Rig Veda 5.12.6: Mandala 5, Sukta 12, Mantra 6

Sukta 5.12

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (attribution for RV 5.12 generally; verse-level rishi not separately indicated here)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; RV 5.12 predominantly Triṣṭubh)

Samhita Patha (Devanagari)

यस्ते अग्ने नमसा यज्ञमीट्ट ऋतं स पात्यरुषस्य वृष्णः । तस्य क्षयः पृथुरा साधुरेतु प्रसर्स्राणस्य नहुषस्य शेषः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.12.6

Transliteration

yás te agne námasā yajñám ī́ṭṭa ṛtáṃ sá pāty aruṣásya vṛ́ṣṇaḥ | tásya kṣáyaḥ pṛthúr ā́ sādhúr etu prá-sarsrāṇasya náhuṣasya śéṣaḥ ||

Translation

हे अग्ने, यस्ते नमसा ऋताधारितं यज्ञमीट्टे (इष्टिं करोति), स अरुषस्य वृष्णः—तपस्विनः प्रचण्डस्य बलस्य—पाति रक्षितो भवति। तस्य पृथुरः स्थिरश्च क्षयः आगच्छतु; प्रसर्स्राणस्य नहुषस्य धर्म्यः शेषः समागच्छतु।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: to/for you; (here) of you
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• नमसा: with reverence, by homage
• नमसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• यज्ञम्: the sacrifice
• यज्ञम्: Karma
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• ईट्टे: worships, invokes
• ईट्टे: —
• Type: Verb
• Root: इड्/ईड् (धातु; स्तुति-याचनार्थ)

• ऋतम्: the cosmic order / truth
• ऋतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पाति: protects
• पाति: —
• Type: Verb
• Root: पा (धातु; रक्षणे)

• अरुषस्य: of the ruddy one (Agni)
• अरुषस्य: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: अरुष (प्रातिपदिक)

• वृष्णः: of the bull (the mighty one)
• वृष्णः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• तस्य: of him
• तस्य: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• क्षयः: dwelling, abode; prosperity
• क्षयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक) / √क्षि (धातु; निवास-क्षयार्थ) से भाव

• पृथुः: broad, wide
• पृथुः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: पृथु (प्रातिपदिक)

• सा: that (she/it)
• सा: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अधुरेतु: well-going / of good course (epithet)
• अधुरेतु: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अधुरेतु (दुर्लभ-वैदिक; प्रातिपदिक/विशेषण-समास)

• प्रसर्स्राणस्य: of the far-spreading / widely-flowing one
• प्रसर्स्राणस्य: Adhikaraṇa
• Type: Participle
• Root: प्र-सृ (धातु; सर्पणे/गत्यर्थ) से कृत; ‘प्रसर्स्राण’ (PPP/कृदन्त-प्रातिपदिक)

• नहुषस्य: of Nahusha
• नहुषस्य: Adhikaraṇa
• Type: Proper Noun
• Root: नहुष (प्रातिपदिक; नाम)

• शेषः: remainder, residue; what is left
• शेषः: Kartā
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक) / √शिष् (धातु; अवशेषे) से भाव