Rig Veda 6.20.13: Mandala 6, Sukta 20, Mantra 13

Sukta 6.20

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (hymn unit); verse references Dabhīti as praising figure

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

तव ह त्यदिन्द्र विश्वमाजौ सस्तो धुनीचुमुरी या ह सिष्वप् । दीदयदित्तुभ्यं सोमेभिः सुन्वन्दभीतिरिध्मभृतिः पक्थ्यर्कैः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.20.13

Transliteration

táva ha tyád indra víśvam ājā́u sástō dhunī-cúmurī yā́ ha sísvap | dī́dayad ít túbhyaṃ sómebhiḥ súnvan dabhītír idhmá-bhṛtiḥ pakthy àrkáiḥ ||

Translation

तव हि तत्, इन्द्र, विश्वं बलम् आजौ प्रशस्तम्—यदा धुनीचुमुरी तव सिष्वप् (इच्छया) निहतौ। पक्त्यानां दभीतिः इध्मभृतिः सोमैः सुन्वन् अर्कैश्च तुभ्यं दीदयत्—अभितेः (आकाङ्क्षायाः) अग्निर्देवाय ज्योतिषा प्रत्यवदत्।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तव: of you / your
• तव: सम्बन्ध (genitival relation)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → तव

• ह: indeed / surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• त्यत्: that (deed/thing)
• त्यत्: कर्म (object) [= ‘that (deed/thing)’]
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम) → त्यद्/त्यत् (वैदिक रूप)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• विश्वम्: all / the whole
• विश्वम्: कर्म (object) [with implied ‘made/put’ etc.]
• Type: Adjective/Pronoun-like adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• आजौ: in the battle
• आजौ: अधिकरण (locus)
• Type: Noun
• Root: आजि (प्रातिपदिक)

• सस्तः: lying low / having lain (in wait)
• सस्तः: कर्ता (as qualifier of the subject, ‘he who…’)
• Type: Participle (adjectival)
• Root: सस् (धातु ‘to sleep/lie’; वैदिक) → सस्त (कृदन्त)

• धुनी: Dhunī (a foe/demon)
• धुनी: कर्म
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: धुनि (प्रातिपदिक; name/epithet)

• चुमुरी: Cumurī (a foe/demon)
• चुमुरी: कर्म
• Type: Noun (proper)
• Root: चुमुरी (प्रातिपदिक; name)

• याः: who (fem. pl.) / which
• याः: कर्ता (of relative clause)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम) → या (स्त्री.)

• ह: indeed
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• सिष्वप्: they slept / lay (inactive)
• सिष्वप्: क्रिया (of relative clause)
• Type: Verb
• Root: स्वप् (धातु ‘to sleep’) with intens./desid.-like Vedic formation सि-ष्वप्

• दीदयत्: he made (it) shine / he kindled
• दीदयत्: क्रिया (main)
• Type: Verb
• Root: दीद्/दिद् (धातु ‘to shine’) → दिद्यत्/दीदयत् (caus./intensive Vedic)

• इत्: just / indeed
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• तुभ्यम्: for you
• तुभ्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम) → तुभ्यम्

• सोमेभिः: with soma-pressings
• सोमेभिः: करण
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• सुन्वन्: pressing (Soma)
• सुन्वन्: कर्ता (of implied ‘he/one…’)
• Type: Participle
• Root: सु (धातु ‘to press (Soma)’) → सुन्वत् (वर्तमान कृदन्त)

• अभीतिः: fearlessness
• अभीतिः: कर्ता/भाव (as subject-noun: ‘fearlessness’)
• Type: Noun
• Root: अ-भीति (प्रातिपदिक) < √भी ‘to fear’ with negation

• इध्मभृतिः: bringing fuel (for the rite)
• इध्मभृतिः: कर्ता/भाव (coordinated subject-noun)
• Type: Noun
• Root: इध्म-भृति (समास; इध्म ‘fuel’ + भृति < √भृ ‘to bear’)

• पक्थ्यैः: with Pakthya(-men) / with Pakthya (helpers)
• पक्थ्यैः: करण
• Type: Adjective/Noun
• Root: पक्थ्य (प्रातिपदिक; ‘Pakthya’/‘of the Pakthas’; also epithet)

• अर्कैः: with hymns / praises
• अर्कैः: करण
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)