Rig Veda 8.75.4: Mandala 8, Sukta 75, Mantra 4

Sukta 8.75

Rishi: Unknown/uncertain.

Devata: Agni.

Chandas: Likely Anuṣṭubh (requires verification).

Samhita Patha (Devanagari)

अयमग्निः सहस्रिणो वाजस्य शतिनस्पतिः । मूर्धा कवी रयीणाम् ॥

Transliteration

ayám agníḥ sahasríṇo vā́jasya śatínas pátiḥ | mūrdhā́ kavī́ rayīṇā́m ||

Translation

अयम् अग्निः सहस्रिणो वाजस्य पतिः, शतिनः बलसमृद्धेः स्वामी; स रयीणां मूर्धा कविः—अस्माकं सत्तां पूर्णतां प्रति ऊर्ध्वं नयति।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अयम्: this
• अयम्: विशेषणम् (अग्निः इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: कर्तृ (मुख्य-वाक्य-विषयः)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक) < PIE *h₁n̥gʷnis

• सहस्रिणः: of the thousand-fold / thousand-possessing
• सहस्रिणः: सम्बन्ध (वाजस्य इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सहस्रिन् (प्रातिपदिक; सहस्र + -इन्)

• वाजस्य: of the prize/strength (vāja)
• वाजस्य: सम्बन्ध (पतिः इत्यस्य) तथा ‘सहस्रिणः’ इत्यस्य आधारः
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक) < PIE *weh₂ǵ- (strength/drive) (वेदे: ‘prize, might, food’)

• शतिनस्पतिः: lord of the hundred-fold (abundance)
• शतिनस्पतिः: कर्तृ (अग्निः इत्यस्य विशेषण-रूपेण विधेयः)
• Type: Noun (compound epithet)
• Root: शतिन् (प्रातिपदिक; ‘hundred-fold/abounding’) + पति (प्रातिपदिक) (समासः: तत्पुरुष/बहुव्रीह-प्रायः) < पति < PIE *pótis

• मूर्धा: the head / chief
• मूर्धा: कर्तृ/विधेय-नाम (अग्निः इत्यस्य पुनर्विधेयः)
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक) < PIE *mérdʰ- (head) (वेदे: nom. sg. ‘मूर्धा’)

• कवी: the sage/poet
• कवी: कर्तृ/विधेय-नाम (मूर्धा इत्यस्य सह समनाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक) (वेदे: ‘seer, wise one’)

• रयीणाम्: of riches/wealths
• रयीणाम्: सम्बन्ध (मूर्धा/कवी इत्यस्य: ‘of riches’)
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक) (वेदे: ‘wealth, bounty’)