Rig Veda 7.83.5: Mandala 7, Sukta 83, Mantra 5
Sukta 7.83
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra–Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रावरुणावभ्या तपन्ति माघान्यर्यो वनुषामरातयः । युवं हि वस्व उभयस्य राजथोऽध स्मा नोऽवतं पार्ये दिवि ॥
Transliteration
indrā́varuṇāv abhyā́ tapanti mā́ghāny aryó vanúṣām arā́tayaḥ | yuváṃ hí vásva ubháyasya rā́jatho 'dhá smā no avataṃ pā́rye diví ||
Translation
हे इन्द्रावरुणौ, अरातयः शत्रवो माघानि च आर्यस्य वर्धनं च तपन्ति। युवां हि वसोः उभयस्य राजथः—अन्तर्बाह्यस्य; अतः पार्ये दिवि अस्मान् अवतम्।
Word by Word
इन्द्रावरुणौIndra and Varuṇa
इन्द्रावरुणौ:
कर्तृ
TypeNoun (dual deity compound)
Rootइन्द्र + वरुण (प्रातिपदिक) (समास)
अभ्याtowards, against; upon
अभ्या:
अधिकारण (क्रियाविशेषण) / कर्मप्रवचनीय
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय) + आ (दिशार्थे; निपात) → अभ्या (वैदिक प्रयोग)
तपन्तिthey heat, scorch, oppress
तपन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
माघानिthe bounties/gifts (riches)
माघानि:
कर्म
TypeNoun
Rootमाघ (प्रातिपदिक)
अर्यःthe Arya (noble patron/ally)
अर्यः:
कर्तृ (तपन्ति-क्रियायाः) / विशेष्य
TypeNoun
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
वनुषाम्of the hostile/strange men (opponents)
वनुषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवनुष् (प्रातिपदिक)
अरातयःthe harms, hostilities; injurers
अरातयः:
कर्तृ (तपन्ति-क्रियायाः) / विशेष्य
TypeNoun
Rootअराति (प्रातिपदिक)
युवम्you two
युवम्:
कर्तृ (राजथः-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिfor, indeed
हि:
सम्बन्ध (वाक्य-सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
वसोO good one / O wealthy one
वसो:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootवसु (प्रातिपदिक)
उभयस्यof both (kinds/sides)
उभयस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootउभय (प्रातिपदिक)
राजथःyou two rule
राजथः:
क्रिया
TypeVerb
Rootराज् (धातु) अथवा राजन्-भावे ‘to rule’
अधthen, now; moreover
अध:
सम्बन्ध (वाक्य-सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात; वैदिक)
स्मindeed, just
स्म:
सम्बन्ध (वाक्य-सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootस्म (निपात)
नःto us / of us
नः:
सम्प्रदान (अवतं) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अवतम्protect (you two)!
अवतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव् (धातु) (अव + तन्/तृ?; here from अव् ‘to protect’)
पार्येin the far/upper (region)
पार्ये:
अधिकारण
TypeAdjective (locative)
Rootपार्य (प्रातिपदिक; ‘farther/other side’, ‘highest’)
दिविin heaven, in the sky
दिवि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
