Rig Veda 6.4.5: Mandala 6, Sukta 4, Mantra 5
Sukta 6.4
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)
Devata: Agni (swift, mastering nights; remover of arāti)
Chandas: Trishtubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
नितिक्ति यो वारणमन्नमत्ति वायुर्न राष्ट्र्यत्येत्यक्तून् । तुर्याम यस्त आदिशामरातीरत्यो न ह्रुतः पततः परिह्रुत् ॥
Transliteration
ní-tikti yó vāraṇám ánnám átti vāyúr na rā́ṣṭry áty ety aktū́n | tuyā́rma yás ta ādiśā́m arā́tīr átyo na hrutáḥ pátataḥ pari-hrút ||
Translation
यः नितिक्त्या वारणम् अन्नम् अत्ति, वायुरिव राष्ट्र्यः सन् अक्तून् अत्येति; स त्वर्यः तव आदिशा अमरातीः पर्येति—अत्यो न हृतः पततः परिहृत्।
Word by Word
निति॑क्ति(the) sharpening / whetting (power)
निति॑क्ति:
कर्तृ
TypeNoun (f.)
Rootनि-तिज्/तिक्ष् (√तिज्/√तिक्ष् ‘to sharpen, whet’; kṛdanta base) अथवा प्रातिपदिक ‘निति॑क्ति-’ (RV-विशेष)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
अरणम्harmlessness / non-injury (as object)
अरणम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootअरण (प्रातिपदिक)
अन्नम्food
अन्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
अत्तिeats
अत्ति:
—
TypeVerb
Root√अद् (अद् ‘to eat’)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
वायुःWind (Vāyu)
वायुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
राष्ट्रिdominion / realm (as object)
राष्ट्रि:
कर्म
TypeNoun
Rootराष्ट्रि (प्रातिपदिक; RV-विशेष)
अत्येतिpasses beyond, overcomes
अत्येति:
—
TypeVerb
Rootअति-√इ (√इ ‘to go’ with preverb अति)
अक्तून्nights / dark times
अक्तून्:
कर्म
TypeNoun
Rootअक्तु (प्रातिपदिक)
तुर्यामthe fourth (state/step)
तुर्याम:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootतुर्य (प्रातिपदिक ‘fourth’; RV-विशेष प्रयोग)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्
तyou (as object) / that
त:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आदिशाम्of the directions / of the assignments
आदिशाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun (f.)
Rootआ-√दिश् (√दिश् ‘to point out, assign’) → ‘आदिशा’ (kṛdanta/nominal base)
अरातीःhostilities / foes
अरातीः:
कर्म
TypeNoun
Rootअराति (प्रातिपदिक)
अत्यःa steed
अत्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअत्य (प्रातिपदिक ‘steed’)
नlike
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
ह्रुतःchecked / turned aside
ह्रुतः:
कर्तृ
TypeParticiple
Root√ह्रु/√ह्र (RV; ‘to be startled/checked/deflected’) → क्त-प्रत्यय
पततःof (one) flying
पततः:
सम्बन्ध
TypeParticiple
Root√पत् (पत् ‘to fly, fall’) → शतृ (वर्तमान कृदन्त)
परिह्रुत्deflected all around / swerving away
परिह्रुत्:
कर्तृ
TypeAdjective/Participle
Rootपरि-√ह्रु/√ह्र (RV) → क्त/क्विप्-प्राय रूप ‘परिह्रुत्’ (प्रातिपदिक-वत्)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
