Rig Veda 5.47.2: Mandala 5, Sukta 47, Mantra 2
Sukta 5.47
Rishi: Atri (Ātreya tradition)
Devata: Poetic/cosmic: the ‘paths’ and the immortal center (amṛtasya nābhi) as focal reality; indirectly Dyāvā-Pṛthivī
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
अजिरासस्तदप ईयमाना आतस्थिवांसो अमृतस्य नाभिम् । अनन्तास उरवो विश्वतः सीं परि द्यावापृथिवी यन्ति पन्थाः ॥
Transliteration
ajirā́sas tád apa ī́yamānā ātásthivāṃso amṛ́tasya nā́bhim | anantā́sa urávo viśvátas sīm pári dyā́vā-pṛthivī́ yanti pánthāḥ ||
Translation
अजिरासस्तदप ईयमाना अमृतस्य नाभिम् आतस्थिवांसः। अनन्तास उरवो विश्वतः पन्थाः सीं परि द्यावापृथिवी यन्ति—ऋतस्य महति व्यवस्थितौ जीवस्य गमनमार्गा इव।
Word by Word
अजिरासःthe swift ones
अजिरासः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootअजिर (प्रातिपदिक) < PIE *h₂eǵ- ‘drive, lead’ (semantic: swift)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपःwaters
अपः:
कर्म (तत्-विशेषण/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
ईयमानाःgoing, moving
ईयमानाः:
कर्तृ (अजिरासः का विशेषण)
TypeVerb-participle
Rootईय्/इ (धातु: इ ‘to go’)
आतस्थिवांसःhaving taken their stand, having reached
आतस्थिवांसः:
कर्तृ (अजिरासः का विशेषण)
TypeVerb-participle
Rootस्था (धातु: स्था ‘to stand’) + आ- (उपसर्ग)
अमृतस्यof immortality / of the immortal (nectar)
अमृतस्य:
सम्बन्ध (नाभिम् के साथ)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
नाभिम्navel; hub; central point
नाभिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
अनन्तासःendless, unbounded (ones)
अनन्तासः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
उरवःbroad, wide (ones)
उरवः:
कर्तृ (अनन्तासः का विशेषण/समन्वय)
TypeAdjective (used substantively)
Rootउरु (प्रातिपदिक)
विश्वतःfrom all sides, on every side
विश्वतः:
अधिकरण (दिशा/परिसर)
TypeIndeclinable
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + -तस् (तसिल्-अव्यय)
सीम्them/it (enclitic), indeed
सीम्:
कर्म/सम्बन्ध (अनुवृत्त-सर्वनाम; ‘it/them’)
TypeParticle/Pronoun-like indeclinable
Rootसीम् (निपात/अव्यय; एन्क्लिटिक)
परिaround
परि:
अधिकरण (परिवेष्टन-अर्थे)
TypePreverb/Indeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
द्यावापृथिवीHeaven and Earth
द्यावापृथिवी:
कर्म (परि के साथ: ‘around heaven-and-earth’)
TypeNoun (compound)
Rootद्यावापृथिवी (द्वन्द्व-समास: द्यौ/दिव् + पृथिवी)
यन्तिthey go
यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु: या ‘to go’)
पन्थाःpaths, ways
पन्थाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपथ्/पन्था (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
