Rig Veda 7.10.3: Mandala 7, Sukta 10, Mantra 3
Sukta 7.10
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
अच्छा गिरो मतयो देवयन्तीरग्निं यन्ति द्रविणं भिक्षमाणाः । सुसंदृशं सुप्रतीकं स्वञ्चं हव्यवाहमरतिं मानुषाणाम् ॥
Transliteration
ácchā gíro matáyo deva-yántīr agníṃ yanti dráviṇaṃ bhíkṣamāṇāḥ | su-sandṛ́śaṃ su-pratī́kaṃ sváñcaṃ havya-vā́ham aratíṃ mā́nuṣāṇām ||
Translation
देवयन्त्यो गिरो मतयश्च द्रविणं भिक्षमाणाः अग्निम् अच्छायन्ति। सुसंदृशं सुप्रतीकं स्वञ्चं हव्यवाहम्—अरतिं मानुषाणां पथप्रदं सारथिं च तम् उपयान्ति।
Word by Word
अच्छाtowards, unto
अच्छा:
Adhikaraṇa (गत्यर्थे दिशासूचक) / उपसर्गवत्
TypeIndeclinable
Rootअञ्च् (अच्) / अव्यय-प्रातिपदिक ‘अच्छा’
गिरःhymns, songs (praises)
गिरः:
Kartā
TypeNoun
Rootगिर्- (स्त्री) ‘वाक्/स्तुति’
मतयःthoughts, devotions
मतयः:
Kartā (गिरः सह समुच्चित) / सहकर्ता
TypeNoun
Rootमति- (स्त्री) ‘धि/विचार/प्रार्थना’
देवयन्तीःseeking the gods; godward
देवयन्तीः:
Kartā-विशेषण (गिरः/मतयः) / भाव-हेतु
TypeAdjective/Participle
Rootदेवय् (धातु) → देवयन्त् (वर्तमान कृदन्त) / ‘देवयन्ती’
अग्निम्Agni (the Fire-god)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि- (पुं)
यन्तिgo, proceed
यन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु) ‘गच्छति’
द्रविणम्wealth, treasure
द्रविणम्:
Karma (भिक्षमाणाः इत्यस्य) / इष्ट-वस्तु
TypeNoun
Rootद्रविण- (नपुं) ‘धन/सम्पत्’
भिक्षमाणाःbegging, seeking (as suppliants)
भिक्षमाणाः:
Kartā (यन्ति इत्यस्य) / कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple
Rootभिक्ष् (धातु) ‘याचते’ → भिक्षमाण (वर्तमान मध्यम/आत्मनेपद कृदन्त)
सुसंदृशम्fair to see, of good appearance
सुसंदृशम्:
Karma-विशेषण (हव्यवाहम्) / गुण
TypeAdjective
Rootसु- (उपसर्ग) + संदृश्/संदृश (प्रातिपदिक) ‘सुन्दर-दर्शन’
सुप्रतीकम्with a beautiful form/face
सुप्रतीकम्:
Karma-विशेषण (हव्यवाहम्)
TypeAdjective
Rootसु- + प्रतीक- (नपुं/पुं; ‘मुख/रूप/चिह्न’)
स्वञ्चम्self-moving / going of itself (swift, spontaneous)
स्वञ्चम्:
Karma-विशेषण (हव्यवाहम्)
TypeAdjective
Rootस्वञ्च- (विशेषण; ‘स्वयम्-अञ्च/स्वयम्-प्रवृत्त/स्वकीय-गमन’)
हव्यवाहम्the oblation-carrier (Agni)
हव्यवाहम्:
Karma (यन्ति इत्यस्य) / गन्तव्य
TypeNoun (epithet)
Rootहव्य- (नपुं ‘हविः’) + वाह (प्रातिपदिक; √वह् ‘वहति’) → समास ‘हव्यवाह’
अरतिम्distress, want, hardship
अरतिम्:
Karma (अपहर्तव्य/निवार्य-वस्तु; ‘अरति’ as what is removed) / फल-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअरति- (स्त्री) ‘अभाव/असुख/क्लेश’ (निरुक्त-परम्परा: ‘अ-रति’)
मानुषाणाम्of men, of mortals
मानुषाणाम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha (अरतेः) / सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootमानुष- (विशेषण/नाम; ‘मनुष्य-संबन्धी’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
