Rig Veda 7.82.1: Mandala 7, Sukta 82, Mantra 1
Sukta 7.82
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra-Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रावरुणा युवमध्वराय नो विशे जनाय महि शर्म यच्छतम् । दीर्घप्रयज्युमति यो वनुष्यति वयं जयेम पृतनासु दूढ्यः ॥
Transliteration
índrāvaruṇā yuvám adhvarā́ya no viśé jánāya máhi śárma yacchatam | dīrgháprayajyum áti yó vanuṣyáti vayáṃ jayema pṛ́tanāsu dūḍhyàḥ ||
Translation
हे इन्द्रावरुणौ, युवाम् अस्माकम् अध्वराय, विशे जनाय च महि शर्म यच्छतम्। दीर्घप्रयज्युमतिं यो वानुष्यति तम् अभिभूय, वयं पृतनासु दूढ्याः सन्तः जयेम।
Word by Word
इन्द्रावरुणाO Indra and Varuṇa
इन्द्रावरुणा:
सम्बोधन (आह्वान/सम्बोधन-प्रयोगः)
TypeNoun
Rootइन्द्र + वरुण (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)
युवम्you two
युवम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अध्वरायfor the sacrifice (adhvara)
अध्वराय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विशेfor the clan/settlement
विशे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
जनायfor the people
जनाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
महिgreatly / great
महि:
विशेषण-भाव (क्रिया/कर्म-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय; ‘महन्’ से संबद्ध)
शर्मshelter, protection
शर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
यच्छतम्grant (you two)!
यच्छतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
दीर्घप्रयज्युमतिin (a rite) having long/extended offering-sequence
दीर्घप्रयज्युमति:
अधिकारण (सप्तमी)
TypeAdjective
Rootदीर्घ-प्रयज्यु-मत् (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास; ‘मत्’ प्रत्यय)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वनुष्यतिstrives/presses on (in worship), seeks
वनुष्यति:
क्रिया
TypeVerb
Rootवनुष् (धातु; ‘to seek/woo, strive for, desire’—वैदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जयेमmay we win
जयेम:
क्रिया
TypeVerb
Rootजि (धातु)
पृतनासुin battles
पृतनासु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपृतना (प्रातिपदिक)
दूढ्यः(though) in hard straits / amid difficulties
दूढ्यः:
कर्तृ-विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootदूढि (प्रातिपदिक; ‘दूढि’ = कठिनता/दुर्गता/कठिन-स्थितिः; वैदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.