Rig Veda 6.34.2: Mandala 6, Sukta 34, Mantra 2
Sukta 6.34
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable for RV 6.34)
Samhita Patha (Devanagari)
पुरुहूतो यः पुरुगूर्त ऋभ्वाँ एकः पुरुप्रशस्तो अस्ति यज्ञैः । रथो न महे शवसे युजानोऽस्माभिरिन्द्रो अनुमाद्यो भूत् ॥
Transliteration
puruhūto yaḥ purugūrta ṛbhvāṃ ekaḥ purupraśasto asti yajñaiḥ | ratho na mahe śavase yujāno 'smābhir indro anumādyo bhūt ||
Translation
पुरुहूतो यः पुरुगूर्त ऋभ्वाँ एकः पुरुप्रशस्तो अस्ति यज्ञैः। रथो न महे शवसे युजानोऽस्माभिरिन्द्रो अनुमाद्यो भूत्॥
Word by Word
पुरुहूतःmuch-invoked
पुरुहूतः:
विशेषण (कर्तृ-पद ‘यः’ का)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु-हूत (प्रातिपदिक; √ह्वा ‘आह्वाने’ से कृत/समास)
यःwho
यः:
कर्तृ (मुख्य वाक्य का सम्बन्धसूचक)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुरुगूर्तःmuch-praised
पुरुगूर्तः:
विशेषण (यः/इन्द्रः का)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु-गूर्त (प्रातिपदिक; √गॄ/गृ ‘स्तुतौ/गायने’ से ‘गूर्त’)
ऋभ्वान्skilful, ingenious
ऋभ्वान्:
विशेषण (यः/इन्द्रः का)
TypeAdjective (epithet)
Rootऋभ्वन् (प्रातिपदिक)
एकःone, unique
एकः:
विशेषण (यः/इन्द्रः का)
TypeNumeral/Adjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
पुरुप्रशस्तःmuch-celebrated
पुरुप्रशस्तः:
विशेषण (यः/इन्द्रः का)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु-प्रशस्त (प्रातिपदिक; √शंस् ‘स्तुतौ’ से ‘प्रशस्त’)
अस्तिis
अस्ति:
क्रिया (सम्बन्ध: ‘यः … अस्ति’)
TypeVerb
Root√अस् (भू-आदि; ‘होने’)
यज्ञैःby/with sacrifices
यज्ञैः:
करण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
रथःa chariot
रथः:
उपमान (रथो न …)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
नlike
न:
सम्बन्धसूचक (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
महेfor great
महे:
सम्प्रदान (शवसे—‘बल के लिये’)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
शवसेfor strength, for might
शवसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
युजानःyoking, harnessing
युजानः:
कर्तृ-विशेषण (इन्द्रः—‘युक्त होता हुआ’)
TypeParticiple (present middle)
Root√युज् (युजिर् ‘योजने’), वर्तमान कृदन्त (शानच्)
अस्माभिःby us, with us
अस्माभिः:
करण/सहकर्ता (हमारे द्वारा/साथ)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (deity)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अनुमाद्यःto be gladdened/cheered on (following our praise)
अनुमाद्यः:
कर्तृ-विशेषण (इन्द्रः)
TypeAdjective
Rootअनु-माद्य (प्रातिपदिक; √मद् ‘हर्षे/मदे’ से ‘माद्य’)
भूत्became / may he become
भूत्:
क्रिया (मुख्य वाक्य)
TypeVerb
Root√भू (भवति ‘होने’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.