य
TypeNoun
Rootऋत- (प्रातिपदिक)
पत्मभिःwith flights; with winged courses/paths
पत्मभिः:
करण (येन) — गमन/आगमनस्य साधनम्
TypeNoun
Rootपत्मन्- (प्रातिपदिक; ‘पतन/पत्’ गतौ इत्यस्य भाव/साधन)
अर्वाक्hither; toward us
अर्वाक्:
क्रियाविशेषण (गत्यर्थे) — ‘इह/अधः/अस्मद्भ्यः प्रति’
TypeIndeclinable
Rootअर्वाक् (अव्यय/दिक्शब्द)
जीवेभ्यःto the living (beings)
जीवेभ्यः:
सम्प्रदान (यस्यार्थे) — ‘अर्वाक्’ गमनस्य लक्ष्यः
TypeNoun
Rootजीव- (प्रातिपदिक)
अस्परिfrom here; from our side/around (Vedic particle)
अस्परि:
अपादान/क्रियाविशेषण — ‘अतः परि/अस्मात् परि’ (from here, beyond/around)
TypeIndeclinable
Rootअस् + परि (उपसर्गयुक्त अव्यय/निपात) अथवा ‘अस्परि’ (अव्यय; वेदिक प्रयोगः = ‘अस्मात् परि/अतः परि’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
